İçeriğe atla

Suriye Türkmenleri

Kontrol Edilmiş
Suriye Türkmenleri
Suriye Türkmen meclisi tarafından kabul edilen bayrak
Toplam nüfus
800.000-1.500.000[1][2][3][4]
3.500.000[5]
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Halep  · Şam  · Cezire  · Hama  · Humus  · Lazkiye[6]
Diller
Din

Suriye Türkmenleri ya da Suriye Türkleri, Suriye'de yaşayan Türk azınlıktır.

Günümüzde ağırlıklı olarak Şam, Lazkiye, Hama, Humus, Halep ve Rakka kentlerinde ve köylerinde bulunmaktadırlar. Şam bölgesinde yaşayanlara Şam Türkmeni denirken, Halep ve Rakka bölgesindekilere Halep veya Culap Türkmeni, Lazkiye Türkmenlerine Bayır-Bucak Türkmeni denmektedir.

Suriye yönetimi tarafından azınlık olarak kabul edilmezler ve gündelik hayatta Türkmen olarak anılsalar da kayıtlarda “Müslüman” olarak geçmektedirler.[9] Nüfus sayımlarında milliyetleri ile sayılmadıklarından sayıları hakkında kesin bilgi yoktur. Çeşitli kaynaklarda 200.000 ilâ 3.500.000 arasında farklı tahminler verilmektedir.[10] 10.ve 11. yüzyıllarda bu bölgeye yoğun Türk göçlerin gerçekleştiği Suriye’nin yönetimi, 1516’dan sonra Osmanlı Devleti’ne geçmiş ve bölge 1918 yılına kadar kesintisiz olarak 402 yıl boyunca Türklerin hakimiyeti altında kalmıştır. Bu dönemde Suriye’de Türkmen yerleşimi artarak devam etmiş ve bölgede önemli bir Türk nüfusu oluşmuştur. Konuştukları diller Arapça ve Türkiye Türkçesine çok yakın bir Türkçedir.[5] Anadolu’daki uzantıları olan Türk boyları arasında inanç, gelenek ve folklorik pratikler bakımından çok önemli benzerlikler bulunmaktadır.

Günümüz Suriyesi’nde Arap sosyalizmi asimilasyon programları çerçevesinde, dil öğrenimlerini engellemiş, köylerinin isimlerini değiştirmiştir. Dillerini unutmuş olan Türkmenler kimliklerinin bilincinde olmakla birlikte yaşadıkları bölgenin dili, kültürü ile bütünleşmiştir. Küçük gruplar halinde yaşayanlar önemli ölçüde Araplaşmış; ancak büyük gruplar halinde yaşayan Türkmenler, millî benliklerini korumuşlardır.[5] Türkmen kimliğinin ve haklarının korunmasını talep eden Türkmenler, Suriye İç Savaşı’nda muhalif hareketlerin içinde yer almaktadır.[5]

Başlıca yerleşim yerleri

Tarih

Türk kökenli Halil Merdam Bey, Suriye Milli Marşı'nın bestecisiydi.

Oğuz boyları akıncıları Suriye’de 7. yüzyıldan itibaren görünmeye başlamış, 10.ve 11. yüzyıllarda bu bölgeye yoğun göçler gerçekleşmiştir. Tolunoğulları ile başlayan Türklerin yerleşimi 11. yüzyılda Selçuklu Hanedanının bölgeye gelmesi ile devam etti. Selçuklular'ın 1040 yılında kazandıkları Dandanakan Savaşı'ndan sonra birçok Türkmen boy ve oymağı 1063 yılından itibaren Suriye'ye girerek kendi hayat şartlarına uyabilecek alanları vatan edinmeye başlamıştır.[11] 1071-1071 yıllarında Nâvekiyye Türkmenleri Suriye'ye geldiler ve Nâvekiyyelerden olan Atsız Kudüs, Dimaşk ve çevresinin hakimi oldu. 1077'de Selçuklu hükümdarı Melik Şah, kardeşi Tutuş'u Suriye melikliğine tayin ettiğinde beraberinde birçok Türkmen beyi mahiyetlerindeki kalabalık zümrelerle birlikte Suriye'ye geldi.[11] 1078 yılında Suriye Selçuklu Devleti kuruldu. Suriye'deki Türk boyları, 1096 yılında Haçlı seferleri başladığında Selahattin Eyyubi komutasındaki Müslümanlarla birleşerek Haçlılara karşı bölgeyi savundular.[5] 1243 yılında Kösedağ Savaşı'nda Moğollara yenilen Türk boyları da Halep bölgesine yerleştiler. 1260’tan itibaren Suriye’ye idari ve askerî gücü Türkler’den oluşan Memlûk Devleti hakim oldu.

