İçeriğe atla

Senahid Halilović

Senahid Halilović (22 Mart 1958, Kladanj, Yugoslavya SFC - 24 Nisan 2023, Saraybosna, Bosna-Hersek), Bosnalı bir dilbilimci ve akademisyen. Bosna-Hersek Bilim ve Sanat Akademisi üyesiydi.[1]

Senahid Halilović, Belgrad Üniversitesi'nde okudu ve burada Doğu-Bosna lehçesini keşfederek diyalektoloji alanında doktorasını aldı. Diyalektoloji alanında yüzün üzerinde profesyonel ve bilimsel makale yayınlamıştır.[1]

Boşnakça Çalışmaları

En çok Boşnakça dilinin standardizasyonuna yaptığı katkılarla tanınır. En iyi bilinen eserleri Boşnakça imla (Pravopis bosanskog jezika), Boşnakça (Bosanski jezik) ve Boşnakça Dilbilgisi'dir.(Gramatika bosanskoga jezika).[2][3]

Slav Komitesi

Halilović, Bosna-Hersek'teki Slav Komitesi'nin kurucu üyesi ve mevcut başkanıdır.[1] Eylül 2008'de dünya çapında bir Slav Birliği topluluğu olan Uluslararası Slav Komitesi'ne (MSK) atandı.[4] Halilović, Hırvatlar, Sırplar, Boşnaklar ve Karadağlıların Ortak Dili Bildirgesi'nin imzacısıdır.[5][6]

Bibliyografya

  • Bosanski jezik, Baština, Saray Bosna1991.
  • Pravopis bosanskoga jezika, Preporod, Saray Bosna1996.
  • Bosanskohercegovački dijalektološki zbornik : Govorni tipovi u međuriječju Neretve i Rijeke dubrovačke - knjiga VII, Institut za jezik, Saray Bosna 1996.
  • Gnijezdo lijepih riječi: Pravilno - nepravilno u bosanskom jeziku, Baština, Libris, Saray Bosna 1996.
  • Gramatika bosanskoga jezika, Dom štampe, Zenica 2000.
  • Govor grada Sarajeva i razgovorni bosanski jezik, Slavistički komitet, Saray Bosna 2009. COBISS 17575430

Kaynakça

  1. ^ a b c "Senahid Halilović, predsjednik Slavističkog komiteta - Slavistički komitet u BiH". www.slavistickikomitet.ba. 19 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2018. 
  2. ^ YouTube'da 2018 Interview with Senahid Halilović (6-13. dakika) (Sırp-Hırvatça)
  3. ^ "Ismail Palić ili Senahid Halilović: Tko to ne zna sociolingvistiku?" [Ismail Palić or Senahid Halilović: Who doesn't know sociolinguistics?] (Sırp-Hırvatça). Saraybosna: prvasmjena.com. 16 Mayıs 2018. 26 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2019.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  4. ^ "O Slavističkom komitetu - Slavistički komitet u BiH". www.slavistickikomitet.ba. 30 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2018. 
  5. ^ "Halilović za N1: Dužni smo osluškivati javnu riječ" [Halilović for N1: We Have to Listen to the Public Word]. TV show N1 na jedan (host Nikola Vučić) (Sırp-Hırvatça). Saraybosna: N1 (TV channel). 26 Nisan 2018. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2019.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım) min 19:34
  6. ^ Signatories of the Declaration on the Common Language 30 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., resmi website

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Saraybosna</span> Bosna-Hersekin başkenti

Saraybosna, Bosna-Hersek’in başkenti ve 2007 yılı sayımlarına göre 619.030 kişilik nüfusuyla en büyük kentidir. Saraybosna, ayrıca Bosna-Hersek Federasyonu'nun ve fiilî başkenti Banyaluka olan Sırp Cumhuriyeti'nin de hukukî başkentidir. Saraybosna Kantonu'nun da merkezidir. Saraybosna, Bosna bölgesinin Dinar Alpleri'yle çevrili Saraybosna Vadisi içerisinde Miljacka Nehri'nin çevresinde kurulmuştur. Şehir, barındırdığı dinî çeşitliliğiyle bilinir. Müslümanlık, Katoliklik, Ortodoksluk ve Musevîlik, burada yüzyıllar boyunca barış içinde bir arada var olagelmişlerdir. İşte bu yüzden Saraybosna, Avrupa'nın Kudüs'ü olarak kabul edilir. Saraybosna Balkanlar'daki kültürel şehirlerin en önemlilerinden biri olarak kabul görür.

