İçeriğe atla

Suvoreksant

Suvoreksant, uykusuzluk tedavisinde kullanılan oreksin antagonisti bir ilaçtır.[1][2] Yetişkinlerde uykuya başlama ve/veya sürdürmede güçlüklerle karakterize edilen uykusuzluğun tedavisi için özel olarak endikedir.[1][2] Suvoreksant uykuya daha hızlı dalmaya, daha uzun uyumaya, gece yarısı daha az uyanık olmaya ve daha kaliteli bir uyku çekmeye yardımcı olur.[1][3] Etkinliği orta düzeydedir[4] ve diğer oreksin antagonistlerine benzer, ancak benzodiazepinler ve nonbenzodiazepinlerden daha düşüktür.[5] Suvoreksant ağızdan alınır.[1][2][6]

Suvoreksantın yan etkileri arasında uyuklama, gündüz uykululuğu ve sedasyon, baş ağrısı, baş dönmesi, anormal rüyalar, ağız kuruluğu ve ertesi gün sürüş kabiliyetinde bozulma yer alır.[1][3][7] Nadiren uyku felci, uykuyla ilişkili halüsinasyonlar, uyurgezerlik gibi karmaşık uyku davranışları ve intihar düşüncesi ortaya çıkabilir.[1][2][4] İlaçla tolerans, bağımlılık, yoksunluk ve rebound etkilerinin önemli ölçüde ortaya çıktığı görülmemektedir.[1][8][9] Suvoreksant, ikili bir oreksin reseptör antagonistidir (DORA).[2] Oreksin OX1 ve OX2 reseptörlerinin seçici ikili antagonisti olarak görev yapar.[2] İlacın orta eliminasyon yarı ömrü 12 saat e zirveye ulaşma süresi yaklaşık 2 ila 3 saattir.[1][2] Benzodiazepinler ve nonbenzodiazepinlerden farklı olarak suvoreksant, GABA reseptörleri ile etkileşime girmez, bunun yerine farklı bir etki mekanizmasına sahiptir.[2][10]

Suvoreksantın klinik gelişimi 2006 yılında başlamış[11] ve 2014 yılında tıbbi kullanıma sunulmuştur.[1][12] İlaç, Amerika Birleşik Devletleri'nde Plan IV kontrollü bir maddedir ve orta düzeyde bir kötüye kullanım potansiyeline sahip olabilir.[1][13][14] Avustralya gibi diğer yerlerde suvoreksant yalnızca reçeteyle satılan bir ilaçtır ve kontrollü bir ilaç değildir.[15] Suvoreksant jenerik formülasyonlarda mevcut değildir.[6][16][17] Suvoreksantın yanı sıra lemboreksant ve daridoreksant gibi diğer oreksin reseptör antagonistleri de tanıtılmıştır.[18][19]

