İçeriğe atla

Spey Nehri

Koordinatlar: 57°40′K 3°6′B / 57.667°K 3.100°B / 57.667; -3.100
Spey nehri

Spey Nehri (İskoç Galcesi: Uisge Spè), İskoçya'nın kuzey doğusunda bir nehirdir. 98 mil (158 km) uzunluğuyla Birleşik Krallık'taki dokuzuncu en uzun nehirdir ve aynı zamanda İskoçya'daki ikinci en uzun ve en hızlı akan nehirdir.[1] (Tay nehri en uzun olanıdır ve Clyde nehri üçüncüdür ve Spey'e çok benzer uzunluktadır). Somon avcılığı ve viski üretimi için önemlidir.[2]

Etimoloji​​​

Spey isminin kökeni belirsizdir. Spey isminin olası etimolojik kökeni Erken Keltçe *skwej- 'dir ve "diken" anlamına gelir.[3] "Alıç" anlamına gelen Galce ysbyddad kelimesinin Piktçe bir formu önerildi, ancak olası olmadığı kararına varıldı.[3] Önerilerden biri, Eski Galce sceïd kelimesinin Piktçe kökenli bir kökü olan "kusmuk"tan (Galce chwydu ile karşılaştırın) türetilmesidir ve bu hem fonolojik hem de anlamsal açıdan şüphelidir.[3] Ptolemy'nin M.S. 150 tarihli haritasında nehrin adı "Tuesis" olarak yer almaktadır. 'Spey' adı belgelerde ilk kez 1451'de görülmektedir.[4]

Yerleşimler

Kaynağından başlayarak

  • Laggan
  • Newtonmore
  • Inverdruie
  • Aviemore
  • Boat of Garten
  • Grantown on Spey
  • Cromdale
  • Mains of Dalvey
  • Advie
  • Ballindalloch
  • Pitchroy
  • Blacksboat
  • Marypark
  • Knockando
  • Carron
  • Speyview
  • Aberlour
  • Craigellachie
  • Dandalieth
  • Rothes
  • Crofts
  • Newlands of Dundurcas
  • Garbity
  • Ordiequish
  • Fochabers
  • Upper Dallachy
  • Stynie
  • Garmouth
  • Kingston on Spey
  • Spey Bay

Kaynakça

  1. ^ Clayton, Phil (1 Ocak 2012). Headwaters (İngilizce). London: Frances Lincoln Limited, 2012. ISBN 978-0-7112-3363-8. 
  2. ^ "Almanac of Scotland". www.almanacofscotland.co.uk. 2 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2024. 
  3. ^ a b c "Approaching the Pictish language: historiography, early evidence and the question of Pritenic" (PDF). Rhys, Guto. University of Glasgow. 9 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Haziran 2024. 
  4. ^ Scottish Place-names Birlinn. Ross, D (İngilizce). Birlinn, Edinburgh. 2021. s. 200. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Fırat</span> Türkiyeden başlayıp Basra Körfezine uzanan ırmak

Fırat, Güneybatı Asya'nın en uzun ırmağıdır.

<span class="mw-page-title-main">Mississippi (nehir)</span> Kuzey Amerika kıtası ve ABDnin en uzun akarsuyu.

Mississippi Nehri, Kuzey Amerika'nın en uzun nehridir. Çok büyük bir kısmı ABD (%98.5) ve birazı da Kanada sınırları içinde akar. Kolları olan Missouri ve Jefferson nehirleriyle birlikte toplam uzunluğu 6.275 km'yi bulur ve bu haliyle Nil, Amazon ve Yangtze nehirlerinden sonra dünyanın en büyük 4. nehridir.

Galce, Kelt dillerinin Britonik koluna ait bir dildir. Çoğunlukla Galler'de konuşulur, İngiltere'de de az bir konuşura sahiptir. Tarihsel bağlamda İngilizcede bu dil Kambrian, Kambrik gibi isimlerle bilinir.

İskoçlar, İskoçya'da yaşayan halkın adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Daugava Nehri</span> Rigadan geçerek Baltık Denizine dökülen, Letonyanın en büyük nehri

Daugava (Letonca) ya da Batı Dvina Üç Baltık ülkesinden biri olan Letonya'nın başkenti Riga 'nın ortasından geçen ve Baltık Denizi'ne dökülen nehirdir. Letonya'nın en büyük nehridir.

