İçeriğe atla

Surp Minas Kilisesi

Koordinatlar: 39°55′21″K 41°10′57″D / 39.92250°K 41.18250°D / 39.92250; 41.18250
Surp Minas Kilisesi
Harita
Temel bilgiler
Konum TUR Erzurum
Koordinatlar39°55′21″K 41°10′57″D / 39.92250°K 41.18250°D / 39.92250; 41.18250
İnançErmeni Apostolik Kilisesi
Durum1915 yılında manastır olarak faaliyetini durdurdu
Mimari
Mimari biçimErmeni
Tamamlanma1790

Surp Minas Kilisesi Türkiye'nin Erzurum iline bağlı Aziziye ilçesinde 1790 yılında inşa edilen tarihî bir Ermeni kilisesidir. Eskiden kilise, 1914'e kadar var olan daha büyük Surp Menas Manastırı'nın (ErmeniceՍուրբ Մինաս վանք Surb Minas vank) bir parçasıydı. Antik çağından 20. yüzyıldaki Ermeni Kırımı'na kadar bir Hristiyan Ermeni yerleşimi olan Gez köyünde bulunan manastır hala ayakta, ancak çok kötü durumda.[1]

Surp Minas Manastırı 1790 senesinde muhtemelen daha eski ve tarihi bir binanın yerini almıştı çünkü "1740" tarihi, kilisenin bir duvarına yerleştirilmiş bir haçkar'da göründü.[2] 1915 Ermeni Soykırımı'ndan önceki on yılda, Gez (Kes) köyünün 1.103 Ermeni nüfusu (144 hane) ve 170 Müslüman nüfusu vardı.[3]

Günümüzde kilisenin bulunduğu bölgede kentsel dönüşüm çalışmaları yapılmaktadır. O kapsamlı gelişme, tarihi manastırın yıkılacağı veya taşınacağı anlamına gelebilir. Kilisenin tapusu ise Almanya’da yaşayan Sabri Ergin’de bulunuyor. Aziziye Belediyesi tarafından yapılan Gez Köy Kentsel Dönüşüm Projesi’nin ortasında harabe haliyle bekleyen kilisenin akıbeti belediye ve Ergin arasında gerçekleşecek pazarlık sonucunu bekliyor.[1][4]

Kaynakça

  1. ^ a b Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 26 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2020. 
  2. ^ Armenian Architecture: A Documented Photo-Archival Collection on Microfiche, V. L. Parsegian (project director), volume 5, Zug, İsviçre, 1980. The plan of the St. Minas church used on this webpage is adapted from a plan published in this microfiche.
  3. ^ Les Arméniens dans l'Empire Ottoman à la veille du Génocide by Raymond H. Kévorkian and Paul B. Paboujian, Paris, 1992 - population figures sayfası
  4. ^ "Surp Minas Kilisesi kentsel dönüşümün ortasında kaldı". Sözcü. 24 Mart 2021. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Digor</span> Kars ilinin ilçesi

Digor, Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Kars ilinin bir ilçesidir. Doğusunda Ermenistan, batı ve kuzeyinde merkez ilçe, batı ve güneyinde Kağızman bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Yedi Kilise (Van)</span>

Yedi Kilise, Varagavank ya da Varak Surp Haç manastırı, bugün Van Merkeze bağlı, Yukarı Bakraçlı köyünde yer alan ve 8. yüzyılda inşa edilmiş olan tarihî Ermeni manastırı. 1915 Ermeni Kırımı'nda büyük hasar görmüştür ve 1960 senelerde çoğu kısımları valilik tarafından yıkılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ulukale, Çemişgezek</span>

Ulukale, Tunceli ilinin Çemişgezek ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Müslümabat, Zara</span>

Müslümabat, Sivas ilinin Zara ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Tuzhisar, Hafik</span> Sivas ilinin Hafik ilçesine bağlı bir köydür.

Tuzhisar, Sivas ilinin Hafik ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Alabalık, Artvin</span>

Alabalık, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">İstanbul Ermeni Patrikhanesi</span>

İstanbul Ermeni Patrikhanesi, Osmanlı Devleti'nde yaşayan Ermenilerin ruhani ve dünyevi işlerini yönetmek üzere 1461'de Fatih Sultan Mehmed tarafından kurulmuş olan teşekküldür. Günümüzde Apostolik Kilisesi'ne (Gregoryen) mensup Türkiye Ermenilerinin dini önderliğini yapmaktadır. 1915 Ermeni Kırımı'ndan beri cemaatleri küçülmüştür. Patrikhane merkezi İstanbul'un (Kumkapı) semtinde bulunan Surp Asdvadzadzin Patriklik Kilisesi'dir.

<span class="mw-page-title-main">Surp Kevork Kilisesi</span>

Surp Kevork ya da Sulu Manastırı İstanbul'da bulunan bir Ermeni Apostolik kilisesi.

