İçeriğe atla

Soyuz 13

Soyuz 13
Görev istatistikleri
Görev adı:Soyuz 13
Çağrı kodu:Кавказ (Kavkaz - "Kafkas")
Mürettebat
sayısı:
2
Fırlatma:18 Aralık 1973
11:55:00 UTC
Baykonur LC1,
SSCB
Dönüş:26 Aralık 1973
08:50:35 UTC

Karaganda'nın 200 km GB'sı

Süre:7 gün, 20 sa., 55 dk., 35 sn.
Yörünge
sayısı:
127
Periyot:91 dk.
Enöte:247 km
Enberi:188 km
Eğiklik51,6°
Ağırlık:6.560 kg

Soyuz 13 ilk defa Soyuz 12 ile denenen yeni tasarım Soyuz uzayaracının ikinci deneme uçuşu. Soyuz 13 aracı, Orion 2 Uzay Gözlemevi'ni de taşıyordu. Orion 1 Uzay Gözlemevi, Salyut 1 uzay istasyonunda kuruluydu. Mürettebattan Piyotr Klimuk, uzaya giden ilk Beyaz Rus kökenli kozmonottu.

Orion 2 Uzay Gözlemevi

Orion 2 Gözlemevi Grigor Gurzadyan tarafından tasarlanmıştı ve mürettebattan Valentin Lebedev tarafından kullanılıyordu. 13. kadire kadar solgun binlerce yıldızın morötesi spektogramı çekildi. Tarihte ilk kez bir Gezegenimsi bulutsunun, Arabacı takımyıldızındaki IC 2149'un Dünya yörüngesinden spektogramı çekildi. Spektogram, bulutsuda aluminyum ve titanyum elementleri olduğunu gösteriyordu, daha önce o tür gök cisimlerinde bu elementlerin bulunduğu bilinmiyordu. Yine aynı gezegenimsi bulutsuda iki foton püskürmesi ve Arabacı takımyıldızında önemli bir yıldız kümesi bulundu. Dünya yüzeyinin de bölgesel spektogramları çekildi.

Orion 2 Gözlemevi'nde kızılötesi spektogramları çekmekte kullanılan aynalı teleskop; 1.000 mm odak uzaklığına, 240 mm. açıklığa sahipti, kuartz bir prizma objektifi vardı. Teleskop nedeniyle Soyuz'un yörünge modülü özel olarak değiştirilmişti. Soyuz 13, 7K-T/AF olarak adlandırılan bu modelin tek uçuşudur.

Uçuş

Soyuz 11 kazasından sonra Soyuz uzayaracı güvenliği artırılmış şekilde yeniden tasarlanmıştı. Soyuz 13, yeni modelin ikinci deneme uçuşuydu. Kozmonotlar, aracın tüm sistemlerinin gayet iyi çalıştığını tespit ettiler.

Gözlemevinde yapılan gözlemler ve uzayaracının testi, görev süresinin büyük kısmını kapsadı.

Dönüşte Soyuz 13 kapsülü Karaganda'nın 200 km Güneybatısında bir kar fırtınasının içine indi.

Mürettebat

  • Valentin Lebedev (1. uçuşu)
  • Piyotr Klimuk (1. uçuşu)

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">NASA</span> ABDde uzay programı çalışmalarından sorumlu kurum

NASA, Amerika Birleşik Devletleri'nin uzay programı çalışmalarından sorumlu olan kurum. 29 Temmuz 1958 tarihinde ABD Başkanı Dwight Eisenhower tarafından kurulmuştur. Daire, 1 Ekim 1958 tarihinden itibaren askerî amaçlardan ziyade sivil alanda barışçıl bir şekilde faaliyet göstermeye başlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Apollo-Soyuz Test Projesi</span>

Apollo - Soyuz Test Projesi (ASTP), ABD ve SSCB'nin ortaklaşa yürüttüğü bir uzay projesi, ilk uluslararası insanlı uzay uçuşu.

<span class="mw-page-title-main">Soyuz programı</span>

Soyuz programı 1960'lı yılların başında Sovyetlerin Ay projesi kapsamında başlatılan insanlı uzay uçuşu projesi. Bu proje kapsamında Soyuz uzay aracı ve Soyuz roketi geliştirildi.

