İçeriğe atla

Schleswig-Holstein sorunu

Schleswig-Holstein sorunu, 19. yüzyılda Schleswig ve Holstein'ın statüsü konusunda çıkan anlaşmazlık.

Şansölye Otto von Bismarck, Schleswig-Holstein'ın Almanya topraklarına katılmasında büyük rol oynadı

Meselenin temeli

13. yüzyılda Danimarka'ya bağlanan Schleswig (Slesvig) Düklüğü 1386-1460 arasında Holstein'la birleştirilmiş, 1474'te de bu iki bölge ayrı ayrı düklükler olarak Danimarka kralları tarafından yönetilmeye başlamıştı. Holstein, Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu'nun bir fiefi olmasına ve 1815'te Alman Konfederasyonu'na bağlanmasına karşın Danimarka krallarının mülkü olarak kabul ediliyordu. 19. yüzyılda bölgede yaşayan Almanlar gitgide yaygınlaşan milliyetçi hareketlerin etkisiyle bu iki bölgenin birleşmiş Almanya'nın içinde tek bir bölge oluşturmasını savunmaya başladılar.

Birinci Schleswig Savaşı

Milliyetçi akıma karşı önce Kuzey Schleswig'de, 1838'den sonra da bütün Danimarka'da bir karşı hareket gelişti. Danimarka'daki Ulusal Liberal hükûmet, Schleswig'in yüzyıllardır Danimarka'ya ait olduğunu ve Almanya-Danimarka sınırının geçmişte olduğu gibi gelecekte de Schleswig'in güney sınırını çizen Eider Irmağı ile belirlenmesini öngören Eider Programı'nı ortaya atınca Schleswig-Holstein'da mart 1848'de Prusya'nın desteklediği bir ayaklanma başladı. 1850'ye değin süren bir savaşa yol açan bu ayaklanma, Prusya'nın Fransa ve İngiltere'nin baskısı karşısında geri çekilmesiyle sona erdi. Bu savaşın sonunda İngiltere, Fransa, Rusya, Norveç-İsveç ve Danimarka, Schleswig-Holstein'ın Danimarka tacı altında birliğini kabul eden, ama Schleswig'in anayasal ayrıcalığının korunmasını öngören bir anlaşma imzaladılar. Bu ülkeler daha sonra 1852'de Avusturya ve Prusya'nın da katılımıyla Londra'da düzenlenen toplantıda Danimarka'nın çocuksuz kralı VII. Frederik'in ölümünden sonra yerine yeğeni Prens Christian von Glücksburg'un geçmesini karara bağladılar.

İkinci Schleswig Savaşı

1857'de yeniden iktidara gelen Ulusal Liberaller, 1863'te Kral IX. Christian'ı, Schleswig'i Holstein'dan ayırarak doğrudan Danimarka'ya bağlayan bir anayasayı kabul etmeye zorladılar. Avusturya ve Prusya daha önceki anlaşmayı hiçe sayan bu duruma müdahale edince 1864'te Danimarka-Prusya Savaşı başladı. Çok kısa süren ve Danimarka'nın yenilgisiyle biten bu savaşın sonunda imzalanan Viyana Antlaşmasıyla IX. Christian, Schleswig, Holstein, Lauenburg ve Kuzey Schleswig üzerindeki haklarını Avusturya imparatoru ve Prusya kralına bırakmak zorunda kaldı. Bu topraklar 1866'daki Yedi Hafta Savaşı'nın (Avusturya-Prusya Savaşı) sonunda Prusya'ya geçti. Prag Antlaşması'na (1866) halkın çoğunluğu isterse Kuzey Schleswig'in yeniden Danimarka ile birleşmesini öngören bir madde konduysa da Prusya ve Avusturya 1878'de anlaşmanın bu maddesini iptal ettiler. Almanya'nın I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından 1920'de yapılan halkoylamasıyla Kuzey Schleswig (bugün Güney Jutland) Danimarka'ya bırakıldı.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Otto von Bismarck</span> Alman İmparatorluğunun ilk şansölyesi

