İçeriğe atla

Spitsbergen

Spitsbergen
Spitsbergen Takımadalarının en büyük şehri Longyearbyen

Spitsbergen,[1][2] Spitzbergen,[3] Spitzberg,[4] Kuzey Okyanusu'unda, Norveç'in Svalbard yönetim birimine bağlı olan, en geniş takımadaların tümüne birden verilen addır. Adaların tümünün toplam yüzölçümü 39,044 km²'dir. En uç noktalar ele alındığında 450 km uzunluğunda ve 225 km genişliğindedir. Spitsbergen, haziran ayında, dünyada güneşin 24 saat boyunca batmadığı az sayıda yerden biridir.

Spitsbergen ismi, aslında, engebeli tepeler mânâsına gelir. Bu adı, 1596 yılında Kuzey Denizi Rotası'nı ararken adayı rastlantı eseri bulan Hollandalı kâşif Willem Barents vermiştir. Fakat bu gerçeğin yanında adaları çok daha uzun yıllar önce, 1194'te, Vikinglerinde bulmuş olabileceği ihtimâli vardır zira Svalbard adı ilk kez 10. ve 11. yüzyıllarda yazılmış İzlanda destanlarında geçmektedir.

1920 yılında yapılan Svalbard Antlaşması gereğince bugün itibarı ile sayısı 40'ı aşan ülke adalarda yerleşim yeri kurma hakkına sahiptir. Bugün bu hakkı sadece Rusya ve Norveç kullanmaktadır ve takımadalarda en büyük yerleşim birimi Norveç'e bağlı Longyearbyen şehridir. Spitsbergen bugün resmî olarak Norveç sınırları içinde görünmektedir.

Not

  1. ^ "23 Aralık 2007 tarihli Sabah gazetesi". 30 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2009. 
  2. ^ "Doğrusu Spitsbergendir. Spitzbergen ise görece modern hatadır. Adı Hollandaca olup Almanca değildir. Kelimenin ikinci S harfi kâşifinin milletini savunup anmaktır." – Sir Martin Conway, No Man’s Land, 1906.
  3. ^ "Gelir İdaresi Başkanlığı". 14 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2009. 
  4. ^ "14 Ekim 2007 tarihli Radikal gazetesi". 8 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2009. 

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Vanuatu</span> Güney Pasifik Okyanusunda yer alan ada devleti

Vanuatu ya da resmî adıyla Vanuatu Cumhuriyeti, Güney Büyük Okyanus'ta yer alan bir ada ülkesidir. Volkanik kökene sahip olan takımada, Avustralya'nın 1750 km doğusunda, Yeni Kaledonya'nın 500 km kuzeyinde, Fiji'nin batısında, Solomon Adaları'nın güneydoğusunda, Yeni Gine adası yakınlarında bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Okyanusya</span> coğrafi bölge

Okyanusya, Büyük Okyanus'a dağılmış adaları kapsayan ülkelerden ve Avustralya'dan oluşan coğrafi bölgedir. Asya'nın güney ve güneydoğusunda, Antarktika'nın kuzeyinde ve Büyük Okyanus ile Hint Okyanusu'nun arasında yer alır. Yüzölçümü 8.970.000 km², nüfusu 35.669.267'dir.

<span class="mw-page-title-main">Norveç</span> Kuzey Avrupada bir ülke

Norveç, resmî adıyla Norveç Krallığı, Kuzey Avrupa'da bulunan İskandinav Yarımadası'nın batısında bir ülke. Finlandiya, İsveç ve Rusya ile komşu olan ülkenin batıda Atlas Okyanusu'nun bir kolu olan Norveç Denizi'ne kıyısı vardır. Kıyıları binlerce fiyordla çizilidir.

<span class="mw-page-title-main">İzlanda</span> Kuzey Atlantik Okyanusundaki ada ülkesi

İzlanda, Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde Grönland'ın güneydoğusu ile İskandinavya ve Büyük Britanya'nın kuzeybatısında yer alan bir ada ve Avrupa ülkesi. İzlanda, kuzeyinde Arktik Okyanusu ile çevrilidir. 356.991 nüfus ve 103.000 km² yüzölçümüyle Avrupa'nın en seyrek nüfuslu ülkesidir. Başkent ve en büyük şehir Reykjavík'tir, nüfusun üçte ikisinden fazlası ülkenin güneybatısında yer alan bu şehir ve çevresinde yaşar. İzlanda volkanik ve jeolojik olarak aktif bir adadır. Adanın iç kısmında kumluklar, lav sahaları, dağlar ve buzullar içeren bir plato bulunur ve birçok buzul nehri kaynağını buradan alarak denize akar. İzlanda Kuzey Kutup Dairesi'nin kuzeyinde yer almasına rağmen Körfez Akıntısı nedeniyle aynı enlemdeki diğer bölgelere göre daha ılık bir iklime sahiptir. Yüksek enlem ve denizellik yazların serin geçmesine yol açar. İzlanda'ya bağlı birçok ada kutup iklimine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Svalbard</span> Norveçe bağlı takımada

