İçeriğe atla

Sofia Zamenhof

Zofia Zamenhof
Sofia Zamenhof 1906 yılında
Doğum13 Aralık 1889(1889-12-13)
Varşova, Polonya, Rus İmparatorluğu
Ölüm13 Eylül 1942 (53 yaşında)
Treblinka imha kampı
MilliyetPolonyalı
Tanınma nedeni
Esperanto
Ebeveyn(ler)L. L. Zamenhof (1859-1917)
Klara Zamenhof (1863-1924)
İmza

Sofia Zamenhof (doğum;13 Aralık 1889 - ölüm; muhtemelen Ağustos 1942'de) Polonyalı çocuk doktoru. Klara (Silbernik) ile Esperanto'nun mucidi LL Zamenhof'un kızıdır.

Zamenhof ailesi, 1935

1907 - 1913 arasında Lozan Üniversitesi'nde tıp öğrenimini tamamlamış ve 1914'te Saint Petersburg'da devlet sınavını geçmiştir.[1] Daha sonra dahili ve pediatrik hastalıklarda uzmanlaşmaya devam etmiştir. Lebedin'de bir hastanede ve sonrasında 1922'de Varşova'da bir hastanede çalışmıştır.[] 2. Dünya Savaşı sırasında Varşova Gettosuna taşınmıştır. Nazilerin varlığına rağmen, tutuklanıp bir ölüm kampına götürülene kadar tıbbi uygulamalarına devam etmiştir. 1942'de Varşova gettosundaki Umschlagplatz'dan, büyük olasılıkla bir gaz odasında öldürüldüğü Treblinka'daki imha kampına götürülmüştür.

Sofia Zamenhof 1920'lerde

Sembolik mezarı (Klara Zamenhof'un mezarının yanındaki hatıra levhası) Varşova'daki Yahudi Mezarlığı'nda bulunmaktadır.[2]

Klara Zamenhof'un mezarı

Ailesi ve Esperanto dili

Zamenhof ailesinin üç çocuğu olmuştur. Kızları Lidya, Sofia ve Adam, Esperanto üzerindeki çalışmaları devam ettirmişleridir.[3]

Zamenhoflar Esperanto’yu insanlığı birleştirecek bir araç olarak görmüşlerdi. Ancak muhalifleri baba Zemherof'a “Küçük Yahudi Peygamber” adını takarak küçük düşürmeye ve antisemitizm aracılığıyla engel olmaya çalışmışlardır. Çarlık Rusya’sının bütünlüğü için de tehlike olarak görülmüşlerdir. Almanya ise Zamenhof’ların özellikle Yahudiliği nedeniyle Esperanto engellenmeye çalışmışlardır.[3]

Kavgam” kitabında Hitler, “Esperanto’nun uluslararası Yahudi komplosunun bir aracı olduğunu” yazmıştır. Almanya 1939 yılında Varşova’yı işgal ettiğinde Hitler’in özel emriyle Zamenhof’un ailesine ‘özel ilgi’ gösterilmiş, oğlu Adam 1940 yılında, diğer iki kızı da 1942 yılında Treblinka’da öldürülmüştür. Stalin de 1937 yılında Esperanto’yu “casusların dili” ilan etmiş ve Esperanto ile yakından uzaktan ilgisi olanlar ya sürgüne gönderilmiş ya da kurşuna dizilmiştir.[3]

Zamenhof’un ana ve temel amacına ulaşılmamasına rağmen, iki milyonu aşan konuşanıyla Esperanto dili o günden beri yaşamını sürdürmektedir.[3]

Okuma

(Lehçe) Joanna Iwaszkiewicz: Wtedy kwitły forsycje. Pamięci dzieci – ofiar Holocaustu. Warszawa: bis, 2002. ISBN 83-88461-65-6.

Kaynakça

  1. ^ Louis Falstein, The martyrdom of Jewish physicians in Poland, Exposition Press, 1964, s. 493
  2. ^ "Zofia Zamenhof cemetery.jewish.org.pl". 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2021. 
  3. ^ a b c d "Tarihin gizli ünlüleri/ Esperanto dilinin babası L.L. ZAMENHOF". 25 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Esperanto (

<span class="mw-page-title-main">Reinhard Heydrich</span> Alman SS Generali ve siyasetçi

Reinhard Tristan Eugen Heydrich, Alman asker ve siyasetçi. SS-Obergruppenführer. Sicherheitspolizei ve Sicherheitsdienst 'nin birleşme sonucu kurulan Reichssicherheitshauptamt başkanı. Reichsprotektorat Böhmen und Mähren Genel Vali Vekili. Holokost'un başmimarlarından biriydi.

