İçeriğe atla

Sciuromorpha

Sciuromorpha
Yaşadığı dönem aralığı: 56-0 myö
Eosen-Günümüz 
Ammospermophilus leucurus
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem:Animalia
Şube:Chordata
Sınıf:Mammalia
Takım:Rodentia
Alt takım:Sciuromorpha
Brandt, 1855
Familyalar
Allomyidae
Aplodontiidae
Mylagaulidae
Sciuridae
Reithroparamyidae
Gliridae

Sciuromorpha, Rodentia takımında sınıflandırılan bir alt takımdır.

Geleneksel olarak bu takson infraorbital kanalın şekli esas alınarak tanımlanmıştı. Şiuromorfik zigomasseterik sistemin özelliği lateral masseter kasın rostrumun yanı boyunca bağlanmasıdır. Histrikomorfik ve myomorfik kemiricilerin aksına medyal masseter kas infraorbital kanal içinden geçmez. Günümüzde yaşayan kemirici familyaları içinde yalnızca Sciuridae, Castoridae, Heteromyidae ve Geomyidae gerçekten şiuromorfiktir. Bazı otoriteler medyal masseter kasın doğrudan elmacık kemerinin arkasına bağlanması nedeniyle Geomyidae ve Heteromyidae familyalarını dışarıda tutar.

Şiuromorfik zigomatik sistemin görülebildiği Ratufa cinsine ait bir kafatası.

Sınıflandırma

Sciuromorpha alt takımında üç familya içerisinde bulunan 61 cins içinde 307 yaşayan tür tanımlanmıştır. En azından üç soyu tükenmiş familya tanınmaktadır.

Kaynakça

  • Carleton, M. D. and G. G. Musser (2005). "Order Rodentia". pp. 745–752 in Mammal Species of the World A Taxonomic and Geographic Reference (D. E. Wilson and D. M. Reeder eds.). Baltimore: Johns Hopkins University Press.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kemiriciler</span> memeli takımı

Kemiriciler, yaşadıkları çevreye uyum bakımından çok başarılı olan bir memeli takımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kunduzgiller</span> kemirici familyası

Kunduzgiller, kemiriciler takımına bağlı bir familya. Kuyrukları geniş ve üstten basıktır. Gözler ve kulaklar küçük, bacaklar kısadır. Uzun süre su altında kalabilirler. Familyanın mevcut tek cinsi, yalnızca iki türü içeren Castor'dur.

<span class="mw-page-title-main">Yüzgeçayaklılar</span>

Yüzgeçayaklılar (Pinnipedia), etçiller (Carnivora) takımının köpeğimsiler alt takımına ait, üyelerinin ayakları yüzgeç şeklinde evrimleşerek suda yaşama adapte olmuş deniz memelileridir. Yaşayan tek üyesi mors olan Odobenidae, deniz aslanlarından oluşan Otariidae ve gerçek foklardan oluşan Phocidae familyalarını barındırır. Yüzgeçayaklıların yaşayan 33 türü bulunur ve fosillerden 50'den fazla türü tanımlanmıştır. Yüzgeçayaklıların iki ayrı atadan evrimleştiği düşünülmüş olsa da, moleküler kanıtlar yüzgeçayaklıların monofiletik olduğunu yani tek bir atadan evrimleştiğini gösterir. En yakın yaşayan akrabaları ayıgiller, sansargiller, rakungiller, kokarcagiller ve kızıl pandalardır. Soylarının, en yakın akrabaları ile yaklaşık 50 milyon yıl önce ayrıldığı düşünülür.

<span class="mw-page-title-main">Anadolu gelengisi</span> Gelengi cinsi bir yer sincabı

Anadolu gelengisi, Anadolu yer sincabı veya Anadolu tarla sincabı Sciuridae familyasının Marmotini oymağından Spermophilus cinsine bağlı bir kemirgen türüdür. Ermenistan, İran ve Türkiye'de bulunur. Bilimsel adı kabaca “alt kısımları sarı olan tohum sever” olarak çevrilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Eulipotyphla</span>

Eulipotyphla, filogenetik yapılandırmanın moleküler yöntemlerine daynark önerilmiş ve içinde artık geçerli olmayan polifiletik Lipothphla takımının Laurasiatheria kladında bulunan üyeleri içeren ama Afrotheria kladında bulunan üyelerini içermeyen memelilerden oluşan bir takımdır. Lipotyphla takımı da yine artık geçerli olmayan Insectivora takımından bir grup memelinin çıkarılmasıyla oluşturulmuş bir takımdı. Eulipotyphla, Latince "gerçek şişman ve kör" anlamına gelir.

