İçeriğe atla

Steponas Kairys

Steponas Kairys
Steponas Kairys
Doğum3 Ocak 1879
Ölüm16 Aralık 1964
MilliyetLitvan
VatandaşlıkLitvanya
MeslekPolitikacı, mühendis
Tanınma nedeniLitvanya Bağımsızlık Yasası imzacısı.
Kurul üyeliğiLitvanya Konseyi

Steponas Kairys (Telaffuz; d. 3 Ocak 1879 - ö. 16 Aralık 1964), Litvanyalı milliyetçi ve sosyal demokrat politikacı, mühendis. 16 Şubat 1918'de Litvanya Bağımsızlık Yasası'nı imzalayan yirmi kişi arasındaydı.[1][2][3]

Mühendislik kariyeri

Kairys Anykščiai bölgesinde doğdu, sonra İmparatorluk Rusya'sında, Saint Petersburg'daki Teknoloji Enstitüsü'nden mezun oldu. Öğrenci kulüplerine katılımı ve muhalif gösterilerle ilgili çatışmalar nedeniyle akademik çalışmaları kesintiye uğradı. Mezun olduktan sonra Rusya'nın Samara ve Kursk bölgelerinde demiryolu inşaatında uzun yıllar çalıştı. 1912'de Litvanya'ya döndü ve Vilnius'ta şehir sıhhi tesisat ve su sistemleri üzerinde çalıştı ve Polonya'nın işgalini takiben Litvanya'nın geçici başkenti Kaunas'a taşındı. 1923'ten sonra Kaunas'taki Litvanya Üniversitesi'nde ders verdi, 1940'ta mühendislik alanında fahri doktora aldı.

Siyasi kariyer

Kairys, 1900 yılında Litvanya Sosyal Demokrat Partisi'ne katıldı. Parti Rus sosyal demokratlarından ayrılmıştı ve Litvanya için bağımsızlık istiyordu. Kairys gelecek yıl partinin Merkez Komitesi'ne seçildi ve parti 1944'te faaliyetlerini durdurana kadar liderlik görevde kaldı. 1905 Rus Devrimi sırasında, başkanlık üyesi olarak Büyük Vilnius Seimas'ına katıldı. Büyük Seimas, Litvanya'nın bağımsız bir devlet olmasına ya da en azından Rus İmparatorluğu'ndan hatırı sayılır bir özerklik kazanma niyetini açıkça ifade etti. 1907'de Kairys, ikinci Duma'ya seçilen 5 Litvan sosyal demokratına konuşma ve mektup yazmada yardımcı oldu. I. Dünya Savaşı'ndan önce Kairys, partisini ve sosyal demokrasiyi tanıtmak için çalıştı.

Savaş sırasında Alman İmparatorluğu işgalinden sonra Kairys, Litvanya için bağımsızlık arayan insanlarla aktif olarak ilgilenmeye başladı. 1917'de Vilnius Konferansı'na katıldı ve burada 20 üyeli Litvanya Konseyi'ne seçildi.

Konsey, 16 Şubat kararını geçersiz kılmak isteyen ve sadece 11 Aralık bildirisine dayanarak bağımsız Litvanya'yı Alman yönetimi ile müzakere etmeye devam etti. 13 Temmuz 1918'de konsey, Hohenzollern hanedanı ile kişisel birliğe katılmamaktan kaçınarak, Litvanya Kralı olarak II. Mindaugas'ı seçti. Kairys bu karara şiddetle karşı çıktı ve konseyden istifa etti. Ancak siyasette aktif kaldı: 1926 darbesinden önce Kurucu Meclis'e ve üç Seima'ya seçildi. Antanas Smetona'nın otoriter rejimi Kairys'i muhalefete soktu.

Sürgünde

1940 Sovyetlerin Litvanya'yı işgalinden sonra, Litvanya'nın Kurtuluşu Yüksek Komitesi kuruldu ve Kairys başkan oldu. Örgüt farklı siyasi görüşlere sahip insanları birleştirdi. Nisan 1944'te üyelerin çoğu Gestapo tarafından tutuklandı. Kairys ismini Juozas Kaminskas olarak değiştirdi ve İsveç'e kaçmaya çalıştı. 1952'de Amerika Birleşik Devletleri'ne taşınmadan önce Litvanya'nın Kurtuluşu Yüksek Komitesi'nin canlandırıldığı Almanya'da yaşadı. Kairys, diğer sürgünler ve göçmenler arasında demokratik bir sosyalist muhalefet için siyasi destek almaya çalıştı. Hayatının son on yılında, hastalıklarla mücadele etti ve çeşitli siyasi organizasyonlara tam olarak katılamadı. Anılarının iki cildi yayınlandı. 1964 yılında New York'ta öldü. Naaşı Kaunas'taki Petrašiūnai Mezarlığı'nda getirilerek yeniden gömüldü.[4][5]