<span class="mw-page-title-main">Soyuz (uzay aracı)</span> Rus yapımı uzay aracı serisi

Soyuz bugün hala hizmette olan 1960'larda Korolyov Tasarım Bürosu tarafından Sovyet uzay programı için tasarlanmış bir uzay aracı serisidir. Soyuz, Voskhod uzay aracının başarılı bir ardılı olarak aslında Sovyet İnsanlı Ay programının bir parçası olarak inşa edilmiştir. Soyuz uzay aracı bugüne kadar dünyada bir Soyuz roketi üzerinde en çok kullanılan ve en güvenilir fırlatma aracı olmuştur. Soyuz roketi tasarımı sırayla 8K74 ya da R-7A Semyorka gibi bir Sovyet kıtalararası balistik füzesi olan Vostok fırlatıcısına dayanmaktadır. Tüm Soyuz uzay araçları Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssünden fırlatılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Soyuz T-15</span>

Soyuz T-15 Soyuz programı dahilinde yapılan ve mihenk noktası kabul edilen uzay uçuşu. 13 Mart 1986'da fırlatıldı. Mir uzay istasyonuna yapılan ilk ziyareti gerçekleştirdi. Kozmonotlar daha sonra Mir'den ayrılarak uzun süredir ziyaret edilmeyen Salyut 7 uzay istasyonuna geçtiler. Bu istasyonu buzlarla kaplı ve sistemleri kapalı halde buldular. İki uzay yürüyüşü gerçekleştirerek istasyonu tamir ettiler ve yörüngesini düzelttiler. Daha sonra Soyuz aracıyla Salyut 7'den ayrılıp Mir'e geri döndüler ve çalışmalarına bu istasyonda 20 gün daha devam ettiler. Böylece tarihte ilk kez bir uzaygemisi, iki uzay istasyonu arasında gidip gelmiş oluyordu. Bu görev ve uçuşların karmaşıklığı, tümünün başarıyla yerine getirilmesi, Sovyet uzay teknolojisinin yeni bir olgunluğa eriştiğinin göstergesiydi. Soyuz uzayaracı da güvenilirliğini ve yeteneklerini kanıtlamış oluyordu. Soyuz T-15 mürettebatı, bu uçuşta uzayda bir yıldan fazla kalan ilk kişiler oldular.

Soyuz 6, Sovyetler Birliği tarafından gerçekleştirilen uzay uçuşu. Soyuz 7 ve Soyuz 8 ile birlikte üç araç ve yedi kozmonotun görev aldığı bir uçuşun parçasıydı. Bu uçuşta, tarihte ilk defe üç uzayaracı birlikte görev yapmıştır.

Soyuz 10, Dünya'nın ilk uzay istasyonu Salyut 1'e yapılan ilk ziyaret uçuşuydu. Soyuz 10, 23 Nisan 1971'de havalandığında, Salyut 1, daha dört gün önce, 19 Nisan 1971'de yörüngeye oturtulmuştu. Vladimir Şatalov, Aleksey Yeliseyev ve Nikolay Rukavişnikov'dan oluşan mürettebat, Salyut 1'e yanaşmayı ve kenetlenmeyi başarsa da uzay istasyonuna geçemediler. Bunun nedeni kenetlenmenin yeterince sağlam yapılamamış olmasıydı. Ayrıca, Soyuz tarafındaki kapının kitlenmiş olduğu da anlaşıldı. Görev iptal edildiğinde uzayaracı, Salyut 1 istasyonundan ayrılmakta güçlük çekti. Bunu başaran uzayaracı, dönüş yolculuğuna geçti. Ancak dünyaya inerken kabine zehirli gazlar doldu ve Rukavişnikov bayıldı. Neyse ki, üç kozmonot da bu kazadan yara almadan kurtuldu.

<span class="mw-page-title-main">Vostok (uzay aracı)</span> SSCB yapımı uzay aracı

Vostok Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen bir uzay aracıdır. İlk insanlı uzay uçuşu Vostok 1 ile 12 Nisan 1961'de Sovyet kozmonot Yuri Gagarin tarafından gerçekleştirildi.

Soyuz 12, Sovyetler Birliği tarafından Soyuz 11 faciasından sonra mürettebat için daha güvenli hale getirilen Soyuz uzayaracının yeni modelinin deneme uçuşuydu.

Soyuz 17, Sovyetler Birliği tarafından gerçekleştirilen insanlı uzay uçuşu.

<span class="mw-page-title-main">Soyuz 18-1</span>

Soyuz 18-1, Sovyetler Birliği tarafından fırlatılan insanlı uzay aracı. Arıza nedeniyle yörüngeye ulaşamadan içindeki iki kozmonotla birlikte düştü. Acil iniş sisteminin çalışması nedeniyle kozmonotlar Vasili Lazarev ve Oleg Makarov yara almadan kurtuldular.

