İçeriğe atla

TCG Gelibolu (D-346)


USS Buchanan muhribi Güney Pasifik'te,
Ağustos 1942.
Tarihçe
ABD Deniz Kuvvetleri bayrağıABD
Adı Buchanan
Adının geldiği yer/kişi Franklin Buchanan
İnşa eden Federal Shipbuilding and Drydock Company
Kızağa konuluşu 11 Şubat 1941
Denize indirilişi 22 Kasım 1941
Görevlendirme 21 Mart 1942
Hizmetten çıkışı 28 Nisan 1948
AkıbetTürkiye'ye transfer,
28 Nisan 1949
Tarihçe
Türk Deniz Kuvvetleri bayrağıTürkiye
Adı TCG Gelibolu (D-346)
Adının geldiği yer/kişiGelibolu
Satın alınışı 28 Nisan 1949
Liste dışı 1976
Akıbet Hurdaya ayrıldı,
1976
Genel karakteristik
Sınıf ve tipiGleaves sınıfı muhrip
Deplasman 1.630 ton (1.600 emperyal ton)
Uzunluk 348,3 fit (106,2 m)
Genişlik 36,1 fit (11,0 m)
Su çekimi 11,1 fit (3,4 m)
İtme gücü 50.000 shp (37 MW); 4 kazan, 2 pervane
Hız 37,4 knot (69,3 km/sa)
Menzil 12 knot (22 km/sa) için 6.500 deniz mili (12.000 km)
Kişi kapasitesi 16 subay ve 260 asker
Silah donanımı

TCG Gelibolu (D-346) veya ABD Donanması'ndaki adıyla USS Buchanan (DD-484), Gleaves sınıfı bir muhrip. Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nın, Amerikan İç Savaşı sırasında Konfederasyon Donanması'nda amiral olan Franklin Buchanan'ın adını taşıyan ikinci gemisiydi.[1]

Buchanan (DD-484), 22 Kasım 1941'de Federal Shipbuilding and Dry Dock Co., Kearny, New Jersey tarafından Amiral Buchanan'ın torunu Hildreth Meiere sponsorluğunda denize indirildi. 21 Mart 1942'de hizmete girdi.[1]

Hizmet geçmişi

Buchanan, 28 Mayıs 1942'de Pasifik'e doğru yola çıktı. Guadalcanal ve Tulagi'deki çıkarmalarda (7-9 Ağustos) etkili bir rol oynadı. 9 Ağustos'ta Savo Adası Muharebesi'ne katıldı ve Astoria, Quincy, Vincennes ve muharebe sırasında batan HMAS Canberra kruvazörlerinden hayatta kalan birçok kişiyi kurtardı..Eylül ayında uçak gemisi Wasp ve diğer birimlere Yeni Kaledonya'nın Nouméa kentine kadar eşlik etti. Kısa bir süre sonra TF 64.2'nin bir parçası olarak Buchanan, Ellice Adaları'ndaki Funafuti Adası'nın işgaline katıldı.[1]

11-12 Ekim gecesi TG 64.2'nin bir parçası olarak Buchanan, Esperance Burnu Savaşı'na katıldı. 12 Kasım'da muhrip, Guadalcanal Deniz Muharebesi'nin ilk aşamalarında kazara ABD deniz silahlarıyla vurularak hasar gördü. Mürettebatından beşini kaybetti ve görevden çekildi. Onarımdan geçtikten sonra Şubat 1943'e kadar konvoy eskort görevine atandı.[1]