Yavuz Sultan Selim, 1516 yılında Mercidabık'ta Memlûkler'i yenmesi ile Suriye topraklarında Osmanlı yönetimi başladı. Bölge 1918 yılına kadar kesintisiz olarak 402 yıl boyunca Türklerin hakimiyeti altında kaldı. Suriyeli Türkmenler Osmanlı kayıtlarında "Halep Türkmenleri" olarak yer aldı. Halep Türkmenleri has (padişah hassı) reayası idi ve bu statü onlara görece bir serbestlik sağlıyordu. Çoğu konar-göçer gruplar halinde yaşıyorlardı; kışları Halep civarında, yazlarını ise Sivas'a kadar uzanan Anadolu yaylalarında geçirirlerdi.[12] Devlet için önemli bir vergi kalemi meydana getiren Suriye Türkmenleri, yaşadıkları bölgede istikrarın korunmasında belli bir role sahiptiler.[11]

Halep Türkmenleri, 17. yüzyıl başlarında siyasal ve ekonomik nedenlerle bulundukları yerden göç etmek ya da yerleşik hayata geçmek zorunda kaldılar.[13] Osmanlı Devleti 17. yüzyıl ortalarında onları belirli yörelerde iskana zorladı. 18. yüzyılın sonlarında Türkmen boylarının yarısı Antep, Hama, Humus, Rakka gibi bölgelerde yerleşik hayata geçirilmiş durumdaydı. Rakka, gerek iklim gerekse toprak yapısı bakımından Türkmen aşiretlerin yaşamına uygun değildi. İskana tabi tutulan oymaklar, eski yurtlarına dönmek istedilerse de yeniden aynı yerlere sürüldüler. Bir kısmı 18. ve 19. yüzyıllarda Anadolu içlerine dağıldılar, köyler ve kasabalar kurdular.[13]

19. yüzyıl başında gerek 1822 depremi ve bunu izleyen salgın hastalıklar; gerekse Kavalalı İbrahim Paşa’nın bölgeyi işgali ve kadim aşiret çatışmalarından Türkmenler çok olumsuz etkilendi. Fırsatını bulanlar Anadolu’ya göç ettiler. Bulamayanların bir bölümü Sünni Arap aşiretleri içinde asimile oldu. Zamanla Türkçe biraz daha az konuşulur oldu, Arap dili ve gelenekleri baskın gelmeye başladı.[12]

93 Harbi'nden sonra Kafkasya'da yaşadıkları yerlerden ayrılmak zorunda kalmış Türkler'e Osmanlı Devleti Suriye'yi mesken gösterdi ve yeni bir göç dalgası oluştu.[2]

Türk kökenli Suphi Bereket, Suriye'nin ilk Cumhurbaşkanı idi.
1935'te Suriye ve Lübnan'daki dini ve etnik toplulukların dağılımı.

Osmanlılar I. Dünya Savaşı’ndan sonra bölgeden çekildi. 25-26 Ekim 1918 gecesinde Halep’i terk edip kuzeye çekilen orduların sonuncusu 7. Ordu idi ve başında Mustafa Kemal bulunuyordu. Ordunun çekilmesi ile Suriye tarafında kalmış olan Türkler, Müdafaa-yı Hukuk Cemiyetleri kurarak mücadeleye başlamışlardır. Suriye ve Filistin Kuvva-yı Milliye-i Osmaniye adıyla örgütlenen bölgedeki direnişin reisi “Özdemir” takma ismini kullanan Ali Şefik Bey’dir.[14] Kurtuluş Savaşı boyunca bölgedeki Türkmen direnişinin temel hedefi Türkiye’ye katılmaktı. Şubat 1919 tarihinden 22 Ekim 1921 tarihli Ankara Anlaşması’na kadar bölgede Fransızlara karşı sayısız çatışma ve taarruz yaşanmış, bu çatışmalarda çok sayıda işgal askeri öldürülmüş veya esir alınmıştır.

Türkiye ile Fransa arasında 20 Ekim 1921 tarihinde imzalanan Ankara Anlaşması’nın 7. maddesi ile Suriye Türkmenleri konusunda Türkiye’ye garantörlük verildi.[5] 20 Kasım 1922 tarihinde başlayan Lozan Konferansı’nda Suriye sınırı neredeyse hiç konu edilmeden kabul edildi. 31 Ocak 1923 tarihinde Suriye ile sınırlar belirlenirken, Ekim 1921 tarihindeki Türk Fransız anlaşması temel esas olarak alınmıştı. Türkiye topraklarında kalmak isteyen köylerin isyanı olduysa da amaçlarına ulaşamadılar.[14]

