İçeriğe atla

Saxifraga stolonifera

Saxifraga stolonifera
Bilimsel Sınıflandırma edit
Alem: Plantae
Klad: Tracheophytes
Klad: Angiosperms
Klad:Eudicots
Takım: Saxifragales
Aile: Saxifragaceae
Cins: Saxifraga
Tür:
S. stolonifera
Botanik Adı
Saxifraga stolonifera
Curtis[1]
Eş Anlamlılar[2]
  • Adenogyna sarmentosa (L.f.) Raf.
  • Aphomonix hederacea Raf.
  • Diptera cuscutiformis (Lodd.) Heynh.
  • Diptera sarmentosa (L. f.) Losinsk.
  • Diptera sarmentosa (L.f.) Borkh.
  • Ligularia sarmentosa (L. f.) Haw.
  • Ligularia sarmentosa (L.f.) Duval
  • Robertsonia sarmentosa (L.f.) Link
  • Rupifraga cuscutiformis (Lodd.) Raf.
  • Rupifraga sarmentosa (L.f.) Raf.
  • Saxifraga chaffanjonii H. Lév.
  • Saxifraga chinensis Lour.
  • Saxifraga cuscutiformis Lodd.
  • Saxifraga dumetorum Balf. f.
  • Saxifraga iochanensis H. Lév.
  • Saxifraga ligulata Murray
  • Saxifraga sarmentosa L.f.
  • Saxifraga veitchiana Balf. f.
  • Sekika sarmentosa (L.f.) Moench

Saxifraga stolonifera, gelin teli çiçeği, taşkıran, harun sakalı, denizci fitili ve çilek begonyası veya çilekli sardunya [3] (Halbuki ne begonya ne de bir sardunyadır ).

Yayılım

Bitki Çin, Japonya ve Kore'ye özgüdür. Ancak Avrasya'nın ılıman bölgelerinin çoğunda ve Kuzey Amerika'da yaygındır. Anavatanlarında 400 ila 4500 metre rakımlarda ormanlarda, çalılıklarda, çayırlarda, hatta kayalıklarda gelişirler. Botanik adı Saxifraga Stolonifera olan bu bitki taşkıran çiçeği olarak da bilinir.[4] Artık dünya çapında bir süs bitkisi olarak kullanılmaktadır.

Tanım

Bitki, ana bitkinin çevresinde kök salan bitkiciklerle, iplik benzeri kırmızı stolon yoluyla yayılır. USDA bölgesi 5'e dayanıklıdır. 10 ila 20 cm boyunda çok yıllık otsu bir bitki olarak yetişir, çiçeklenme ilkbahar ve yaz arasındaki geçiş sırasında çiçek açan küçük zigomorf çiçekler taşır.

Çilek bitkileri gibi uçlarında klonlar bulunan stolonlar oluşturarak kolayca yayılmasını sağlar. Ölçek şeklindeki yapraklarla uzun ince uzantılar geliştirir. Yaprak sapı 15–21 cm uzunluğundadır. Bazal yapraklar üstte yeşil, gümüş grisi sinirler ve altta kırmızımsıdır. Yaprak, anahattı yuvarlak ve kenarda düzensiz tırtıklı, tabanda kesilmiş, yuvarlak veya kalp şeklindedir. Gövde yaprakları mızrak şeklindedir ve yalnızca 6 mm uzunluğunda ve 2 mm genişliğindedir.

Çiçeklenme dönemi Mayıs'tan Ağustos'a kadardır. Gevşek, salkım şeklinde çiçeklenme, 7 ila 60 çiçek içerir. Çanak yapraklar çıkıntılı veya geriye dönük. Beş beyaz yapraktan ikisi karakteristik olarak diğerlerinden daha uzundur. Daha uzun taç yapraklar mızrak şeklinde, 6–15 mm uzunluğunda ve 2–4 mm genişliğinde ve sivri uçludur. Daha küçük taç yapraklar kırmızı veya sarı noktalıdır ve 2–4 mm uzunluğunda ve 1–2 mm genişliğindedir. Stamenler 4,5 mm uzunluğundadır.

