İçeriğe atla

Sitkalidak

Koordinatlar: 57°07′37″N 153°10′46″W / 57.1269444°K 153.1794444°B / 57.1269444; -153.1794444
Kodiak Takımadası: Sitkalidak Adası ile Kodiak Adası'ndaki Old Harbor arasında Sitkalidak Boğazı yer alır (haritada adı geçmiyor, fakat pembe renkli Old Harbor noktasının alt karşısındaki [harita düşük ölçekli olduğu için bitişik gibi görülmektedir] sarı ada Sitkalidak adasıdır)

Sitkalidak (Supikçe ???, İngilizce Sitkalidak Island), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinde Kodiak Adası'nın güneydoğu kıyılarında Old Harbor'dan Sitkalidak Boğazı ile ayrılan Eskimo halklarından Supiklerin coğrafyasında bulunan ada. Kodiak Takımadası'nın en büyük üçüncü adasıdır ve 1784 yılında Ruslar tarafından Awa’uq Katliamı'na sahne olmuştur. Adanın alanı 300 km² olup günümüzde insan yerleşimi yoktur.[1] Adada önemli arkeolojik sitlerden bazıları bulunur.[2]

Tarih

Rus Alaskası döneminde Grigoriy Şelihov (Григорий Иванович Шелихов) tarafından adadaki Supikler (Alutiiq) katledilmiştir. Adadaki Awa’uq (KOD 450 Sitkalidak Refuge Rock site) yerleşiminde 1784 yılında işlenen bu Awa’uq Katliamı'nda (Sitkalidak Massacre ya da Awa'uq (Refuge Rock) massacre[3]) 500-2000 kadar Supik Eskimosu öldürülmüş, 1000 kadarı da tutsak alınmıştır.[4]

Fauna

Ada deniz kuşları ve deniz memelileri için çekicidir. Ringa konsantrasyonu en yüksek seviyededir. Dalıcımartıgillerden Uria aalge kuşlarının en büyük kolonisi de buradadır.


Kaynakça

  1. ^ "G001 - Geographic Identifiers - Block 1448, Block Group 1, Census Tract 1, Kodiak Island Borough, Alaska". 2010 Census Summary File 1. Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Sayım Bürosu. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2013. 
  3. ^ "Afognak Village Timeline". 6 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2013. 
  4. ^ Ben Fitzhugh (2003), The Evolution of Complex Hunter-Gatherers on the Kodiak Archipelago 27 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., In Hunter-Gatherers of the North Pacific Rim, edited by J. Habu, J. Savelle, S. Koyama, and H. Hongo. SENRI Ethnological Studies no. 63. National Museum of Ethnology, Osaka, Japan. Pp. 13-48.

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Aleutlar</span>

Aleutlar ya da Unanganlar, Aleut Adaları'nda ve Alaska'nın bir bölümünde yaşayan Eskimo - Aleut halklarının Eskimolar dışında kalan grubu.

<span class="mw-page-title-main">Supikçe</span>

Supikçe ya da Supik dili, Güney Alaska'da Supikler tarafından konuşulan Yupik dilleri kolundan bir Eskimo dili. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 3.500 kişilik Supik nüfustan 200 kadarı anadillerini konuşabiliyor.

<span class="mw-page-title-main">Supikler</span>

Supikler ya da Pasifik Yupikleri, Alutikler, Güney Alaska'da yaşayan Yupik kolundan Eskimo halkıdır. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 3.500 kişilik Supik nüfustan 200 kadarı anadillerini konuşabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kodiak Island Borough</span> Alaska eyaletinde bölge

Kodiak Island ili veya Kodiak Island Borough, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinde büyük ölçüde Kodiak Takımadası'ndan oluşan ve Eskimo halklarından Supiklerce meskun olan bir ili. Borough terimi diğer eyaletlerden farklı olarak Alaska'da yaklaşık county-equivalent terimi ile benzerdir. İlin yönetim merkezi Kodiak'tır.

<span class="mw-page-title-main">Kodiak Adası</span>

Kodiak Adası, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin güneyinde, Alaska Körfezinde bulunan Kodiak Takımadası'nın en büyü adası. Alaska Yarımadasından Shelikof Boğazıyla ayrılır. Hawaii'den sonra ABD'ye bağlı ikinci büyük adadır. Adanın yerlileri Eskimo halklarından Pasifik Yupikleri de denen Supiklerdir ve bunların çoğu Rus Amerikası'nın ilk yıllarında 14 Ağustos 1784 tarihinde Grigoriy Şelihov önderliğindeki Rus kürk tüccarları tarafından Awa’uq Katliamı denen saldırıda katledilmişlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Qaspeq</span>

Qaspeq, Yupikler ve İnyupikler başta olmak üzere Alaska Eskimolarında hem erkek hem de kadınlarca giyilen kazak ya da gömlek tipli üst giysisi.