Kaynakça

  1. ^ a b c d e f g h i j "Belsomra- suvorexant tablet, film coated". DailyMed. 2 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2020. 
  2. ^ a b c d e f g h "Suvorexant for the treatment of insomnia". Expert Review of Clinical Pharmacology. 7 (6): 711-730. November 2014. doi:10.1586/17512433.2014.966813. PMID 25318834. 
  3. ^ a b "Suvorexant for the treatment of primary insomnia: A systematic review and meta-analysis". Sleep Medicine Reviews. 35: 1-7. October 2017. doi:10.1016/j.smrv.2016.09.004. PMID 28365447. 
  4. ^ a b "Profile of suvorexant in the management of insomnia". Drug Design, Development and Therapy. 9: 6035-6042. 2015. doi:10.2147/DDDT.S73224. PMC 4651361 $2. PMID 26648692. 
  5. ^ "Comparative effects of pharmacological interventions for the acute and long-term management of insomnia disorder in adults: a systematic review and network meta-analysis". Lancet. 400 (10347): 170-184. July 2022. doi:10.1016/S0140-6736(22)00878-9. PMID 35843245. 
  6. ^ a b "Belsomra Generic Belsomra Availability". Drugs.com. 11 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2024. 
  7. ^ "Suvorexant for Primary Insomnia: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials". PLOS ONE. 10 (8): e0136910. 2015. doi:10.1371/journal.pone.0136910. PMC 4552781 $2. PMID 26317363. 
  8. ^ "Suvorexant: scientifically interesting, utility uncertain". Australasian Psychiatry. 25 (6): 622-624. December 2017. doi:10.1177/1039856217734677. PMID 28994603. 
  9. ^ "Clinical pharmacology, efficacy, and safety of orexin receptor antagonists for the treatment of insomnia disorders". Expert Opinion on Drug Metabolism & Toxicology. 16 (11): 1063-1078. November 2020. doi:10.1080/17425255.2020.1817380. PMID 32901578. 
  10. ^ "Drugs for Insomnia beyond Benzodiazepines: Pharmacology, Clinical Applications, and Discovery". Pharmacological Reviews. 70 (2): 197-245. April 2018. doi:10.1124/pr.117.014381. PMID 29487083. 
  11. ^ "CNS drug development: lessons from the development of ondansetron, aprepitant, ramelteon, varenicline, lorcaserin, and suvorexant. Part I". Journal of Psychiatric Practice. 20 (6): 460-465. November 2014. doi:10.1097/01.pra.0000456594.66363.6f. PMID 25406050. 
  12. ^ "New hypnotic drug without addiction to be released in Japan first". 6 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2014. 
  13. ^ "Schedules of Controlled Substances: Placement of Suvorexant into Schedule IV". federalregister.gov. Federal Register. 13 Şubat 2014. 11 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2016. A Proposed Rule by the Drug Enforcement Administration on 02/13/2014 
  14. ^ "Suvorexant for insomnia: a systematic review of the efficacy and safety profile for this newly approved hypnotic - what is the number needed to treat, number needed to harm and likelihood to be helped or harmed?". International Journal of Clinical Practice. 68 (12): 1429-1441. December 2014. doi:10.1111/ijcp.12568. PMID 25231363. 
  15. ^ "Belsomra (suvorexant)". Australian Product Information. 11 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2024. 
  16. ^ "An Update on Dual Orexin Receptor Antagonists and Their Potential Role in Insomnia Therapeutics". Journal of Clinical Sleep Medicine. 14 (8): 1399-1408. August 2018. doi:10.5664/jcsm.7282. PMC 6086961 $2. PMID 30092886. 
  17. ^ "Suvorexant: a promising, novel treatment for insomnia". Neuropsychiatric Disease and Treatment. 12: 491-495. 2016. doi:10.2147/NDT.S31495. PMC 4772996 $2. PMID 26955275. 
  18. ^ "Hypocretins (orexins): The ultimate translational neuropeptides". Journal of Internal Medicine. 291 (5): 533-556. May 2022. doi:10.1111/joim.13406. PMID 35043499. 
  19. ^ "Daridorexant: First Approval". Drugs. 82 (5): 601-607. April 2022. doi:10.1007/s40265-022-01699-y. PMC 9042981 $2. PMID 35298826. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İnsomnia</span> rahat uyuyamama

İnsomnia ya da uyuyamama hastalığı, bir uyku sorunudur. Uykuya dalamama ya da gece boyunca sürekli uyuyamama sorunlarını barındırır. Hastalar genel olarak, gözlerini birkaç dakikadan fazla kapalı tutamamaktan ya da yatakta bir o yana bir bu yana dönerek uyuyamamaktan yakınırlar.

<span class="mw-page-title-main">Öksürük ilacı</span> antitussifler

Öksürük ilacı öksürük ve öksürükle ilgili durumların tedavisinde kullanılan ilaçlara verilen isimdir. Öksürük ilaçları ikiye ayırılabilir: kuru öksürüklerin tedavisinde kullanılan öksürük dindirici antitussifler ve balgam üreten öksürüklerin tedavisinde kullanılan ekspektoranlar.