Svalbard, Arktik Okyanusu'nda Norveç'e bağlı takımadadır. İdarî merkezi olan Longyearbyen, Dünya üzerinde bulunan en kuzeydeki idarî merkez olma özelliğini taşır. 1900'lü yılların başlarında yapılan bir antlaşma ile 40 kadar ülkenin adada yerleşim kurmasına hak tanınmıştır. Günümüzde bu hakkı sadece Norveç ve Rusya kullanmaktadır. İnsan cesedinin Dünya üzerinde hemen hemen hiç bozulmadan kaldığı nadir yerlerdendir. Bundan dolayı Svalbard'da ölmek ilginç bir şekilde yasa dışıdır.

<span class="mw-page-title-main">İmralı</span> Marmara Denizinde bir ada

İmralı adası, Marmara Denizi'nde ada. Tümüyle askerî alandır ve uçuşa yasak olmakla birlikte sivil girişe kapalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Buz Denizi</span> Kuzey Kutbu bölgesinde bir okyanus

Kuzey Buz Denizi ya da Arktik Okyanusu, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın kuzeylerinde yer alan, Kuzey Kutbu'nu kapsayan, buzlarla kaplı bir okyanustur. Uluslararası Hidrografi Örgütü (IHO) tarafından okyanus olarak kabul edilmektedir (Arctic Ocean). Yüzölçümü 14.090.000 km² olan devasa bir alandır. Diğer okyanuslara göre sığ olup, en derin noktası 5.449 m, ortalama derinlik 1.038 m'dir. Rusya, ABD, Kanada, Danimarka (Grönland), Norveç ile kıyıları vardır. Bunlara ek olarak soğuk ve elverişsiz iklimine rağmen çok önemli hayvan çeşitliliğine sahip olan Arktik Okyanus'ta birçok balık ve kuş türü yanında kompleks habitatlar oluşturan memeliler de yer alır. Özellikle kutup bölgesinin ikon hayvanları kutup ayıları, foklar, morslar, belugalar ve narvaller bu iklim ve çevre koşullarına milyonlarca yıllık bir evrimle adapte olmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Surtsey</span> İzlandada ada

Surtsey, İzlanda'nın güney kıyıları yakınında bulunan volkanik bir ada. Adı, İzlandaca "Surtur'ün adası" anlamına gelir. 63.30° Kuzey, 20.62° Batı koordinatlarında bulunan ada, İzlanda'nın en güneydeki ve en genç toprak parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Longyearbyen</span>

Longyearbyen, Arktik Okyanusu'nda Norveç'e bağlı takımadalardan biri ve ayrıca takımadaların oluşturduğu Svalbard yönetim biriminin merkezidir. 1.000 nüfusu aşan Dünya'nın en kuzey yerleşim birimidir. Kasabanın nüfusu 2013 verilerine göre 2.075'tir.

<span class="mw-page-title-main">Ayı Adası</span> Norveçte ada

Bjørnøya, Türkçe atlaslarda Ayı Adası olarak da geçer. Norveç'e bağlı olan ada Norveççede de bu anlama gelir. 74.31° K 19.01° D koordinatlarında bulunan ada, Barents Denizi'nin batı kısmında yer alır. Hollandalı kâşif Willem Barents'in Novaya Zemlya'ya yaptığı keşif seferleri sırasında bulduğu yerlerden biridir. 10 Haziran 1596 yılında bulunmuştur. Adanın adıysa ilk bulunduğunda kıyılarında yüzen bir kutup ayısının görülmesi nedeniyle Ayı Adası olarak kalmıştır. Geçmişte balıkçılık, balina avı ve kömür madenleri alanında kendisinden yararlanılmış olan adada bugün yerleşim yoktur.

<span class="mw-page-title-main">Guam</span> A.B.D.nin Okyanusyada yer alan denizaşırı bölgesi

Guam (İngilizce: Guam, telaffuz:

Svalbard Küresel Tohum Deposu, Norveç'te bir depoda dünyadaki bütün bitki tohumlarını muhafaza etmeyi amaçlayan projedir. Depo, Norveç'in Longyearbyen şehrinde yer alır. 2008 yılında açılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Sogn og Fjordane</span> Norveçte il