Türk ve Kürt silahlı milislerin Türkiye sınırına yakın bölgelerde Fransız manda idaresine yönelik başkaldırıları 1924 yılına kadar sürmüştür. Fransız manda idaresi mahalli idarelerinden oluşan Suriye Devletler Birliği’ni meydana getirerek ülkeyi yönetmeye çalıştı. Bu düzen, Araplarla Arap olmayanlar arasındaki gerilimi arttırdı. Türkler, hem milliyetçiler hem de Manda idaresinin gözünde “dikkatli olunması gereken” bir azınlık durumuna düştü. Fransız mandası altında oldukları dönemde nüfusları 500binden fazla olan Türkmenlerin[15] liderliğini Bekmişlilerin Hacı Ali aşiretinden Kel Muhammed yürütüyordu. Onun ardından Türkmenlerin lideri Hacı Nasen oldu.[12] Türkmenler, Fransız mandası altındaki çalkantılı ilk on yıllık dönemden sonra daha sakin bir dönem yaşadılar; varlıklarını ve kimliklerini sürdürebildiler.[15]

1936 yılında Fransa'nın bölgedeki hâkimiyetinin zayıflaması ile birlikte baskılara maruz kalmaya başladı. 1936-1939’da sancağın Hatay adıyla Türkiye’ye katılması sürecinde Suriye sınırları içerisinde kalan Türkmenlere ilişkin hiçbir görüşme ya da anlaşma yapılmamış olması, Suriye Türkmenlerinin hukuki durumunu belirsizleştirdi.[15] Bu belirsizlik Suriye yönetimlerinin Türkmenlere karşı baskı ve asimilasyon politikası uygulamasına neden oldu. 1946 ve 1972 anayasalarına göre Suriye Arap vatandaşı olarak kabul edilen Türkmenlere kimlikleri ile yaşama hakkı tanınmadı. Türkçe gazete yayımlama imkânı ortadan kalktı; hatta Türkçe konuşmak bile yasaklandı.[12]

1958'de yapılan toprak reformu ile Türkmenlere ait birçok tarla, bağ ve bahçe kamulaştırıldı. Bu ve benzeri uygulamalar yüzünden 1950'ler boyunca Halep’ten Türk asıllı aileler, Türkiye’ye kaçmaya devam ettiler.[12]

1963'te yaşanan darbeden sonra baskılar artarak devam etti. Türkmenler herhangi bir sivil ya da yasal örgütlenme oluşturamadı.[16] Hafız Esad rejimi “Tek Suriyeli Kimliği” politikası çerçevesinde, Türkmenleri asimile ederek “Araplaştırma” politikası izledi.

Bayraklar

Suriye Türkmenleri ve Suriye Türkmen Ordusu tarafından kullanılan bayraklar

Günümüzdeki durum

Günümüzde Suriye Türkmenleri özellikle Şam, Lazkiye, Hama, Humus, Halep ve Rakka kentlerinde ve köylerinde bulunmaktadır. Şam bölgesinde yaşayanlara Şam Türkmeni denirken, Halep ve Rakka bölgesindekilere Halep veya Culap Türkmeni, Lazkiye Türkmenlerine Bayır-Bucak Türkmeni denmektedir. Ülkenin diğer toplulukları tarafından “Türkmenler” olarak adlandırılmaktadırlar.[5]

Suriye Arap Cumhuriyeti'nde sadece Ermeniler azınlık kabul edildiğinden nüfus sayımlarında milliyetleri ile sayılmazlar ve bu nedenle sayıları hakkında kesin bilgi yoktur. Çeşitli kaynaklarda 200.000 ilâ 3.500.000 arasında farklı tahminler verilmektedir.[10] ORSAM’ın 2011 tarihli araştırmasında Suriye’de Türkçe konuşan Türkmen sayısı yaklaşık bir buçuk milyon, Türkçeyi unutmuş Türkmenlerle beraber sayılarının 3,5 milyon civarında olduğu belirtilmektedir.[5]

Suriye’de büyük gruplar halinde yaşayan Türkmenler, millî benliklerini koruyabildikleri halde küçük gruplar halinde yaşayanlar önemli ölçüde Araplaşmıştır. Köy ve kasabalarda yaşamaya devam eden Türkmenler kendi aralarında Türkçe konuşmayı sürdürür. Şive ve edebiyatları bakımından Türkiye’nin bir uzantısı gibidir. Suriye’de konuşulan ağız, Hatay bölgesinde konuşulan Türkmen ağızlarının bir devamı niteliğindedir. Hama ve Humus Türkmenlerinin şivesi eski Osmanlı diline son derece yakındır.

Halep ilinin kuzeyindeki etnik nüfusu gösteren güncel harita: Mavi=Türkmenler, Sarı=Kürtler, Yeşil=Araplar.

Eğitim, Türkmenlerin en ciddi sorunlarından biridir.[14] Türkmen toplumunda okuryazarlık oranı, Suriye genel ortalamasına yakındır ancak Türkçe okur-yazar çok azdır. Türkçe yayın organları, 1922’den 1937’ye kadar, sürgündeki Refik Halit’in de katkılarıyla çıkan “Doğru Yol” ve “Vahdet” olmuştur.[5] Türkmenler kendine “aydın sınıfı” denilebilecek bir eğitimli sınıf çıkaramamıştır.[14]

Dini yapıya bakıldığında Suriye Türkmenlerinin büyük çoğunluğu Sünni Hanefi mezhebine mensuptur. Çok az sayıda Alevi Türkmen bulunmaktadır.

