İçeriğe atla

Türkiye'de mülteci istihdamı

Gaziantep'te bir tekstil atölyesinde çalışan Suriyeli bir işçi

Türkiye'de mülteci istihdamı, Türkiye'deki mültecilerin, sığınmacıların ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) altında statüsü tanımlanmış kişilerin çalışma hakları ve koşullarını ifade eder.

Türkiye'de yaşayan şartlı mültecilerin, Geçici Koruma Altındaki Suriyeyelilerin (GKAS) ve Uluslararası Koruma Başvuru Sahiplerinin (UKBS) temel hak ve özgürlükleri Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile düzenlenmiştir.

İlgili kanun kapsamında yukarıdaki statüler ile ülkede bulunan kişilerin çalışma iznine bağlı olarak istihdam edilmeleri mümkün kılınmıştır. Çalışma izni başvuruları iş veren tarafından gerçekleştirilmekte ve yenilenmektedir. Çalışma izinlerini düzenleyen kurum İŞKUR'dur. Çalışma iznine başvurulacak her bir yabancı için ilgili işletmede en az beş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının çalışıyor olması şartı aranmaktadır.

Yabancıların çalışma izninin sınırlandığı meslekler

Bazı meslekler yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için tanımlanmıştır ve yabancıların çalışmasına izin verilmemektedir.[1] Bu meslekler şunlardır:

  • Diş tabipliği, dişçilik, hastabakıcılık. (Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca)
  • Eczacılık (Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun uyarınca)
  • Veterinerlik (Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun uyarınca)
  • Özel hastanelerde sorumlu müdürlük (Hususî Hastaneler Kanunu uyarınca)
  • Avukatlık (Avukatlık Kanunu uyarınca)
  • Noterlik (Noterlik Kanunu uyarınca)
  • Özel güvenlik görevlisi (5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun 10. Md.)
  • Kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan ihracı, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık vb. (Kabotaj Kanunu uyarınca)
  • Gümrük müşavirliği (4458 sayılı Gümrük Kanununun 227 nci maddesi gereğince)
  • Turist rehberliği (6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanununun 3. maddesi gereğince)

Mülteci İşgücü

Türkiye'de iş gücüne katılım gösteren Uluslararası Koruma Başvuru Sahipleri ve Geçici Koruma Altındaki Suriyeleri'ni kayıtlı ve kayıtsız çalışma altında iki ana kategoride değerlendirmek mümkündür. Kayıtlı çalışmaya ilişkin istatistiki bilgi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü'nce yıllık bazda paylaşılmaktadır. 2020 yılı raporuna göre Türkiye'de çalışma izni ile çalışan Suriyeli sayısı 62.369 olarak belirlenmiştir.[2] Kayıtsız istihdamda çalışan GKAS ve UKBS'nin sayılarının kayıtlı istihdamın çok üzerinde olduğu bilinmektedir. Aynı yıl yayınlanın Uluslararası Çalışma Örgütü raporuna göre çalışan GKAS sayısı 813.781 olarak belirtilmiştir.[3]

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

Kaynakça

  1. ^ "Türk Vatandaşlarına Hasredilen Meslekler". Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü - Türk Vatandaşlarına Hasredilen Meslekler. 1 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2022. 
  2. ^ "Çalışma İzni İstatistikleri" (PDF). 8 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 1 Temmuz 2022. 
  3. ^ "ILO 2020 Çalışma İstatistikleri" (PDF). 15 Haziran 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Millî Eğitim Bakanlığı (Türkiye)</span> Türkiyede bir bakanlık

Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 430 sayılı Tevhid-i Tedrisat Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kalkınma plan ve programları doğrultusunda millî eğitim hizmetlerini yürütmekle sorumlu olan bakanlık.

<span class="mw-page-title-main">Avukat</span>

Avukat, hukuk fakültesi mezunu, avukatlık stajı yapmış, avukatlık mesleğini serbest veya bir kuruma bağlı olarak icra eden kişidir. Avukatın eş anlamlıları aklavcı ve vekil sözcükleridir. Eski kullanımda muhami denirdi. Avukatların faaliyette bulunması için baroya kaydolmaları zorunludur. Genellikle çalıştıkları şehirde bulunan baroya kayıtlı olarak faaliyet gösterirler. Avukat, uyuşmazlıkların doğumundan başlayarak, mahkeme aşaması ve hakkın teslimine kadar olan süreçte kişileri temsil eder. Avukat sadece iş ve dava takibi yapmaz, aynı zamanda hukuki konularda hukuk danışmanı, zabıt kâtibi, hakemlik, arabuluculuk, mübaşir, arzuhâlci, halk noteri görevlerini de yerine getirebilir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye İş Kurumu</span> Türkiye Cumhuriyetinin Kamu İstihdam Kurumu

Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, Türkiye'de istihdamın korunmasına, geliştirilmesine, yaygınlaştırılmasına ve işsizliğin önlenmesi faaliyetlerine yardımcı olmak ve işsizlik sigortası hizmetlerini yürütmek üzere kurulmuş, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu olup, özel hukuk hükümlerine tâbi, tüzel kişiliği haiz, idarî ve malî bakımdan özerk bir kamu kuruluşudur.

<span class="mw-page-title-main">Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı</span> Türkiyede bir bakanlık

Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'na bağlı olarak çalışan çevre, şehircilik ve iklim değişikliği işlerinden sorumlu bakanlıktır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik Kurumu</span> Devlet kurumu

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 16 Mayıs 2006 tarihinde kabul edilen 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ile Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kurumlarının devredilmesi ile kurulmuş devlet kurumu. Kurum; genel kurul, yönetim kurulu ve başkanlık olmak üzere üç organdan oluşur.

Türkiye'de Mavi Kart, doğumla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup ancak çıkma izni alarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişilere ve üçüncü dereceye kadar olan altsoylarına verilen resmi bir kimlik belgesidir. Kimlik gösterilmesi gereken durumlarda nüfus cüzdanı yerine geçer. Mavi Kart sahibi kişiler bazı istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan bütün haklardan yararlanabilirler. Mavi Kart sahipleri resmiyette yabancı olarak işlem görmez.

<span class="mw-page-title-main">Güvenlik Güçleri ve Adalet Alanında İş Birliği</span>

Güvenlik Güçleri ve Adalet Alanında İş Birliği ya da Adalet ve İçişleri Avrupa Birliği'nin, üç sütun adını verdiği görev alanlarının üçüncüsüdür. Bu sütun büyük ölçüde yasaların uygulanması ve ırkçılığa karşı yürütülen işlemler ile ilgilenir. Daha çok hükûmetlerarası ilişkiler ile ilgilendiğinden bu sütuna Avrupa Komisyonu'ndan, Avrupa Parlamentosu'ndan ve Avrupa Adalet Divanı'ndan gerçekleştirilen müdahale en alt düzeyedir. Avrupa tutuklama emri ve polis güçlerinin denetimi de bu sütunun görev ve sorumluluk alanına girer. Avrupa Birliği içinde birbirlerinden bağımsız işleyen üç ayrı güvenlik birimi vardır: Eurojust, Europol ve Cepol'dür.

Business Software Alliance (BSA), uluslararası boyutta etkinlik gösteren bir denetleme şirketidir.

<span class="mw-page-title-main">Rehber</span> turistlere bilgi aktaran kişi

Profesyonel turist rehberleri, Türkiye'de yönetmeliği Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca belirlenen, belirli şartlara sahip olduğu bakanlıkça profesyonel turist rehberi belgesi verilerek onaylanan, kişi veya grup halindeki yerli veya yabancı turistleri gezi öncesinde seçmiş oldukları dili kullanılarak kültür, turizm, tarih, çevre, doğa, sosyal veya benzeri değerler ile varlıkları tanıtarak gezdiren veya seyahat acenteleri tarafından düzenlenen turların gezi programını seyahat acentesinin yazılı belgelerinde tanımladığı ve tüketiciye satıldığı şekilde yürüten, acente adına yöneten kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki kolluk kuvvetleri</span> Türkiye Cumhuriyetinin asayişten sorumlu birimlerinin genel ismi

Türkiye'deki kolluk kuvvetleri, Türkiye'deki kolluk kuvvetleri veya aynı anlamı taşıyan kolluk kuruluşlarının sınıflandırılması ve türlerine göre ayrımıdır. Türkiye'deki kolluk kuvvetlerinin çoğu Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığına bağlıdır.

