İçeriğe atla

Selk'nam Soykırımı

Selk'nam çocukları, 1898

Selk'nam soykırımı, 19. yüzyılın ikinci yarısından 20. yüzyılın başlarına kadar Güney Amerika'daki Tierra del Fuego'da yaşayan üç yerli kabileden biri olan Selk'nam halkının soykırımıydı. Soykırım 10 ila 15 yıllık bir süreyi kapsıyordu. Selk'nam halkının 1880'lerde tahmini 4.000 kişilik nüfusu vardı ancak 1900'lerin başında sayıları 500'e kadar düştü.[1] [2]

Arka plan

Selk'nam, takımadaların kuzeydoğu kesiminde yaşayan ve soykırımdan önce nüfusu 3.000 ile 4.000 arasında olduğu tahmin edilen üç yerli kabileden biridir. [3] Yaghan (Yamana) tarafından Ona (kuzey halkı) olarak biliniyorlardı. [2]

Selk'nam binlerce yıldır Isla Grande de Tierra del Fuego'da [4] yarı göçebe bir avcılık ve toplayıcılık hayatı yaşamıştı. Adanın adı kelimenin tam anlamıyla "Ateş Ülkesinin büyük adası" anlamına gelir ve bu ilk İspanyol kaşiflerin Selk'nam şenlik ateşlerinden çıkan dumanı gördüklerinde buraya verdikleri addır. [4] Kuzeydoğuda, doğuda Mitre Yarımadası'nda Haush halkı ve batıda ve güneyde Yaghan halkı, ana adanın orta kesiminde ve takımadaların güney adaları boyunca yaşadılar.

Bir araştırmaya göre Selk'nam aşağıdaki gruplara ayrılmıştır:[5]

  • Parika (Kuzey Pampas'ta bulunur).
  • Herska (güney ormanlarında bulunur)
  • Haush'un yanında Chonkoyuka (Inútil Körfezi'nin önündeki dağlarda bulunur).

Tarih

Son safkan Selk'nam olan Ángela Loij 1974'te öldü. Güney Amerika'da Avrupalıların ulaştığı son yerli gruplardan biriydiler. 2010 Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası'na göre, Chonan ailesinin bir parçası olduğuna inanılan Ona dili, son konuşanlar 1980'lerde öldüğü için soyu tükenmiş bir dil olarak kabul ediliyor. [6]

Ayrıca bakınız

  • Fuegians
  • Ramón Lista
  • Julius Popper
  • Sociedad Explotadora de Tierra del Fuego
  • Tierra del Fuego Altına Hücumu
  • Selk'nam

Kaynakça

  1. ^ "Selk'nam: Tierra del Fuego's last forgotten tribe". Chimu Adventures Blog (İngilizce). 29 Ekim 2016. 18 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2022. 
  2. ^ a b Chapman 2010. Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "FOOTNOTEChapman2010" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: )
  3. ^ Prieto 2007.
  4. ^ a b Gilbert 2014.
  5. ^ "PUEBLOS ORIGINARIOS > SELK'NAM" (İspanyolca). 30 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2019.  r |ad2= eksik |soyadı2= (yardım)
  6. ^ Adelaar 2010.

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Okyanusya</span> coğrafi bölge

Okyanusya, Büyük Okyanus'a dağılmış adaları kapsayan ülkelerden ve Avustralya'dan oluşan coğrafi bölgedir. Asya'nın güney ve güneydoğusunda, Antarktika'nın kuzeyinde ve Büyük Okyanus ile Hint Okyanusu'nun arasında yer alır. Yüzölçümü 8.970.000 km², nüfusu 35.669.267'dir.

