İçeriğe atla

Sivil İtaatsizlik (Thoreau)

Henry David Thoreau, 1856

Sivil İtaatsizlik, Henry David Thoreau'nun 1848 yılında kaleme alınıp ilk baskısı 1849 yılında yapılan deneme türündeki kitabıdır. Sivil İtaatsizlik kitabının etkileri 20. yüzyıl başında Gandi'ye, ortalarındaysa Martin Luther King'e ve onları izleyen binlerce adalet yanlısına dek uzanır.

Thoreau, Sivil İtaatsizlik kitabına "'En iyi yönetim en az yönetendir' mottosuna yürekten katılıyorum" sözüyle başlamış ve en büyük dileğinin, bunun daha çabuk ve daha sistemli işlediğini görmek olduğunu belirtmiş, hayata geçmesi durumunda kendisinin de inandığı "en iyi yönetim hiç yönetmeyendir" durumuna gelineceğini ifade etmiştir. Çoğunluk yönetiminin her durumda doğruluk üzerine kurulmadığını düşünen Thoreau, "iyi ve kötü üzerinde çoğunluğun değil, yalnızca vicdanların karar verdiği bir yönetim olamaz mı?" diye sorar. Thoreau, eserinde vicdanı dolayısıyla insan onurunu ve bunların hepsinden önce bireyin özerkliğini esas almaktadır.

Thoreau'nun bu denemesindeki "en iyi yönetim en az yönetendir" aforizmasının birçok yerde yanlış olarak Thomas Jefferson'a ait olduğu ileri sürülmekle beraber, aslında bu aforizmayı meşhur eden Thoreau olup bu denemesine 1837-1859 yılları arasında yayınlanan The United States Magazine and Democratic Review adlı derginin bu mottosu[1] ile hemfikir olduğunu belirterek başlamıştır. Söz konusu derginin mottosunu belirlerken Laozi'nin Tao Te Ching kitabının 17. bölümündeki "En iyi yöneticiler, farkından bile olunmayanlardır."[2] sözünden ilham aldığı düşünülmektedir.

Yazılışı

Thoreau, doğduğu memleketi Concord'da Halk Yüksek Okulu'nda 1834 yılından bu yana konferanslar veriyordu. Bu denemenin ilk taslağını 26 Ocak 1848 tarihinde burada dinleyicilere okudu. Bu metin, okunduktan bir yıl sonra, bir kere yayınlandıktan sonra, bir daha yayınlanmayan Aesthetic Papers gazetesinde yayınlandı. Bu metnin yayınlanmasının ardından Thoreau, dört yıldır seçim vergisi ödemediği için tutuklandı. Bu vergiyi ödeyecek güçte olmasına rağmen ödememekte direndi ve hapse atıldı. Bir akrabasının borcu onun gıyabında ödemesi sonucu ertesi günü serbest bırakıldı.[3]

Literatür

  • Henry David Thoreau, Mohandas K.Gandhi: Sivil İtaatsizlik ve Pasif Direniş Vadi Yayınları, Çevirenler: C. Hakan Arslan- Fatma Ünsal ISBN 975-7726-52-4

Kaynakça

  1. ^ Respectfully Quoted: A Dictionary of Quotations 14 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. 1989, Bartleby.com. Erişim tarihi: 20 Ocak 2013
  2. ^ ""Tao Te Ching Translated by P. Merel". []
  3. ^ W. E. Richartz: Über Henry David Thoreau. Nachwort in: Henry David Thoreau: Über die Pflicht zum Ungehorsam gegen den Staat – und andere Essays. Diogenes Verlag, Zürih 1973, S. 71–83

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Charles Dickens</span> İngiliz yazar ve toplum eleştirmeni (1812–1870)

Charles John Huffam Dickens, İngiliz yazar ve toplum eleştirmeni. En unutulmaz kurgusal karakterlerden bazılarını yaratmasının yanında Victoria devrinin en iyi romancısı olarak kabul edilir. Yaşadığı sürede eserleri benzeri görülmemiş bir üne sahip oldu ve yirminci yüzyılda edebi dehası eleştirmenler ve ilgili kişiler tarafından kabul gördü. Romanları ve kısa öyküleri dünya çapında tanınmaya devam ediyor.

<span class="mw-page-title-main">Turgut Uyar</span> Türk şair

Ahmet Turgut Uyar, Türk şair.

