İçeriğe atla

SN 1885A

Supernova 1885
Patchett ve diğerlerinden uyarlanan S Andromedae'nin görsel bant ışık eğrisi. (1985)[1]
Olay türüSüpernova, Süpernova kalıntısı, near-IR source, değişen yıldız Bunu Vikiveri'de düzenleyin
I pec
Tarih20 Ağustos 1885 UTC
TakımyıldızAndromeda
Sağ açıklık00sa 42d 43,11s
Dik açıklık+41° 16′ 04,2″
DönemJ2000.0
Galaktik koordinatlar121.1702 -21.5741
Uzaklık2,6 Mly
KalıntıBilinmiyor
Ana gökadaAndromeda Gökadası
AtasıBilinmiyor
Renk (B-V)+1,3 ~ +0,6[2]
Önemli özelliklerAndromeda'da gözlemlenen ilk ve tek süpernova;
gözlenen ilk galaksi dışı süpernova;
gözlemlenen en yakın tip la süpernova
En yüksek kadir (V)+6
BelirtmelerSN 1885A, HR 182, 2MASS J00424312+4116032, BD+40 147a, S And, TIC 438234291, AAVSO 0037+40, EV* M31 V0894


SN 1885A (ayrıca S Andromedae olarak da bilinir), gök bilimciler tarafından şu ana kadar Andromeda Gökadası'nda gözlemlenen tek süpernovadır. Bu süpernova, Samanyolu dışında gözlemlenen ilk süpernovadır,[3] fakat o zamanlar ne kadar uzakta olduğu iyi anlaşılamamıştı. Aynı zamanda "Süpernova 1885" olarak da bilinir.

Galaksi kavramı

SN 1885A güz gecelerinde gözlenen Andromeda takımyıldızının kuzeyinde 41° 16′ 04.2′′ paraleli üzerindeydi. Bu bölgede uzun süredir astronomların dikkatini çeken bulut benzeri bir nesne vardı. O tarihe kadar astronomlar bu nesneyi Andromeda Bulutsusu olarak nitelendiriliyorlardı. Ancak bulutsu içinde nova oluşması bu nesnenin bulutsu değil galaksi olabileceğini düşündürmeğe başladı. Sonunda 1920 yılında Amerika'da yapılan ünlü Büyük Tartışmada astronom Heber Curtis (1872-1942) Andromeda bulutsusunun gerçekte bir galaksi olduğunu ileri sürdü. 1925 yılında Edwin Hubble'ın (1889-1953) bulguları da Curtis'i destekleyince Samanyolu dışı galaksilerin araştırılmasına başlandı.

Süpernova tipi

Fakat SN 1885A nın Samanyolu dışında olması çok uzak olması anlamına gelir. Oysa görünür parlaklığı 5.85 e kadar çıkmıştı. Bu durum SN 1885A nın mutlak parlaklığının tipik bir novadan çok daha fazla olduğu anlamına geliyordu. Böylelikle SN 1885A nın sıradan bir nova olmadığı da anlaşıldı. Sonradan yapılan incelemeler SN 1885A nın 1a tipi bir süpernova olduğunu ortaya koydu. Günümüzde yapilan spektroskopik gözlemlerde bu süpernovanın bulunduğu noktada demir, kalsiyum ve manganez izlerine rastlanmaktadır.

Kaynakça

  1. ^ Patchett, B. E.; Stickland, D. J.; Crilly, D.; Wood, R. (December 1985). "A revised light curve for the 1885 supernova in M 31". The Observatory. 105: 232-238. Bibcode:1985Obs...105..232P. 
  2. ^ de Vaucouleurs, G.; Corwin Jr., H. G. (1985). "S Andromedae 1885 - A centennial review". Astrophysical Journal. 295: 287. Bibcode:1985ApJ...295..287D. doi:10.1086/163374. 
  3. ^ Frommert, Hartmut; Kronberg, Christine. "S Andromedae: Supernova 1885 in M31". SEDS Messier Database. 13 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2017. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gezegenimsi bulutsu</span>

Gezegenimsi bulutsu veya gezegenimsi nebula, yaşamının son evresinde bulunan bir kırmızı devin yaydığı parlak bir iyonize gazdan oluşan salma bulutsusu türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Galaksi</span> kütle çekimiyle bir arada duran yıldız ve gök cismi öbeği

