İçeriğe atla

Türkiye'deki illerin gelişmişlik düzeyleri

Türkiye'deki illerin gelişmişlik düzeyleri, illerin sosyo-ekonomik gelişmişlik kriterlerine göre sınıflandırılmasıdır. Devlet Planlama Teşkilatı gelişmişlik düzeyleri hakkında listeler yayımlamaktadır. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'da İnsani Gelişme Endeksi'ni baz alan bir liste yayımlamıştır.

Devlet Planlama Teşkilatı'na göre

2013'te DPT'ye göre gelişmişlik düzeyleri

2017 yılı için illerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması şöyledir:[1]

Not: Tabloların üst kısmında bulunan tuşu, ilgili sütuna göre sıralama yapmaktadır.

Sıra İl Adı Skor Kademe
1 İstanbul 4,051 1
2 Ankara 2,718 1
3 İzmir 1,926 1
4 Kocaeli 1,787 1
5 Antalya 1,642 1
6 Bursa 1,336 1
7 Eskişehir 1,278 1
8 Muğla 1,175 1
9 Tekirdağ 1,014 1
10 Denizli 0,923 2
11 Sakarya 0,832 2
12 Yalova 0,796 2
13 Bolu 0,760 2
14 Konya 0,668 2
15 Aydın 0,599 2
16 Isparta 0,564 2
17 Kayseri 0,560 2
18 Kırklareli 0,557 2
19 Bilecik 0,556 2
20 Çanakkale 0,548 2
21 Edirne 0,534 2
22 Karabük 0,513 2
23 Manisa 0,490 2
24 Balıkesir 0,476 2
25 Mersin 0,413 3
26 Trabzon 0,389 3
27 Adana 0,353 3
28 Zonguldak 0,333 3
29 Uşak 0,278 3
30 Gaziantep 0,250 3
31 Samsun 0,242 3
32 Burdur 0,211 3
33 Kırıkkale 0,211 3
34 Düzce 0,200 3
35 Karaman 0,177 3
36 Rize 0,174 3
37 Kütahya 0,170 3
38 Amasya 0,054 4
39 Hatay 0,017 4
40 Nevşehir -0,015 4
41 Afyonkarahisar -0,023 4
42 Elazığ -0,061 4
43 Kırşehir -0,085 4
44 Malatya -0,113 4
45 Sivas -0,137 4
46 Bartın -0,140 4
47 Erzincan -0,150 4
48 Kastamonu -0,224 4
49 Artvin -0,235 4
50 Çorum -0,262 4
51 Aksaray -0,271 4
52 Sinop -0,317 5
53 Giresun -0,323 5
54 Osmaniye -0,367 5
55 Çankırı -0,379 5
56 Tokat -0,381 5
57 Niğde -0,395 5
58 Kahramanmaraş -0,416 5
59 Tunceli -0,439 5
60 Ordu -0,486 5
61 Erzurum -0,531 5
62 Kilis -0,570 5
63 Yozgat -0,589 5
64 Gümüşhane -0,623 5
65 Bayburt -0,629 5
66 Adıyaman -0,926 6
67 Ardahan -0,983 6
68 Diyarbakır -1,074 6
69 Kars -1,125 6
70 Iğdır -1,179 6
71 Bingöl -1,208 6
72 Batman -1,324 6
73 Şanlıurfa -1,350 6
74 Mardin -1,396 6
75 Siirt -1,405 6
76 Bitlis -1,428 6
77 Van -1,452 6
78 Hakkâri -1,518 6
79 Muş -1,704 6
80 Ağrı -1,752 6
81 Şırnak -1,788 6