Suriye Türkmenleri ekonomik olarak genelde alt-orta sınıfta yer almaktadır. Geçimlerini genellikle tarım ve ayakkabı sanayisi ile sağladıkları görülmektedir. Lazkiye ve Tartus Türkmenleri narenciye ve ormancılıkla meşgul olurken Hama ve Humus Türkmenleri hayvancılık ve tarımla uğraşmaktadırlar. Şam’da yaşayan Türkmenler memurluk ve serbest meslek, Rakka ve Deraa’da ise tarım başlıca gelir kaynağıdır.

Fransız mandası döneminde başlayan ve sonrasında da devam eden politikalar sonucu Türkmenler önemli oranda asimile olmuştur. Suriye hükûmeti tarafından Türkçe yer adları Arapçaya çevrilmiştir. Kendilerine örgütlenme hakkı tanınmamış Suriye Türkmenleri, Suriye İç Savaşı’nda muhalif hareketlere katılmışlardır[5]

Suriyeli-Türk/Türkmen kökenli tanınmış Suriyeli ve Türk kişiler

Türk asıllı ünlü şair Nizar Kabbani eserlerini Arapça yazdı.
Türk asıllı Ahmed Nami, Suriye'nin 5. Başbakanı ve 2. Cumhurbaşkanı idi.
Türk asıllı Profesör Sadık Celal el-Azm, insan hakları savunucusu ve entelektüel.
Türk kökenli Khaled Khoja, 2015'ten 2016'ya kadar Suriye Devrimci ve Muhalefet Güçleri Ulusal Koalisyonunun başkanıydı.
Beşir el-Azma Suriye Başbakanı olarak görev yaptı. Ailesi, Türk kökenliydi.
Türkmen bir aileden gelen Yusuf el-Azma, Savaş Bakanı ve Suriye Genelkurmay Başkanı idi.
Türk asıllı olan Said el-Ghazzi, 1954'te ve daha sonra 1955-56'da Suriye Başbakanı idi.
Şam doğumlu Suat Hayri Ürgüplü, 1965 yılında 11. Türkiye Başbakanı olarak görev yaptı.
Türk asıllı Mustafa Satı Bey, Arap milliyetçisi bir yazardı.
Türk asıllı Cemil Merdam Bey, Suriye'nin 21. Başbakanı idi.
Türk kökenli Sabah Kabbani, 1974'te göreve başlayan Suriye'nin 5. Amerikan Büyükelçisidir.

Atassi (Atasi), Al-Azm, Qawuqji, Quwwatli (Kuvvetli) ve Shishakli (Çiçekçi) gibi birçok Suriyeli Türk aile Suriye'yi Başbakan veya Başkan olarak yönetmeye devam etti.[19] Ancak 1960'larda Esad ailesinin pan-Arap Baas hareketi, Arap olmayanları siyasetten uzaklaştırdı.[20]