<span class="mw-page-title-main">Henry David Thoreau</span>

Henry David Thoreau, Amerikalı harita mühendisi, yazar, filozof, şair, tarihçi, kölelik karşıtı, vergi direnişçisi, kalkınma eleştirmeni ve natüralist.

<span class="mw-page-title-main">Laozi</span>

Lao Zi kimi pinyin kullanılmayan eski kaynaklarda adı Lao Tzu, Lao Tse, Laotze diye geçer. Lao Çince 'yaşlı', Zi ise 'üstad', 'bilge' anlamına gelir. Tao Düşüncesi'nin kurucusu kabul edilen önemli bir Çin düşünürüdür. Dao De Çing kitabının yazarıdır.

<i>Tao Te Ching</i> Çince klasik eser

Dao De Jing M.Ö. 6. yy.'da, Antik Çinli bilge Laozi tarafından yazıldığı düşünülen klasik bir metindir. Eserin özgün adı Laozi dir. İki bölümden oluşur: Dao ve De. Dao evren anlayışının en temel metni sayılır. Dao/Tao, Yol demektir. De/Te, Laozi geleneğinde, yolun kendiliğindenliğinin ayırdımına varmak ve uyumsamak; Kongzi geleneğinde, erdem anlamında kullanılır. Jing/Ching, klasik eser demektir. Eserin, bambu çubuklara yazılmış halde en eski örneği 1963-74 yılları arasında Mawangdui arkeolojik kazı sitesinde, antik mezarlardan yeryüzüne çıkarılmıştır.

Kutsal metin, herhangi bir din veya mezhepte kutsal kabul edilen ve genellikle merkezî bir önemi haiz olan yazı.

Deneme, yazarın belli bir konuya ilişkin kişisel duygu ve düşüncelerini anlattığı metinlere denir. Bu türde ilk yazıları 16. yüzyılda Fransız yazar Michel de Montaigne yazdı ve Essais (Denemeler) adıyla yayımladı. Bugün birçok ülkede ilgiyle okunan edebiyat türünün de adını koymuş oldu. Son biçimine ulaşmamış taslaklar olarak da tanımlanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Yekta Kopan</span> Türk yazar, seslendirme sanatçısı ve televizyon sunucusu

Ethem Yekta Kopan, Türk yazar, seslendirme sanatçısı ve sunucudur.

Şükran Kurdakul, Türk şair, yazar ve araştırmacıdır.

İletişim Yayınları, 12 Eylül 1980 darbesi askeri yönetimi yerini sivil partilere bıraktığı süreçte oluşmuş olan bir yayınevidir. Kolektif bir ürün olarak şekillenmiş olsa da kurucusu ve mimarı Murat Belge olarak bilinir. Kuruluş sürecinin de etkileri sonucu, yayınevi muhalif isimler tarafından "demokratikleşme sorunu"na yönelik bir ilgiyle kuruldu. Bu nedenle, gazetecilik eksenli faaliyetlerle yayınevi hayatına başlamış ve bir dergi ekseninde faaliyet yürütmüştür. Daha sonra, 1984 yılında önce onbeşgünlük ardından da haftalık yayımlanan bir dergi olarak faaliyet yürütülmüştür. Yayınevi faaliyeti birçok dergi ile devam ettirildi.

<span class="mw-page-title-main">Tudor Hanedanı</span>

Tudor Hanedanı ya da Tudor Dönemi,, 1485 ile 1603 yılları arasındaki dönemde İngiltere Krallığı'nı idare eden, Galler kökenli hanedan ve hanedanın iktidarda olduğu döneme verilen isim. Söz konusu dönem, İngiliz tarihinin en parlak dönemlerinden biri olarak gösterilir. VII. Henry güçlü bir merkezi otorite kurdu ve VIII. Henry zengin bir devletin ve güçlü bir monarşinin temellerini attı. İngiltere'deki ailesi, İngiltere ve İrlanda'yı 1485'ten 1603'e kadar, 118 yıl boyunca yöneten, Galler kökenli kraliyet ailesidir. Kurucusu Henry Tudor'dur. Aralarından üçü İngiltere'yi Orta Çağ'dan çıkarıp gelecek yüzyıllarda dünyanın büyük bir kısmına egemen olan güçlü bir Rönesans devletine dönüşmesine önemli katkı sağlamışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Halil Cibran</span> Lübnan asıllı Amerikalı felsefe yazarı, romancı, mistik şair ve ressam

Cibran Halil Cibran, Lübnan asıllı Amerikalı ressam, şair ve filozof.