Buchanan, Avustralya'nın Sidney kentinden ayrıldıktan sonra TF 15 taramasına katıldı. 30 Nisan 1943'te, konvoy halinde tarama yaparken Guadalcanal'ın güney kıyısı açıklarında karaya oturdu ve ağır teçhizatı ile mühimmatı attıktan sonra üç römorkörle resiften kurtarıldı. Onarım için New Hebrides'teki Espritu Santo'ya gitti. Sonrasında, 30 Haziran ile 13 Temmuz tarihleri arasında New Georgia Group operasyonlarına katıldı ve Rendova'nın işgali sırasında ağır saldırı altındayken düşman kıyı bataryalarını etkili bir şekilde bombaladı. Munda bombardımanına (12 Temmuz) ve Kolombangara Muharebesine (13 Temmuz) katıldı. Buchanan, ikinci çatışma sırasında Woodworth muhribiyle çarpıştığında hasar gördü ve onarım için Nouméa'ya çekildi. Sonraki aylarda Buchanan; Nouméa, Espritu Santo ve Guadalcanal'a giden gemilere eşlik etti. 1-11 Kasım tarihleri arasında Treasury-Bougainville operasyonuna katıldı; Rabaul ve Buka-Bonis saldırılarında yer aldı. Sonra, TF 38'in bir parçası olarak 8-13 Ocak 1944 tarihlerinde Shortland Adası ve Bougainville'i bombaladı. 22 Ocak'ta torpidolu tanker Cache'yi kurtarmaya giderken Japon denizaltısı RO-37'yi yakaladı ve batırdı.[1]

15 Şubat-1 Mart tarihleri arasında muhrip, Bismarck Takımadaları operasyonunun çeşitli aşamalarına katıldı. Green Island çıkarmalarında yer aldı ve Mare Adası'nda tersane kontrolü için Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmeden önce Kavieng, Rabaul ve New Ireland'ın bombardımanında aktif rol aldı.[1]

Karavia Körfezi Muharebesi'ne katıldı.

Filipinler'in işgali

Bakım ve tekamül eğitiminin tamamlanmasının ardından Buchanan, Pasifik'e döndü ve 6 Eylül-14 Ekim 1944 tarihleri arasında Palaus'un güneyinde nakliye taramasında görev yaptı. Daha sonra 14-16 Aralık tarihleri arasında Luzon'a yönelik saldırılara katıldı. 18 Aralık'ta Filipin Denizi'ndeki tayfun nedeniyle hasar gördü. Onarımların tamamlanmasının ardından Luzon operasyonunu desteklemek için Luzon, Formosa ve Çin kıyılarına 6-16 Ocak 1945 tarihleri arasında saldırılar düzenledi. İkinci Dünya Savaşı'nın geri kalanında Iwo Jima işgaline (15 Şubat - 5 Mart), Okinawa operasyonuna, 3. ve 5. Filo baskınlarına (16 Mart - 30 Haziran) ve Japonya'ya karşı 3. Filo operasyonlarına (10 Temmuz - 15 Ağustos 1945) destek verdi.[1]

İkinci Dünya Savaşı'nın sonu

29 Ağustos'ta South Dakota zırhlısına eşlik ederek Tokyo Körfezi'ne girdi. 1 Eylül'de Filo Amiralleri Nimitz ve Halsey'i kendi amiral gemilerinden General MacArthur ile görüşecekleri Yokohama'ya taşıdı ve ardından filoya geri döndürdü. Ertesi gün General MacArthur'u, Japonların teslim olmasını kabul ettiği Missouri zırhlısına taşıyıp ardından Yokohama'ya geri götürdü. 8 Ekim'e kadar Uzak Doğu'da işgal görevinde kaldı ve ardından 20 Ekim'de vardığı San Francisco'ya doğru yola çıktı. Buchanan, görevden çıkarılma öncesi bakım için Charleston, Güney Carolina'ya gitti ve 21 Mayıs 1946'da orada yedek olarak hizmet dışı kaldı.[1]

Buchanan, 2. Dünya Savaşı hizmetinden dolayı Başkanlık Birimi Takdirnamesi ve 16 savaş yıldızı alarak onu 2. Dünya Savaşı'nın en başarılı ABD gemileri arasına yerleştirdi.

TCG Gelibolu (D-346)

Buchanan, 11 Aralık 1948'de Charleston'da yeniden görevlendirildi ve çekirdek Türk mürettebatla uyum ve tazeleme eğitimleri yapıldı. 29 Mart 1949'da Gölcük'e doğru yola çıktı ve 28 Nisan 1949'da Türk Donanmasına teslim edildi.[1]

Muhrip, 1976 yılında görevden ayrılana kadar Türk Deniz Kuvvetleri'nde TCG Gelibolu (D-346) olarak görev yaptı.