<span class="mw-page-title-main">Mirtazapin</span> Atipik antidepresan

Mirtazapin, Remeron markası adı altında bilinen bir atipik antidepresandır. Genellikle anksiyete sorunları veya insomnia görülen depresyon durumlarında kullanılır. Mirtazapinin etkinliği, yaygın olarak reçete edilen diğer antidepresanlarla karşılaştırılabilir derecededir. İlacın etkisinin ortaya çıkması dört haftaya kadar sürer, ancak bir ila iki hafta gibi erken bir zamanda da ortaya çıkabilir. İlacın yaygın yan etkileri arasında uyku hali, baş dönmesi, iştah artışı ve kilo alımı yer alır. Ciddi yan etkiler arasında mani, düşük beyaz kan hücresi sayısı ve çocuklarda intihar riskinin artması yer alır. İlacın kullanımının durması sonucu yoksunluk semptomları ortaya çıkabilir. Mirtazapin, ilk defa 1996 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanıma girmıştır. 2019'da 6 milyondan fazla reçeteyle Amerika Birleşik Devletleri'nde en sık reçete edilen 106. ilaç oldu.

<span class="mw-page-title-main">Opioid</span> psikoaktif kimyasal madde

Opioidler, haşhaş bitkisinde bulunan doğal maddelerden türetilen veya onları taklit eden bir ilaç sınıfıdır. Opioidler, ağrı kesici de dahil olmak üzere çeşitli etkiler üretmek için beyinde çalışır. Bir madde sınıfı olarak, morfin benzeri etkiler üretmek için opioid reseptörleri üzerinde etki gösterirler.

<span class="mw-page-title-main">Antidepresan</span> Majör depresif bozukluk ve anksiyete gibi rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanılan psikiyatrik ilaçlar

Antidepresanlar, majör depresif bozukluk gibi bazı duygudurum bozukluklarını, bazı anksiyete bozukluklarını ve bazı kronik ağrı durumlarını tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır. Antidepresanların yaygın yan etkileri arasında ağız kuruluğu, kilo alımı, baş dönmesi, baş ağrısı, cinsel işlev bozuklukları ve duygusal körelme bulunur. Antidepresanlar, çocuklar, ergenler ve genç yetişkinler tarafından alındığında intihar düşüncesi ve davranışı riskinde artışa neden olabilir. Antidepresanların özellikle ani bir şekilde kesilmeleri sonucunda, antidepresan yoksunluk sendromu ortaya çıkabilir.

<span class="mw-page-title-main">Ketamin</span> stereoizomerler grubu

Ketamin, esas olarak anesteziyi başlatmak ve sürdürmek için kullanılan bir ilaçtır. Ağrı kesimi, sedasyon ve hafıza kaybı sağlarken alan kişiyi trans benzeri bir duruma sokar. Diğer kullanımları arasında kronik ağrı, yoğun bakımda sedasyon ve depresyon vardır. Etkisi altında kalp fonksiyonu, nefes alma ve solunum yolu refleksleri genellikle işlevsel kalır. Etkiler tipik olarak enjeksiyonla verildiğinde beş ila on dakika içinde başlar ve yaklaşık 25 dakika sürer. Molekül DSÖ'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.

Tamiflu markası altında satılan Oseltamivir, influenza A ve influenza B'yi (grip) tedavi etmek ve önlemek için kullanılan antiviral bir ilaçtır. Birçok tıp kuruluşu, komplikasyonları olan veya komplikasyon riski yüksek olan kişilere enfeksiyonun ilk semptomlarından sonraki 48 saat içinde önermektedir. Yüksek risk altında olanlarda enfeksiyonu önlemek için tavsiye edilir, ancak genel popülasyonda tavsiye edilmez. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), klinisyenlerin, enfeksiyonun ilk semptomlarından sonraki 48 saat içinde ortaya çıkan düşük risk altındaki kişileri tedavi etmek için kendi takdirlerini kullanmalarını önermektedir. Hap veya sıvı olarak ağızdan alınır.