<span class="mw-page-title-main">Louisa May Alcott</span> Amerikalı romancı (1832 – 1888)

Louisa May Alcott, Amerikalı yazar.

<span class="mw-page-title-main">Sivil itaatsizlik</span> sivil yönetim tarafından uygulanan yasaların özüne uyarak yasalara riayet etmeme, karşı koyma

Sivil itaatsizlik, sivil yönetim tarafından uygulanan yasaların özüne uyarak yasalara riayet etmeme, karşı koyma anlamına gelmektedir. Yasaların ya da hükûmet politikasının değiştirilmesini hedefleyen, kamuoyu önünde icra edilen (aleni), şiddete dayanmayan, vicdani ancak yasal olmayan politik bir eylemdir. Bireysel bir tutum şeklinde olabileceği gibi zamanla toplumsal karakter de gösterebilir.

<i>Denemeler</i> Montaignenin denemelerinden oluşan eser

Denemeler, 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı Michel de Montaigne'nin ilk kez 1580 tarihinde yayımlanan deneme türünden eseridir. 107 denemeden oluşmuş bu kitabın özgün Fransızca adı Les Essais dir ve Türkçedeki anlamıyla örtüşmektedir.

Varioni Kardeşler,, Amerikalı yazar J. D. Salinger'ın ilk kez 17 Temmuz 1943'te The Saturday Evening Post gazetesinde yayınlanan bir öyküsüdür. Biri şan ve şöhret, diğeri ise nitelik peşinde olan iki erkek kardeşin hayatının anlatıldığı hikâyedeki karakterlerin yazarın ünlü karakteri Holden Caulfield'in öncüleri olduğu kabul edilir.

Dünyayı Değiştiren Kitaplar, Amerikalı yazar Robert B. Downs'ın bir kitabı.

Programlamanın Taosu (İngilizce: The Tao of Programming) Geoffrey James tarafından 1987 yılında yazılmış bir kitaptır. Şaka yoluyla yazma tekniği kullanılmıştır ve klasik Taoist metinlere -örnek olarak Tao Te Ching ve Zhuangzi - benzetilmeye çalışılmıştır, bu da ciddi mesajını gizlemektedir. Programlamanın Taosu küçük anekdotlardan oluşan dokuz "kitap"tan oluşur: 

Anarşizm ve şiddet, eylemli propaganda nedeniyle popüler düşüncede birbirlerine yakın kavramlar. Anarşist düşünce şiddet sorusuna oldukça çeşitli cevaplar vermiştir. Bakunin, anarşizm “burjuvaziyi oluşturan bireylerin ölümü demek değildir, siyasi ve toplumsal varlık olarak ekonomik açıdan işçi sınıfından ayrı farklı [bağımsız] olan burjuvazinin ölümü demektir.” diyerek; Kropotkin “yüzlerce yıllık bir tarihe dayanan bir yapıyı birkaç kilo patlayıcıyla tahrip edemezsiniz.” diyerek toplumsal ilişkilerin havaya uçurulamayacağını ve anarşizmin bireye karşı olamayacağını belirtmişlerdir. Rus Devrimi tarihi, Kropotkin'in “eğer yalnızca terörle kazanılırsa gelecek devrim çok üzücü olacaktır” öngörüsünü onaylar. Emma Goldmann ise “Anarşist hareketle aşina olan hemen hemen herkesçe bilinen bir gerçektir ki; Anarşistlerin cezasını çektiği terörist eylemlerin büyük bir kısmı ya kapitalist medya tarafından uydurulmuştur veyahut –eğer doğrudan [kendileri tarafından] yapılmadıysa– polis tarafından kışkırtılmıştır.” demektedir. Tüm bunlar anarşistlerin şiddet eylemleri yapmadıkları anlamına gelmez.

<span class="mw-page-title-main">Şiddetsiz direniş</span>

Şiddetsiz direniş ya da şiddetsiz eylem, ulaşma uygulamadır sosyal değişim gibi hedeflere sembolik protestolar, sivil itaatsizlik, ekonomik ya da politik iş birliği yapmamak, satyagraha ya da başka şiddetsiz yöntemlerle ulaşma uygulamasıdır. Bu tür bir eylem, direnen kişi ya da grubun mevcut durumunu iyileştirmek için bir şeylerin değişmesi gerektiğini düşünen bir bireyin ya da grubun arzularını ortaya koyar.