<span class="mw-page-title-main">Yenisey</span> Moğolistandan gelen, Sibiryadan geçen ve Kuzey Kutbu Okyanusuna akan nehir

Yenisey Nehri Arktik Okyanusu'na boşalan en büyük nehir sistemidir. Angara (Ангара) ve Selenga kolları ile birlikte dünyanın en uzun beşinci akarsuyu olma özelliğini taşır.

<span class="mw-page-title-main">Yangtze</span> Asyanın en uzun nehri

Yangtze Nehri, Yangzi Jiang veya Gök Irmak; Asya'nın en uzun, dünyanın Nil ve Amazon'dan sonra üçüncü en uzun nehridir. Uzunluğu 6.370 km olup Çin'in batısından Doğu Çin Denizi'ne akar. Çincede anlamı "uzun nehir"dir. Dünyada sadece bir ülkeyi sulayan en büyük nehirdir. Tibet Platosu'ndan Min adıyla doğar, Yibin'de Jinsha nehriyle birleşerek Yangtze adını alır. Çongçing, Vuhan, Nankin ve Şanghay'dan geçerek Yangtze Deltası'ndan Doğu Çin Denizi'ne dökülür. Nehir, denge profiline ulaşmış olup ulaşım için elverişlidir. Yolcu ve yük taşımacılığı yapılır. Özellikle delta bölgesine çok yakında bulunan ve dünyanın en büyük limanlarından olan Şanghay Limanı nehir üzerinde en yoğun gemi trafiğinin yaşandığı yerdir.

<span class="mw-page-title-main">Nijer Nehri</span> Gine, Mali, Nijer ülkelerinden geçerek Benin - Nijerya sınırının bir kısmını oluşturan ve Nijerya topraklarında Gine Körfezine dökülen yaklaşık 4000 km uzunluğunda bir nehir

Nijer Nehri, 4.000 kilometreyi aşan uzunluğuyla Batı Afrika'daki en büyük nehirdir. Gine, Mali, Nijer ülkelerinden geçerek Benin - Nijerya sınırının bir kısmını oluşturur ve Nijerya topraklarına sokularak bir delta yapar ve Atlas Okyanusu'nun bir kolu olan Gine Körfezi'ne sularını boşaltır. Doğduğu kaynaktan döküldüğü yerin doğrultusu bir hilâli andırır.

<span class="mw-page-title-main">Thames Nehri</span> İngilterenin güneyinde bulunan bir nehir

Thames Nehri, İngiltere'nin güneyinde nehir. Londra'nın içinden geçerek Kuzey Denizi'ne dökülür. Çoğu zaman sadece "Nehir" olarak anılır.

<span class="mw-page-title-main">Yukon Nehri</span>

Yukon,, Kuzey Amerika'nın kuzeybatısındaki en önemli su yollarından biri olan nehirdir ve Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaleti ile Kanada'da bulunur. Britanya Kolombiyası'nın kuzeyinden doğan nehir, Kanada'da Yukon Topraklarını geçerek Alaska'ya girer ve İç Alaska'yı doğudan batıya ortadan geçerek Bering Denizi'ne dökülür. Uzunluğu 3,190 km dir. Nehrin su toplama havzasının toplam alanı Teksas ya da Alberta eyaletinden % 25 daha büyüktür. Alaska'da Yukon Nehrine dökülen en büyük nehir Tanana Nehridir.

<span class="mw-page-title-main">Kuskokwim Nehri</span>

Kuskokwim Nehri, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin Güneybatı Alaska bölgesinde bulunan ve İç Alaska'da doğup Kuskokwim Körfezinde Bering Denizine dökülen bir nehir. Uzunluğu 1.130 km dir. ABD'nin dokuzuncu en büyük nehridir.

