İçeriğe atla

Siyaset okuryazarlığı

Siyaset Okuryazarlığı, bireylerin siyaseti değerlendirebilmesine imkân veren temel bilgileri, bazı becerileri ve bu yöndeki yetenekleri anlatır[1]

Bağımsız olarak siyaset okuryazarlığını, kuramsal arka planıyla ele alan literatürdeki (Türkçe) ilk bilimsel kitap

Siyaset Okuryazarlığın biri bilişsel, diğeri davranışsal olmak üzere 4 becerisi şunlardır:

  • Siyasi bilinç(lenme)
  • Yönetime katılım
  • Kamusal tartışmalara dahil olmak
  • Dünya vatandaşlığı duyarlılığı geliştirmek

Tarihçe

Siyaset Okuryazarlığı kavramını 1978'deki bir raporunda -"political literacy" olarak- kullanan ve sonraki çalışmalarına da yansıtan İngiliz siyaset bilimci Bernard Crick olur.[2] İngiltere'de demokrasiyi güçlendirmek işini parlamenterler haricinde eğitimin tüm kademelerinde yaymak amacıyla siyaset okuryazarlığı, siyasi bilinçlenmenin ve yeterliliğin adı olur. Brezilyalı eğitimci Paulo Freire de 1985'te çıkardığı The Politics of Education kitabında siyaset okuryazarlığı, politik cehaletin zıttında bir yerde konumlandırarak bu yöndeki bilinçlenmenin altını çizer.[3] 19 Kasım 2002 tarihinde Birmingham Üniversitesinde St.Martin College'den Peter Breet'in başkanlığında çeşitli üniversitelerden öğretim elemanlarının katıldığı tek günlü çalıştayda demokrasi eğitimi temelinde siyaset okuryazarlığı ele alınır.[4] Böylelikle siyaset okuryazarlığı daha çok eğitim içeriklerinde sivil katılım, demokrasi eğitimi, etkin/aktif vatandaşlıkla bağ kurarak anlam kazanır.

Kavramsallaşma

"Political literacy" kavramının geçtiği ilk yer olan, siyaset bilimci Bernard Crick'in hazırladığı rapor (1978)

Literatürde iki tür kullanım söz konusudur. Hem "politik okuryazarlık" hem de "politika okuryazarlığı". Kavramı ilk kez kullanan Bernard Crick politik okuryazarlık (political literacy) derken sıfat tamlaması yapar. Diğer okuryazarlıkların adlandırılmasında yaygın kullanım ise belirtisiz isim tamlaması biçimindedir: Medya okuryazarlığı, finans okuryazarlığı, bilgi okuryazarlığı gibi. Süleyman İnan, okuryazarlığın politik olanı mı yoksa politikanın okuryazarlığı mı diye sorarak "nasıl" okuryazarlığın değil "neyin" okuryazarlığın önemli olduğunu belirtir. Bu yüzden siyaset (politika) okuryazarlığı deyişini benimser. Literatürde her iki kullanıma rastlansa da, politika (siyaset) okuryazarlığın kabul görme eğilimi artmaktadır.

Atölye Çalışmaları

Siyaset Okuryazarlık atölyesinde “sandalye konuşması” etkinliği (2018)

Türkiye'de siyaset okuryazarlığın bilinmesi ve yayılması için sosyal bilimci akademisyen Prof.Dr. Süleyman İnan tarafından 2015'ten beri uygulama içeren atölye çalışmaları yürütülmektedir.[5]

Kaynakça

  1. ^ İnan, Süleyman. Siyaset Okuryazarlığı: Yöneten Birey Olmak ve Okullarda Siyaset Eğitimi Mümkün mü? (ISBN 978-605-7764-96-6). İstanbul: Yeni İnsan Yayınları. 2021. ss. 61-102. 10 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2021. 
  2. ^ Crick B Porter, The political education and political literacy (978-0582363199) (İngilizce). London: Longman. 1978. 
  3. ^ Freire, Paulo. The politics of education-Culture, Power and Liberation. (978-0897890434) (İngilizce). Westport, CT: Bergin&Garvey. 1985. s. 103. 
  4. ^ "Workshop on Political Literacy". www.researchgate.net. 10 Kasım 2021. 10 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2021. 
  5. ^ "Siyaset Okuryazarlığı (Politics Literacy)". S. İnan (Orcid no: 0000-0003-1978-2527). 10 Kasım 2021. 1 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Siyaset bilimi, politika bilimi ya da politoloji, siyasi teorileri ve siyasi teorilerin pratiklerini inceleyen, siyasi sistemler ve siyasi davranışlar alanıyla ilgilenen bir sosyal bilim alanıdır.

