İçeriğe atla

Sifri Hatun

Sifri Hatun
سفري خاتون
Abbasi halifesinin eşi
Önce gelenHatice Arslan Hatun (el-Kaim'in karısı)
Sonra gelenMah Melek Hatun (el-Muktedi'nin karısı)
Doğum1050'ler/60'lar
ÖlümBağdat
DefinBağdat
Eş(ler)iMuktedî
Tam adı
Sifri Hatun Arslan
HanedanSelçuklu
BabasıAlp Arslan
AnnesiSeferiye Hatun
DiniSünni İslam

Sifri Hatun (Farsça: سیفری خاتون) (Arapça: سفري خاتون), Sultan Alp Arslan'ın (hükümdarlık dönemi 1063–1072) kızı, Melikşah'ın (hükümdarlık dönemi 1072–1092) kız kardeşi ve Abbasi halifesi El Muktedi'nin (hükümdarlık dönemi 1075–1094) ilk eşi olan bir Selçuklu prensesiydi.

Biyografi

Annesi, Sultan Alp Arslan'ın eşlerinden biri olan Seferiye Hatun'du. Seferiye Hatun'un tek çocuğudur.[1][2] Annesi Seferiye Hatun 1073-4'te İsfahan'da ölmüştür.[3]

Sifri Hatun 1071-72'de Abbasi halifesi El-Muktedi ile evlendi.[1][3] 1071-72'de el-Muktedi'nin büyükbabası El-Kaim, veziri İbnü'l-Jahir'i ona evlenme teklifi etmesi için gönderdi ve Sultan da bu talebi kabul etti. Abdullah bin Muhammed (gelecekteki Muktedi) ile evlendi ve evlilik, evlilikten kısa bir süre sonra tamamlandı.

Bu evlilik halife için siyasi açıdan önemliydi çünkü halife evlilik yoluyla Selçuklu sultanı ile akraba olduğu için ona Selçuklu toprakları üzerinde yetki veriyordu. Ancak babası Alp Arslan, 1072'deki evliliğinden kısa bir süre sonra öldü ve kocası el-Muktedi, on yıl sonra başka bir Selçuklu prensesiyle evlendi.

El-Muktedi'nin ikinci eşi, Sultan I. Melikşah'ın kızı Mah-i Mülk Hatun'du. Mart 1082'de El-Muktedi, Ebu Nasr bin Cahir'i İsfahan'daki Melikşah'a evlenme teklif etmesi için gönderdi. Babası rızasını verdi ve evlilik sözleşmesi imzalandı. Mart 1087'de Bağdat'a geldi. Evlilik Mayıs 1087'de tamamlandı. Mah Melek 31 Ocak 1088'de Prens Cafer'i doğurdu.[4] Bu ikinci evlilik, El-Muktedi'yi Melikşah'ın hem kayınbiraderi hem de damadı yaptığı için siyasi gücünede faydalı oldu.

Sifri Hatun, el-Muktedi'nin ilk eşi olarak kalsa da, yeğeni Mah-i-Mülk Hatun kadar etkili kalamadı çünkü Mah-i-Mülk, iktidardaki padişahın kızıydı.

Kaynaklar

  • El-Hibri, T. (2021). Abbasi Halifeliği: Bir Tarih. Cambridge Üniversitesi Yayınları.
  • Lambton, A.K.S. (1988). Orta Çağ İran'ında Süreklilik ve Değişim. Bibliotheca Persica. Bibliotheca Persica. ISBN 978-0-88706-133-2.
  • es-Sāʿī, İbn; Toorawa, Shawkat M.; Bray, Julia (2017). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Kadınlar ve Bağdat Mahkemesi. Arap Edebiyatı Kütüphanesi. NYU Basın.