<span class="mw-page-title-main">Awa’uq Katliamı</span>

Awa'uq Katliamı, Rus Amerikası döneminin kurulum yıllarında Alaska'da 14 Ağustos 1784 tarihinde Rus kürk tüccarı Grigoriy Şelihov önderliğinde misket tüfeği ile savaş topları bulunan 130 kadar Rus promışlennik tarafından Kodiak Adası'ndaki Old Harbor'un hemen güney karşı sahilinde yer alan ve Kodiak Takımadası'nın üçüncü en büyük adası olan Sitkalidak adasının orta güney ucunda Partition Cove denen koyun ortasında yer alan üstü düz uçurum gibi yüksek Awa'uq kaya-adacığına sığınan Kodiak Adası'ndaki Qik'rtarmiut kabilesinden Supiklerin 2000 kadarının çoluk çocuk intikamvari vahşice katledilmesidir. Saldırıda Ruslardan herhangi bir kayıp verilmemiştir. 1992 yazında yapılan kazıda künt bir tokmak/sopa nesneyle kafataslarının ezildiği de görülmüştür. Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde işlenen en büyük ve en vahşi katliam olan Awa'uq Katliamı arkeolog Rick Knecht'e göre Wounded Knee Katliamı'nın Alaska versiyonudur. Bu katliam (massacre), Rusların Alaska'daki Supik topraklarına yayılmasını ve yerleşmesini vahşi biçimde sağladığı gibi Kodiak Adasındaki Supikler için de sonun başlangıcı olmuştur. 1784-1864 Rus döneminde Ruslarca Aleutlarla bir tutulan Yupik halklarından en güneyde yaşayanı olan ve Pasifik Yupikleri de denen Supiklere günümüzde gerçek adları olan Sugpiaq yanında hâlâ Rus dönemindeki Aleut kelimesinden bozma olan Alutiiq adı da verildiği gibi, 2000 ABD Nüfus Sayımı'nda Alaska yerlileri kabile birliklerine göre düzenlenen etnik kod listelerinde doğrudan "Aleut" kelimesiyle nitelendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Grigori Şelihov</span> Rus kaşif

Grigori İvanoviç Şelihov, Rus tüccar ve Rus Amerikası'nda promışlennik lideri. Rusların Alaska'daki ilk yerleşimini 1784 yılında Kodiak Adası'nın Three Saints Koyu'nda kurmuş olan Şelihov, aynı yıl yerlileri olan Supikleri 14 Ağustos 1784 tarihinde Awa’uq Katliamında vahşice katledip Alaska'daki Rus egemenliğini perçinleyen kişi olarak bilinir. Bu katliamdan sonra yıllarca esir ettiği Supikleri kurmuş olduğu kumpanya adına deniz samuru avlamaları için zorlamıştır. Şelihov 1786 yılında dönmemek üzere Rusya'ya geri döndüğünde Kodiak Supikleri kırıp geçirilmiş ve demoralize olmuş, Rus kontrolü böylece sağlamlaşmıştır. Şelihov kurduğu bu kürk ticareti kumpanyasını Rusya'dan idare etmiş ve Alaska sömürgesi üzerine emperyal bir tekel oluşturmuştur. Bu kumpanya daha sonra Rus-Amerikan Kumpanyası'na dönüşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Three Saints Koyu</span>

Three Saints Koyu, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinde Kodiak Adası'nın güneydoğu kıyılarında Eskimo halkı Supiklerin topraklarında bulunan ve 14 km uzunluğunda olan koy (inlet). Koyun güneyinde Sitkalidak adası bulunur ve ikisi birbirinden Sitkalidak Boğazı ile ayrılır. Burası, 1784 yılında Grigoriy Şelihov önderliğindeki Rus kürk tüccarları ve yerleşimcileri olan promışlenniklerin Alaska'da kurmuş olduğu ilk yerleşim yeridir. Bu yerleşim kalıntılarının bulunduğu alan günümüzde Three Saints Bay Site (KOD-083) arkeolojik sitidir.