Galaksi veya gök ada, kütle çekimi kuvvetiyle birbirine bağlı yıldızlar, yıldızlararası gaz, toz ve plazmanın meydana getirdiği yıldızlararası madde ve şimdilik pek anlaşılamamış karanlık maddeden oluşan maddesel bir sistemdir. Tipik galaksiler 10 milyon ile bir trilyon arasındaki miktarlarda yıldız içerirler ve bir galaksinin içerdiği yıldızların hepsi o galaksinin kütle merkezini eksen alan yörüngelerde döner. Galaksiler uzayda tek yönlü hareket ederler, galaksilerin yörüngeleri yoktur. Galaksiler çeşitli çoklu yıldız sistemlerini, yıldız kümelerini ve çeşitli nebulaları da içerebilirler. Çevresinde gezegenler ve asteroitler gibi çeşitli kozmik cisimler dönen Güneş, Samanyolu Galaksisi'ndeki yıldızlardan yalnızca biridir.

<span class="mw-page-title-main">Bulutsu</span> Yıldızlararası bulut cisimleri

Bulutsu, iyonize, nötr veya moleküler hidrojen ve kozmik tozdan oluşabilen, yıldızlararası ortamın belirgin bir şekilde ışıldayan kısmıdır. Bulutsular genellikle Kartal Bulutsusu'ndaki "Yaratılış Sütunları" gibi yıldız oluşum bölgeleridir. Bu bölgelerde gaz, toz ve diğer malzemelerin oluşumları bir araya gelerek daha yoğun bölgeler oluşturur ve bu yoğun bölgeler daha fazla madde çekerek sonunda yıldızları oluşturacak kadar yoğun hale gelirler. Geri kalan malzemenin ise gezegenler ve diğer gezegen sistemi nesnelerini oluşturduğu düşünülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Andromeda (takımyıldız)</span> bir takımyıldız

Andromeda, 2. yüzyıl astronomu Batlamyus tarafından listelenen 48 takımyıldızdan ve 88 modern takımyıldızdan biridir. Kuzey Göksel Yarımküre'de yer alan takımyıldız, Yunan mitolojisinde kayalara zincirlenip deniz canavarı Cetus tarafından yenilmek üzere bırakılan Cassiopeia'nın kızı Andromeda'nın adını taşır. Andromeda, Perseus efsanesindeki karakterler için adlandırılmış diğer birkaç takımyıldızla birlikte, Kuzey Yarımküre'de en çok sonbahar akşamları belirgin şekilde görülür. Kuzeydeki dik açıklığı (deklinasyon) nedeniyle yalnızca 40° güney enleminin kuzeyindeki gözlemciler tarafından görülebilir, daha güneydeki gözlemciler için ise ufkun altında kalır. Kapladığı 722 derece karelik alanla en büyük takımyıldızlardan biridir. Bu büyüklük, Dolunayın boyutunun 1.400 katından, en büyük takımyıldız olan Suyılanı'nın boyutunun %55'inden ve en küçük takımyıldız olan Güneyhaçı'nın boyutunun 10 katından fazladır.

<span class="mw-page-title-main">Andromeda Galaksisi</span> Andromeda Takımyıldızında bulunan sarmal bir galaksi

Andromeda Galaksisi, Andromeda Takımyıldızı'nda bulunan sarmal bir galaksidir. Mitolojik bir kavram olan Andromeda'nın Türkçedeki karşılığı, zincire vurulmuş kız anlamına gelmektedir. Ayrıca Messier 31, M31 ve NGC 224 olarak da bilinir. Galaksi, Spitzer Uzay Teleskobu'ndan elde edilen verilere göre bir trilyon yıldıza ev sahipliği yapmaktadır. Samanyolu galaksisi ile arasındaki uzaklık yaklaşık olarak 2,54 milyon ışık yılıdır. 2006 ölçümlerine göre Samanyolu, Andromeda'nın kütlesinin ancak ~80%'ine sahiptir. Andromeda'nın bir diğer özelliği ise çıplak göz ile Dünya'dan görülebilen en uzak gök cismi olmasıdır. Ayrıca Samanyolu'na en yakın büyük galaksidir.