<span class="mw-page-title-main">Dzınunt Surp Asdvadzadzni Kilisesi</span>

Dzınunt Surp Asdvadzadzni Ermeni Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Bakırköy ilçesi Sakızağacı semtinde bulunan Ermeni kilisesi. Hovahannes Dadyan tarafından 1844'te inşa edilen kilise 1847 yılında fermanla onarılmıştır. 1999'da yeniden onarımdan geçen kilise İstanbul Ermeni Patriği II. Mesrob tarafından ibadete açılmıştır. Kilise bahçesine Dadyan ailesi mensupları gömülüdür.

<span class="mw-page-title-main">Beyoğlu Surp Yerrortutyun Kilisesi</span>

Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi ya da Beyoğlu Üç Horan Ermeni Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Beyoğlu ilçesi Galatasaray semtinde bulunan Ermeni kilisesi.

<span class="mw-page-title-main">Surp Hıreşdagabed Kilisesi</span> Türkiyedeki Ermeni Kilisesi

Surp Hıreşdagabed Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Fatih ilçesi Ayvansaray mahallesinde bulunan Ermeni kilisesi.

<span class="mw-page-title-main">Surp Haç Kilisesi</span> Kilise

Surp Haç Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Üsküdar ilçesinde bulunan Ermeni kilisesi. Semtte ilk kilise 1689'da inşa edilmiş, 1727 yılında Ermeni Patriği Hovhannes IX. Golod'un emriyle tekrar inşa edilen kilise 1779, 1781, 1782, 1785, 1790, 1808 yıllarında onarımlara tabi tutulmuştur. Balatlı III. Garabed zamanında daha geniş bir alana kâgir olarak inşa edilen kilisenin yapımında hassa mimarı Krikor Amira Balyan, Kazaz Harutyun Amira Bezciyan, Harutyun Amira Noradungyan, Mikayel Amira Pişmişyan desteklerde bulundular. 1892'de yenilenen kilise en son 1998 yılında onarılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Galata Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi</span> İstanbulda bir kilise

Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesi Karaköy semtinde bulunan Ermeni kilisesi. İstanbul'un fethinden önce İstanbul'a yerleşmiş olan Ermeniler ve Cenevizliler arasındaki iyi ilişkilerin bir sonucu olarak Cenevizliler kendilerine ait bir kutsal alanı Ermenilere satar. Kırım-Kefe kentinden İstanbul'a gelen Goms veya Gozma adlı bir hayırsever Ermeni tüccar, Cenevizlilerden alınmış olan bu arsa üzerine bir kilise inşa ettirir. Aved adlı bir demirci ustasının da kilisenin mihrabını tamamlayıp yanına Surp Haç Mabedi'ni inşa ettiği bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Surp Levon Kilisesi</span> Kadıköyde kilise

Surp Levon Kilisesi, Türkiye'de İstanbul iline bağlı Kadıköy ilçesinde bulunan bir Ermeni Katolik kilisesi.

Surp Yerrortutyun Kilisesi veya Kutsal Üçlü Ermeni Kilisesi, Eskişehir'in Tepebaşı semtinde bulunmakta olan tarihi bir Ermeni Apostolik Kilisesi'dir fakat 1915 yılında Ermeni Kırımı olarak da bilinen Ermeni Tehciri'nden sonra porno film sinemasına dönüştürülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Surp Nişan Manastırı</span>

Sivastia Aziz Nişan Manastırı, 11. yüzyılda kurulmuş ve Sivas 'da yer almış olan tarihî Ermeni manastırıdır. Manastır zamanında Sivas bölgesinin Ermenileri için en önemli ibadethanelerden biri olarak kullanılmış fakat 1915 Ermeni kırımı'ndan sonra boş kalmış ve 1980'li yıllarda yok edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Dzordzor Şapeli</span>

Dzordzor Şapeli veya Tzortzor Şapeli, İran'ın Batı Azerbaycan Eyaleti'nin Maku şehristanında, Zangmar Nehri üzerindeki Barun köyünde bulunan bir Ermeni manastırı ve kilisesidir.

<span class="mw-page-title-main">Surp Sarkis Ermeni Ortodoks Kilisesi</span> Diyarbakırda yer alan bir kilise

Surp Sarkis Ermeni Ortodoks Kilisesi, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alan tarihî bir kilisedir. Kilise ayrıca Hızır İlyas Kilisesi ya da Çeltik Kilisesi olarak da bilinir. Ortodoks Ermenilere aittir.

<span class="mw-page-title-main">Çarşı Hamamı (Ünye)</span> Ünyede bir hamam

Çarşı Hamamı, Ünye'de bulunan tarihi bir yapıdır. Halk arasında Kilise Hamamı ve Eski Hamam olarak da bilinen yapının asıl isminin Surp Minas Ermeni Kilisesi olduğu düşünülmektedir.

Surp Minas Kilisesi Türkiye'nin Sivas iline bağlı Zara ilçesinde 13. yüzyılda inşa edilen tarihî bir Ermeni kilisesidir. Antik çağından 20. yüzyıldaki Ermeni Kırımı'na kadar bir Hristiyan Ermeni yerleşimi olan Müslümabat (Alakilise) köyünde bulunan manastır hala ayakta, ancak çok kötü durumda.