<span class="mw-page-title-main">Kodiak Takımadası</span>

Kodiak Takımadası, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin güneyinde Kodiak Island Borough ilçesinin sınırları içinde bulunan takımada. Adaların yerli halkı Eskimo Supiklerdir. En büyük ilk üç adası sırasıyla Kodiak, Afognak ile Sitkalidak adalarıdır. Yaklaşık 40 kadar buzul bulunan takımadada endemik hayvanlar arasında Kodiak ayısı denen boz ayı alt türü de bulunur. Arazinin büyük bir kısmı Kodiak National Wildlife Refuge koruma alanıdır. Takımadada en büyük nüfusa sahip yerleşim Kodiak'tır.

<span class="mw-page-title-main">Afognak</span>

Afognak, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin güneyinde Alaska Körfezinde bulunan Kodiak Takımadası'nın en büyük ikinci ve ABD'nin ise en büyük 18. adasıdır. Kodiak Island Borough ilçesinin sınırları içindeki adanın yerlileri Eskimo halklarından Pasifik Yupikleri de denen Supiklerdir. Adada aynı adla Afognak köyü bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Shuyak Adası</span>

Shuyak, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin güneyinde Alaska Körfezinde bulunan Kodiak Takımadası'nın en kuzeydeki Barren Adaları'nin güneyinde Afognak adasının ise kuzeyinde yer alan ve 168.3 km² olan ada. Kodiak Island Borough ilçesinin sınırları içindeki adanın yerlileri Eskimo halklarından Pasifik Yupikleri de denen Supiklerdir.

<span class="mw-page-title-main">Marmot Adası</span>

Marmot Adası, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin güneyinde Alaska Körfezinde bulunan Kodiak Takımadası'nın ve Afognak adasının en doğusunda yer alan ve 45.196 km² olan ada. Kodiak Island Borough ilçesinin sınırları içindeki adanın yerlileri Eskimo halklarından Pasifik Yupikleri de denen Supiklerdir. Afognak Adasıyla arasında Marmot Boğazı bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Akhiok, Alaska</span> kent

Akhiok, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin Kodiak Adası'nın güneybatısında Kodiak Island Borough ilçesi sınırları içinde Eskimo halklarından Supiklerce meskun olunan şehri. Alitak Koyu'nda yer alan kasaba bazen Alitak adıyla da anılır.

<span class="mw-page-title-main">Old Harbor, Alaska</span>

Old Harbor, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin Kodiak Adası'nın orta güney kıyısında Sitkalidak adasının hemen karşısında Kodiak Island Borough ilçesi sınırları içinde Eskimo halklarından Supiklerce meskun olunan şehri.

<span class="mw-page-title-main">Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi</span>

Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi, Rus İmparatorluğu'nun kuzeybatı Amerika'da toprak iddiasında bulunduğu 1732 yılından 1867 yılına kadarki dönemi içeren sömürgeleştirme hareketidir. Büyük ölçüde Rus Amerikası dönemini kapsar ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Rusya'dan Alaska'yı satın alması ile birlikte son bulur.

<span class="mw-page-title-main">Promışlennik</span>

Promışlennik,, Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde Rus Amerikası'nda deniz kürk ticaretinde sözleşmeli olarak çalışan ve çoğunlukla Rus ve Ruslaşmış Sibirya yerlisi olan işçiler. Bunların büyükçe bir kısmı kürk ticaretinde çalışsa da, diğer kısmını denizci, marangoz ve diğer mesleklerden esnaf oluştururdu. Promışlennikler Alaska'daki ticari operasyonların belkemiğini oluşturur. 1820'lerin başlarında maaşa göre paylaşım sistemine terk edilmiş olsa da bu ad altında anılmaya devam etmişlerdir. Sonra Rus-Amerikan Kumpanyası çalışanları olarak devam etmiş ve kürk toplama faaliyetinde daha az bulunmuşlardır. 1784 yılında Supiklere karşı yapılan Awa’uq Katliamı'nda da aktif rol oynamışlardır. Promışlenniklerin Alaska yerlileri ile yaptıkları evliliklerden doğan çocuklar Kreol (Creoles) olarak adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Henrik Johan Holmberg</span> Fin doğa bilimci, jeolog ve etnograf (1818-1864)

Henrik Johan Holmberg [Fince, İsveççe] ya da Heinrich Johann Holmberg [Almanca], Fin doğa bilimci, jeolog ve etnograf.

Sven Haakanson, Jr., Supik kökenli Amerikalı antropolog ve Kodiak, Alaska'da Alutiiq Museum icra direktörü.

Richard A. Knecht ya da Rick Knecht, Amerikalı arkeolog ve öğretim üyesi. Araştırma alanları iklim değişikliği, Alaska kıyılarının tarihöncesi dönemleri, gelenek turizmi, müze ve kültür merkezi geliştirme ile kültürel korumadır.