  • Akşemseddin, Osmanlı din alim
  • Hasan Türkmanı, Türk kökenli Suriyeli savunma bakanı (2004-2009)
  • Adil el-Azma, Türk kökenli Suriyeli politikacı
  • Beşir el-Azma, Türk kökenli Suriye başbakanı (1962)
  • Nabih el-Azma, Türk kökenli Ürdün içişleri bakanı (1925)
  • Yasir el-Azma, Türk kökenli Suriyeli aktör
  • Yusuf el-Azma, Türk kökenli Suriye savaş bakanı (1920)
  • Aziz el-Azmi
  • Suphi Bereket, eski Türk kökenli Suriye devlet başkanı (1922-1925)
  • Burhan Asaf Belge, Suriye Türkmeni kökenli Türk politikacı
  • Gada Merdam Bey, Suriye TV'deki ilk program direktörü
  • Cemil Merdam Bey, Suriye Başbakanı (1936-1939) 
  • Halil Merdam Bey, Suriye Milli Marşı'nın bestecisi
  • Selma Merdam Bey, Türk kökenli Suriyeli Yazar
  • Muhammed el-Bezm, Türk kökenli Suriyeli Şair
  • Cemil Bilsel, Suriyeli Türkmen kökenli Türk politikacı ve akademisyen
  • Emin Bozoğlan, Suriye Türkmen Meclisi İkinci Başkanı (2016 – günümüz)
  • Mehmed Fuad Carim, Türk politikacı
  • Mohammad Emadi, Türk kökenli Suriyeli Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanı
  • Nadia al-Ghazzi, Türk kökenli Suriyeli Avukat, yazar, TV sunucusu
  • Said al-Ghazzi, Türk kökenli Suriye Başbakanı (1954 ve 1955–56'da)
  • Sati 'al-Husri, Türk kökenli Suriyeli yazar
  • Mennel Ibtissem, Türk kökenli Suriyeli şarkıcı
  • Sami Sabit Karaman, Türk Ordusu Generali
  • Ghaith Mofeed, Türk kökenli Suriyeli sanatçı
  • Abdurrahman Mustafa, Suriye Türkmen Meclisi Birinci Başkanı (2012-2016)
  • Huda Naamani, Türk kökenli Suriyeli Feminist yazar
  • Mustafa Naima, Osmanlı tarihçisi
  • Mahmud Kâmil Paşa, Osmanlı Ordusu Generali
  • Zeki Paşa, Osmanlı Türkü mareşal
  • Abu Khalil Qabbani, Türk kökenli Suriyeli oyun yazarı ve besteci
    • Rana Kabbani, Türk kökenli Suriye kültür tarihçisi
  • Reşit Ronabar, Osmanlı valisi ve Türk politikacı
  • Süleyman Şah
  • Hala Shawkat, 50'li ve 60'lı yılların popüler Türk kökenli Suriyeli Oyuncusu.
  • Adib Shishakli, Türk kökenli Suriyeli Başbakan ve Suriye Cumhurbaşkanı (1953–1954)
  • Talal Silo, eski Suriye Demokratik Güçleri sözcüsü.
  • Adil Şan, Şarkıcı
  • Pakize Terzi, Türkiye'nin ilk kadın jinekoloğu
  • Mustafa Talas, Suriye Savunma Bakanı (1972-2004)
    • Çocuklar:
    • Manaf Talas, eski Türk kökenli Suriyeli Tuğgeneral
    • Firas Talas, Türk kökenli Suriyeli iş insanı
    • Çocuklar:
    • Bilal Turkmani, Suriye'nin haftalık gazetesi Abyad wa Aswad ın sahibi
  • Rim Turkmani, Türk kökenli Suriyeli astrofizikçi
  • Refi Cevat Ulunay, Türk yazar
  • Suat Hayri Ürgüplü, Türk Başbakan (1965) 
  • Necdet Yılmaz, Türk politikacı
  • Husni al-Za'im, Türk kökenli Suriyeli Suriye Cumhurbaşkanı (1949)
  • Muhammed Habes, Cerablus Sivil Konseyi Başkanı (Ağustos 2016'dan bu yana)
  • Ahmed Osman, 2013'ten beri SAA albayı, Sultan Murad Bölümü lideri
  • Nûreddin Mahmud Zengî, Selçuklu İmparatorluğu'nun Suriye eyaletini yöneten Türk Zengid hanedanının bir üyesi.
  • I. İmâdüddin Zengî, Musul, Halep, Hama ve Edessa'yı yöneten bir Türk atabegidir. Zengid hanedanının üyesi.
  • I. Tutuş, Şam Selçuklu Emiri.
  • Aksungur el-Hacib, Selçuklu Halep valisi.

El-Azm ailesi, Türk kökenli Suriyeli aile

    • Abdullah Paşa el-Azm, Şam Osmanlı Valisi
    • As'ad Paşa el-Azm, Hama ve Şam Osmanlı Valisi
    • Haki el-Azm, Suriye eski başbakanı
    •  İbrahim bin Taher bin Ahmed Al-Azem (ar), şair ve insan hakları aktivisti
    • İsmail Paşa el-Azm, Hama, Trablus ve Şam Osmanlı Valisi
    • Halid el-Azm, Suriye'ye altı kez başbakanlık yaptı.
    • Muhammed Fawzi Paşa el-Azm, Suriye'deki ilk parlamentonun ilk başkanı
    • Muhammed Paşa el-Azm, Sidon ve Şam Osmanlı valisi
    • Rafīq Bey al-Azm, entelektüel, yazar ve politikacı
    • Sa'deddin Paşa el-Azm, Halep ve Mısır'ın Osmanlı valisi
    • Sadık El-Azm, Gezgin ve Osmanlı Komutanı
    • Sadiq Jalal al-Azm, Şam Üniversitesi Modern Avrupa Felsefesi Profesörü
    • Süleyman Paşa el-Azm, Trablus, Sidon ve Şam Osmanlı Valisi 