Çiğneme kasları, çene eklemini hareket ettirerek çiğnemeyi sağlayan dört adet kastır. Bu kasları masseter kası ve temporal kas ile medial ve lateral pterygoid kasları oluşturur. Abdüksyon hareketi yapan lateral pterygoid kası dışındaki tüm çiğneme kasları çenede addüksyon hareketini gerçekleştirir. Yüzdeki diğer kasların aksine bu kaslar trigeminal sinirin mandibuler kolları tarafından inerve edilir.

<span class="mw-page-title-main">Gliridae</span>

Gliridae Sciuromorpha alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. Kuyruğu ile birlikte boyu 30 cm'yi bulabilir. Ağaçcıldır ve sincaba benzer; ama sincap kadar çevik değildir. Meyveler, tohumlar bazen de böcekle beslenir. Ağaç kovuklarına yuva yapar. Meyve bahçelerine büyük zarar verir. Genellikle Avrupa, Afrika'nın bazı kesimleri, Asya ve Avrupa'da yaşayan türlerdir. Uzun kış uykusu periyotlarıyla da bilinirler. “Yediuyur” ismi ile de bilinirler.

<span class="mw-page-title-main">Memeli sınıflandırması</span>

Mammalia (Memeliler), Chordata (Omurgalılar) şubesi içinde yer alan bir hayvan sınıfıdır. Carl Linnaeus'un ilk olarak bu sınıfı tanımlamasından beri memeli sınıflandırması çeşitli gözden geçirmeden geçmiştir. Evrensel olarak kabul edilen bir sınıflandırma sistemi yoktur; McKenna & Bell (1997) ile Wilson & Reader (2005) son zamanlarda yararlı özetle sunmuşlardır. Linnaeus ve diğerlerinin öne sürdüğü fikirlerin çoğu artık günümüz taksonomistleri tarafından tamamen terkedilmiştir; bunların arasında yarasaların kuşlarla akraba oldukları ya da insanların diğer yaşayan varlıklardan farklı bir grup oluşturduğu fikirleri de bulunmaktadır. Memeli takımları arasındaki ilişkileri tanımlayan birbirinden farklı fikirler çatışmaya devam etmekte ve bu konuda yeni çalışmalar sürmektedir. Son zamanların en önemli gelişmesi kladistik düşüncenin tüm taksonomik tanımlamaların monofiletik grupları tanımlamasını sağlamak olmuştur. Moleküler filojeninin sonuçları neticesinde bu alan son zamanlarda ilgi çekmiş ve değişikliğe uğramaya başlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kızıl sincap</span>

Kızıl sincap, sincapgiller (Sciuridae) familyasından Avrasya'ya özgü, ağaçlarda yaşayan bir kemirici türü.

<span class="mw-page-title-main">Daman (hayvan)</span> Hyracoidea takımından küçük, tıknaz ve otçul memeliler.

Daman, kırsıçanı veya hiraks olarak da bilinir, yaklaşık tavşan büyüklüğünde otçul hayvanlardan oluşan memeli familyası Procaviidae üyelerine verilen genel ad. Procaviidae, birbirinden çok farklı vücut yapısına sahip hayvanlardan oluşan Afrotheria üst takımına ait Hyracoidea takımının tek familyasıdır. Bazı sınıflandırmalarda yaşayan en yakın akrabaları filler (Proboscidea) ve deniz inekleri (Sirenia) ile Paenungulata adlı grupta toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Lemming</span>

Lemming, Cricetidae familyasının Arvicolinae alt familyasından Lemmini oymağını oluşturan ve Arktika'da karaltı iklimlerde yaşayan kemirici cinslerinin ortak adı. Çoğunlukla 7–15 cm uzunluğunda ve 30-112 g ağırlığında ufak otçul memelilerdir. Kış uykusuna yatmazlar.

<span class="mw-page-title-main">Alaska marmotu</span>

Alaska marmotu, sincapgiller familyasının yer sincapları oymağından, Alaska'da Brooks Sıradağlarında yaşayan marmot türü. Besini otlar, çiçekli bitkiler, meyveler, kökler, yosunlar ve likenlerdir. Boyu 54–65 cm, ağırlığı ise 2,5–4 kg gelir. Alaska'da her yıl 2 Şubatta kutlanan Marmot Günü etkinliğinde adı geçen hayvandır ve bu etkiblik 18 Nisan 2009 tarihinden itibaren resmi tatil günlerinden biridir

Papağansılar, tropikal ve subtropikal bölgelerin büyük bir bölümünde bulunan, Psittaciformes takımını oluşturan, 387 türü günümüzde yaşayan 402 tür kuştur. Takım üç üst familyaya ayrılır: Psittacoidea, Cacatuoidea ve Strigopoidea. Genel olarak pantropikal bir dağılıma sahip olan papağanların bazı türleri Güney yarımkürede ılıman bölgelerde de yaşar. Papağanlarda en büyük çeşitlilik Güney Amerika ve Avustralasya'da görülür.