<span class="mw-page-title-main">Makao pasaportu</span>

Makao Özel İdari Bölgesi pasaportu Çin vatandaşı olan Makao'nun daimi sakinlerine verilen uluslararası bir seyahat belgesidir. Makao Temel Kanunu uyarınca, 20 Aralık 1999 tarihinde egemenliğinden bu yana Makao pasaportu, Çin Halk Cumhuriyeti Merkezi Halk Hükûmeti inisiyatifi altında Makao Hükûmeti Direcção dos Servicos de Identificação tarafından verilmeye başlanmıştır. Makao resmi dilinin Portekizce ve Çince olması dolayısıyla, pasaportun tüm sayfaları İngilizce, Çince ve Portekizcedir.

Genel Güvenlik Genel Müdürlüğü 21 Temmuz 1921 tarihinde kurulan ve ilkin "ilk büro" olarak bilinen bir Lübnan istihbarat kuruluşudur. 12 Haziran 1959 tarihinde, 139 Numaralı bir Kanun Hükmünde Kararname ile bu tarihe kadar yürürlükte olarak yayınlandı. Bu kararname kapsamında Güvenlik genel bir dal olarak İçişleri Bakanı gücüne bağlı olarak ve Cumhurbaşkanı emrinde, bir Genel Müdür başkanlığında olmuştur. 16 Aralık 1959 tarihinde, 2873 Numaralı Örgütsel Hükmünde Kararname yayımlandı. Bu genel bir güvenlik bölge teşkilatı kurar ve daha ayrıntılı biçimde, bölgesel bölümleri, sınır, deniz ve hava şubesi oluşturur.

Yabancılar hukuku, bir devletin veya ülkenin bir ülkeye gelen yabancılar için uyguladığı kanunların oluşturduğu hukuk dalıdır. Yabancılar hukuku genel anlamda mütekabiliyet ilkesine dayanmakta olup, yabancılara Türkiye'de uygulanacak olan hukuk kuralları yabancının vatandaşı olduğu ülkeye göre farklılık göstermektedir.

Türkiye'de İkamet izinleri "Göç İdaresi Genel Müdürlüğü" tarafından İçişleri Bakanlığı gözetimi altında teslim edilmekte, Çalışma İzinleri ise "Uluslararası İş gücü Genel Müdürlüğü" tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gözetimi altında teslim edilmektedir. Tüm başvurular, ikamet izni ve çalışma izni için, devletin oluşturduğu sitelerde İnternet üzerinde yapılmaktadır. İkamet izni başvuruları "e-İkamet", çalışma izin başvuruları ise "e-Devlet" üzerinden yapılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki Suriyeliler</span> Sığınmacı topluluğu

Türkiye'deki Suriyeliler, Türkiye'de yaşayan Suriye kökenli kişileri ifade eder. Eylül 2024 itibarıyla Türkiye'de "geçici koruma" statüsündeki Suriyeli sayısı resmi rakamlara göre yaklaşık 3 milyon 100 bin kişi olup bu durum Türkiye'yi dünyada en çok mülteciye ev sahipliği yapan ikinci ülke yapmaktadır. Uzun yıllar birinci sırada olan Türkiye, Taliban'ın Afganistan'da iktidara gelişi sonrası İran'a olan göçler sonucu ikinci sıraya gerilemiştir. Geçici koruma altındaki Suriyelilere ek olarak, oturma izni ile Türkiye'de yaşayan Suriye uyruklu sayısı yaklaşık 76 bin olup, Türk vatandaşlığı almış Suriyeli sayısı ise Ağustos 2024 itibarıyla 104 bin 144'ü çocuk olmak üzere 238 bin 768 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Ticaret Bakanlığı (Türkiye)</span> Türkiyenin resmi Ekonomi bakanlığı

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, ticaret işlerinden sorumlu bakanlık.

<span class="mw-page-title-main">Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı</span> Türkiyede bir bakanlık

Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, sosyal hizmetler ve aile işlerinden sorumlu olan bakanlıktır. 2011 yılında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı adıyla kuruldu. 2018 yılında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile birleştirilerek "Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı" adını aldı. 21 Nisan 2021’de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın kurulmasıyla bakanlığın adı "Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı" olarak değiştirildi.

<span class="mw-page-title-main">Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı</span> Türkiyede bir bakanlık

Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, çalışma ve sosyal güvenlik ilgili işlerden sorumlu olan bakanlık.

Türkiye'de işsizlik, resmi olarak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Uluslararası Çalışma Örgütünün hesaplama yöntemini kullanılarak işgücü ve işsizlik istatistiklerinin araştırılıp raporlanmasıyla saptanır.