Nebivolol, yüksek tansiyon ve kalp yetmezliğini tedavi etmek için kullanılan bir beta blokerdir. Diğer β-blokerlerde olduğu gibi, Nebivolol da yüksek tansiyon için az tercih edilen bir tedavi yöntemidir. Tek başına veya diğer tansiyon ilaçları ile birlikte kullanılabilir. Ağızdan alınır.

<span class="mw-page-title-main">Lamotrijin</span> epilepsi ve bipolar bozukluk tedavisinde kullanılan bir antikonvülsan ilaç

Lamotrijin (Lamotrigine) ya da bilinen ticari ismiyle Lamictal veya Pinral, epilepsi, tedavisinde ve bipolar bozuklukta depresif atakların tekrarını geciktirmek veya önlemek için kullanılan antikonvülsan bir ilaçtır. Epilepsi kavramına fokal nöbetler, tonik-klonik nöbetler ve Lennox-Gastaut sendromundaki nöbetler dahildir. Bipolar bozuklukta, lamotrijinin akut depresyon safhasını güvenilir bir şekilde tedavi ettiği gösterilememiştir. Ancak günümüzde semptomatik olmayan bipolar bozukluğu olan hastalar için gelebilecek depresyon atakları riskini azaltmada etkili görünmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Venlafaksin</span> İlaç

Venlafaksin ya da ilk marka adıyla Efexor, serotonin-norepinefrin geri alım inhibitörü (SNRI) sınıfından bir antidepresan ilaçtır. Majör depresif bozukluk (MDD), yaygın anksiyete bozukluğu (GAD), panik bozukluğu ve sosyal fobi tedavisinde kullanılır. Kronik ağrı için de kullanılabilmektedir. Ağız yoluyla kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Eszopiklon</span>

Eszopiklon, uykusuzluk tedavisinde kullanılan bir ilaçtır. Altı aya kadar hafif ila orta derecede faydası olduğuna dair kanıtlar vardır. Ağızdan alınır.

<span class="mw-page-title-main">Zopiklon</span>

Imovane markası altında satılan Zopiklon, uyku güçlüğünü tedavi etmek için kullanılan bir nonbenzodiazepindir. Zopiklon, benzodiazepin ilaçlarından moleküler olarak farklıdır ve bir siklopirrolon olarak sınıflandırılır. Bununla birlikte, zopiklon, benzodiazepin ilaçlarının yaptığı gibi, benzodiazepin reseptörlerini modüle ederek, merkezi sinir sisteminde nörotransmitter gama-aminobütirik asidin (GABA) normal iletimini arttırır.

<span class="mw-page-title-main">Amitriptilin</span> kimyasal bileşik

Amitriptilin, Türkiye'de Laroxyl markası adı altında satılır, öncelikle majör depresif bozukluğu ve nöropatik ağrıdan fibromiyaljiye, migren ve gerilim baş ağrılarına kadar çeşitli ağrı sendromlarını tedavi etmek için kullanılan bir trisiklik antidepresandır. Yan etkilerin sıklığı ve belirginliği nedeniyle, amitriptilin genellikle bu endikasyonlar için ikinci basamak tedavi olarak kabul edilir.

Zolpidem, öncelikle uyku sorunlarının kısa süreli tedavisi için kullanılan bir ilaçtır. Rehberler, uykusuzluk ve uyku hijyeni gibi davranış değişiklikleri için yalnızca bilişsel davranışçı terapi denendikten sonra kullanılmasını önermektedir. Uykuya başlama süresini yaklaşık on beş dakika azaltır ve daha yüksek dozlarda insanların daha uzun süre uykuda kalmasına yardımcı olur. Ağız yoluyla alınır ve tabletler, dil altı tabletleri veya ağızdan sprey şeklinde mevcuttur.

