İçeriğe atla

Strij

Strizh basınç giysisi

Strizh, (Rusça: Стриж, "Hızlı (kuş)" anlamında), aslen SSCB'nin uzay mekiği Buran mürettebatı için geliştirilen bir uzay giysisidir. Soyuz mürettebatı tarafından giyilen Sokol uzay giysisine benziyordu. 3 Mach hızından yukarı hızlara ve 30 km'den yukarı irtifalarda uzay aracından fırlatılma esnasında kozmonotları korumak için dizayn edildi. Buran'da Columbia ve diğer uzay mekiklerininkine benzer fırlatma koltukları için tasarlandı (STS-4 görevinden sonra kaldırıldı).

Strizh giysileri, elektrik konektörleri ile donatılmış, zeytin yeşili renkli naylon branda ile gümüş aparatlar ve lastik kumaş ile kaplı, hava ve soğutucu öbekli imal edilmişti. Anodize alüminyum flanş tutturulmuş bir menteşeli vizörlü ekli basınçlı bir başlığı vardı. Kolluklarında, üst kola monte edilebilen ayarlanabilir mafsallı kablolar vardı. Bir metal demet ve dokuma kemeri aracılığıyla göğüsten arkaya sarılmış bir destek askısı vardı. Kauçuk parmak ve avuç içi deri ile donatılmış sökülebilir eldivenlere sahipti. Giyside ayrıca pileli diz bölümleri vardı. Dizlikleri, eşyayı koymak için tasarlandı. Mesela katlanabilir bıçak veya bir tabanca ve diğer numuneler gibi. Sol koluna bir basınç ölçer ve göğsüne bir subap takıldı. Strizh uzay giysisi ve Buran fırlatma koltuğu Soyuz'un fırlatılışı esnasında test edildi.

Bir tür basınç giysisi olan Strizh, ABD Hava Kuvvetleri'nde yüksek hızlı roket uçak X-15'in mürettebat giysisi ve Gemini uzay aracının benzer Gemini uzay giysisi gibi NASA'nın kullandığı gelişmiş mürettebat çıkış elbisesinin temelini oluşturmaktadır. Kabin basıncının düşük olduğu bütün Rus yörüngealtı uçuşlarında kullanılan yüksek irtifa uçakları için halen kullanımdadır.

Giysi özellikleri

3 Mach üstü hızlara ve 30.000 metreden (100.000 ft.) yüksek irtifalara izin vermekteydi.

Adı: Strizh kurtarma uzay giysisi.

Türemesi/Öncülü: Baklan tam basınçlı giysi.

Üretici: NPP Zvezda

Görevi: Buran uzay mekiği görevlerinde kullanıldı.

İşlevi: EVA ve fırlatma anında

Kullanım basıncı: 5.8 psi (400 hPa)

Giysi ağırlığı: 40 lb (18 kg)

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Roket</span> itiş için kullanılan pirokinetik motor; yanıcı silah için bkz. Q2037215

Roket bir uzay aracı, hava aracı, araç, atkı veya bombadır. Roket, roket motorundan itme gücü elde eder. Roket motoru egzozu tamamen roket içinde taşınan roket itici yakıtından oluşur. Roket motorları etki ve tepki ile çalışır ve sadece egzozlarını yüksek hızda ters yönde dışarı atarak roketleri ileri doğru iter ve bu nedenle uzay boşluğunda çalışabilir. Etimolojik kökeni İtalyancada "bobin" anlamına gelen rocchetto olup, silindirik şekil benzerliğinden ötürü modern anlamında sahiplenilen kelimenin kullanımı 20. yüzyıl başlarında savaş gemilerinin öz itmeli ateşleme mermilerine dayanmaktadır. Türk Dil Kurumuna göre Türkçeye Fransızca roquette kelimesinden geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Turboşarj</span> Motora daha fazla hava pompalayıp güç üreten parça

Turbo, içten yanmalı motorlarda pistonların hızlı hareketleri esnasında azalan hava emişini, yani pistonlara ihtiyaç duydukları havayı pompalayan atmosfer basıncına ek basınç yaratan bir mekanizmadır.