Soyuz 18, Sovyetler Birliği tarafından gerçekleştirilen insanlı uzay uçuşu.

<span class="mw-page-title-main">Kedi Gözü bulutsusu</span> Ejderha takımyıldızı yönünde bulunan gezegenimsi bulutsu

Kedi Gözü bulutsusu, Ejderha takımyıldızı yönünde bulunan bir gezegenimsi bulutsu. Yapısal açıdan, bilinen en karmaşık bulutsulardandır; Hubble Uzay teleskobu ile düğümler, püskürtmeler ve yaysal yapılar gözlemlenmiştir. Merkezinde, 1000 yıl önce dış zarfını kaybederek bulutsuyu üretmiş olan parlak ve sıcak bir yıldız vardır.

Soyuz 21, Sovyetler Birliği tarafından 6 Haziran 1976'da gerçekleştirilen insanlı uzay uçuşu.

<span class="mw-page-title-main">Soyuz 26</span>

Soyuz 26 10 Aralık 1977'de başlayan Sovyet uzay uçuşu. Uzay istasyonu Salyut 6 ile kenetlenme sağlayan ilk uçuş. Sovyetler'in uzayda neredeyse kalıcı bir varlık gösterdikleri dönemin başını oluşturur. Uçuş sırasında çeşitli rekorlar kırılmıştır. Ayrıca, Salyut 6'nın çift kapısı olması sayesinde, tarihte ilk kez üç uzay aracının birbiriyle kenetlenmesi sağlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ares V</span>

Ares V, NASA'nın Takımyıldız programı için planladığı kargo fırlatma bileşenidir. 2011'de rafa kaldırılmasının ardından yerine uzay mekikleri getirildi. Ares V, ayrıca Mars'ta koloni kuracak insanlara ikmal maddesi sağlamada kullanılması planlanıyordu. Ares V ve daha küçük modeli olan Ares I isimlerini Yunan mitolojisindeki savaş tanrısı olan Ares'ten almaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği Kozmonotları Madalyası</span>

SSCB Kozmonotları Madalyası Sovyet Uzay Ajansı için uçan tüm kozmonotlara sunulan Sovyetler Birliği devlet ödülü idi. Genellikle bu ayrıma eşlik eden şey, devletin hizmetindeyken kahramanca işler yapması için bir Sovyet vatandaşına verilebilecek en yüksek unvan olan SSCB Kahramanıdır.

Valentin Vasiliyevich Bondarenko 1960'ta kozmonot eğitimi için seçilen bir Sovyet savaş pilotuydu. Moskova'da 15 günlük düşük basınç dayanımı deneyi sırasında çıkan yangın sonucu oluşan yanıklar sebebiyle öldü. Hükûmet, Bondarenko'nun ölümünü kozmonot birliklerine üye olmasını kullanarak 1980 yılına kadar gizledi. Ayın karanlık yüzündeki bir kratere adı verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Grigor Gurzadyan</span>

Grigor Gurzadyan, 15 Ekim 1922 tarihinde doğan Ermeni asıllı astronom ve uzay astronomisi ile ilgilenen bilim insanıdır.

<span class="mw-page-title-main">JuMBO (astronomi)</span>

JuMBO Avcı Takımyıldızı'nın içerisindeki Orion Bulutsusu'nun sınırları içerisinde James Webb Uzay Teleskobu tarafından keşfedilen ve kütlelerinin Jüpiter ile benzer olduğu tahmin edilen serbest olarak hareket ettikleri tespit edilen gökcisimlerinin genel adıdır. James Web ile yapılan gözlemler sonucunda bu cisimlerin en az 40 tanesinin ikili veya üçlü kümelerden oluştuğu ve sistem içerisinde en az 540 tane JuMBO'nun bulunduğu tahmin ediliyor. Bu gökcisimleri yıldız oluşum diski sınırlarında bulunsalar bile hem yıldız olmayacak kadar ufak kütleli olmaları hem de bir gezegenin sahip olduğu ana yıldız çevresinde dolanan yörüngeye sahip olmadıkları için sınıflandırmaya dahil edilemedi. Bu nedenle bu gökcisimlerine Jüpiter Kütleli İkili Cisimler anlamına gelen "JuMBO" ismi verildi.