Otto von Bismarck, 19. yüzyılda, bağları kuvvetli olmayan bir konfederasyon olan Almanya'nın birleşmesinde önemli rol oynayan ve Birleşik Almanya'nın ilk Şansölyesi olan Alman devlet adamıdır. Bismarck-Schönhausen Kontu ve Lauenburg Dükü olarak da anılan Otto von Bismarck, Yeni Almanya'yı kan ve demir politikasına göre kuracağını söylediği için kendisine Demir Şansölye adı verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Schleswig-Holstein</span> Almanyada eyalet

Schleswig-Holstein, Almanya'nın en kuzeydeki eyaletidir. Güneyde Hamburg eyaletinden, kuzeyde Danimarka'ya kadar uzanır ve Jutland Yarımadasının güney yarısını kaplar. Yüzölçümü 15.729 km'dir. Doğuda Baltık Denizi, batıda Kuzey Denizi, güneydoğuda da Mecklenburg-Vorpommern eyaleti ile çevrilidir. Yönetim merkezi Kiel'dir.

<span class="mw-page-title-main">Flensburg</span> Schleswig-Holsteinda bağımsız şehir (Almanya)

Flensburg, Almanya'nın Schleswig-Holstein eyaletine bağlı kent. Ülkenin kuzey ucundaki en büyük kenttir ve Flensburg Fiyordunun ağzında yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Lübeck</span> Schleswig-Holsteinda bağımsız şehir (Almanya)

Lübeck, Almanya'nın kuzey kesiminde, Schleswig-Holstein eyaletinde bir liman şehri. Baltık Denizi'nden yaklaşık 14 kilometre içeride, Trave ve Wakenitz ırmaklarının kıyısında yer alır. 1987 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Schleswig</span>

Schleswig, Avrupa'nın kuzeyindeki Jutland Yarımadasının güney kesimini kaplayan tarihsel ve kültürel bölge.

<span class="mw-page-title-main">Husum</span>

Husum, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyâletinde bir kent.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Frizye</span> Schleswig-Holsteinda Kreis (kırsal bölge)

Kuzey Frizye, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyâletinde il.

<span class="mw-page-title-main">Steinburg</span> Schleswig-Holsteinda Kreis (kırsal bölge)

Steinburg, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyâletinde il.

<span class="mw-page-title-main">Alman İmparatorluğu</span> 1871den 1918e dek Almanya

Alman İmparatorluğu ya da İkinci Reich, 18 Ocak 1871'de Prusya ve diğer Küçük Alman Devletlerinin özellikle Otto von Bismarck'ın katkılarıyla, birleşmesiyle oluşan birleşik Alman devletidir. İlk imparatoru I. Wilhelm'in taç giymesiyle imparatorluk resmen kuruldu. Yeni İmparatorluğu Habsburg Hanedanı yerine Hohenzollern Hanedanı yönetti, başkent Berlin yapıldı. Yeni İmparatorluk, Avusturya'yı toprakları dışında bıraktı. 1884'ten itibaren Almanya, Avrupa dışında sömürgeler kurmaya başladı. Hızlı büyüyen ekonomisiyle, dünyanın en büyük ekonomilerinden biri oldu, ordusu ve donanmasıyla Büyük Britanya'ya kafa tutar hale geldi.

<span class="mw-page-title-main">Prusya Krallığı</span> Alman devleti (1701-1918)

Prusya Krallığı (Almanca: Königreich Preußen, [ˈkøːnɪkʁaɪç ˈpʁɔʏsn̩] olarak telaffuz edilir) 1701 ile 1918 yılları arasında Alman İmparatorluğu'nun Prusya eyaletini oluşturan bir krallıktı. 1866'da Almanya'nın birleşmesinin arkasındaki itici güçtü ve 1918'de dağılıncaya kadar Alman İmparatorluğu'nun önde gelen devletiydi. Adını Prusya denilen bölgeden alsa da merkezi Brandenburg Margravlığı'ydı. Başkenti Berlin'di.