<span class="mw-page-title-main">Cotingidae</span>

Cotingidae (kotingagiller), Orta Amerika'da ve Güney Amerika'nın tropikal bölgelerinde bulunan kuşlardan oluşan, Passeriformes takımında sınıflandırılan bir kuş familyasıdır. Ormanlarda ve orman kenarlarında yaşayan bu kuşlar asıl olarak meyvecildir. Hepsinin ucu kanca şeklinde geniş gagaları, uçları yuvarlak kanatları ve güçlü bacakları vardır. Boyları Pipreola chlorolepidota türünde 12–13 cm.'den Cephalopterus ornatus türünde 48–51 cm'ye kadar değişir.

<span class="mw-page-title-main">Geomyidae</span>

Geomyidae, Rodentia takımında sınıflandırılan, yer altında tünel açan kemirgen memelilerden oluşan bir familyadır. Türlerin hepsi Kuzey ve Orta Amerika'ya endemiktir. Toprak altında yaygın olarak tünel açmaları ve dolayısıyla da tarla ve bahçeleri yok etmeleri ile bilinirler.

<span class="mw-page-title-main">Castorimorpha</span>

Castorimorpha, Rodentia takımında sınıflandırılan bir memeli alt takımıdır. 2017 yılında yapılan ve retropozon belirteçlerinin kullanıldığı araştırmada en yakın akrabalarının Anomaluromorpha ve Myomorpha olduğunu gösterdi.

<span class="mw-page-title-main">Myomorpha</span>

Myomorpha, Rodentia takımı içinde sınıflandırılan bir memeli alt takımıdır. Kapsadığı 1524 fare benzeri kemiricilerle tüm memeli türlerinin neredeyse dörtte birini oluşturur. İçerdiği türler çenelerinin ve azı dişlerinin yapısına göre gruplandırılır. En önemli özellikleri arasında mediyal ve lateral masseter kaslarının her ikisinin de öne doğru yer değiştirdiği dolayısıyla da kemirme için uyum sağladıkları myomorfik zigomasseterik sistemdir. Memeliler arasında yalnızca Hystricomorpha ve Myomorpha üyelerinde görülen bir özellik de mediyal masseter kasının göz çukurunun içinden geçmesidir. Bu alt takım üyeleri Antarktika dışında dünyanın her yerinde ve her türlü habitatta yaşar. Genellikle tohumla beslenen gececil hayvanlardır.

<span class="mw-page-title-main">Anomaluromorpha</span>

Anomaluromorpha, Rodentia takımı içinde sınıflandırılan bir memeli alt takımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hystricomorpha</span>

Hystricomorpha, Rodentia takımında sınıflandırılan bir memeli alt takımıdır. Genel anlamda histrikomorfik zigomasseterik sistem sahibi olan, Dipodoidea dışındaki tüm kemiricileri içerir. Bu tanım ile bakıldığında Hystricognathi, Ctenodactylidae, Anomaluridae ve Pedetidae taksonlarını da kapsar. Ancak moleküler ve morfolojik araştırmaların sonucu Anomaluridae ve Pedetidae taksonlarının bu alt takım içinde sınıflandırılmasının şüpheli olduğunu gösterir. Carleton & Musser 2005'e göre bu iki familya kendilerine özgü Anomaluromorpha alt takımı içine alınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Aplodontiidae</span>

Aplodontiidae, Rodentia takımı içinde sınıflandırılan bir memeli familyasıdır. Protrogomorpha infra takımı içinde yer alan soyu tükenmemiş tek familyadır. Sciuridae familyasının kardeş grubu olması mümkündür. Asya'da Oligosen'den Miyosen'e kadar olan dönemden kalma, Avrupa'da Oligosen döneminden kalma ve Kuzey Amerika'da da Oligosen'den günümüze kadar olan dönemden fosiller bulunmaktadır. Günümüzde tek yaşayan türü Aplodontia rufa Kuzey Amerika'da bulunur.