<span class="mw-page-title-main">Kanarya Adaları</span> Atlas Okyanusunda İspanyaya bağlı takımadalar

Kanarya Adaları, Fas'ın batısında İspanya'ya bağlı, Atlas Okyanusu'nda yer alan takımadalar. Kanarya Adaları yerel idare bakımından 2 Ağustos 1982'de yürürlüğe giren bir kanunla Kanarya Adaları Özerk Topluluğu" olarak kabul edilmişlerdir. Kanarya Adaları Tenerife, Fuerteventura, Gran Canaria, Lanzarote, La Palma, La Gomera ve El Hierro olmak üzere başlıca 7 ada ile birkaç küçük adacıktan oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Patagonya</span> Güney Amerikada bölge

Patagonya, Şili ve Arjantin'in güneyindeki bölgedir. Arjantin'deki Rio Colorado ile Şili'deki Bio Bio nehirlerinin güneyi ile Macellan Boğazı'nın kuzeyi arasında kalır. Magellan Boğazının güneyindeki Ateş Toprakları da Patagonya'ya dâhil edilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Ateş Toprakları</span> Güney Amerikanın güneyindeki takımadalar

Ateş Toprakları, Macellan Boğazı boyunca, Güney Amerika anakarasının en güney ucundaki bir takımadadır.

<span class="mw-page-title-main">Ushuaia</span> Arjantinin Tierra del Fuego eyaletinin başkenti.

Ushuaia, Arjantin'in en güneydeki şehri. Ushuaia aynı zamanda dünyanın en güneydeki şehri olarak kabul edilir. Esasında, Ushuaia'dan daha güneyde yerleşim yerleri olsa da, bunlar askerî üsler olup sivil bir nüfusa sahip değildirler.

<span class="mw-page-title-main">Isla de los Estados</span>

Isla de los Estados: Arjantin'e bağlı bir ada. Ada ekstrem güneyde yer alır. Güney 54º49' paraleli, batı 64º29' boylamı arasında bulunur.Tierra del Fuego eyaletine bağlıdır. Jules Verne'in Dünya'nın ucundaki fener adlı romanında, hikâyenin geçtiği yerdir.

<span class="mw-page-title-main">Panamerikan Karayolu</span> Alaskadan Ateş Topraklarına kadar uzanan karayolu sistemi

Panamerikan kara yolu, Alaska'dan Ateş Toprakları'na kadar uzanan ve çok az boşluğu olan bir kara yolu sistemidir. Kuzey-güney uzantısında tüm Amerika kıtasını kateder. Ağ hattı olarak 48.000 kilometreyi kapsarken en uzun Kuzey-Güney hattı 25.750 kilometredir. 1923 yılındaki "5. Uluslararası Amerika Ülkeleri Konferansı" sırasında kıtayı boydan boya geçen tek bir kara yolu fikri oluştu. Nihayetinde 23 Aralık 1936 tarihinde Buenos Aires'teki "İnteramerican barışın pekişmesi Konferansı" esnasında "Carretera Panamericana" konvensiyonu imzalandı.

<span class="mw-page-title-main">Çon dilleri</span>

Çon dilleri Tierra del Fuego ve Patagonya'da konuşulan dillerdir. İki tanesinin varolduğu bilinmektedir, 2003 yılında soyu tükenmiş olan Selk'nam ve Tehuelçe dili. Selk'nam insanları 20. yüzyıl boyunca Martin Gusinde ve Anne Chapman gibi antropologlar tarafından ayrıntılı olarak incelenmişlerdir, ancak dilleri korunmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Catamarca (eyalet)</span> Arjantinin kuzeybatısında bir eyalet

Catamarca eyaleti, Arjantin'in kuzeybatısında yer alan bir eyalettir. Kuzeyinde Salta, kuzeybatısında Tucumán, doğusunda Santiago del Estero, güneybatısında La Rioja, güneyinde Córdoba ve batısında Şili bulunur. Eyalet başkenti San Fernando del Valle de Catamarca şehridir ve zaman zaman Catamarca olarak da anılır.

<span class="mw-page-title-main">Guam</span> A.B.D.nin Okyanusyada yer alan denizaşırı bölgesi

Guam (İngilizce: Guam, telaffuz:

<i>Coscoroba coscoroba</i> kuş türü

Coscoroba coscoroba, Coscoroba cinsine bağlı Güney Amerika’nın güneyinde yaşayan bir kuş türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Arjantin yerlileri</span> yerli insanlar

