İçeriğe atla

Sarah Schenirer

Sarah Schenirer
DoğumSarah Schenrirer
15 Temmuz 1883
Kraków, Galiçya
(günümüzde Polonya)
Ölüm1 Mart 1935 (51 yaşında)
Kraków, Polonya
Tanınma nedeniBais Yaakov kurucusu

Sarah Schenrirer (sonradan Soroh Schenrirer; 15 Temmuz 1883[1] – 1 Mart 1935) yaptığı girişimler ile Yahudi kız çocukları ve kadınlar için yüksek eğitimin öncüsü olmuştur. Kadınların, Ortodoks Yahudiliğini algılama biçimi değiştirmiştir. 1917 yılında Polonya, Kraków'da kurduğu Bais Yaakov okul ağı, isminin duyulmasına yol açmıştır.[2]

İlk yılları

Sarah Schenirer, Galiçya'nın (günümüzde Polonya'nın) Kraków şehrinde, Yahudi bir ailede bay Bezalel Schenirer ve bayan Reizel'in kızı olarak doğdu. Ebeveynleri her ikisi de dindar ultra-Ortodoks Yahudiler'di.[3] Yaşadığı dönemde Avrupa'daki şiddeti artmış antisemitizm sebebi ile Yahudiler'in okula kaydedilmesi çok güçtü.[4] Babası sayesinde anadilleri olan Yidiş haricinde Antik İbranice öğrendi ve kutsal metinleri okuyarak ilk öğrenimine 5 yaşlarında evdelerinde başladı.[5]

Kaynakça

  1. ^ The State Archive of Krakow 22 Ağustos 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: "Jewish Civil Registry of Krakow", Town: Krakow, Date (Julian Calendar): 3 July (15 July on the Gregorian Calendar), 1883, Akta (record) #: 403, Record Type: birth, Surname: Schenirer, Given Name: Sara, Father: Zalel, Mother: Roza Lack (daughter of Abraham and Chaja)
  2. ^ "Sarah Schenirer | Jewish Women's Archive". jwa.org. 13 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2016. 
  3. ^ M. Chevroni (2005). "The Unacknowledged Heritage: The Contribution of German Chareidim to the New Yishuv", Deiah veDibbur
  4. ^ "Bais Ya'akov Schools | Jewish Women's Archive". jwa.org. 11 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2016. 
  5. ^ Seidman, Naomi. "Legitimizing the Revolution: Sarah Schenirer and Orthodox Girls Education". 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Golda Meir</span> 4. İsrail başbakanı

Golda Meir, İsrailli öğretmen, kibbutznik, devlet kadını, politikacı ve İsrail'in dördüncü başbakanıydı.

Küba'daki Yahudilerin tarihi, Küba'da yaşayan Yahudi kökenli topluluk. Bazı Yahudi asıllı Kübalılar atalarını, İspanyol Engizisyonundan kaçan Marrano'lara kadar dayandırırlar. 20. yüzyılının başında Küba'ya önemli ölçüde bir Yahudi göçü gerçekleşti. Birçok Kübalı gibi ülkedeki Yahudilerin çoğu da Fidel Castro başa geçince Amerika Birleşik Devletleri'ne kaçtı ve Güney Florida'da büyük bir cemaat oluşturdular. Modern Küba'da Yahudiler ve Lübnanlılar gibi Orta Doğu kökenli halklar bulunmaktadır.

Yahudilerin Hong Kong'daki varlığı 19.yy'ın ortalarından beri sürmektedir. Hong Kong'un finansal merkez olması sebebiyle maddi sebepler için geçici olarak gelen Yahudilerin cemaatinde ABD, İsrail ve Avrupa ülkelerinden Yahudiler bulunur.

Judenrat veya Judenräte Nazi Almanyası'nın II. Dünya Savaşı sırasında Polonya işgal topraklarında ve daha sonra Sovyetler Birliği'nin işgal altındaki topraklarında kurduğu yönetim organları. Kısaca Yahudi konseyi ya da heyeti anlamına gelir.

<span class="mw-page-title-main">Kim bir Yahudi'dir?</span> Yahudi kimliği ile ilgili temel soru

"Kim bir Yahudi'dir?", Yahudi kimliğinin temel sorusudur. Yahudi şahsın kültürel, dini, soyağacı ve kişisel boyutlarını irdeler. Bu soru, Almanya'da Nazi Partisi tarafından hazırlanan Nürnberg Yasaları'nda da ele alınmıştır.