Kullanımlar

Yaprakları bazen Japon mutfağında taze veya pişmiş olarak kullanılır. Ayrıca klasik Japonya'da bitkisel bir ilaç olarak kullanılmıştır. İn vitro olarak anti-kanser aktivitesine sahip olduğu gösterilen Kuersetin içerir.[5]

Yetiştirme

Popüler bir bahçe çiçeği olan Saxifraga stolonifera, kendine özgü sivri yaprakları ve parlak sarı yumurtalıkları olan çekici beyaz çiçeklere sahiptir. Tam veya kısmi gölgede korunaklı bir yer gerektirir. Sürünen yeşil yaprakları iyi bir yer örtücüdür . Uygun koşullarda yarı her dem yeşildir . Kraliyet Bahçıvanlık Derneği'nin Garden Merit Ödülü'nü kazanmıştır.[6][7]

Galeri

Kaynakça

  1. ^ WFO. "World Flora Online" 28 Kasım 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Retrieved 14 November 2022.
  2. ^ "The Plant List: A Working List of All Plant Species" 28 Kasım 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  3. ^ Umberto Quattrocchi.
  4. ^ A, Ahmet (28 Kasım 2022). "Saxifraga Stolonifera (Taşkıran ya da Gelin Teli Çiçeği)". Bahçe Defteri. 28 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2022. 
  5. ^ Meeb Chen Z., Liu Y.-M., Yang S., Song B.-A., Xu G.-F., Bhadury P.S., Jin L.-H., Hu D.-Y., Liu F., Xue W., Zhou X. "Studies on the chemical constituents and anticancer activity of Saxifraga stolonifera (L)" Bioorganic and Medicinal Chemistry 2008 16:3 (1337-1344)
  6. ^ "RHS Plantfinder - Saxifraga stolonifera". 5 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  7. ^ "AGM Plants - Ornamental" (PDF). Royal Horticultural Society. July 2017. s. 95. 5 Ocak 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Kasım 2018. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Dere otu</span> bitki

Dere otu, maydanozgiller (Apiaceae) familyasından anavatanı Asya olan tek yıllık bir bitki türüdür. Bitkinin botanikteki adı ise Anethum Graveolens'tir ve bu cinsteki tek türdür. Anavatanı Avrupa'nın güneyi ve Asya'nın batısıdır. Türkiye'de de yabani olarak bulunduğu gibi, kültür bitkisi olarak bahçelerde de yetiştirilir. Dereotu, yaprakları ve tohumlarının yemeklere tat vermek için ot veya baharat olarak kullanıldığı Avrasya'da yaygın olarak yetiştirilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Lale</span> soğanlı, çok yıllık otsu bitki türlerinin ortak adı

Lale (Tulipa), zambakgiller (Liliaceae) familyasından Tulipa cinsini oluşturan güzel çiçekleri ile süs bitkisi olarak yetiştirilen, soğanlı, çok yıllık otsu bitki türlerinin ortak adı.

<span class="mw-page-title-main">Doğu mazısı</span> Bitki türü

Doğu mazısı, servigiller (Cupressaceae) familyasından Platycladus cinsinden süs bitkisi olarak yetiştirilen her dem yeşil bir ağaç türü. En yaşlı örneği Çin'de bulunan 3000 yıllık ağaçtır.

<i>Saxifraga</i>

Saxifraga Saxifragaceae familyasına bağlı bir bitki cinsidir.

<i>Galanthus plicatus</i> subsp. <i>byzantinus</i>

Galanthus plicatus subsp. byzantinus, Amaryllidaceae (nergisgiller) familyasından Türkiye'de endemik olan bir kardelen alt türü.

<i>Petrosedum ochroleucum</i>

Petrosedum ochroleucum, Crassulaceae (damkoruğugiller) familyasından bir damkoruğu türü.