Arjantin yerlileri, Arjantin'de yaşayan ve Andlar, Gran Chaco, Güney Cone ve Amazonya kültür gruplarından Amerika yerli halklarını anlatır. 40 milyonluk Arjantin nüfusu içinde yerlilerin oranı % 1.6, sayısı 600.329 kişidir. 2004 yılı itibarıyla yerli grup sayısı 35 tir. En büyük yerli grupları arasında Mapuçeler, Kollalar, Tobalar, Guaraniler, Wichí, Diaguita, Mocoví ve Huarpeler sayılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Kızılderili soykırımları</span> Kuzey Amerika, Orta Amerika, Güney Amerika ve Karayiplerdeki Kızılderili halklarının soykırımı

Kızılderili soykırımları, Kristof Kolomb'un 1492'de Amerika Kıtası'na ulaşmasından sonraki beş asır boyunca Avrupalılar tarafından kıtanın yerlileri olan Kızılderililere karşı yapılan soykırımlardır.

<span class="mw-page-title-main">Yukiler</span>

Yukiler, Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeybatı Kaliforniya eyaletinde yaşayan, avcı ve toplayıcı, Kaliforniya Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. En yakın akrabaları dilce Yuki-Vapo dilleri ailesini oluşturan Vapolardır. Diğer ABD Kızılderilileri gibi Yukiler de da yasal olarak Kızılderili rezervasyonu adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar. Diğer kabilelerle birlikte bugün Round Valley Indian Tribes of the Round Valley Reservation adlı rezervasyonda yaşaşarlar. Soykırıma uğrayan Yukilerin dilleri de 20. yüzyılda tükenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tasmanya Soykırımı</span>

Tasmanya Soykırımı, Avustralya kıtasının güneyinde eyalet olarak ona bağlı Tasmanya adasında yaşamış olan ve 48 kabileden oluşan avcı ve toplayıcı Tasmanya yerlilerine karşı 1803-1847 yıllarında Britanyalı yerleşimciler tarafından uygulanan soykırım. 1828-1832 yılları arasında yapılan Kara Savaş, kaydedilen ilk modern soykırım örneğidir. Kara Savaş çatışmaları safkan Tasmanyalıları yok etmeye yönelik bir soykırımdır. Tasmanya olayı Avustralya'daki soykırımın bilinen tek örneğidir. Tasmanya olayları çağdaş Avustralyalılar için «soykırım» (genocide) yerine ondan daha ciddi olan «imha» (') biçiminde görülür. Türkçe kaynaklarda Tasmanya adasındakiler ile Avustralya adasındakiler Aborjin Soykırımı adı altında da ele alınır.

<span class="mw-page-title-main">Tierra del Fuego Eyaleti, Arjantin</span> Arjantin eyaleti

Tierra del Fuego, resmi olarak Tierra del Fuego Eyaleti, Antarktika ve Güney Atlantik Adaları, Arjantin'in en güneydeki, en küçük ve en az nüfuslu eyaletidir. Eyaletin başkenti, yerel bir kelimeden "sonuna doğru körfez" anlamına gelen Ushuaia'dır.

<span class="mw-page-title-main">La Palma</span>

La Palma aynı zamanda San Miguel de La Palma 706 km2lik bir alana sahiptir. Kanarya Adaları'nın en büyük beşinci adasıdır. Toplam nüfusu 86,000'dir.

<span class="mw-page-title-main">Julius Popper</span> Rumen mühendis (1857-1893)

Julius Popper, İspanyolcada Julio Popper olarak da bilinir. Osmanlı İmparatorluğu doğumlu, Rumen - Arjantinli bir mühendis, maceracı ve kaşiftir. Popper, yerli Selk'nam halkına yönelik soykırımın faillerinden biriydi.

<span class="mw-page-title-main">Manekenkler</span>

Haushlar ya da Manekenklar, Isla Grande de Tierra del Fuego'nun Mitre yarımadası'nda yaşayan yerli bir halktı. Artık ne yazık ki soyları tükenmiştir.Kültürel ve dilsel olarak yine Isla Grande de Tierra del Fuego'da yaşayan Ona ya da Selknamlar ve güney anakara Patagonya'daki Tehuelçe halkı ile akrabaydılar.

Francisco de Hoces, 1525'te San Lesmes gemisinin kaptanı olarak Baharat Adaları'na yapılan Loaísa Keşif Seyahati'ne katılan İspanyol bir denizciydi.