<span class="mw-page-title-main">Bosna-Hersek</span> Balkanlarda bir ülke

Bosna-Hersek, kısa haliyle B&H, resmî adıyla Bosna ve Hersek, Balkanlar'da 51.197 km² yüz ölçümlü bir ülke. Kuzey, batı ve güneyden Hırvatistan; doğudan Sırbistan ve güneydoğusunda Karadağ ile çevrili olup Adriyatik Denizi'ne Neum şehrinin olduğu yerde yalnızca 20 km'lik limansız bir kıyısı bulunmaktadır. Ülkenin coğrafyası merkez ve güneyde dağlık, kuzeybatıda tepelik, kuzeydoğuda düzlük bir karakter sergiler. Başkent ve en büyük şehir olan Saraybosna, birçok yüksek dağla çevrelenmiştir. Ülkenin çoğunluğunu kaplayan Bosna bölgesinde karasal iklim görülür, bu bölgede yazları sıcak, kışları kar yağışlı ve soğuktur. Ülkenin güney kıyılarındaki daha küçük Hersek bölgesinde ise tipik Akdeniz iklimi görülür. Bosna-Hersek doğal kaynaklar açısından da zengin bir görünüm arz eder.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatça</span> Hırvatistanın resmi dili

Hırvatça (hrvatski), Slav dillerinin güney grubundan, Hırvatların konuştuğu dildir. Sırpça, Karadağca ve Boşnakça'nın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dilinin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. Bugün Hırvatistan Cumhuriyeti'nin ve Avrupa Birliği 'nin resmî dili olması dışında Bosna-Hersek'in fiiliyatta üç etnik yapılı bölümlenmesi sebebiyle burada da resmiyete sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Sırpça</span> Sırbistanın resmi dili

Sırpça, Slav dillerinin güney grubuna ait, çoğunlukla Sırplar tarafından konuşulan dil. Hırvatça, Karadağca ve Boşnakçanın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dili'nin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. Sırpça, Sırbistan'ın ve Kosova'nın resmî dilidir. Ayrıca Bosna-Hersek'in 3 resmî dilinden biridir. Dil aynı zamanda Karadağ, Hırvatistan, Makedonya, Romanya, Slovakya ve Çekya'da azınlık dili olarak tanınmaktadır. Yaklaşık 10 milyon Sırp tarafından konuşulmaktadır. Dil, Türkçeden kelimeler almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Boşnakça</span>

Boşnakça, Boşnaklar tarafından kullanılan Sırp-Hırvatçanın standartlaştırılmış bir çeşidi. Boşnakça, resmiyette Bosna Hersek'in ana dili kabul edilen üç dilden birisidir, diğer iki dil ise Hırvatça ve Sırpçadır. Ayrıca Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Kosova'da da azınlıkça bilinen bir dildir.

<span class="mw-page-title-main">Boşnaklar</span> Güney Slav halkı

Boşnaklar, Güney Slav halkı. Çoğunluğu Bosna-Hersek ile Sırbistan'da yaşar. Ayrıca Hırvatistan, Karadağ, Slovenya, Kosova, Kuzey Makedonya ve Türkiye’de mühim sayıda Boşnak yaşamaktadır. Türkiye'de 500.000 Boşnak bulunmaktadır. Boşnaklar eski dönemlerde "Bosnjanin" olarak adlandırılırlardı, Orta Çağ Bosna devletinin sakinleri anlamına gelmekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Dayton Anlaşması</span> 1995te Bosna Savaşını sona erdiren barış antlaşması

Bosna Hersek'te Barış için Genel Çerçeve Anlaşması, bilinen adıyla Dayton Anlaşması veya Dayton Anlaşmaları ABD'nin Ohio eyaletindeki Dayton kenti yakınlarındaki Wright-Patterson Hava Kuvvetleri Üssü'nde 21 Kasım 1995 tarihinde anlaşmaya varılan ve 14 Aralık 1995 tarihinde Paris'te Bosna-Hersek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, Yugoslavya Federal Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević ve Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tuđman tarafından resmen imzalanan barış anlaşmasıdır. Bu anlaşmalar, çok daha büyük Yugoslav Savaşları'nın bir parçası olan ve üç buçuk yıl süren Bosna Savaşı'na son verdi.

Konvertibıl mark ya da değiştirilebilir mark, Bosna-Hersek'in para birimidir. Kısaltması KM'dir. 1 avro = 1,95583 KM olarak sabitlenmiştir. Ülkede euro da satıcılar tarafından kabul edilebilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Bosna Krallığı</span>

Bosna Krallığı veya Boşnak Krallığı, neredeyse bir yüzyıl boyunca hayatta kalmış ve 1154'te kurulan Bosna Banlığı'nın devamı olarak kurulmuş bir Orta Çağ krallığıdır.