Resimler

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Nahost-Informationsdienst (ISSN 0949–1856): Presseausschnitte zu Politik, Wirtschaft und Gesellschaft in Nordafrika und dem Nahen und Mittleren Osten. Autors: Deutsches Orient–Institut; Deutsches Übersee–Institut. Hamburg: Deutsches Orient–Institut, 1996, seite 33.Şablon:Pull quote
  2. ^ a b "Abdi Noyan Özkaya, Suriye Kürtleri: Siyasi Etkisizlik ve Suriye Devleti'nin Politikaları, Review of International Law and Politics, 2007, s. 112." (PDF). 14 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2011. 
  3. ^ Mehmet Şandır, “Suriye Türklüğü”, Türk Yurdu, Cilt 18, Sayı 133 (1998), s. 7-8.
  4. ^ www.fildisiajans.com.tr, Fildişi Ajans, Danışmanlık ve Yazılım. "ORSAM-Ortadoğu Araştırmaları Merkezi". ORSAM-Ortadoğu Araştırmaları Merkezi. 4 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2023.  1,5 milyon Suriyeli Türkmen Türkçe konuşmasına rağmen 2milyon Türkmen anadilini unutmuş.Yani toplam 3,5 milyon Türkmen yaşamakta
  5. ^ a b c d e f g h i j "Suriye'de Değişimin Ortaya Çıkardığı Toplum: Suriye Türkmenleri Orsam.org.tr web sitesi Rapor No:14, Kasım 2011, Erişim tarihi:21 Kasım 2015" (PDF). 5 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Kasım 2015. 
  6. ^ Commins 2004, 268.
  7. ^ Galié & Yildiz 2005, 18.
  8. ^ Karpat 2004, 436.
  9. ^ "Sibel Kalemdaroğlu, Suriye'nin Unutulmuş Türkleri, 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü, 25 Ağustos 2011,22". 16 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2015. 
  10. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Now isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
  11. ^ a b c Çakar, Enver. "XVI. yüzyılda Suriye Türkmenleri". Türkler Ansiklopedisi Cilt X, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002. Erişim tarihi: 26 Eylül 2016. 
  12. ^ a b c d e Hür, Ayşe. "Meğerse Suriye'de Türkmenler yaşarmış!". Radikal gazetesi, 5 Ocak 2014. 31 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2016. 
  13. ^ a b Işıl Bostancı, Halep Türkmenleri (Boy ve Oymak), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Elazığ 1998
  14. ^ a b c d Ahmet Emin Dağ, Halep Türkmenleri, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul, 2010
  15. ^ a b c "Abdurrahman Mustafa, Suriye Türkmenlerinin "Onur ve Özgürlük" Mücadelesi, Türk Yurdu dergisi, Sayı 338 Ekim 2015". 22 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2015. 
  16. ^ Çetin, Nurullah. "Suriye Türklerini Tanıyalım (Suriye Demokratik Türkmen Hareketi'nden Hüseyin Muhammed ile Söyleşi)". www.tarihgazetesi.net/. Tarihgazetesi.net, 10 Aralık 2013. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Eylül 2016. 
  17. ^ https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1488458057964308&id=261942290615897 17 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Suriye Türkmen Meclisi المجلس التركماني السوري On Facebook
  18. ^ https://twitter.com/MVecihCuma/status/1066598024003096577 11 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Muhammed Vecih Cuma, Suriye Türkmen Meclisi Başkanı
  19. ^ McHugo, John (2014), Syria: A Recent History, Saqi Books, s. 44, ISBN 978-0863567636 
  20. ^ Yılmaz, Hüseyin Raşit; Koru, Selim (2014), Turkmen: The Missing Piece in the Syria-Iraq Debate, Fair Observer, 12 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 9 Ekim 2016 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Rakka</span> Suriyede bir şehir

Rakka ya da er-Rakka Suriye'nin kuzeyinde Fırat Nehri üzerinde yer alan bir şehirdir. Rakka ilinin başkenti ve en büyük kentidir. Batısında bulunan Halep'ten 160 km uzaklıktadır. Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi tarafından kontrol edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Humus, Suriye</span> Humus ili, Suriyede şehir

Humus veya Hıms, eski adıyla Emesa, Batı Suriye'de bulunan, aynı zamanda, Humus ilinin ve Humus ilçesinin merkezi olan şehirdir. 509 metrelik (1673 ft.) bir rakıma sahiptir ve ülkenin başkenti Şam'ın 162 kilometre (101 mi.) kuzeyinde yer alır. Asi Nehri üzerine kurulmuştur. Ayrıca Humus, ülkenin iç yerleşkeleri ile Akdeniz kıyısı yerleşkelerini birbirine bağlayan merkezi bir bağlantı şehri olarak da görev yapar.

<span class="mw-page-title-main">Suriye'nin illeri</span>

Suriye, üniter bir devlet olup idari olarak on dört ile bölünmüştür. En yüksek idari bölüm olan il Suriye'de Arapça محافظة muhafaza olarak adlandırılır. On dört il, Arapça منطقة mıntıka olarak adlandırılan altmış ilçeye, ilçeler de Arapça ناحية nahiye diye adlandırılan 206 bucağa bölünmüştür. Bucaklar, en küçük idari birim olan köyleri içinde barındırır.