<span class="mw-page-title-main">Süpernova</span> Büyük Yıldızların Ölümü

Süpernova, enerjisi biten büyük yıldızların şiddetle patlaması durumuna verilen addır. Bir süpernovanın parlaklığı Güneş'in parlaklığının yüz milyon katına varabilir.

<span class="mw-page-title-main">NGC 628</span> galaksi

Messier 74, Balıklar takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak 30 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan büyük bir sarmal gökadadır. Pierre Méchain tarafından Eylül 1780 tarihinde keşfedilmiştir. Daha sonra keşfini gökadayı kataloğunda listeleyecek olan Charles Messier'e iletti. Gökada açıkça tanımlanmış iki sarmal kol içerir ve bu nedenle büyük tasarım sarmal gökadaların prototip bir örneği olarak kullanılır. Düşük yüzey parlaklığından dolayı amatör gök bilimcilerin gözlemlemesi açısından en zor Messier nesnelerinden birisidir. Nispeten büyük açısal boyutu ve gökadanın karşıdan görünmesi, sarmal kol yapısını ve sarmal yoğunluk dalgalarını incelemek isteyen profesyonel gök bilimciler için ideal bir nesne haline getirir. M74'ün yaklaşık olarak 100 milyar yıldıza ev sahipliği yaptığı tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Yıldız kümesi</span> Kütle çekimi altında birbirlerine bağlı yıldızlar topluluğu

Yıldız kümeleri veya yıldız bulutları, öz kütleçekimiyle bir arada tutulan büyük yıldız gruplarıdır. İki ana yıldız kümesi türü belirlenmiştir: Küresel kümeler, kütleçekimsel olarak bağlı on bin ila milyonlarca yaşlı yıldızın oluşturduğu sıkı gruplardır, açık kümeler ise genellikle birkaç yüzden az üye içeren, daha gevşek kümelenmiş ve çoğunlukla çok genç yıldızların oluşturduğu gruplardır. Açık kümeler, gökada içinde hareket ederken dev moleküler bulutların çekim etkisiyle zamanla dağılır, fakat küme üyeleri artık çekimsel olarak bağlı olmasalar da uzayda genel olarak aynı yönde hareket etmeye devam ederler; bunlara yıldız topluluğu, bazen de hareketli grup denir.

<span class="mw-page-title-main">Nova</span>

Nova, bir beyaz cüce üzerinde görülen kataklismik nükleer patlamadır, yıldızın ani ışımasına sebep olur. Novalar diğer ışıma fenomenleri süpernovalar ya da parlak kırmızı nova ile karıştırılmamalıdır. Novanın bir çift yıldız sistemindeki beyaz cüce üzerinde olduğu düşünülür.

<span class="mw-page-title-main">NGC 2207 ve IC 2163</span> galaksi çifti

NGC 2207 ve IC 2163 Büyük Köpek takımyıldızında, yaklaşık 127,2 MIy (39 Mpc) uzaklıkta bulunan sarmal galaksi çiftidir. Her iki galaksi de 24 Ocak 1835 tarihinde John Herschel tarafından keşfedilmiştir. NGC 2207 içinde şimdiye kadar dört süpernova gözlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">SN 1572</span>

SN 1572, "B Cassiopeiae" ya da 3C 10 bir Type Ia supernovaydı. Kraliçe takımyıldızı bölgesinde bulunan SN 1572, tarihsel kayıtlara göre insan gözüyle tespit edilmiş en eski sekiz süpernovadan biridir. Bu kayıtlara göre süpernova, 1572 Kasım'ının başlarında patlamış ve o dönemde pek çok farklı kaynak tarafından bağımsız olarak tespit edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Pegasus (takımyıldız)</span> kuzey göksel yarımküredeki takımyıldız

Kanatlı At ya da Pegasus, modern 88 takımyıldızdan biridir.

<span class="mw-page-title-main">SN 1604</span> Yılancı takımyıldızı yönünde Samanyolunda ortaya çıkan bir süpernova

Süpernova 1604, gökyüzünde Yılancı takımyıldızı yönünde Samanyolu'nda ortaya çıkan bir süpernova. Eylül 2011 itibarıyla galaksimizde gözlenmiş son süpernovadır ve Dünya'dan yaklaşık olarak 20.000 ışık yılı uzaklıktadır. -2,5 kadir görünen parlaklığıyla gece gökyüzünde tüm yıldızlardan ve Venüs hariç tüm gezegenlerden daha parlak olarak çıplak gözle gözlemlenebilmiştir. Süpernova 1604, üç hafta boyunca gündüzleri de görülebiliyordu.