<span class="mw-page-title-main">Uzay aracı</span> araştırma yapmak üzere uzaya gönderilen insanlı veya insansız araçların ortak adı

Uzay aracı ya da uzay gemisi, Dünya'nın atmosferi dışında, özellikle dış uzayda çalışmak üzere tasarlanmış araç ya da makinedir. Uzay araçları insanlı ya da insansız olabilir. Bir uzay aracı telekomünikasyon, Dünya'nın gözlemlenmesi, meteoroloji, yolbul, uzay kolonizasyonu, gezegen keşfi, uzay turizmi, uzay savaşımı, uzay ortamında insan ve kargo taşınması gibi görevler için yapılmış olabilir. Bu tanım aynı zamanda yapay uyduları da kapsamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">North American X-15</span> NASA tarafından üretilen deneysel uçak modeli

X-15 A, çok yüksek irtifalarda faaliyette bulunacak yetenekte, pilotlu, roket güçlü, hipersonik araştırma aracıdır. Bu araç; B-52 Stratofortress uçağından havada fırlatılır ve iniş yerine sevkedilir. Azami hızı yaklaşık olarak 6.7 machtır. NASA, Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri (USAF), Birleşik Devletler Donanması ve North American Havacılık Şirketinin ortak programı sonucu, çok yüksek hız ve çok yüksek irtifalarda insan ve malzeme faktörleri üzerine veri toplamak amacıyla geliştirilmiştir. İlk uçuşunu motorsuz olarak 8 Haziran 1959'da, motorlu ilk uçuşunu da 17 Eylül 1959'da gerçekleştirmiştir. Toplam 3 tane üretilen uçak, 22 Ağustos 1963'te yeryüzünden 107 kilometre yüksekte uçarak yükseklik; 3 Ekim 1967'de ses hızını 6.7 kat aşarak (7200 km/s) hız rekorlarını kırmıştır. 2004 itibarıyla rekorunu X-43A'ya kaptırmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Uçuş denetimleri</span>

Uçuş denetimleri ya da kumanda yüzeyleri; pilota uçağın uçuş yönü ve yeryüzüne göre durumunu (attitude) kumanda etme yetisi sağlayan uçak parçalarının genel adıdır.

<span class="mw-page-title-main">İrtifâ dümeni</span>

İrtifa dümeni, uçaklarda yunuslama hareketini gerçekleştiren kontrol yüzeyidir. Geleneksel uçaklarda yatay stabilize üzerinde bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Lockheed U-2</span> yüksek irtifa keşif ve istihbarat uçağı

Lockheed U-2, tek kişilik, tek motorlu, yüksek irtifa keşif uçağıdır.

<span class="mw-page-title-main">Uzay elbisesi</span> uzaya çıkan astronot ve kozmonotları dış etkenlere karşı koruyan özel giysi

Uzay elbisesi, tepkili uçak pilotları ve özellikle astronotların vücutlarını dış etkilerden koruyarak çalışabilmeleri ve yaşayabilmelerini sağlayan elbisedir. Bu elbise, astronotun durumunun stabil kalmasını sağlar.

<span class="mw-page-title-main">Basınç giysisi</span>

Basınç elbisesi, pilotları yüksek irtifa ve düşük irtifalarda, hatta normal basıncın olduğu yerlerde de koruyan koruyucu bir giysidir. Giysiler her iki tip de olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Dümen</span>

Dümen, deniz ve hava taşıtlarının sapma hareketini gerçekleştirmesine yarayan, dikey stabilize üzerindeki kumanda yüzeyi. Hidrolik ve joystick olmak üzere iki tür dümen vardır.

<span class="mw-page-title-main">Fırlatma koltuğu</span>

Fırlatma koltuğu, genellikle savaş uçaklarında acil durumlarda pilot veya mürettebatı kurtarabilmek için tasarlanmış bir sistemdir. Çoğu tasarımda pilotun oturduğu koltuk pilotla beraber patlayıcı veya roket motoru yardımıyla uçağın dışına fırlatılır. Uçaktan ayrılan koltuk bir paraşüt açarak pilotun güvenle yere inmesini sağlar.