<span class="mw-page-title-main">Trablusşam (eyalet)</span> Osmanlı İmparatorluğuna bağlı bir eyalet

Trablusşam Eyaleti veya Trablusşam Beylerbeyliği, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı bir eyalet. 1516'daki Mercidabık Muharebesi'nde Suriye ve civar bölgenin kazanılmasının ardından, 1517 yılında eyalet olan Şam Eyaleti'nin ve 1534'te eyalet yapılan Halep Eyaleti'nin içerdiği topraklar idari bakımdan düzenlenerek, 1579 yılında eyalet olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Suriye Türkmen Ordusu</span>

Suriye Türkmen Ordusu, Suriye Türkmen Tugayları veya Birleşik Türkmen Ordusu, Suriye'de kurulan Türkmen silahlı oluşum. 7 Ağustos 2012 tarihinde kurulmuştur. Beşşar Esad yönetimine karşı, silahlanan Türkmenler orduya katılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Türkmenleri</span> Anadoluda yaşamını sürdüren çoğunlukla Oğuz kökenli Türk halkları

Türkiye Türkmenleri ya da Anadolu Türkmenleri, Anadolu Oğuzları veya kısa söylenişiyle Türkmenler, Selçuklular döneminde Anadolu ve çevresinde Türkmeneli denen bölgelerde yerleşmeye başlayan, dilleri Türkiye Türkçesine bağlı Anadolu ağızları içinde ele alınan ve Türkiye Türklerini oluşturan Oğuz oymakları Müslüman olup, Hanefi Sünni ve Anadolu Aleviliği olarak görülür. Anadolu’nun Türkleşmesi sürecinde etkili olmuşlardır. Türkmen (تركمنلر) ve Yörük (يوروك) kelimeleri tarihî belgelerde eş anlamlı olarak da kullanılmıştır. Osmanlı arşiv belgelerinde, yerleşim durumuna ve şekline bağlı olarak köylü «Türk» olarak adlandırılırken, göçer veya yarı-göçer topluluklar «Türkmen» ya da «Yörük» tabiriyle anılmışlardır. Aşiretler, yerleşik veya konar-göçer olma durumlarına ve bulundukları bölgelere göre «Türkmen» ya da «Yörük» adını almışlardır. Kimilerine göre Kızılırmak'ın doğusundakilere Türkmen batısındakilere ise Yörük denir. Maraş ve çevresinde yaşayan Dulkadirli Türkmenleri için Osmanlı kaynaklarında hem Türkmen hem de Yörük tabiri birlikte kullanılmıştır. Etnik olarak akraba oldukları Türkmenistan Türkmenleri ile aynı adı taşıdıkları gibi kimi uruğ/oymak adları da ortaktır.

Suriye Türkmen Meclisi Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonunda ve Suriye Ulusal Konseyinde çeşitli Suriye Türkmen partilerini ve gruplarını temsil eden kuruluş. Suriyeli Türkmenler, Mv. Mehmet Şandır öncülüğü ve Dr. Esat Arber başkanlığında, eğitimini Türkiye'de tamamlamış Suriyeli Türkmen gençlerin gayretleri ile Aralık 2012 tarihinde Suriye Türkmenleri Platformu adı altında, 1500'den Türkmen ilk kez bir araya geldi. 30 Mart 2013 tarihinde Suriye Türkmen Platformu, Türkiye'nin başkenti Ankara'da düzenlediği toplantıda Suriye Türkmen Meclisinin kurulduğunu ilan etti.

<span class="mw-page-title-main">Bayır-Bucak</span>

Bayır-Bucak, Lazkiye ilininin kuzeyinde çoğunlukla Suriyeli Türkmenlerin yaşadığı coğrafi bölgedir.

<span class="mw-page-title-main">Türkmen Dağı Tugayları</span>

Türkmen Dağı Tugayları, Lazkiye ilinin Bayır-Bucak bölgesinde faaliyet gösteren Suriye Türkmen Ordusu'na bağlı muhalif bir gruptur.

Suriye ağızları Türkiye Türkçesi ağızlarının bugün Suriye devlet sınırları içinde konuşulan ağız sahalarından biridir. Bu ağız sahası Suriye Türkleri tarafından özellikle Şam, Lazkiye, Hama, Humus, Halep ve Rakka kentlerinde ve köylerini kapsar. Şam bölgesinde yaşayanlara Şam Türkmeni denirken, Halep ve Rakka bölgesindekilere Halep veya Culap Türkmeni, Lazkiye Türkmenlerine Bayır-Bucak Türkmeni denmektedir. Ülkenin diğer toplulukları tarafından “Türkmenler” olarak adlandırılmaktadırlar. Suriye Türk ağızları, Irak sahası ile beraber, Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Türkçesinin sınırdaş oldukları bir sahadır.

<span class="mw-page-title-main">Suriye'de din</span> Suriyedeki dinî inançlar

Suriye'de din, Suriye vatandaşları tarafından uygulanan çeşitli dinleri ifade etmektedir. Tarihsel olarak bölge, bu dini toplulukların her biri içinde bir dizi farklı mezhebin bulunduğu çeşitli inançların bir mozaiği olmuştur. Suriyelilerin çoğunluğunu Müslümanlar oluşturmaktadır; bunların arasında en kalabalık grubu Sünniler oluştururken, onları Şii gruplar ve Dürziler takip etmektedir. Ayrıca, çeşitli Hristiyan azınlıklar bulunmaktadır. Ayrıca küçük bir Yahudi ve Yezidi topluluğu da bulunmaktadır.