Kaynakça

  1. ^ a b c d e f g h i "Buchanan II (DD-484)". public1.nhhcaws.local. Naval History and Heritage Command. 28 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

TCG <i>Adatepe</i> (D-353)

TCG Adatepe (D-353), ABD Deniz Kuvvetleri'ne ait Gearing sınıfı bir denizaltı savunma harbi muhribi olan USS Forrest Royal (DD-872) gemisi II. Dünya Savaşı sonunda, New York eyaletindeki Staten Island’da kurulu Bethlehem Steel Company tarafından 8 Haziran 1945'te kızağa kondu. 17 Ocak 1946 tarihinde denize indirilen tekne 29 Haziran 1946’da ABD Deniz Kuvvetleri'ne katıldı. USS Forrest Royal Kore Savaşı sırasında 1950-51 yılları arası Kore kıyılarında görev aldı.

<span class="mw-page-title-main">Gearing sınıfı muhrip</span>

Gearing sınıfı muhrip, II. Dünya Savaşı sonrasında ve kısa bir sürede ABD Deniz Kuvvetleri için yapılan 98 gemilik muhrip grubudur. Gearing tasarımı, önceki Allen M. Sumner sınıfının küçük bir modifikasyonu ile olmuştur. Gövdede daha uzun menzile yer verilerek yakıt için daha fazla depolama alanı yaratıldı, böylece gemilerin gövdesi Allen M. Sumnerslardan 14 ft daha uzatılmış oldu.

TCG <i>Anıttepe</i> (D-347)

TCG Anıttepe (D-347), ABD Deniz Kuvvetleri'ne ait Gearing sınıfı bir denizaltı savunma harbi muhribi olan USS Carpenter (DD-825) gemisi II. Dünya Savaşı sonunda, Teksas eyaletindeki Orange kentinde kurulu Consolidated Steel tersanesi tarafından 30 Temmuz 1945'te kızağa kondu. 28 Aralık 1945 tarihinde denize indirilen tekne 15 Aralık 1949’da ABD Deniz Kuvvetleri'ne katıldı. USS Carpenter gemisinin tanımlaması 28 Ocak 1948 tarihinde inşa halinde iken hunter-killer muhrip (DDK-825) olarak değiştirildi. Böylece USS Carpenter kendi adı ile anılacak ve sadece iki tekneden oluşan Carpenter sınıfı’nın lider gemisi oldu. Kore Savaşı sırasında 1950-53 yılları arası Kore kıyılarında görev aldı. 4 Mart 1950’de bir refakat muhribi (DDE-825) olarak sınıflandırılan gemi daha sonra, 30 Haziran 1962’de kızağa konduğunda verilen tanımlama olan denizaltı savunma harbi muhribi (DD-825) şekline geri döndü.

TCG <i>Yücetepe</i> (D-345)

TCG Yücetepe (D-345), USS Orleck (DD-886), ABD ve Türk Deniz Kuvvetleri'nde hizmet vermiş Gearing sınıfı bir muhriptir. İlk ismini 9 Eylül 1943'te ölen Nauset (T-90) gemisi kumanda subayı Teğmen Joseph Orleck'ten almıştır.

TCG <i>Gayret</i> (D-352) Savaş Gemisi

TCG Gayret (D-352), Türk Deniz Kuvvetleri'nde 22 yıl kullanılmış, günümüzde İzmit'te müze gemi olarak kullanılan Gearing sınıfı bir muhrip. Türkiye satın almadan önce USS Eversole (DD-789) ismiyle ABD Deniz Kuvvetleri'nde kullanıldı. Geminin ikinci ismi 1915-1942 yılları arasında yaşamış, Midway Savaşında hayatını kaybetmiş olan donanma pilotu Teğmen John T. Eversole'un adından gelmektedir.

TCG <i>Çanakkale</i> (S-341)

TGC Çanakkale (S-341), Amerikan Deniz kuvvetlerine bağlı bir Balao sınıfı denizaltıydı. İsmi balık ve Gallerin Öldürücü Balığı'ydı

<span class="mw-page-title-main">Isoroku Yamamoto</span> Japon Amiral

Isoroku Yamamoto , II. Dünya Savaşının ilk dört yılı boyunca Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri'nin Birleşik Filosu'nun başkomutanı. Japon İmparatorluk Donanması Akademisi, Birleşik Devletler Donanma Savaş Koleji ve Harvard Üniversitesi'nde (1919-1921) okudu.