Kaynakça

  1. ^ Ilgūnas, Gediminas (2002). Steponas Kairys (Litvanca). Vilnius: Vaga. ISBN 5-415-01664-3.
  2. ^ Kairys, Steponas (1957). Lietuva budo . New York: Amerikos Lietuvių Socialdemokratiu Sąjungos Literatūros Fondas. LCC 58-034452
  3. ^ Kairys, Steponas (1964). Tau, Lietuva . New York: Amerikos Lietuvių Socialdemokratiu Sąjungos Literatūros Fondas. LCC 65-081919
  4. ^ Simas Sužiedėlis, ed. (1970-1978). "Steponas Kairys". Ansiklopedi Lituanica . III . Boston, Massachusetts: Juozas Kapočius. sayfa 17–19. LCC 74-114275
  5. ^ "Steponas Kairys 30 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." (Litvanca). Seimas . Erişim tarihi: 19 Nisan 2020

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Konseyi</span> 18–23 Eylül 1917de gerçekleşen konsey

Litvanya Konseyi ya da 11 Temmuz 1918'den sonraki adıyla Litvanya Devlet Konseyi, 18-23 Eylül 1917 tarihleri arasında gerçekleşen Vilnius Konferansı'nda seçilen konseydir. Konseyin ilk üyeleri farklı yaş, sosyal statü, meslek ve siyasi ilişkilere sahip yirmi kişiden oluşuyordu. Litvan halkı adına yürütme yetkisi verilen konsey, bağımsız bir Litvanya devleti kurmakla görevlendirildi. 16 Şubat 1918'de konsey üyeleri Litvanya Bağımsızlık Yasası'nı imzaladı ve Litvanya'yı demokratik ilkelere dayanan bağımsız bir devlet olarak ilan etti. 16 Şubat, "Litvanya Devlet Restorasyon Günü" olarak kutlanmaya başlandı. Konsey, 1918 sonbaharına kadar ülkede Alman Ordusu'na bağlı askerî birliklerin bulunmasına rağmen bağımsızlık ilan etmeyi başardı. 1919 baharında konsey üyeleri sayısı yaklaşık iki katına çıktı. Konsey, ilk kez 15 Mayıs 1920'de toplanan Litvanya Kurucu Meclisi etkin oluncaya kadar çalışmalarını sürdürdü.

<span class="mw-page-title-main">Juozas Purickis</span> Litvan siyasetçi

Juozas Purickis, Juozas Puryckis ya da genellikle kullandığı kalem adı ile Vygandas iki savaş arası dönemde etkin olan Litvanya'lı politikacı, diplomat ve gazeteci. Haziran 1920'den Aralık 1921'e kadar Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya-Sovyet Savaşı</span>