<span class="mw-page-title-main">Biyelina</span> Bosna-Hersekte şehir

Biyelina veya Belene Kuzeydoğu Bosna-Hersek'te bulunan bir şehir ve belediyedir. Şehir Banja Luka'dan sonra Sırp Cumhuriyeti'nin ikinci ve Bosna-Hersek'in ise beşinci en büyük şehridir. Semberija'nın zengin toprakları üzerindedir. Bijeljina, 140,000-150,000 civarında nüfus ile Sırp Cumhuriyeti'nin Doğu bölümünün gayri-resmi merkezi halindedir. Bijeljina konum olarak Sırbistan'dan 6 km (4 mi) ve Hırvatistan'dan ise 40 km (25 mi) uzaklıktadır. Üretken toprakları ile bölgenin gıda üretimi ve ticaretinde önemli yer almaktadır. Bijeljina geniş şehir merkezi ile dikkat çekmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Demokratik Eylem Partisi (Bosna-Hersek)</span> Aliya İzzetbegoviç tarafından kurulmuş siyasi parti

Demokratik Eylem Partisi, Bosna-Hersek'te muhafazakâr ve Boşnak bir siyasi partidir.

<span class="mw-page-title-main">Tırnova, Sırp Cumhuriyeti</span>

Tırnova, Bosna-Hersek'ın Sırp Cumhuriyeti'ne bağlı Doğu Saraybosna kentinin bir belediyesidir. Belediye, Jahorina, Bjelašnica ve Treskavica dağları ile çevrilidir. Yüzölçümü 138 km² olan belediyenin nüfusu 2013 yılı itibarı ile 2,050'dir.

<span class="mw-page-title-main">Karadağca</span>

Karadağca veya Karadağlıca, ana ülke Karadağ'da ve komşu devletlerde konuşulan Güney Slav dilleri koluna mensup bir yazı dilidir. Aynı zamanda Karadağ'ın resmî dilidir. Karadağ dili veya Karadağlı dili olarak da isimlendirilebilir. Karadağ Anayasasının “dil ve alfabe” başlıklı 13. maddesinde Karadağca dilinin resmiyeti ve alfabesi belirtilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bosna-Hersek-Türkiye ilişkileri</span> Bosna Hersek ve Türkiye Cumhuriyeti arasındaki siyasi ilişkiler

Bosna-Hersek-Türkiye ilişkileri, Bosna-Hersek ile Türkiye arasındaki karşılıklı ilişkileri ifade eder. Bosna-Hersek bir güneydoğu Avrupa ülkesi iken, Türkiye İstanbul çevresindeki Balkan yarımadasında küçük bir Avrupa kesimi olan bir Küçük Asya ülkesidir. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler 29 Ağustos 1992'de başladı. Bosna-Hersek'in Ankara ve İzmir'de iki elçilik misyonu ve İstanbul'da bir konsolosluk misyonu varken, Türkiye'nin Saraybosna’da bir elçilik ve Mostar’da bir konsolosluk misyonu var.

Besim Korkut, Bosnalı yazar, ilahiyatçı ve İslam alimi. Kur'an'ı Boşnakça diline çeviren yazar.

<span class="mw-page-title-main">Mateo Sušić</span> Bosnalı milli futbolcu

Mateo Sušić, Liga I takımı CFR Cluj ve Bosna-Hersek millî takımında defans oynayan Bosnalı profesyonel bir futbolcudur. A' Katigorias ekiplerinden APOEL'de oynamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Jovan Divjak</span> Boşnak general

Jovan Divjak (Sırpça ;Јован Дивјак, Bosna Savaşı sırasında 1994 yılına kadar Bosna ordusunun ana kurmay Komutan Yardımcısı olarak görev yapan bir Bosnalı ordu generaliydi.

<span class="mw-page-title-main">Bisera Turković</span> Bosna-Hersek Dışişleri 6. Bakanı

Bisera Turković, Bosnalı diplomat ve siyasetçi. Bosna-Hersek Bakanlar Konseyi'nin Vjekoslav Bevanda ile birlikte görev yapan şu anki başkan yardımcısıdır. Turković, Bosna Hersek'in ilk kadın dışişleri bakanıdır ve görevine devam etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Bosna-Hersek-Sırbistan ilişkileri</span>

Bosna-Hersek-Sırbistan ilişkileri, Bosna-Hersek ile Sırbistan arasındaki dış ilişkilerdir. Günümüz ülkelerinin her ikisi de Yugoslavya'nın kurucu ülkeleriydi. Her iki ülkedeki nüfusun çoğunluğu standart Sırp-Hırvatça'nın çeşitlerinden birini konuşuyor ve Sırbistan, Bosna-Hersek'teki en büyük yatırımcılardan biridir.

Matija Divković Bosnalı bir Fransisken ve yazardı. Bosna Hersek edebiyatının kurucusu olarak kabul edilir.