Dünyanın en uzun nehirleri listesi dünyada bulunan 1.000 km'den daha uzun olan nehir sistemlerini ihtiva eder. Uzunluk kavramı karmaşık ve tartışmalıdır. Değişik kaynaklar bir nehir sistemi hakkında bazen birbirinden farklı bilgiler vermektedir. Bilgi kaynaklarından farklı bilgiler verilmiş ise, eğer bu farklar büyük değilse bir ortalama verilmiştir ama eğer farklar çok büyükse değişik kaynaklardan verilen bilgiler ayrı ayrı parantez içine konulup verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Teb</span> Antik Mısırın şehirlerinden birisinin Yunanca ismi

Teb, Thebes, Thebai veya Mısır dildeki adıyla Waset, Nil Nehrinin kıyılarına kurulmuş ve Akdeniz'in yaklaşık olarak 800 km güneyinde yer alan Antik Mısır'ın önemli şehirlerinden biridir. Yukarı Mısır'ın dördüncü nomunun ana şehridir ve Orta Krallık ve Yeni Krallık dönemlerinde uzun süre Mısır'a başkentlik yapmıştır. Nübye ve Doğu Çölüne yakın lokasyonda bulunan şehir aynı zamanda bir ticaret rotalarının üzerindeydi. Aynı zamanda dini bir merkez olan şehir, Antik Mısır'da en saygı duyulan şehirlerindendi. Şehir, Nil Nehrinin yakasına yayılmıştır. günümüzde Nil'in doğu tarafında Luxor kenti ve Karnak ve Luksor Tapınaklarının harabeleri, batı tarafında ise Teb Nekropolü bulunmaktadır. 1979 senesinde UNESCO Dünya Mirası listesine dahil edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Abaşa Nehri</span> Gürcistandaki nehir

Abaşa, ayrıca bilinen adıyla Abashistskali veya Abashatskari Batı Gürcistan'daki bir nehirdir. 66 kilometre uzunluğundaki nehir, Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesindeki Martvili ve Abaşa belediyelerinden geçmektedir. Nehrin havzası 370 kilometrekaredir.

<span class="mw-page-title-main">Murrumbidgee Nehri</span>

Murrumbidgee Nehri, Avustralya'nın Queensland eyaletinde bulunan bir nehirdir. Nehir, Murray Nehri'nin bir kolu olup Peppercorn Tepesi'nden başlayarak Murray Nehri'ne dökülmektedir. Nehir, 1.485 km uzunluğu ile Avustralya'nın ikinci en uzun nehridir.

Britonca (Brittonikā), Britanya ve Bretonya'da konuşulan bir Kelt diliydi. Erken ve modern Galceden elde edilen kanıtlar, Britoncanın Roma döneminde, özellikle kilise ve Hristiyanlıkla ilgili terimler açısından Latinceden önemli ölçüde etkilendiğini göstermektedir. MS 6. yüzyıla gelindiğinde, Britonca yerini Galce, Cumbric, Kernevekçe, Bretonca ve muhtemelen Piktçeye bıraktı.

<span class="mw-page-title-main">Aberlour</span> İskoçyada bir kasaba

Aberlour, İskoçya'nın Moray bölgesinde, Elgin'in 12 mil (20 km) güneyinde, Grantown yolu üzerinde bir kasabadır. Lour kaynağı, Spey Nehri'nin bir koludur ve hem burası hem de çevredeki mahalle Aberlour olarak adlandırılır, ancak bu isim daha çok, Spey'in iki yanında bulunan tam adı Charlestown of Aberlour olan kasabaya atıfta bulunmak için kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Lossie Nehri</span>

Lossie Nehri, İskoçya'nın kuzey doğusundaki bir nehirdir. Nehir, Moray'deki Dallas'ın yukarısındaki tepelerden kaynaklanır ve kaynağı deniz seviyesinden 400 metre (1.300 ft) yüksektedir. Moray Firth'teki Lossiemouth'ta denize dökülmektedir. Elgin'den geçtiği zaman, normal şartlarda akış hızının çok yavaş olduğu en iyi şekilde gözlemlenir. Elgin ve Lossiemouth arasındaki eğim, toplam 5 metreden (16 ft) az olduğundan neredeyse farkedilemez.

<span class="mw-page-title-main">Ballindalloch</span>

Ballindalloch, İskoçya'da, Moray bölgesinde, Spey Nehri üzerinde küçük bir kasabadır.

<span class="mw-page-title-main">Auchroisk damıtım evi</span>

Auchroisk damıtım evi, Banffshire, Speyside, İskoçya'da bulunan bir viski damıtım evidir.