Litvanya-Sovyet Savaşı veya Litvanya-Bolşevik Savaşı Litvanca: Karas su bolševikais), I. Dünya Savaşı'nın ardından yeni bağımsızlığını ilan eden Litvanya ile Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti arasındaki savaştır. Bu savaş 1918-1919 arasındaki batıya doğru gerçekleşen geniş kapsamlı Sovyet saldırısının bir parçasıydı. Saldırı, Almanya birliklerinin bulunduğu Ukrayna, Belarus, Litvanya, Letonya, Estonya, Polonya topraklarında Sovyet cumhuriyetleri kurma ve Alman Devrimi'ni başarıya ulaştırmaktı. Aralık 1918'in sonunda Kızıl Ordu birlikleri Litvanya sınırlarına ulaştı ve büyük bir çatışma olmadan Ocak 1919'un sonuna kadar Litvanya topraklarında hakimiyet sürdü. Sovyet hakimiyeti altında Litvanya-Belarus Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. Şubat ayında geçici başkenti Kaunas'ı ele geçirmek isteyen Sovyet güçlerinin ilerlemesi, Litvanya ve Almanya birlikleri tarafından durduruldu. Nisan 1919'dan itibaren, Litvanya savaşı Polonya-Sovyet Savaşı ile paralel bir şekilde gitti. Polonya'nın Litvanya, özellikle Vilnius Bölgesi üzerinde toprak iddiaları vardı ve bu gerilimler Polonya-Litvanya Savaşı'na sıçradı. Tarihçi Norman Davies durumu şu şekilnde anlatır; "Almanya ordusu Litvanya milliyetçilerini destekliyordu, Sovyetler Litvanya komünistlerini destekliyordu, Polonya Ordusu ise hepsiyle savaşıyordu." Mayıs ayının ortalarında, Silvestras Žukauskas tarafından yönetilen Litvanya ordusu, kuzeydoğu Litvanya'daki Sovyetlere karşı bir saldırı başlattı. Haziran ortasına kadar, Litvanyalılar Letonya sınırına ulaştı ve Sovyet güçlerini, Sovyetlerin Ağustos 1919'un sonuna kadar tuttuğu Zarasai yakınlarındaki göl ve tepeler arasında sıkıştırdı. Daugava Nehri ile ayrılan Sovyet ve Litvanyalı güçler, Ocak 1920'de Daugavpils Savaşı'na kadar cephelerini korudular. Eylül 1919 gibi erken bir tarihte Sovyetler bir barış anlaşması müzakere etmeyi teklif etti, ancak görüşmeler Mayıs 1920'de başlayabildi. Sovyet-Litvanya Barış Antlaşması 12 Temmuz 1920'de imzalandı. Sovyet Rusya bağımsız Litvanya'yı tamamen tanıdı.

<span class="mw-page-title-main">Aleksandras Stulginskis</span>

Aleksandras Stulginskis Litvanya'nın 1920-1926 yılları arasında görev yapan ikinci Cumhurbaşkanı. Stulginskis, selefi Cumhurbaşkanı 1926'da Antanas Smetona tarafından yönetilen ve Stulginskis'in halefi Kazys Grinius'u göreve getiren bir askerî darbeye kadar Litvanya Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Jurgis Šaulys</span>

Jurgis Šaulys, Litvanyalı ekonomist, diplomat ve politikacı ve Litvanya Bağımsızlık Yasası'na imza atan yirmi kişiden biriydi.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Krallığı (1918)</span> Eski bir devlet

Litvanya Krallığı, I. Dünya Savaşı'ndan sonra Litvanya'da kurulan kısa ömürlü bir anayasal monarşi. Alman İmparatorluğu'nun devletinin fiilen uydu devleti olmuştu, ancak hukuki anlamda bağımsızdı.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Bağımsızlık Yasası</span> Litvanyanın bağımsızlık belgesi

Litvanya Bağımsızlık Yasası, Litvanya Devleti Bağımsızlık Yasası veya 16 Şubat Yasası, 16 Şubat 1918'de Litvanya Konseyi'nin demokratik ilkelerle yönetilecek bağımsız bir Litvanya devletinin kuruşunu ilan ettiği belgedir. Yasa metni Jonas Basanavičius başkanlığındaki konseyin yirmi temsilcisi tarafından imzalandı. Belge Vilnius Konferansı, 11 Aralık, 8 Ocak ve 16 Şubat tarihli kararlar dahil olmak üzere bu konudaki bir dizi çalışmanın sonucuydu. Yasa ilan edilene kadar geçen zaman uzun ve inişli çıkışlıydı, Alman İmparatorluğu Konsey'e bağımsızlık değil bir Almanya-Litvanya ittifakı kurulmasına yönelik açıklama yapması için baskı yaptı. Konsey, askerî birlikleri Litvanya'da bulunan Almanya makamları ile Litvanya halkının talepleri arasında dikkatli davranmak zorunda kaldı.

<span class="mw-page-title-main">Justinas Staugaitis</span>

Justinas Staugaitis Litvanyalı bir Roma Katolik piskoposu, politikacı, eğitimci ve yazar. Litvanya'nın Bağımsızlık Yasası'nı imzalayan yirmi kişiden biri.