TEPAV'a göre

Türkiye, 2019 İnsani Gelişim Raporu'na göre Çok Yüksek İnsani Gelişim kategorisindedir. 189 ülke arasında 0.820 ile 54. sırada bulunmaktadır. İGY'ye göre en düşük gelişmişlik düzeyine sahip iller Doğu ve Güneydoğu Anadolu illeridir. İGE il bazında veri vermemekte, istatistiki bölgelerine göre veri sunmaktadır. Buna karşın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2017 yılında gelir, yaşam beklentisi ve eğitim süresini baz alan İGE metodolojisini kullanarak bir liste hazırlamıştır. Ağrı dışında tüm iller "Çok Yüksek" veya "Yüksek" olarak sınıflandırılmıştır. Aşağıda 2017 yılı göstergelerine göre Türkiye'de bazı illerin sıralaması listelenmiştir.[2]

  1. Ankara 0.857
  2. İstanbul 0.856
  3. Kocaeli 0.851
  4. Antalya 0.831
  5. İzmir 0.831
  6. Muğla 0.828
  7. Tunceli 0.827
  8. Eskişehir 0.824
  9. Bursa 0.824
  10. Tekirdağ 0.824
  11. Yalova 0.822
  12. Rize 0.815

Ayrıca bakınız

Sosyo-ekonomik gelişmişlik

Kaynakça

  1. ^ "İllerin Ve Bölgelerin Sosyo Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması Sege 2017". T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. 23 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2021. 
  2. ^ "İşte Türkiye'nin insani gelişmişlik endeksi!". www.dunya.com. 1 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Banliyö</span>

Varoş ya da banliyö; bir kentin, şehir merkezinden uzak, genellikle il veya ilçe sınırına yakın dış bölgelerine verilen ad. Genellikle nüfus yoğunluğunun daha düşük olduğu banliyölerde yaşayan halkın çoğu şehrin merkezi bölgelerine gitgel yaparlar. Varoşlar, genellikle anayollar veya demiryolları üzerinde kurulur ve şehir merkezine toplu taşımacılıkla ulaşım sağlarlar. Kenar mahalleler, tüm dünyada şehirlerin etrafında çoğalma eğilimindedir.

<span class="mw-page-title-main">OECD</span> Uluslarası bir ekonomi örgütü

Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü bazen de İktisadi İş Birliği ve Gelişme Teşkilatı uluslararası bir ekonomi örgütüdür.

<span class="mw-page-title-main">Gebze Teknik Üniversitesi</span> Kocaelide kurulu devlet üniversitesi

Gebze Teknik Üniversitesi veya kısaca GTÜ, 3 Temmuz 1992 tarihinde Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü adıyla kurulan, Türkiye'deki iki yüksek teknoloji enstitüsünden birisiydi. 22 Ekim 2014 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen yasa teklifiyle Gebze Teknik Üniversitesi olarak yeniden yapılandırılmasına karar verildi. Üniversite Çayırova yerleşkesinden oluşmaktadır. Üniversite günümüzde 1.370.070 m2 toplam açık alanı ve 26.612 m2 toplam kapalı alanı bulunan Çayırova Kampüsü'nden oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Gerze</span> Sinopun ilçesi

Gerze, Sinop iline bağlı ilçe. Merkez nüfusu yaklaşık 20.190'dır. Sinop'a 39 km uzaklıktadır.

<span class="mw-page-title-main">Öğretmen</span> başkalarının bilgi, yeterlilik veya değerler edinmesine yardım eden kişi

Öğretmen veya eğitmen, eğitim kurumlarında önceden belirlenmiş hedefler doğrultusunda öğretim etkinliklerini planlı ve programlı bir biçimde düzenleyerek yürüten uzman eğitmendir. Anaokulu, okul, üniversite, akademi ve başka yerlerde görev yapar. Öğrencilerin öğretim uygulaması yoluyla bilgi, yeterlilik veya erdem kazanmalarına yardımcı olur.

Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması, Avrupa Birliği ülkelerinin kullandığı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması içinde Türkiye için kullanılan sınıflandırmadır.