Siyaset veya politika, gruplar arasında kararların alındığı veya bireyler arasındaki güç ilişkilerinin, kaynakların dağıtımı veya statü gibi diğer etkileşim biçimlerinin ilişkilendirildiği bir dizi faaliyeti ifade eder. Siyaset ve hükümeti inceleyen sosyal bilim dalı ise siyaset bilimi olarak adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">David Ricardo</span> politik ekonomist ve klasik finansçı

David Ricardo, Yahudi kökenli Britanyalı politik ekonomist ve klasik finansçı. Finans ve ekonomi dünyasının en önemli isimlerinden biridir.

Sosyal liberalizm, bireysel özgürlük ve sosyal adalet arasında denge kurmayı amaçlayan politik bir ideolojidir. Klasik liberalizm gibi bireyci ekonomiyi, sivil ve siyasi hak ile özgürlüklerin genişlemesi bakımıyla uyuşur ancak bunlara ek olarak hükûmetin meşru rolünün yoksulluk, sağlık ve eğitim gibi ekonomik ve sosyal konuları olduğunu da içeren sosyal piyasayı temel alır. Sosyal liberalizmde toplumun iyiliği bireyin özgürlüğü ile uyumlu görülür. İkinci Dünya Savaşı sonrasında sosyal liberal fikirler dünyanın birçok ülkesinde benimsenmiştir. Sosyal liberal düşünceler ile partiler merkez veya merkez sol olarak kabul edilir. Bununla birlikte, ülkelere göre farklı isimlendirmeler sosyal liberalizmi tarif etmektedir. Birleşik Krallık'ta yeni liberalizm, ABD'de modern liberalizm, Almanya'da sol liberalizm ve İspanyolca konuşulan ülkelerde ilerici liberalizm olarak adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Siyasi parti</span> politik hayatın en önemli ögesi olan ve belli bir siyasi görüşü temsil eden siyasal örgüt

Siyasi parti, belirli bir ülkenin seçimlerinde yarışacak adayları koordine eden bir örgütlenmedir. Bir parti üyelerinin genellikle politika konusunda benzer fikirlere sahip olması yaygındır ve partiler belirli ideolojik veya politika hedeflerini destekleyebilir.

Emin Fuat Keyman, uluslararası ilişkiler uzmanı Türk akademisyen ve siyaset bilimcisi.

Süleyman Seyfi Öğün,, Türk siyaset bilimci.

<span class="mw-page-title-main">Aşırı sol</span> politik konum

Aşırı sol, radikal sol veya ekstrem sol siyasi yelpazenin solunda standart siyasi solun ötesinde olan politikalardır. Terimin tek ve tutarlı bir tanımı yoktur; bazı bilim insanları bunu sosyal demokrasinin daha solunu temsil ettiği şeklinde değerlendirirken diğerleri bunu komünist partilerin soluyla sınırlı tutar. Bazı durumlarda aşırı sol, bazı otoriterlik biçimleri, anarşizm, komünizm ve Marksizm ile ilişkilendirilmiş veya devrimci sosyalizm, buna ek olarak ilgili komünist ideolojileri veya anti-kapitalizm ve küreselleşme karşıtlığını savunan gruplar olarak karakterize edilmiştir. Aşırı sol terörizm, ideallerini demokratik süreçleri kullanmak yerine siyasi şiddet yoluyla gerçekleştirmeye çalışan aşırıcı, militan veya isyankar gruplardan oluşur.

Merkez sol, siyasette sol ve merkez arasındaki görüşler bütünüdür. Fırsat eşitliği yoluyla toplumsal adaletin sağlanabileceği düşüncesini savunmaktadır. Merkez sol siyaset, toplumun varsıl ve yoksul kesimleri arasındaki gelir farkını en aza indirmeyi amaç edinmiştir. Siyaseten ve toplumsal olarak radikal kararlar alınabilir. Bunun yanında reformist tutumlar ile de ekonomik ve sosyal politikalar sağlanabilir. Çoğulculuk taraftarı bir görüştür, toplumun sosyal hak ve çıkarları el üstünde tutulur.

Merkezcilik, toplumsal eşitliğin yanı sıra belirli bir sosyal hiyerarşinin kabul edilmesini veya desteklenmesini içeren siyasi bir bakış açısı veya duruştur. Bununla birlikte, merkezcilik, önemli ölçüde sağ veya sol yanlısı politika değişikliklerine karşı çıkar.

<span class="mw-page-title-main">Halkın Devrimci Hükûmeti (Grenada)</span> 1979da Grenada hükûmeti devrilince kurulmuş ve 1983e kadar iktidarda kalmış Marksist-Leninist hükûmet

Halkın Devrimci Hükûmeti, Karayipler'deki küçük bir ada olan Grenada üzerinde 1979 ve 1983 arasında varlığını sürdürmüş sosyalist devlet.