<span class="mw-page-title-main">Alfonsas Petrulis</span>

Alfonsas Petrulis (

<span class="mw-page-title-main">Büyük Vilnius Seimas'ı</span>

Büyük Vilnius Seimas'ı ya da Vilnius Büyük Meclisi, 1905 Rus Devrimi sonrası oluşan politik süreçte 4-5 Aralık 1905 tarihlerinde Vilnius'ta toplanam kongre. Söz konusu toplantı Litvanya'daki ilk modern ulusal kongresidir. Öncelikleri devrimi başlatan sosyal meseleler değil, ulusal endişelerle ilgiliydi. Seimas'a 2.000'den fazla katılımcı katıldı. Meclis, Rus İmparatorluğu içinde geniş siyasi özerklik talep etme ve bunu barışçıl yollarla gerçekleştirme kararı aldı. Seimas bağımsız bir Litvanya devletinin kurulması için zemin hazırladığı için, Litvanya Konseyi tarafından 16 Şubat 1918'de kabul edilen Litvanya Bağımsızlık Yasası'na doğru önemli bir adım olarak kabul edildi.

<span class="mw-page-title-main">Donatas Malinauskas</span> Ünlü diplomat

Donatas Malinauskas (

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Milliyetçi Birliği</span> Litvanyada bir siyasi parti

Litvanya Milliyetçi Birliği, Milliyetçiler, 1926'dan 1940'a kadar Cumhurbaşkanı Antanas Smetona'nın otoriter rejimi sırasında Litvanya'da iktidardaki siyasi partiydi. Parti 1924'te kuruldu ama popüler değildi. Aralık 1926 askeri darbesi sonucu iktidara geldi. 1927'den 1939'a kadar, Bakanlar Konseyi yalnızca LTS üyelerini içeriyordu. 1936'da, diğer partiler resmen dağıldı ve LTS ülkenin tek yasal partisi oldu. 1930'larda parti giderek daha da radikalleşti ve İtalyan Faşizmine sempati duymaya başladı. Parti, Haziran 1940'ta SSCB'nin Litvanya'yı işgalinden sonra kapatıldı. Aynı isimdeki parti 1990'da yeniden kuruldu ve iki savaş arası LTS'nin halefi olduğunu iddia etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mykolas Biržiška</span> Litvan tarihçi ve siyasetçi (1882-1962)

Mykolas Biržiška

<span class="mw-page-title-main">Kazimieras Steponas Šaulys</span> Litvanyalı Katolik papaz

Kazimieras Steponas Šaulys, Litvanyalı Roma Katolik papaz, ilahiyatçı ve Litvanya Bağımsızlık Yasası'nı imzalayan yirmi kişiden biriydi.

<span class="mw-page-title-main">Pranas Dovydaitis</span>

Pranas Dovydaitis Litvanyalı politikacı, öğretmen, yazar ve profesör. 1918'de Litvanya Bağımsızlık Yasası'nın yirmi imzacısından biriydi. Litvanya Başbakanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Saliamonas Banaitis</span>

Saliamonas Banaitis (

<span class="mw-page-title-main">Stanisław Narutowicz</span> Litvanyalı avukat ve politikacı

Stanisław Narutowicz (

<span class="mw-page-title-main">Vladas Mironas</span> Litvan rahip ve siyasetçi (1880-1953)

Vladas Mironas (

Litvanya Sosyal Demokrat Halk Partisi iki savaş arası dönemde Litvanya'da faaliyet yürüten siyasi parti.

<span class="mw-page-title-main">1926 Litvanya Darbesi</span> Litvanyada 1926 askeri darbesi

1926 Litvanya Darbesi, Litvanya'da demokratik olarak seçilmiş hükûmetin yerine Antanas Smetona liderliğindeki muhafazakar ve otoriter bir hükûmetle sonuçlanan askeri bir darbedir. Darbe, 17 Aralık 1926'da gerçekleşti ve büyük ölçüde ordu tarafından düzenlendi; Smetona'nın rolü günümüzde tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Darbe, dönemin en muhafazakar partisi olan Litvanya Milliyetçi Birliğini iktidara getirdi. LMB, 1926'dan önce oldukça yeni ve önemsiz bir milliyetçi partiydi. 1926'da üye sayısı yaklaşık 2000 kişiydi ve parlamento seçimlerinde sadece üç sandalye kazanmıştı. Zamanında Seimas'ın en büyük partisi olan Litvanya Hristiyan Demokrat Partisi orduyla işbirliği yaptı ve darbeye anayasal meşruiyet sağladı, ancak yeni hükûmette önemli bir görevi kabul etmedi ve Mayıs 1927'de çekildi. Ordu, iktidarı sivil hükûmete devrettikten sonra, siyasi hayatta doğrudan bir rol oynamayı bıraktı.