<span class="mw-page-title-main">İnsani Gelişme Endeksi</span> Yaşam beklentisi, eğitim ve gelir endekslerinin birleşik istatistiği

İnsani Gelişme Endeksi, Dünya'daki ülkeler için yaşam uzunluğu, okur yazar oranı, eğitim ve yaşam düzeyi doğrultusunda hazırlanan bir ölçümdür. İnsanların düzgün yaşaması, özellikle çocuk hakları için bir ölçün teşkil eder. Bu araştırma sonucunda bir ülkenin gelişmiş, gelişmekte olan ya da gelişmemiş bir ülke olduğu; bunun yanı sıra ekonomisindeki etkinin yaşam niteliği ne düzeyde etkilediğini gösterir. Dağılım ilk olarak 1990 yılında Pakistanlı ekonomist Mahbub ul Haq tarafından geliştirilmiştir ve 1993 yılından bu yana Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yıllık Gelişme Raporu'nda sunulur.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı</span> İstanbul merkezli sivil toplum kuruluşu

Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV), merkezi İstanbul'da bulunan bir sivil toplum kuruluşu.

Sosyo-ekonomik gelişmişlik, yerleşim birimlerinin bazı kriterlere göre istatistiksel olarak değerlendirilmesi sonucu elde edilen değerlere göre belirlenen gösterge.

<span class="mw-page-title-main">İnsani Gelişme Endeksi'ne göre ülkeler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), yıllık İnsani Gelişme Raporunda 191 ülkenin İnsani Gelişme Endeksini (İGE) derliyor. Endeks, belirli bir ülkedeki sağlık, eğitim ve geliri, ülkeler arasında ve zaman içinde karşılaştırılabilir bir insani gelişme ölçüsü sağlamak için dikkate alır.

<span class="mw-page-title-main">Gelişmiş ülke</span> gelişmiş bir endüstri ve altyapıya sahip ülke

Gelişmiş ülke, bazı kriterlere göre yüksek düzeyde gelişme göstermiş ülkeler için kullanılan bir terimdir. Hangi kriterlerin kullanılacağı ve hangi ülkelerin gelişmiş olarak tanımlanması gerektiği büyük bir tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Ekonomik kriterler genel olarak değerlenirmelerde baskın olmaktadır. Bu kriterlerin en çok kullanılanlarınan biri kişi başına düşen millî gelirdir; yüksek millî gelire sahip ülkeler gelişmiş ülke olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir ekonomik kriter sanayileşme düzeyidir; sanayi sektörünün egemen olduğu ekonomiler gelişmiş sayılmaktadır. Günümüzde başka bir kriter, ekonomik ölçümü, millî geliri, eğitim ve sağlık düzeyini kombine eden İnsani Gelişme Endeksi daha egemen olmuştur. Bu kritere göre yüksek insani gelişmişlik endeksine sahip ülkeler daha gelişmiştir. Ama her kriterde olduğu gibi bu kriterde de anomaliler bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı</span>

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı ya da kısaca TEPAV, Türkiye'de fikir tartışmalarının bilgi ve veri içeriğini artıracak araştırmalar yapmak üzere Aralık 2004'te bir grup iş insanı, bürokrat ve akademisyen tarafından kurulmuş olan düşünce kuruluşudur.

<span class="mw-page-title-main">İnsani Gelişme Endeksi'ne göre Avrupa ülkeleri listesi</span> Vikimedya liste maddesi

İnsani Gelişme Endeksi (İGE), insani gelişmenin temel boyutlarındaki ortalama başarının özet bir ölçüsüdür. Uzun ve sağlıklı bir yaşam, bilgi ve makul bir yaşam standardı içerir. Endeks refahı ölçmenin standart bir yoludur. Ülkenin gelişmiş, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülke ayrımı yapmak ve ayrıca ekonomi politikalarının yaşam kalitesi üzerindeki etkisini ölçmek için kullanılır. Ülkeler, İGE'lerine göre dört geniş kategoriye ayrılır: çok yüksek, yüksek, orta ve düşük insani gelişme. Şu anda, tüm Avrupa ülkeleri çok yüksek veya yüksek insani gelişme kategorisine girmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Gelişmekte olan ülke</span> diğer ülkelere göre düşük yaşam standardı olan ülke

Gelişmekte olan ülkeler sınıflandırması, iktisadi ve hukuki parametreden gelişmiş ülkelere kıyasla bir kademe geride yer alan ülkeleri sınıflandırmak adına kullanılan ve dünyanın birçok ülkesini kapsayan bir sınıflandırmadır.