<span class="mw-page-title-main">Alman Konfederasyonu</span> 1815 Viyana Kongresi ile kurulan ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğunun yerini doldurmak amacıyla kurulan konfederasyondur

Alman Konfederasyonu Orta Avrupa'da, 1815 Viyana Kongresi ile 1806'da yıkılan Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun boşluğunu doldurmak amacıyla kurulan konfederasyondur. 1848'te, liberal ve milliyetçi ihtilalciler birleşmiş bir Alman Devleti kurmaya çalıştılar. Fakat Alman eyaletleri arasındaki görüşmeler olumsuz sonuçlanınca konfederasyon 1848'de dağıldı. Buna karşın 1850'de tekrar kuruldu. İki üstün ülke, Prusya ve Avusturya arasındaki Alman devletçiklerinin lideri olma konusundaki çekişme, 1866 Avusturya-Prusya Savaşı'nın çıkmasına neden oldu ve konfederasyon dağıldı. Böylece 1866'da, kuzey Almanya'da, Kuzey Almanya Konfederasyonu ve birçok devletçik kuruldu ve bunlar 1871 yılına kadar varlıklarını sürdürdü. Bu sürecin sonunda Prusya'nın önderliğinde Alman İmparatorluğu kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya-Prusya Savaşı</span> Prusya Krallığı ve Avusturya İmparatorluğu arasındaki savaş (1866)

Avusturya-Prusya Savaşı veya Yedi Hafta Savaşı, 1866'da Avusturya İmparatorluğu liderliğinde Alman Konfederasyonu ile Prusya Krallığı ile Alman müttefikleri yanında İtalya ve Alman müttefikleri arasında gerçekleşti. Sonuç olarak Alman devletleri üstünde Prusya egemenliği ve Üçüncü İtalyan Bağımsızlık Savaşı denilen İtalyan birleşmesi süreci gerçekleşti.

<span class="mw-page-title-main">Birinci Schleswig-Holstein Savaşı</span>

Birinci Schleswig-Holstein Savaşı veya Üç Yıl Savaşı, Schleswig ve Holstein dükalığını kontrol edebilmek için Danimarka Krallığı ile Kuzey Almanya arasında 1848 ile 1851 arasında yaşanan birinci savaş. Savaşa daha sonra Prusya ve İsveç birlikleri de dahil oldular. Savaştan Danimarka Krallığı galip çıktı. Aynı sorun üzerine 1864'te ikinci bir savaş çıktı.

<span class="mw-page-title-main">İkinci Schleswig-Holstein Savaşı</span> 1864 yılında Danimarka, Prusya ve Avusturya arasındaki savaş

İkinci Schleswig-Holstein Savaşı ya da Danimarka-Almanya Savaşı 1864 yılında Schleswig ve Holstein dükalıklarına ait bölgeyi kontrol edebilmek için Almanya birlikleri ile Danimarka Krallığı arasında çıkan ikinci savaş. Savaşa Avusturya-Macaristan İmparatorluğu da Prusya safında katıldı. 1 Şubat 1864'te Prusya birliklerinin Schleswig'e girmeleriyle başlayan savaş Almanya birliklerinin zaferi ile sonuçlandı. 30 Ekim 1864'te yapılan Viyana Antlaşması ile Schleswig, Holstein ve Saksonya-Lauenburg Prusya ve Avusturya'ya verildi.

<span class="mw-page-title-main">Almanya'nın birleşmesi</span> Ayrı Alman krallıkların ilk defa Alman İmparatorluğu adı altında birleşmesi

Resmî olarak Almanya'nın birleşmesi ile siyasi ve idarî olarak birleşik bir ulus devletin ortaya çıkması 18 Ocak 1871'de Fransa'daki Versay Sarayı'nın Aynalar Galerisi'nde gerçekleşti. Fransa-Prusya Savaşı sonrası Fransızların silah bırakmasının ardından, Alman devletlerinin prensleri Prusyalı I. Wilhelm'i Alman İmparatoru ilan etmek için bir araya geldi. Pratikte, Almanca konuşan halkların çoğunluğunun birleşik bir devlet altında toplanması, resmî ve soylu yöneticiler arasındaki gayriresmî ittifaklar sayesinde bir süredir düzensiz olarak gelişmekteydi. Ancak birleşme fikirleri, tarafların kendi çıkarları yüzünden Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun 1806'da dağılması ve Napolyon Savaşları'nın gerçekleşmesi üzerine kuvvetlenen milliyetçilik hareketlerine kadar neredeyse yüz yıl gecikerek aristokratik bir deneme olmaktan öteye gidemedi.