<span class="mw-page-title-main">Demokratikleşme</span> Bir toplumda demokratik normlara doğru eğilim

Demokratikleşme, daha demokratik bir siyasi rejime doğru demokratik bir geçişi ifade eder ve demokratik yönde gerçekleşen önemli siyasi değişiklikleri içerir. Demokratikleşme süreci, otoriter bir rejimden tam anlamıyla demokrasiye, otoriter bir siyasi sistemden yarı-demokrasiye veya hibrit bir siyasi sistemden demokratik bir siyasi sisteme geçişi içeren bir durum olabilir.

Siyasi yelpaze, siyasi pozisyon veya politik spektrum, farklı siyasi pozisyonları birbirine göre tanımlamak ve sınıflandırmak amacıyla kullanılan bir sistemdir. Bu pozisyonlar, bağımsız siyasi boyutları temsil eden bir veya daha fazla geometrik eksende yer alır. "Siyasi pusula" ve "siyasi harita" ifadeleri, özellikle popüler iki boyutlu modellerine atıfta bulunmak üzere, siyasi yelpazeyi ifade etmek için kullanılan terimlerdir.

Ayrı bir alan olarak "siyaset bilimi" terimi sosyal bilimler açısından oldukça geç kavramlaşmış bir alan olsa da siyasal iktidarı ve tarih üzerindeki etkilerini analiz etmek yüzyıllardır var olan bir olgudur. Bununla birlikte, "siyaset bilimi" terimi her zaman siyaset felsefesinden ayırt edilmemiştir modern disiplinin içinde ahlakî felsefe, siyasi ekonomi, siyasi teoloji, tarih, olması gerekenlerin normatif olarak belirlenmesi ile ideal devletin özelliklerinin ve işlevlerinin tümdengelimiyle uğraşan diğer alanlar olmak üzere bir dizi öncüler vardır. Siyaset bilimi bir bütün olarak belirli disiplinlerde tüm dünyada vuku bulur, ancak terimin diğer belirli yönlerinde de eksik olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Theda Skocpol</span> Amerikalı sosyolog

Theda Skocpol, Harvard Üniversitesi'nde Victor S. Thomas Yönetim ve Sosyoloji Profesörü olan Amerikalı sosyolog ve siyaset bilimci. Her iki disiplinde de etkili bir figür olan Skocpol, en çok tarihsel-kurumsal ve karşılaştırmalı yaklaşımların yanı sıra "devlet özerkliği teorisi" ile tanınır. Hem popüler hem de akademik kitle için çok sayıda yazı yazdı. Amerikan Siyaset Bilimi Derneği ve Sosyal Bilimler Tarih Derneği Başkanlığı yapmıştır.

Siyaset biliminde, demokrasi dalgaları tarihte meydana gelen demokratik rejim sayısında görülen büyük demokrasi dalgalanmalarını ifade eder. Bu terimin litetarürde ilk olarak 1887'ye kadar dayanan bir geçmişi olsa da günümüz literatüründe siyaset bilimci Samuel P. Huntington'ın, Journal of Democracy'de yayınladığı makalesi ve daha sonra 1991 tarihli The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century kitabında genişlettiği çalışmaları ile popülerlik kazanmıştır. Demokratikleşme dalgaları, kapsamlı yerel reformlar başlatmaya kolaylık sağlayan bir ortam yaratması ve bunları teşvik etmesi nedeniyle, büyük güçler arasında güç dağılımındaki ani değişimlerle de ilişkilendirilmiştir.

Dijital vatandaşlık, kişilerin çevrimiçi ortamlardaki hak, görevi ve sorumluluklarının farkında olması, internet teknolojilerini bu farkındalıkla kullanması ve toplum işlerine çevrimiçi olarak katılma becerisidir.

Müzik ve siyaset arasındaki bağlantı, özellikle şarkılardaki politik ifadeler, birçok kültürde görülmektedir. Müziğin, protesto veya karşıtlık ifadeleri başta

Karşılaştırmalı siyaset, hem bir ülke içindeki hem de ülkeler arasındaki siyasal etkileşimi analiz etmek için karşılaştırmalı yöntemi kullanan siyaset biliminin bir alt alanıdır. Diğer ampirik yöntemleri de kullanarak bu alanda özellikle, siyasi kurumlar, siyasi davranış, çatışma ve ekonomik gelişme gibi konulardaki sorunların sebepleri ve sonuçları incelenir. Belirgin çalışma alanlarına uygulandığında, karşılaştırmalı siyaset, karşılaştırmalı yönetim gibi başka isimlerle de anılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Okumak</span> okuma eylemi

Okuma, harflerin, sembollerin vb. anlamlarını görerek veya dokunarak anlama sürecidir.