<span class="mw-page-title-main">NGC 846</span>

NGC 846 veya NGC 847, Yeni Genel Katalog'da yer alan bir çubuklu sarmal galaksidir. Gökyüzünde Andromeda takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 218,19 MIy (66,9 Mpc)uzaklıkta bulunur. Fransız astronom Edouard Stephan tarafından 1876 yılında 80,01 cm çaplı aynalı tip bir teleskopla keşfedilmiştir. 22 Ekim 2003 tarihinde galaksi içinde tip II süpernova SN 2003ja keşfedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">NGC 2608</span> Yengeç takımyıldızı bölgesinde yaklaşık 105,34 MIy uzaklıkta bir çubuklu sarmal gökada

NGC 2608, Yengeç takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak 105,34 MIy (32,3 Mpc)uzaklıkta bulunan bir çubuklu sarmal gökadadır. İngiliz astronom William Herschel tarafından 12 Mart 1785 tarihinde keşfedilmiştir. 62.000 ışık yılı genişliğiyle Samanyolu'nun yaklaşık %60'ı kadardır. SB(s)b sınıfı Büyük tasarım sarmal galaksi olarak kabul edilir. Halton Arp (1927-2013) tarafından, 1966 Tuhaf Gökadalar Atlası'nda "iki çekirdekli veya üst üste bir yıldız olabileceğini" belirten "bölünmüş kolları olan gökadalar" altında sınıflandırılmıştır. Aydınlatma sınıfı II olan NGC 2608, geniş bir HI çizgisine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Andromeda-Samanyolu çarpışması</span>

Andromeda-Samanyolu çarpışması, Yerel Grup bünyesinde bulunan Andromeda ile Dünya'yı da içinde barındıran Samanyolu gökadalarının yaklaşık 4 milyar yıl içerisinde çarpışacaklarının öngörüldüğü galaksi çarpışmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Galaktik gelgit</span>

Samanyolu Galaksi'si gibi galaksilerin yerçekimsel alanına maruz kalan cisimlere etki eden gelgit dalgaları galaktik gelgit olarak bilinmektedir. Galaktik çarpışmalar, cüce galaksi ya da uydu galaksileri ve Samanyolu Galaksisi'nin Güneş Sistemimizde bulunan Oort bulutundaki gelgit etkisi yaratmaktadır.

Büyük Tartışma 1920 yılında iki ünlü astronom arasında diğer bilim insanlarının huzurunda gerçekleşen ve astronomi tarihinin kilometre taşlarından biri olan tartışmadır.

<span class="mw-page-title-main">SN 2006gy</span>

SN 2006gy, NGC 1260 galaksisinde keşfedilen hipernova. Astronomların ölçümlerine göre süpernovanın patladığındaki mutlak parlaklığı -22 kadire ulaşmıştır. Bu parlaklık şu ana kadar gözlemleyebildiğimiz en parlak ve en büyük süpernova olarak kabul ediliyor. Bu parlaklık seviyesine ulaşabilecek bir yıldızın en az 150 Güneş kütlesine sahip olması gerekiyor. Bu büyüklükteki bir yıldız evrenin ilk zamanlarındaki yıldızların boyutuna yakın olduğu için bu süpernovadan öğreneceğimiz bilgiler ile evrenin ilk zamanlarındaki yıldızlar hakkındaki bilgimizi büyük ölçüde genişletebiliriz. California Üniversitesi'nden Nathan Smith bu süpernova hakkında şu sözleri söylemiştir:

Bu gerçekten çok büyük bir patlamaydı, tipik bir süpernovadan 100 kat daha fazla enerji salınımı oluştu.

<span class="mw-page-title-main">SN 1994D</span>

SN 1994D, NGC 4526 galaksisinin eteklerinde bulunan Tip Ia kategorisindeki bir süpernovaydı. 1994 yılında Treffers, Filippenko, Van Dyk ve Richmond tarafından Leuschner Gözlemevi'ndeki otomatik 30 inçlik teleskop kullanılarak keşfedildi.