<span class="mw-page-title-main">Zollverein</span> Genellikle Alman kökenli devletlerin kurduğu gümrük antlaşması

Zollverein ya da Alman Gümrük Birliği, bölge içindeki gümrük ve ekonomi politikalarını yönetebilmek amacıyla Alman eyaletleri arasında kurulmuş bir koalisyon. Birlik, 1818'de kurulduğunda çeşitli Prusya ve Hohenzollern toprakları arasındaki ekonomik bağları güçlendirdi ve aynı zamanda Prusya'yı da yöneten Hohenzollern ailesinin komşu olmayan toprakları arasında ekonomik temas kurulmasını sağladı. 1820'den 1866'ya kadar çoğu Alman eyaletini içine alacak şekilde genişledi. Avusturya sıkı korunan endüstrisi sebebiyle dışarıda bırakıldı; bu ekonomik dışlama özellikle 1850'ler ve 1860'larda orta Avrupa egemenliği için Avusturya-Prusya arasındaki rekabeti alevlendirdi. 1866'da Kuzey Almanya Konfederasyonu'nun kurulmasıyla Zollverein yaklaşık 425.000 kilometrekarelik bir alana ulaştı ve İsveç, Lüksemburg gibi Alman olmayan ülkelerde ekonomik anlaşmalar yapılmaya başlandı.

<span class="mw-page-title-main">Alman ikiliği</span> Avusturya ile Prusya arasında 18. ve 19. yüzyıllarda Orta Avrupada hakimiyet kurmak için uzun yıllar süren rekabet

Avusturya ve Prusya arasında 18. ve 19. yüzyıllarda Orta Avrupa'da hakimiyet kurmak için uzun yıllar süren rekabete Almancada Almanca: Deutscher Dualismus denilmektedir. Bu rekabetin bir parçası olarak savaşlar yapılırken, rekabet aynı zamanda Almanca konuşan halkları temsil eden bir siyasi güç olma yolunda da bir prestij yarışı haline gelmiştir. İki ülke arasındaki çatışma ilk olarak Yedi Yıl Savaşları'nda kendini gösterirken, Napolyon Savaşları ve İkinci Schleswig Savaşı gibi durumlarda zaman zaman aynı safta bulundukları da olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">IX. Christian</span>

IX. Christian, 1863'ten 1906'ya kadar Danimarka kralı.

<span class="mw-page-title-main">Holstein Dükalığı</span>

Holstein Dükalığı Şu anki Almanya'da Schleswig-Holstein eyaletinde bulunan Kutsal Roma İmparatorluğu'na bağlı eski devlet. Danimarka kralı I. Christian, 1474'te Holstein-Rendsburg eyaletini İmparator III. Friedrich tarafından düke yükselttiğinde devlet ortaya çıktı. Danimarka'nın Oldenburg Hanedanı'ndan gelen üyeleri Holstein Dükalığı'nı yönetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">1850 Sonbahar Krizi</span>

Sonbahar Krizi ya da Kasım Krizi, 1850'de Almanya'da yaşanan siyasi-askeri bir çatışmadır. Bir yanda Alman Konfederasyonunu yeniden kurmak isteyen Alman devletleri ve Erfurt Birliğini kuran Prusya, diğer yanda buna karşı çıkan Avusturya vardı. Bu bölünme, Almanya'da neredeyse savaşa yol açtı ve sonunda Prusya'nın geri çekilmesiyle önlendi.