<i>Piyanist</i> (film, 2002) 2002 yapımı film

Piyanist ya da orijinal ismiyle The Pianist, Roman Polanski'nin 2002 yapımı uzun metrajlı dramatik ve biyografik savaş filmidir. Fransız–İngiliz–Alman–Polonyalı ortak yapımı olan film, gerçek bir hikâyeyi anlatmaktadır. 1930'lar Polonya'sının başarılı piyanist ve bestecilerinden biri olan Yahudi kökenli Władek Szpilman'ın, Varşova Ayaklanması'nın bastırılmasından hemen sonra Wehrmacht subayı Wilm Hosenfeld'ın önemli yardımları sayesinde nasıl hayatta kaldığını anlattığı Śmierć Miasta isimli otobiyografisine dayanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Holokost</span> Adolf Hitler liderliğindeki Nazi Almanyasının azınlıklar, eşcinseller, esirler ve muhaliflere uyguladığı soykırım

Holokost, Yahudi Soykırımı veya HaŞoah, Nazi Almanyası döneminde 1941 ve 1945 yılları arasında, Adolf Hitler ve Heinrich Himmler'in liderliğindeki SS güçleri tarafından işgal edilen sınırlar içerisinde yaklaşık 6 milyon Yahudi'nin sistemli bir şekilde öldürüldükleri soykırımdır.

<span class="mw-page-title-main">Varşova Gettosu Ayaklanması</span>

Varşova Gettosu Ayaklanması, Alman işgali döneminde, 19 Nisan - 16 Mayıs 1943 tarihleri arasında Polonya Genel Hükûmeti 'nin merkezi Varşova şehrinde bulunan Varşova Gettosu'nda devam eden ayaklanma.

<span class="mw-page-title-main">Treblinka imha kampı</span>

Treblinka imha kampı, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından işgal altındaki Polonya'da inşa edilen ve işletilen en ölümcül ikinci imha kampıydı. Varşova'nın kuzey doğusunda, günümüzde Mazovya voyvodalığı olan Treblinka köyünün 4 km güneyindeki bir ormanda bulunuyordu. Kamp, Nihai Çözüm'ün en ölümcül aşaması olan Reinhardt Operasyonu'nun bir parçası olarak 23 Temmuz 1942 ile 19 Ekim 1943 tarihleri arasında faaliyet göstermiştir. Bu süre zarfında gaz odalarında 700.000 ila 900.000 Yahudi'nin ve 2.000 Roman'ın öldürüldüğü tahmin edilmektedir. Treblinka'da Auschwitz-Birkenau dışındaki diğer Nazi imha kamplarından daha fazla Yahudi öldürülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Baldur von Schirach</span> Alman siyasetçi

Baldur Benedikt von Schirach, 1931-1940 yılları arasında Hitler Gençliği (Hitlerjugend) lideriydi.

Reinhardt Operasyonu, Nazi planına Polonya Genel Valiliği 'ndeki Polonyalı Yahudiler'i öldürmek için verilen kod isimdi ve toplama kamplarında yakarak kurban etmenin en ölümcül evresinin başlangıcının işaretiydi. Belzec, Majdanek, Sobibor ve Treblinka'da çalışma esnasında, neredeyse iki milyondan çok yahudi öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Unua Libro</span> Uluslararası dil Esperantoyu tarif eden ilk yayındır

Unua Libro uluslararası dil Esperanto'yu tarif eden ilk yayındır. Esperanto'nun yaratıcısı Dr. L.L. Zamenhof tarafından hazırlanıp Temmuz 26, 1887 tarihinde Varşova 'da ilk kez olarak Rusça dilinde yayımlanmıştır. Sonraki beş yıl içinde Rusça, İbranice, Lehçe, Fransızca, Almanca ve İngilizce dillerinde kopyaları yayımlanmıştır. Bu kitapçık içinde Lord's Prayer duası, bazı İncil sureleri, bir mektup, şiir, dilin gramerinin temel 16 kuralı ve 900 kelimeden meydana gelen temel vokabüleri içermekteydi. Zamenhof kitabında, "uluslararası bir dil, ulusal dil gibi, ortak bir değerdir" ilanında bulunarak dili kamuya mal etmiştir. Zamenhof eserini "Doktoro Esperanto" takma adı ile imzalamıştır. Bu yeni dili öğrenmeye başlayanlar dile doktorun bu takma adından "Esperanto" demeye başlayınca kısa zamanda bu isim dilin resmi adı haline gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Belzec imha kampı</span>

Belzec, Polonya'nın güney doğusunda bulunan Nazi Almanyası tarafından II. Dünya Savaşı yıllarında özellikle Çingene soykırımı (Porajmos) ve Yahudi soykırımı (Holokost) için kullanılmış imha kampı ve toplama kampı. Günümüzde Polonya'nın Lublin Voyvodalığı'nın güney sınırına yakın bir köyde bulunmaktadır. Auschwitz-Birkenau ve Treblinka'nın ardından en büyük katliamın yaşandığı üçüncü toplama ve imha kampıdır.