<span class="mw-page-title-main">Uçuş giysisi</span>

Uçuş giysisi, aslında bir tür elbisedir. Askeri uçaklar,planörler ve helikopterlerde uçarken giyilir. Bu elbiseler genellikle, sıcağa dayanıklı maddelerden yapılır. Ayrıca pratik kullanım olanağı sağlaması için cepleri bol ve yanmaya dayanıklı olarak üretilir. Görünüşü itibarı ile bir tulumu andırır. Askeri bir uçuş giysisinin üzerinde rütbe işaretleri vardır. Yakın temas, indirme, arama, kurtarma, yakalama gibi durumlarda da kullanılabilen bir nevi savaş üniformasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Uzay taşıtı dışı etkinlik</span>

Uzay taşıtı dışı etkinlik, ya da Uzay gemisi dışı etkinlik; Dünya'nın atmosferinin ötesinde yani Dünya dışı olarak nitelenen uzay boşluğu ya da uzayın herhangi bir yerinde boşlukta bir astronot veya kozmonot tarafından yapılan herhangi bir etkinliği anlatan terim. Sıklıkla kullanılan dünya yörüngesindeki bir uzay gemisi veya uzay istasyonunun dışında uygulanan uzay yürüyüşünü tanımlamak için kullanılır. EVA daha çok uygulanması gereken teknik yöntemler bütününü tanımlamak için kullanılır. Uluslararası Uzay İstasyonu için gerçekleştirilen istasyon dışı teknik görevler gibi. Ama aynı zamanda Ay yüzeyi keşfi için de kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Yastreb uzay giysisi</span>

Yastreb,, Soyuz uzay görevi ve araç dışı etkinlik için özel geliştirilen bir Rus uzay giysisi modelidir. Yastreb, kozmonota Soyuz Yörünge Modülü'ne uzay yürüyüşü için tasarlandı. Elbisenin tasarımı ve geliştirmesi 1966 yılında Aleksey Leonov'la birlikte Zvezda şirketi tarafından gerçekleştirilmiştir. Berkut giysisi gibi Leonov'la Vostok 2 uzay yürüyüşü içinde kullanılmıştı.

<span class="mw-page-title-main">SK-1 uzay giysisi</span> Yuri Gagarin için özel olarak geliştirilen uzay giysisi

SK-1,, Sovyet havacı ve kozmonot Yuri Gagarin için özel olarak geliştirilmiş bir giysi idi. İlk uzay elbiselerinden biri sayılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Krechet-94</span>

Krechet-94, Sovyet insanlı Ay programı kapsamında ay gezisi için geliştirilmiş bir uzay giysisi modelidir. NPP Zvezda tarafından geliştirilmiştir. Geliştirilmesine 1967'de başlandı. Orlan uzay giysisi ile birlikte eşzamanlı microgravity uzay yürüyüşleri için tasarlanmıştır. Gelişim modeli sadece Krechet olarak biliniyordu.

<span class="mw-page-title-main">Advanced Crew Escape Suit</span>

Advanced Crew Escape Suit (ACES) veya balkabağı giysisi, uçuşta giriş ve çıkış bölümleri için STS 65'ten sonra uzay mekiği mürettebatı tarafından giyilen bir basınç giysisi. Giysi SR-71 Blackbird uçuş mürettebatı ile U-2 ve X-15 Gemini pilot ve astronotları tarafından giyilen ABD Hava Kuvvetleri yüksek irtifa basınç giysisinin bir devamıdır. Giysi, Worcester, Massachusetts merkezli David Clark Şirketi tarafından üretilmiştir. ACES ilk olarak 1994'te kullanıldı.

<span class="mw-page-title-main">Su roketi</span>

Su roketi tepki kütlesi olarak su kullanılan bir model roket türüdür. Basınçlı kap—roketin motoru— olarak genellikle plastik bir meşrubat şişesi kullanılır. Su basınçlı bir gazla genellikle basınçlı hava kullanılarak dışarıya doğru atılır. Su roketi Newton'un üçüncü hareket yasasına iyi bir örnektir.

<span class="mw-page-title-main">Tulum (giysi)</span> bir giysi türü

Tulum, kolları ve bacakları olan ve ayaklar, eller veya kafa için ayrılmaz kaplamalar içermeyen tek parça bir giysidir. Orijinal atlama kıyafeti ve paraşütle atlama yapan kişilerin kullandığı fonksiyonel tek parça giysidir.

<span class="mw-page-title-main">Katapult (havacılık)</span> Uçakları gemiden fırlatmak için kullanılan cihaz

Katapult veya başka bir deyişle mancınık, uçağın bir geminin güvertesi gibi çok sınırlı miktarda alandan havalanabilmesine imkan sağlayan bir cihazdır. En çok uçak gemilerinde kullanılmaktadır fakat nadir durumlarda kara tabanlı pistlere de monte edilebilir.