Kaynakça

  1. ^ a b "The Annals of the Saljuq Turks: Selections from al-Kamil fi'l-Ta'rikh of Ibn al-Athir". Routledge & CRC Press (İngilizce). 12 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023. 
  2. ^ Erbay, Enes Ensar (28 Aralık 2022). "Tayeb El-Hibri. The Abbasid Caliphate -A History-. Cambridge: Cambridge University Press, 2021, 330 sayfa". Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 63 (63): 103-108. doi:10.15370/maruifd.1147675. ISSN 1302-4973. 17 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023. 
  3. ^ a b Lambton, A. K. S. (1 Ocak 1988). Continuity and Change in Medieval Persia (İngilizce). State University of New York Press. ISBN 978-1-4384-0997-9. 15 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023. 
  4. ^ al-Sāʻī, ʻAlī ibn Anjab Ibn (15 Mayıs 2015). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Women and the Court of Baghdad (İngilizce). NYU Press. ISBN 978-1-4798-5098-3. 17 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Alp Arslan</span> Büyük Selçuklu Devletinin 2. Hükümdarı

Alp Arslan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun ikinci sultanı olan ve Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya gelişlerini ve mücadelesini yöneten askeri komutan ve hükümdardır. Doğum adı Muhammed bin Davud Çağrı'dır. 1071 yılında Bizans İmparatorluğu hükümdarı Romen Diyojen ile yaptığı Malazgirt Muharebesi'ndeki başarısından dolayı tanınmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">I. Melikşah</span> 3. Büyük Selçuklu Devleti Sultanı

I. Melikşah, Türk, Büyük Selçuklu İmparatorluğu hükümdarı.

<span class="mw-page-title-main">I. Mahmud (Büyük Selçuklu sultanı)</span> Büyük Selçuklu Sultanı

I. Mahmud, beş yaşında iken 1092-1093 döneminde Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı ve 1093-1094'te İsfahan ve Fars bölgesi tâbî hükümdarı ilân edildi.

<span class="mw-page-title-main">Türk tarihi</span> Türk topluluklarının ortak tarihi

Türk tarihi, günümüzdeki Türk halklarının ve yabancı halkların arasında Türk dilini konuşmuş olan Türk topluluklarının ortak tarihidir. Göktürklerden önce var olmuş Türk dili konuşan topluluklar bazı tarihçiler tarafından, Türk tâbiri yerine Ön Türk tabiri ile anılırdı.

<span class="mw-page-title-main">Ahmed Sencer</span> Büyük Selçuklu Devleti ve Horasan Selçuklularının 9. ve son sultanı

Ahmed Sencer veya Sultan Sencer ya da Muizzeddin Ahmed Sencer, 1097-1118 tarihleri arası Horasan Selçuklu Sultanı, 1118-1157 döneminde Büyük Selçuklu Sultanı.

<span class="mw-page-title-main">Berkyaruk</span> Büyük Selçuklu Devleti sultanı

Berkyaruk (Temmuz 1081 - 22 Aralık 1104), Büyük Selçuklu hükümdarı I. Melikşah'ın oğlu ve 1092-1104 yılları arasında Büyük Selçuklu Devleti'nin hükümdarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Tapar</span> Büyük Selçuklu Devleti sultanı

Muhammed Tapar ya da Gıyaseddîn Muhammed Tapar Büyük Selçuklu Sultanı ve Melikşah'ın oğlu.

<span class="mw-page-title-main">Nizâmülmülk</span> Büyük Selçuklu Devletinin başveziri

Nizâmülmülk veya gerçek adıyla Ebu Ali Kıvamuddin Hasan bin Ali bin İshak et-Tûsî, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun baş veziri ve Siyâsetnâme adlı eserin yazarı olan Fars devlet adamı ve siyaset bilimcisidir. Devlet yönetiminde bir hayli etkili olan Nizâmülmülk; Alp Arslan ve Melikşah dönemlerinde vezirlik yapmıştır. "Nizâmülmülk" ismi, "devletin düzeni" anlamına gelir.

Kâim Bi-Emrillah, yirmi altıncı Abbasi halifesi.