<span class="mw-page-title-main">Pasifik Cephesi (II. Dünya Savaşı)</span> 2. Dünya Savaşında Pasifik Okyanusu ve adalarını, Güneydoğu Asyayı ve Çini kapsayan 7 Temmuz 1937 ile 14 Ağustos 1945 tarihleri arasındaki savaşların sürdüğü cephedir

Pasifik Cephesi, Pasifik Okyanusu ve adalarını, Güneydoğu Asya'yı ve Çin'i kapsayan 7 Temmuz 1937 ile 14 Ağustos 1945 tarihleri arasındaki savaşların sürdüğü cephedir. Cephenin 7 Temmuz 1937'de Çin-Japon Savaşı ile açıldığı kabul edilir. Savaşın en önemli olayı; Japonya'nın çeşitli ülkelere saldırması sonrasında 7 Aralık 1941'de Pearl Harbor'da ABD güçlerine yaptığı Pearl Harbor Saldırısı'dır. Bu saldırıyla beraber ABD savaşa katılmış ve savaş gerçek anlamıyla bir dünya savaşı halini almıştır. Bugün Japonların çoğu tarafından bu savaş Pasifik Savaşı olarak bilinir.

TCG <i>Kocatepe</i> (D-354) Kıbrıs Harekâtı sırasında dost ateşiyle batırılan Türk Deniz Kuvvetleri gemisi

TCG Kocatepe (D-354), 1974'te Türk Silahlı Kuvvetlerinin gerçekleştirdiği Kıbrıs Harekâtı sırasında Türk Hava Kuvvetleri tarafından dost ateşiyle batırılan Türk Deniz Kuvvetleri gemisi.

Gelibolu, Çanakkale ilinde bulunan bir ilçedir. Ayrıca şu anlamlara da gelebilir:

USS <i>Franklin</i> (CV-13) Uçak gemisi

USS Franklin, Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri'ne ait bir uçak gemisidir. Essex sınıf uçak gemilerinin beşincisidir. Benjamin Franklin'den adını almıştır. 'Big Ben' lakaplı USS Franklin, II. Dünya Savaşında defalarca hasar gördüğü halde batmamış gemi olarak ünlüdür.

<span class="mw-page-title-main">Türk Kurtuluş Savaşı'nda Amerika Birleşik Devletleri</span>

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu, İttifak Devletleri; Amerika Birleşik Devletleri ise İtilaf Devletleri yanında yer aldı ama birbirlerine savaş ilan etmediler. Fakat ABD, Çanakkale Savaşı sırasında İtilaf Devletleri'nin savaş malzemelerini taşıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Askerî gemi</span>

Askerî gemi, Deniz kuvvetleri ve donanma tarafından kullanılan gemi veya botlara verilen genel isimdir. Deniz savaşı için yaratılmıştır. Yapıları ve amaçlarıyla sivil gemilerden farklıdırlar. Askerî gemiler genellikle hasar kontrol sistemi ve silahlarla donatılmış şekilde seyir ederler. Bazı personel taşıma gemilerinde bu donanımlar hafiftir veya bulunmayabilir. Askerî gemiler, inşaat veya amaca göre sivil gemilerden farklıdır. Günümüzde dünya donanmalarında birçok farklı gemi var. Bu gemilerde uçak, helikopter, askerî araç ve askerî teknoloji'ler taşınabilir. Hepsinin farklı uygulamaları vardır ve bazı sınıflandırmalar belirli ülkelere özeldir. Farklı ülkeler çabalarını farklı gemi türlerine harcadılar ve bazıları neredeyse hepsine yatırım yaptı.

USS <i>Saratoga</i> (CV-3) Birleşik Devletler Donanmasının Lexington sınıfı bir uçak gemisi

USS Saratoga (CV-3), Birleşik Devletler Donanması 'nın Lexington sınıfı uçak gemilerinden birisiydi. 1917'de muharebe kruvazörü olarak tasarlanan Saratoga, Washington Denizcilik Antlaşması'na uygun olarak için yapımı sırasında Birleşik Devletler Donanmasının ilk uçak gemilerinden birine dönüştürüldü. Gemi 1928'de hizmete girdi ve tüm kariyeri boyunca parçası olacağı Pasifik Filosu'na atandı. Saratoga vekardeşi Lexington, II.Dünya Savaşı'ndan önce bir dizi tatbikatta kullanıldı. Bu tatbikatlar Pearl Harbor'a yapılan sürpriz saldırıları içermekteydi.