Paula Hitler, Adolf Hitler'in kız kardeşi, Alois Hitler ve üçüncü karısı Klara Pölzl'ün son çocuğuydu.

<span class="mw-page-title-main">William Patrick Hitler</span>

William Patrick "Willy" Stuart-Houston Almanya'da çalışan ve daha sonra 1939'da Amerika'ya göç eden, Adolf Hitler'in İngiliz yeğeni idi. Adolf Hitler'in kardeşi Alois Hitler Jr'ın ve ilk karısı Bridget Dowling'in, İngiltere'nin Liverpool şehrinde doğan William Hitler, daha sonra Almanya'ya taşındı; daha sonra Birleşik Devletler'e göç etti ve orada II. Dünya Savaşı'nda Birleşik Devletler Donanması'nda görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">İmha kampı</span>

İmha kampları, II. Dünya Savaşı dönemindeki Holokost sırasında Nazi Almanyası tarafından milyonlarca Yahudiyi sistematik bir şekilde öldürmek için inşa ettirilmiştir. Polonyalılar, savaştaki Sovyet esirleri ve Çingeneler gibi diğer etnik gruplar da imha kamplarında öldürülmüştür. İmha kamplarındaki kurbanlar en çok gaz odalarında öldürülmüştür. Öldürülmeler ya bu özel amaç için yapılmış kalıcı tesislerde ya da gaz kamyonetlerinde gerçekleşmiştir. Auschwitz-Birkenau ve Majdanek gibi bazı Nazi toplama kampları, 1945 yılında savaşın bitiminden önceki dönemde ikili bir amaca hizmet etmiştir: zehirli gazla imha ve açıktan ölmek üzere olan insanları çok yoğun bir şekilde çalıştırma.

<span class="mw-page-title-main">Adam Czerniaków</span>

Adam Abram Czerniaków, II. Dünya Savaşı sırasında Varşova Gettosu Yahudi Konseyi'nin (Judenrat) başkanı olan Polonyalı bir mühendis ve senatördü. 23 Temmuz 1942'de Grossaktion Varşova olarak bilinen Yahudilerin toplu imhasının başlamasından bir gün sonra bir siyanür hapı yutarak intihar etti.

LL Zamenhof 1870'lerde ve 80'lerde Esperanto'yu geliştirdi ve 1887'de bu dil hakkındaki ilk yayını Unua Libro'da yayınladı. Esperanto konuşmacılarının sayısı o zamandan beri kademeli olarak arttı, ancak hükûmetlerden ve uluslararası kuruluşlardan çok fazla destek görmedi ve bazen yasa dışı ilan edildi veya bastırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Lidia Zamenhof</span>

Lidia Zamenhof Polonyalı bir yazar, yayıncı, çevirmen ve Esperanto'nun yaratıcısı L.L. Zamenhof'un en küçük kızı. Esperanto'nun yanı sıra ilk olarak babası tarafından tanımlanan bir felsefi düşünce Homaranismo'nun da aktif bir destekçisiydi.

<span class="mw-page-title-main">Klara Zamenhof</span>

Klara Zamenhof Polonyalı bir Esperantisttir. Esperanto dilinin mucidi L. L. Zamenhof'un eşidir.

<span class="mw-page-title-main">Bulgaristan'da Holokost</span>

Bulgaristan'da Holokost Bulgaristan Krallığı'nın II. Dünya Savaşı sırasında Mihver devletleri saflarında yer alması süreciye beraber gelişen ve hem Bulgaristan topraklarında hem de işgal edilen Yugoslav ve Yunanistan topraklarında gerçekleştirilen Yahudi soykırımını anlatır.

<span class="mw-page-title-main">Ludwig Fischer</span>

Ludwig Fischer Alman Nazi Partisi'nde avukat, politikacı ve savaş suçlarından idam edilen hüküm giymiş bir savaş suçlusudur.

<span class="mw-page-title-main">Holokost için ispatlar ve belgeler</span>

Nazi Almanyası'nın 1941 ve 1945 yılları arasında yaklaşık altı milyon Yahudi'yi öldürmesi olan Holokost, tarihte en iyi şekilde belgelenmiş soykırımlardan biridir. Tüm Yahudi kurbanlarını listeleyen bir belge olmamasına rağmen yaklaşık altı milyon Yahudi'nin öldürüldüğüne dair kesin kanıtlar vardır. Ayrıca; Nazilerin, Yahudileri imha kamplarında ve gaz vagonlarında öldürdüğüne ve bunu Nihai Çözüm planı altında sistematik olarak yaptığına dair kanıtlar vardır.