<span class="mw-page-title-main">İnsani Gelişme Endeksi'ne göre Azerbaycan bölgeleri listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Bu listede başkent ve en büyük şehir olan Bakü dahil Azerbaycan bölgeleri 2018 İnsani Gelişme Endeksi'ne göre sıralanmıştır. Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ve Laçın bu listeye dahil edilmemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de enflasyon</span> Türkiyenin kuruluşundan bugüne kadar olan enflasyon ve enflasyona etki eden olaylar

Türkiye'de enflasyon, Türkiye ekonomi tarihinde sürekli yapısal problemlerden birisidir. Yakın dönem Türkiye tarihinde yıllık enflasyonda 1971'den başlayarak 34 yıl süren çift haneli verilerin görüldüğü enflasyonist bir süreç yaşandı. 2000'li yıllarda tek haneli oranlara düşse de 2010'lu yılların sonunda döviz kuru ve pahalılık nedeniyle enflasyon yeniden ciddi problemlerden biri halinde geldi.

<span class="mw-page-title-main">D-8-Türkiye İlişkileri</span>

D-8 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı, 1996 yılında 54. Türkiye Hükûmeti Başbakanı Necmettin Erbakan önderliğinde kurulan ekonomik işbirliği teşkilatıdır. D-8 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı üyeleri aynı zamanda İslam İşbirliği Teşkilatı üyeleridir. Üye ülkeler: Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye'dir.

<span class="mw-page-title-main">Legatum Refah Endeksi</span>

Legatum Refah Endeksi, özel yatırım şirketi Legatum tarafından kurulan ve kısmen finanse edilen bağımsız bir eğitim yardım kuruluşu olan Legatum Enstitüsü tarafından geliştirilen yıllık bir sıralamadır. Sıralama, zenginlik, ekonomik büyüme, eğitim, sağlık, kişisel refah ve yaşam kalitesi gibi çeşitli faktörlere dayanmaktadır.

İnsani Yoksulluk Endeksi (HPI), Birleşmiş Milletler tarafından İnsani Gelişme Endeksi'ni (HDI) tamamlamak için geliştirilen ve ilk olarak 1997'de İnsani Yoksunluk Raporunun bir parçası olarak rapor edilen bir ülkedeki topluluk yoksulluğunun bir göstergesiydi. İGE'ye kıyasla, yoksun ülkelerdeki yoksunluğun boyutunu daha iyi yansıttığı düşünülüyordu. 2010 yılında, BM'nin Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'nin yerini aldı.

<span class="mw-page-title-main">Mutlu Gezegen Endeksi</span>

Mutlu Gezegen Endeksi (HPI), 2006 yılında Yeni Ekonomi Vakfı tarafından tanıtılan insan refahı ve çevresel etkinin bir endeksidir. Her ülkenin HPI değeri, ortalama öznel yaşam memnuniyetinin, doğumda beklenen yaşam süresinin ve kişi başına düşen ekolojik ayak izinin bir fonksiyonudur. Tam işlev biraz daha karmaşıktır, ancak kavramsal olarak yaşam memnuniyetini ve yaşam beklentisini çarpmaya ve bunu ekolojik ayak izine bölmeye yaklaşır. Endeks, daha düşük ekolojik ayak izlerine sahip ülkelere giderek daha yüksek puanlar verecek şekilde ağırlıklandırılmıştır.