Muktadî veya Ebû’l-Kâsım "el-Muktadî bi-ʿEmrillâh" Tam Adı: Ebû'l-Kâsım "el-Muktadî bi-ʿEmr i’l-Lâh" `Abd Allâh bin Muhammed ez-Zâhîre bin `Abd Allâh el-Kâ’im Bağdad Abbâsî Hâlifelerinin yirmiyedincisidir.

Kavurd Bey veya adına darp edilen sikkelerde adı Kara Arslan Bey veya tam adı Kara Arslan Ahmed Kavurd Bey. Selçuklu hanedanından Selçuk Bey'in büyük torunu, Çağrı Bey'in oğlu ve Alp Arslan'ın kardeşidir. Güney Fars'da Kirman meliki. Kirman'da 140 yıl hüküm sürecek olan Kirman Selçuklu Devleti kurucusu. Selçuklu Devleti tahtına çıkan yeğeni Melikşah'a karşı taht iddiası ile isyan etmesi ve bu isyanın bastırılması üzerine idam edilmiştir.

Terken Hatun veya Celâliye Hatun, Selçuklu hükümdarı I. Melikşah'ın eşi ve I. Mahmud'un annesi.

İhtiyarüddin Hasan bin Gavras, Anadolu Selçuklu Devleti sultanı II. Kılıç Arslan zamanı uzun dönem vezirlik yapmış saray görevlisi.

Tâceddîn Seferiyye ya da Seferiyye Hâtun olarak bilinen Tâceddîn Hâtun, Büyük Selçuklu Devleti'nin 3. hükümdarı Melikşah'ın eşi, Sultan Muhammed Tapar ve Sultan Ahmed Sencer'in annesidir.

<i>Alparslan: Büyük Selçuklu</i> Türk televizyon dizisi

Alparslan: Büyük Selçuklu, Akli Film imzalı, yönetmenliğini Sedat İnci'nin yaptığı, senaryosunu ise Emre Konuk ve İsa Yıldız'ın kaleme aldığı, ilk bölümü 8 Kasım 2021 tarihinde yayınlanan tarihî ve kurgu türündeki Türk televizyon dizisidir. Dizi, 2020-2021 yılları arasında yayınlanan Uyanış: Büyük Selçuklu dizisinin tarih olarak öncesini anlatsa da, devamı niteliğindedir. Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun devlet yapısını, siyasi olaylarını, savaşlarını ve Sultan Alparslan'ın hayatını ele almaktadır. 2 sezondan oluşan dizi, 6 Kasım 2023 tarihinde yayınlanan 61. bölümü ile final yaparak sona erdi.

Büyük Selçuklu Sultanı Ahmed Sencer'in eşi ve çocuklarının annesidir. Selçuklu tarihinde iz bırakan kadınlardan biridir. Bazı kaynaklarda Türkan Hatun olarak geçmektedir.

Seferiye Hatun, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun ikinci sultanı Sultan Alparslan'ın eşi, Sifri Hatun'un annesidir.

<span class="mw-page-title-main">Mah Melek Hatun</span>

Mah Melek veya Mah-i Mülk Hatun, Sultan Melikşah'ın kızı, Sultan I. Mahmud'un kız kardeşi ve Abbasi halifesi El-Muktadi'nin ikinci eşi olan bir Selçuklu prensesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Arslanşah (Irak Selçuklu meliki)</span>

Rükneddin Ebu el-Muzaffer Arslan Şah bin Tuğrul (1133–1176), Irak ve İran'da hüküm süren bir Selçuklu sultanıydı. Saltanatı on beş yıl yedi ay sürdü. Hükümdarlığı sırasında Şemseddin İldeniz'in nüfuzu ve hakimiyeti ön plana çıkmıştır. Annesi Mümine Hatun, İldeniz ile evlendi ve amcası Sultan Mesud ona baktı. 1160 yılında İldeniz, Arslan Şah'ın Irak'taki Selçuklu Sultanlığı'na hükümdar olarak atandığını ilan etti.