Sideritis akmanii, Sideritis cinsine bağlı bir bitki türüdür. Dünya'da yalnızca Türkiye'de Afyon ilinde yayılış yapar. İlk olarak 1996 yılında Türk botanikçileri Zeki Aytaç, Ali A. Dönmez ve Murat Ekici tarafından tanımlanmıştır. Bu tür, Ankara Üniversitesi'nde bir botanikçi olan ve aynı alanda bitkiyi ilk toplayan Prof. Dr. Yıldırım Akman'ın onuruna adlandırılmıştır.

Sideritis vulcanica, Sideritis cinsine bağlı bir bitki türüdür.

<i>Thymus herba-barona</i>

Thymus herba-barona, vatanı Korsika, Sardinya ve Mayorka olan bir kekik türüdür. Kimyona benzer güçlü bir kokusu olduğundan bazen ‘’’kimyon kekiği’’’ de denir ve herhangi bir yemek tarifinde onun yerine de eşdeğer olarak kullanılabilir. Mutfakta ya da her dem yeşil yer örtücü bitki olarak bahçede kullanılabilir.

<i>Allium neapolitanum</i> bitki türü

Allium neapolitanum, Amaryllidaceae ailesine bağlı, sarımsak çiçeği olarak bilinen, bir soğan türüdür. Doğal olarak Akdeniz Havzasının Portekiz ile Türkiye arasındaki bölümünde görülür.

Mtevandidi, Gürcistan ülkesindeki Guria bölgesinde yetişen, özellikle sofra şarabı üretiminde kullanılan yerli bir kırmızı üzüm çeşidi. Aynı zamanda Akido, Achido, Didd Mtevana, Didmtevana ve Didtevano eşanlamlılarıyla da bilinir. Mtevandidi'nin kökeni hakkında yazılı kaynak bulunmamaktadır. Botanik ve tarımsal özellikler, bu çeşidin Gürcistan'a özgü olduğunu göstermektedir.

Myosotis lazica, Mihail Grigoryeviç Popov tarafından tanımlanmış, hodangiller familyasından bir bitki türüdür. 1300 metre yüksekliğe kadarki ıslak kıyılarda yaşayan Laz kuşgözü, Artvin, Rize, Trabzon ve Giresun'da görülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Toros akçaağacı</span> sapindaceae familyasından bir akçaağaç türü

Toros akçaağacı, Sapindaceae familyasından bir akçaağaç türüdür.

Tanacetum kotschyi, Asteraceae familyasından bir pire otu türü.

<span class="mw-page-title-main">Dianthus plumarius</span> Bitki türü

'Dianthus plumarius, ortak pembe, bahçe pembesi veya vahşi pembe ' veya sadece pembe adlı, Caryophyllaceae ailesindeki çiçekli bitkinin bir türüdür.

<i>Rosenverbene</i>

Gül Mine Çiçeği, Glandularia cinsinden bir bitki türüdür, eskiden Verbenaceae familyasından Verbena cinsine ait bir türdür. Doğu ve güney-orta ABD'ye özgüdür.

<i>Tilia dasystyla</i> bitki türü

Tilia dasystyla, ebegümecigiller (Malvaceae) familyasından bir ıhlamur türü.

<span class="mw-page-title-main">Centaurea macrocephala</span>

Sarıbaş veya bilimsel adıyla Centaurea macrocephala, papatyagiller familyasından çok yıllık bir bitki türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Nemesia strumosa</span>

Nemesia strumosa, papatyagiller (Asteraceae) familyasından çok yıllık bir bitkidir. Doğal olarak Güney Afrika'ya özgüdür ancak yaygın olarak dünya genelinde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

<span class="mw-page-title-main">Viburnum tinus</span>

Viburnum tinus, aynı zamanda laurustinus veya laurestine olarak da bilinen, Akdeniz bölgesi, Avrupa ve Kuzey Afrika'ya özgü çiçekli bir bitki türüdür. Latince "Laurus" adı, yapraklarının defne yapraklarına benzerliğinden dolayı gelir.