USS <i>Houston</i>

USS Houston 21 Şubat 1931 tarihinde ilk görev yeri olan Asya Filosuna atandı. 2 yıl boyunca Asya Filosunda görev yapan USS Houston 1933 yılında kardeşi USS Augusta ile yer değiştirdi. USS Houston 1933-1940 arasında Amerikan Pasifik Kıyı Komutanlığında görev yaptı. Başkan Franklin D. Roosevelt'in USS Houston kruvazörünü çok sevmesi ve bu gemiyle çok fazla yolculuk yapması nedeniyle gemi mürettebatı çok sıkı eğitiliyordu ve kısa zamanda donanmanın en iyi mürettebatı haline geldi. 1937 yılına gelindiğinde ise Japonya Çin'i işgale başladı. Japonya geniş bir alana yayılmıştı ve birçok adayı kontrol altında tutuyordu. Bu da Japonya’nın yakıt sıkıntısını arttırdı. Yaşanan bu gelişmelerle birlikte Amerikan Asya Filosu güçlendirildi. 25 Temmuz 1939 tarihinde filonun başına Amiral Thomas Hart getirildi.

TCG <i>Tınaztepe</i> (D-355)

TCG Tınaztepe (D-355), Amerikan askeri yardım programı kapsamında Türkiyeye satılan 12 adet Gearing sınıfı muhripten biridir. Amerikan donanmasındaki adı USS Keppler (DD-765)'dir

Aşağıda Türk Deniz Kuvvetlerinin hizmet dışı gemileri listesi verilmiştir. Bu listede bulunan gemiler geçmişte Türk Deniz Kuvvetleri envanterinde görev yapmış, daha sonra emekliye ayrılmış veya kullanılamaz duruma gelmiş gemilerdir.

<span class="mw-page-title-main">Shortland Adası</span>

Shortland Adası, Okyanusya ülkesi Solomon Adaları'nın Batı Bölgesi'ndeki Shortland Takımadaları'nın en büyük adasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Solomon Adaları Savaşı</span>

Solomon Adaları Savaşı, İkinci Dünya Savaşı Pasifik Savaşı'nın önemli bir harekâtıydı. Sefer, 1942'nin ilk altı ayında Japonların çıkarma yapması ve Britanya Solomon Adaları ile Yeni Gine Bölgesi'ndeki Bougainville'deki çeşitli bölgeleri ele geçirmesiyle başladı. Japonlar bu yerleri işgal etti ve Yeni Gine'deki Japon taarruzunun kanatlarını korumak, Yeni Britanya'daki Rabaul'daki büyük Japon üssü için bir güvenlik bariyeri oluşturmak ve saldırıları durdurmak, Amerika Birleşik Devletleri'nin Müttefik güçleri ile Avustralya ve Yeni Zelanda arasındaki tedarik hatlarını engellemek için üsler sağlamak amacıyla çeşitli deniz ve hava üslerinin inşasına başladı.

<span class="mw-page-title-main">Leyte Körfezi Muharebesi</span>

Leyte Körfezi Muharebesi 200.000'den fazla deniz personelinin katıldığı, II. Dünya Savaşı'nın en büyük deniz savaşıydı ve bazı kriterlere göre tarihteki en büyük deniz savaşıydı. Japonya'yı izole etmeyi amaçlayan Leyte işgalinin bir parçası olarak, birleşik Amerikan ve Avustralya kuvvetleri ile Japon İmparatorluk Donanması (IJN) arasında 23-26 Ekim 1944 tarihleri arasında Filipin adaları Leyte, Samar ve Luzon yakınındaki sularda savaşıldı. Bölge Japonya'nın Güneydoğu Asya'da işgal ettiği kolonilerdeki hayati bir sanayi ve petrol kaynağı kaynağı.