<span class="mw-page-title-main">Akatizi</span>

Akatizi, hareketsizce oturamama ile birlikte öznel bir iç huzursuzluk hissi ile karakterize bir hareket bozukluğudur. Genellikle, bacaklar en belirgin şekilde etkilenir. Etkilenen vücut bölgeleri kıpırdayabilir, ileri geri sallanabilir veya hızlanabilir, bazı kişiler ise sadece vücutlarında huzursuzluk hissedebilir. En şiddetli vakalar saldırganlık, şiddet veya intihar düşünceleriyle sonuçlanabilir.

Strattera markası altında satılan atomoksetin hidroklorür, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunu (DEHB) tedavi etmek için kullanılan bir ilaçtır. Tek başına veya psikostimulanlarla birlikte kullanılabilir. Ayrıca uyanıklığı, dikkati ve hafızayı geliştirmek için bilişsel güçlendirici olarak kullanılır. Atomoksetin kullanımı sadece 6 yaşın üstünde olanlar için tavsiye edilir. Ağızdan alınır. 2002 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır.

Nonbenzodiazepinler benzodiazepin benzeri olan bir psikoaktif ilaç sınıfıdır. Uyku problemlerinin tedavisinde kullanılırlar.

Mepiprazol, İspanya'da pazarlanan ve ek antidepresan özelliklere sahip fenilpiperazin grubunun anksiyolitik bir ilacıdır. 5-HT2A ve α1-adrenerjik reseptör antagonisti olarak görev yapar ve geri alımını inhibe eder ve serotonin, dopamin ve norepinefrin salınımını değişen oranlarda indükler ve bir serotonin antagonisti ve geri alım inhibitörü (SARI) olarak tanımlanmıştır. İrritabl bağırsak sendromu (IBS) olan hastalarda mepiprazolün kontrollü klinik denemeleri yapılmıştır ve ilacın bazı hastalarda IBS semptomlarını hafifletmede bazı yararları olduğu görülmüştür. Trazodon, nefazodon ve etoperidon gibi diğer fenilpiperazinlere benzer şekilde, mepiprazol aktif metabolit olarak mCPP üretir.

<span class="mw-page-title-main">Davranışsal uyku tıbbı</span>

Davranışsal uyku tıbbı (BSM), uyku tıbbı içinde, uykuyu etkileyen psikolojik, fizyolojik, davranışsal, bilişsel, sosyal ve kültürel faktörlere odaklanan, uyku ile ilgili bozuklukların bilimsel araştırmasını ve klinik tedavisini kapsayan bir alandır. BSM'nin klinik uygulaması, öncelikle farmakolojik olmayan tedavileri kullanan kanıta dayalı bir davranışsal sağlık disiplinidir. BSM müdahalelerinde kullanılan birincil teknikler, uyku ile ilgili zorlukları başlatan ve sürdüren davranış, düşünce ve çevresel faktörlerde sistematik değişiklikleri içerir.

Melatonin doğal olarak oluşan bir hormon olmasının yanı sıra bir besin takviyesi ve ilaçtır. Bir hormon olarak melatonin epifiz bezinden salgılanır ve uyku-uyanıklık döngüsünde rol alır. Ek olarak, genellikle jet lag veya vardiyalı çalışma gibi bozulan uyku düzenlerinin kısa süreli tedavisi için kullanılır ve genellikle ağızdan alınır. Bununla birlikte, bu kullanım için faydasının kanıtı güçlü değildir. 2017'de yapılan bir inceleme, uyku başlangıcının kullanımla altı dakika daha hızlı gerçekleştiğini, ancak toplam uyku süresinde herhangi bir değişiklik bulunmadığını bulmuştur.