Yahudiliğe geçiş, Yahudi cemaatinin üyesi olmayı arzulayan Yahudi olmayan birinin yaptığı dini işlemdir. Yahudiliği tercih etmek, Yahudilik ilkelerine uymayı istemektir. Yahudi milletinin bir parçası olunamaz, çünkü Yahudiler bir etnisitedir. Bu dini geçiş bazen Yahudilikleri şaibeli olanların Yahudiliğini tasdiklemek için de yapılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Eski Sinagog (Kraków)</span> Krakówda müze

Ortodoks sinagog olan Eski Sinagog Polonya'nın Kraków şehrindeki Kazimierz ilçesinde bulunur. Bu bina Polonya'da ayakta kalan en eski sinagog olup Avrupa'daki Yahudi mimarisi açısından en değerli yapılardan biridir. 1939'da Almanlar Polonya'yı istila edene kadar şehirdeki en önemli sinagog olma özelliğini taşıyan bina ayrıca Krakow Yahudi cemaatinin sosyal ve örgütsel merkeziydi. 1794'te General Tadeusz Kościuszko, Polonya'nın bağımsızlığını kazanması için verdiği mücadelede Yahudilerin desteğini almak için bu sinagogda konuşma yapmıştır:

"Yahudiler, insanlığın kazancı için ellerinden geleni ardlarına koymayacaklarını tüm dünyaya ispatlamıştır" – General Tadeusz Kosciuszko

<i>Yahudi Ansiklopedisi</i> Ansiklopedi

Yahudi Ansiklopedisi veya özgün adıyla Jewish Encyclopedia, Yahudilik ve Yahudiler hakkında tarih ve kültür gibi konularda 15.000'in üzerinde madde içeren İngilizce bir ansiklopedidir. Şu anda kamu malı durumdadır. Projenin finansmanının sağlanması Isidore Singer'ın girişimleriyle olmuş, Singer ayrıca ansiklopedinin editörlüğü görevini de yürütmüştür.

Geri Dönüş Kanunu, 5 Temmuz 1950 tarihinde geçen, Yahudilere İsrail’e dönme ve İsrail vatandaşı olma hakkını tanıyan İsrail kanunudur. Geri Dönüş Kanunu’nun ilk bölümünde şu deklarasyon vardır:

"Her Yahudi, bu ülkeye oleh (göçmen) olarak gelme hakkına sahiptir."

Elizabeth Lloyd Holzman ya da Libby Holman, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu.

<span class="mw-page-title-main">Rus İmparatorluğu'nda antisemitizm</span>

Rusya İmparatorluğunda antisemitizm, çok sayıda pogrom ve Rus Ortodoksluğuna geçmedikleri sürece Yahudilerin Rusya'nın içine göç etmesinin yasak olduğu Soluk Yerleşiminin belirlenmesini içeriyordu.

Litvanya Yahudileri veya Litvaklar, bugünkü Litvanya, Belarus, Letonya, Kuzeydoğu Suwałki ve Polonya'nın Białystok bölgesi ile Rusya ve Ukrayna'nın bazı sınır bölgeleri arasında bölünmüş eski Litvanya Büyük Dükalığı topraklarında yaşayan Yahudilerdir. Terim bazen, etnik kökenleri ne olursa olsun, "Litvanyalı" bir yaşam ve öğrenme tarzını izleyen tüm Ortodoks Yahudileri kapsamak için kullanılır. Litvanyalı Yahudilerin yaşadığı bölgeye Yidiş'te (טעיטע) Lite, dolayısıyla İbranice Lita'im (לִיטָאִים) denir.

<span class="mw-page-title-main">Bais Yaakov</span>

Bais Yaakov veya Beti Yakov, dünya çapında ultra-Ortodoks Yahudiliği öğrenen Yahudi kızlardan oluşan topluluğa denir.

<span class="mw-page-title-main">Linda Lavin</span> Amerikalı sinema oyuncusu ve şarkıcı

Linda Lavin, Amerikalı aktris ve şarkıcıdır. Yer aldığı yapımlar arasında sinema filmleri; The Back-up Plan (2010) ve Wanderlust (2012) ile televizyon dizileri; Alice (1976) ve The Good Wife (2009) sayılabilir.