Sogn og Fjordane Norveç'in batı kıyısında bulunan eyalettir. Kuzeyinde Møre og Romsdal, güneyinde Bergen, doğusunda Oppland ve güneydoğusunda Buskerud ile sınır olan eyalet 18,623 km² yüzölçümü üzerinde yaklaşık yüz dokuz bin nüfusa sahiptir. Eyalette toplam yirmi altı belediye bulunmaktadır. Sınırlarında Florø, Førde ve Måløy olmak üzere üç kent vardır. Yönetim merkezi Hermansverk'tir. Nærøyfjord ve Urnes kiliseleri UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Nordre Isfjorden Millî Parkı</span>

Nordre Isfjorden Ulusal Parkı Norveç'in Svalbard yönetim birimine bağlı olan Spitsbergen adasında yer alan ulusal park. Barentsburg kuzeyindeki Isfjorden fiyordu boyunca uzanmaktadır. 2003'te park olmuştur. 2.954 km²'lik alana kuruludur.

Eşsiz bir şekilde, Svalbard'ın Norveç takımadaları tamamen vizesiz bölgedir. Herkes, vatandaşlığın ülkesine bakılmaksızın Svalbard'da süresiz olarak yaşayabilir ve çalışabilir. Svalbard Anlaşması, Norveç vatandaşları olarak vatandaşların eşit şartlar altında vatandaşlara bağışta bulunuyor. Antlaşması olmayan ülkelerin vatandaşlar da sınırsız olarak vizesiz olarak yaşayabilir ve çalışabilirler. Per Sefland,, "Antlaşma vatandaşları ile antlaşma dışındaki vatandaşlar arasında herhangi bir değişiklik yapmadığımız, şimdiye kadar seçilmiş bir politikadır" şeklinde konuşmuştur. "Svalbard'tan reddetme ve sınırdışı etme ile ilgili düzenlemeler" ayrım gözetmeksizin yürürlüktedir. Kişinin sınr dışı edilmesi için gerekçeler arasında destek araçlarının bulunmaması ve yasaların veya düzenlemelerin ihlali yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Franz Josef Toprakları</span> Rusyaya bağlı takımadalar

Franz Josef Toprakları, Avrupa'nın kuzeyinde, Arktik Okyanusu içinde yer alan Rusya'ya ait bir takımada. 16.134 km² karasal alana sahip takımadada 191 ada bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Nordik ülkeler</span> Kuzey Avrupa ve Kuzey Atlantikte bulunan ülkeler grubu

Nordik ülkeler, Kuzey Avrupa ve Kuzey Atlantik'te en çok Norden olarak bilinen coğrafi ve kültürel bir bölgedir. Bölge, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç ve İsveç'in yanı sıra Faroe Adaları ve Grönland gibi özerk bölgeleri de kapsamaktadır. Buna Finlandiya Cumhuriyeti'nin özerk bir bölgesi olan Åland Adaları; Jan Mayen adası ve Svalbard takımadaları da dahil edilmiştir. Norveç Krallığı'na bağlı olan Bouvet Adası, uzak coğrafi konumu nedeniyle bazen İskandinav ülkelerinin bir parçası olarak kabul edilmez. Avrupa'da Kuzey İskoçya Adaları ve Estonya gibi bazı bölgeler, İskandinav ülkeleriyle kültürel ve etnik bağları paylaşıyor ama bugün İskandinav ülkelerinin bir parçası olarak kabul edilmiyor. Bölge nüfusunun dörtte üçünden fazlasını oluşturan Kuzey Cermenler en büyük etnik grubu oluştururken, onu Finlandiya'da çoğunluğu oluşturan Finler izliyor; diğer etnik gruplar Grönland İnuitleri, Sámi halkı ve yeni göçmenler ve onların soyundan gelenlerdir. Ana diller Danca, Norveççe, İsveççe, İzlandaca ve Faroece, kökleri Eski Norsça olan Kuzey Cermen dilleridir. Ana din Lüterciliktir.

Bu liste Avrupa kıtasının iç denizlerinde ve sınırı olan okyanuslarda yer alan adaları göstermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Amsterdam Adası (Spitsbergen)</span> Norveçte ada

Amsterdam Adası, Norveç'in Spitsbergen Takımadalarının kuzey-batı ucunda yer alan ve üzerinde yerleşim olmayan bir adadır ve I. Albert Toprağı'nın bir parçası konumundadır. 17. yüzyılda, o zamanın en önemli Hollanda balina avlama istasyonu olan Smeerenburg, adanın güneydoğu kıyısında bulunuyordu.

<span class="mw-page-title-main">Vasili Çiçagov</span>

Vasily Yakovleviç Çiçagov, Rus Donanması'nda bir amiral ve bir kaşifti. Reval Muharebesi gibi İsveç'e karşı kazanılan zaferler, onun denizcilik meselelerindeki yüksek yeteneğini gösterdi. Napolyon Savaşları sırasında bir Rus amiral olan Pavel Çiçagov'un babasıydı.