Şehitler Günü, Şam ve Beyrut'ta 6 Mayıs 1916'da 'El Cezzar' veya 'Kasap' olarak da bilinen Cemal Paşa tarafından öldürülen Suriyeli ve Lübnanlı milliyetçileri anma töreni. Büyük Suriye'nin Osmanlı döneminde hem Şam'daki Marjeh Meydanı'nda hem de Beyrut'ta Burj Meydanı'nda idam edildiler. Her iki yerde o zamandan beri Şehitler Meydanı olarak değiştirildi. 6 Mayıs günü Suriye ve Lübnan'da her yıl anma töreni düzenlenir ve bugün resmi tatildir.

Arapça, Suriye'nin resmi dilidir ve ülkede en çok konuşulan dildir. Günlük yaşamda, özellikle batıda Levanten ve kuzeydoğuda Mezopotamya olmak üzere birçok modern Arap lehçesi kullanılmaktadır. Arap Dili ve Dilbilin Ansiklopedisine göre, ülkede Arapça'ya ek olarak, konuşmacı sayısına göre şu diller konuşulmaktadır: Kürtçe, Türkçe, Aramice, Çerkesçe, Çeçence, Ermenice ve Yunanca. Bu dillerin hiçbiri resmi statüye sahip değildir.

<span class="mw-page-title-main">Hakkı Bey el-Azm</span> Suriyeli siyasetçi (1864-1955)

Hakkı el-Azm Suriyeli bir politikacı. Osmanlı hükûmetinde aktifti ve daha sonra cumhuriyet Suriye'sinde ilk başbakan olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Ata Bey el-Eyyubi</span> Suriyeli siyasetçi (1877-1951)

Ata Bey el-Eyyubi Suriye devlet başkanı ve başbakanı olarak görev yapan bir Osmanlı memuruydu. Suriye'nin Şam kentinde, önde gelen bir siyasi ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi, İstanbul'da kamu yönetimi okudu ve profesyonel kariyerine Osmanlı kamu hizmetinde başladı.

Esad Paşa El-Azim, 1743'ten 1757'deki görevine kadar Osmanlı yönetimi altında Şam valisiydi. Şehirde ve Suriye'nin diğer yerlerinde çeşitli mimari eserlerin yapımından sorumluydu.

<span class="mw-page-title-main">El-Azm ailesi</span> Suriyede bir siyasi aile

El-Azm Ailesi önde gelen Şamlı bir ailedir. Osmanlı Suriyesi'ndeki siyasi etkileri, aile üyelerinin Ma'arretü'n-Nu'man ve Hama'yı yönetmeleriyle 18. yüzyılda başladı. Ailenin bir çocuğu olan İsmail Paşa el-Azm, 1725 yılında Şam Eyaleti valisi olarak atandı. 1725-1783 yılları arasında, Esad Paşa el-Azm de dahil olmak üzere, aile üyeleri, Sayda Eyaleti, Trablusşam Eyaleti, Hama, Halep Eyaleti, ve Mısır Eyaleti'ndeki periyodik atamalara ek olarak, Şam'da 47 yıl iktidarda kaldılar. Ailenin etkisi 19. yüzyılda azaldı ve gerçek bir hanedan kurulamadı.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Suriye İsyanı</span> Suriye ve Lübnan Mandasındaki Fransız yönetimine karşı 1925-27 ayaklanması

Büyük Suriye İsyanı, 1925 İsyanı veya Büyük Suriye Devrimi, 1925 ile 1927 yılları arasında Suriye Devleti ve Büyük Lübnan genelinde yaşanan genel bir ayaklanmadır. Önde gelen isyancı güçler, Sünni, Dürzi, Alevi ve Hristiyan grupların katıldığı güney Suriye'deki Cebel el-Dürzi Devleti savaşçılarından oluşuyordu. Ortak amaç, I. Dünya Savaşı'nın ardından Türk yönetiminden Fransız yönetimine geçen yeni manda bölgelerindeki Fransız egemenliğine son vermekti.

<span class="mw-page-title-main">Yusuf el-Azma</span> Suriye savaş bakanı (1883-1920)

Yusuf el-Azma, Ali Rikabi ve Haşim el-Etasi hükûmetlerinde Suriye savaş bakanı ve Kral I. Faysal döneminde Arap Ordusu genelkurmay başkanıydı. Ocak 1920'den Meyselun Muharebesi sırasında Fransız istilasına karşı Suriye kuvvetlerine komuta ederken ölümüne kadar savaş bakanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Suriye'de İslam</span> Suriyede İslam dini

Suriye'de İslam'ın çeşitli mezhep ve tarikatları uygulanmakta olup, bunlar toplu olarak nüfusun yaklaşık %87'sini oluşturmakta ve ülkenin çoğu bölgesinde çoğunluğu teşkil etmektedir.