Tumtum Yahudi Haham edebiyatında geçen bir terimdir. Genellikle cinsel organları kapalı veya "gizli" olduğu veya başka şekilde tanınamayacağı için cinsiyeti bilinemeyen kişilere söylenir. Sıklıkla bir arada gruplandırılsalar da, tumtumun hem erkek hem de kadın cinsel organına sahip olan androginos'lardan (אנדרוגינוס) farklı bazı halaha grupları vardır. Tumtum Kutsal Yazılarda görünmese de, diğer literatürde görünmektedir. Kabalist Elliot Kukla, "Tumtum Mishna'da 17 kez, Tosefta'da 23 kez; Babil Talmudunda 119 kez; Kudüs Talmudunda 22 kez ve midrash, yorum ve halahada yüzlerce kez ortaya çıkıyor."

<span class="mw-page-title-main">Rosa Welt-Straus</span> Suffragist and feminist

Rosa Welt-Straus, süfrajet ve feminist olan Avusturyalı bir göz doktorudur. Avusturya'da doğmuştur, bu ülkede liseden mezun olan ilk kadındır ve medikal bir diploma kazanan ilk Avusturyalı kadındır, aynı zamanda Avrupa'daki ilk kadın göz doktorudur. Medikal diplomasını Bern Üniversitesi'nde 1878'de kazanmıştır. Üç kız kardeşe sahipti, Ida, Leonora ve Sara. Kız kardeşlerinden birinin Amerika'ya gelmesini sağladıktan sonra, göz hastanesinde ve New York'daki Kadınlar Hastanesi'nde göz cerrahı olarak çalışmıştır. İş adamı Louis Straus ile evlendi ve bir kızı oldu, Nellie Straus-Mochenson. 1904'te ilk Uluslararası Kadın Birliği'nin ilk kongresine Amerika delegesi olarak katıldı. Katılımına bir süre bu sıfatla devam etti, daha sonra bu meclislerde İsrail Eretz'deki Eşit Haklar için İbrani Kadınlar Birliği'ni temsil etmeye başladı.

<span class="mw-page-title-main">Raquel Liberman</span>

Raquel Liberman göçmen olarak Arjantin'e giden Polonyalı bir insan kaçakçılığı kurbanıydı. Kaçakçılarını ihbar etmesi, 20. yüzyılın başlarında dünya çapında bir beyaz kölelik çetesi işleten Polonya'daki Yahudi insan kaçakçılığı ağı Zwi Migdal'in dağılmasını sağladı.

<span class="mw-page-title-main">Yahudi Kadın Arşivi</span>

Yahudi Kadın Arşivi (JWA), misyonu "Yahudi kadınların hikayelerini belgelemek, seslerini yükseltmek ve onlara değişimin temsilcileri olmaları için ilham vermek" olan, kar amacı gütmeyen ulusal bir kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'da Holokost</span>

Polonya'da Holokost, Nazi Almanyasının Avrupa çapında çoğunlukla 101.Yedek Ordnungspolizei Taburu eliyle işlediği Holokost'un o dönem Alman işgâlinde bulunan Polonya'daki tezahürlerini kapsar. Bu soykırım kapsamında üç milyon Polonya Yahudisi, yani Holokost'ta katledilmiş tüm Yahudilerin yarısı, öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Belarus'taki Yahudilerin tarihi</span>

Belarus'taki Yahudilerin tarihi, 8. yüzyılın başlarından itibaren başlar. Yahudiler, modern Belarus topraklarının her yerinde yaşadılar. Yahudiler, 20. yüzyılın ilk yarısında ülkedeki üçüncü en büyük etnik gruptu. 1897'de Belarus'un Yahudi nüfusu 910.900 kişiydi ve toplam nüfusun %14.2'sine eşitti. Polonya-Sovyet Savaşı'nın (1919-1920) ardından, Riga Antlaşması hükümlerine göre Belarus, Doğu Belarus ve Batı Belarus olarak ikiye bölündü ve 350.000-450.000 Yahudinin Polonya tarafında kalmasına sebep oldu.