İçeriğe atla

SNR B0525-66.1

Koordinat:Sky map 05sa 26d 05,00s; -66º 05' 06,0″
SNR B0525-66.1
(LHA 120-N 49)
HUT tarafından elde edilen N49 fotoğrafı.
Tarih1956 (keşif)
1973 (tanımlanma)
TakımyıldızKılıçbalığı
Sağ açıklık05sa 26d 05,00s[1]
Dik açıklık−66° 05′ 06,0″[1]
DönemJ2000
Galaktik koordinatlarG.276.0964-33.2447[1]
Uzaklık170.000 Iy[2]
Boyut0,40 yay-dakika
KalıntıKabuk
Ana gökadaBüyük Macellan Bulutu
En yüksek kadir (V)12,71[1]
BelirtmelerSNR J052559-660453 • 1ES 0526-66.1 • RBS 650 • [FHW95] LMC B0525-6607 • CAL 36 • LHA 120-N 49 • RX J0526.0-6605 • [FPH98] LMC 28 • DEM L 190 • LMC RASS 207 • 1RXS J052559.2-660450 • [HP99] 241 • 2E 1279 • PKS 0525-66 • SNR B0525-66.1 • [MBB72] 43 • 2E 0525.9-6607 • PMN J0526-6604 • WHHW 0525.9-6608 • [SHP2000] LMC 146


SNR B0525-66.1 (LHA 120-N 49 veya kısaca N49) Kılıçbalığı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 170.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir süpernova kalıntısıdır. Büyük Macellan Bulutu içinde yer alan ve yaşı 5.000 yıl olarak tahmin edilen bulutsu, δ Doradus yıldızının 2 derece batısında yer alır. Patlama enerjisinin ortalama bir süpernova patlamasının hemen hemen iki katı olduğu tahmin edilmektedir.

N49, bir H-alfa salma bulutsusu olarak 1956 yılında Karl G. Henize tarafından keşfedilmiş ve kataloğa eklenmiştir.[3] 1973 yılında bir süpernova kalıntısı olarak tanımlanmıştır.[4]

Chandra X-ışını Gözlemevi ile yapılan yeni ve uzun gözlemlerde, patlayan yıldızdan kalıntı bölgesinin dışına doğru fırlatılmış olan ve mermiyi andıran bir yapının kanıtları tespit edilmiştir. Silikon, sülfür ve neon bakımından zengin olan bu mermi, saatte 8 milyon km gibi yüksek bir hızla kaynağından uzaklaşmaktadır. Bu merminin belirlenmesi, patlamanın yıldızı asimetrik bir şekilde yok ettiğini göstermektedir. Bu parlak kaynak, ani parlamalar şeklinde gama ışını ve x-ışını salmaları yapan ve yumuşak gama ışını yineleyicisi olarak tanımlanan SGR 0526-66 olabilir. Bu kaynakla ilgili başlıca düşünce, onun oldukça güçlü manyetik alana sahip bir nötron yıldızı (magnetar) olduğu yönündedir.[5]

Kaynakça

  1. ^ a b c d "SNR B0525-66.1 -- SuperNova Remnant". SIMBAD. Erişim tarihi: 15 Mart 2013. 
  2. ^ "Celestial Fireworks". NASA/ESA and The Hubble Heritage Team (STScI/AURA). 3 Temmuz 2003. 13 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2013. 
  3. ^ Karl G. Henize, Catalogues of H-alpha emission stars and nebulae in the Magellanic Clouds, Astrophysical Journal Supplement Series, 2, 315-344 (1956)
  4. ^ D. S. Mathewson & J. N. Clarke, Supernova remnants in the Large Magellanic Cloud, Astrophysical Journal, 170, 725-738 (1973)
  5. ^ "N49: Stellar Shrapnel Seen in Aftermath of Explosion". Chandra. 5 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2013. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Süpernova</span> Büyük Yıldızların Ölümü

Süpernova, enerjisi biten büyük yıldızların şiddetle patlaması durumuna verilen addır. Bir süpernovanın parlaklığı Güneş'in parlaklığının yüz milyon katına varabilir.

<span class="mw-page-title-main">Yengeç Bulutsusu</span>

Yengeç Bulutsusu Boğa takımyıldızı bölgesinde yer alan bir süpernova kalıntısı ve atarca rüzgarı bulutsusudur.

<span class="mw-page-title-main">Magnetar</span> bir yıldız çeşidi

Magnetar, ışıma enerjisini sahip olduğu muazzam manyetik alanından sağlayan bir çeşit nötron yıldızıdır. Bu tip atarcalar çok yüksek enerjili x-ışını ve gama ışını yayınımı yapmaktadırlar. Magnetarlar “tekrarlayan yumuşak gama ışın kaynakları”-SGR-(soft gamma repeaters) ve “Anormal x-ışını atarcaları”-AXP- olmak üzere iki grupta sınıflandırılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">SN 1572</span>

SN 1572, "B Cassiopeiae" ya da 3C 10 bir Type Ia supernovaydı. Kraliçe takımyıldızı bölgesinde bulunan SN 1572, tarihsel kayıtlara göre insan gözüyle tespit edilmiş en eski sekiz süpernovadan biridir. Bu kayıtlara göre süpernova, 1572 Kasım'ının başlarında patlamış ve o dönemde pek çok farklı kaynak tarafından bağımsız olarak tespit edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Süpernova kalıntısı</span> patlamadan arta kalanlar

Süpernova kalıntısı (SNR) süpernova yıldızının dev patlamasıyla oluşmuş bir yapıdır. Süpernova kalıntısı, genişleyen bir şok dalgasıyla sınırlanır ve patlama sonucu ortaya çıkan, genişleyen malzemeden oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Cassiopeia A</span> Kraliçe takımyıldızı bölgesinde bulunan süpernova kalıntısı

Cassiopeia A, Kraliçe takımyıldızı bölgesinde bulunan süpernova kalıntısı ve 1 GHz.'de 2720 Jy akı ile gökyüzünün en parlak gök bilimsel radyo kaynağı. Süpernova, Samanyolu'na 11,000 ışık yılı (3.4kpc) uzaklıkta oluşmuştur. Süpernovadan uzaklaşan bulut ve malzeme, şu an yaklaşık olarak 10 ışık yılı mesafeye ulaşmıştır. Radyo parlaklığı çok berrak olmasına rağmen optik olarak çok soluktur ve ancak uzun süreli pozlama fotoğraflarında görülebilir.

<span class="mw-page-title-main">W49B</span>

W49B, süpernova sonucu oluşmuş bir bulutsudur. Ayrıca gama-ışın patlaması kalıntısı olduğu düşünülüyor ki öyleyse ilk bulunan gama-ışını patlaması kalıntısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Gama ışını patlaması</span>

Gama ışını patlamaları (GIP), önceden öngörülemeyen zamanlarda ve uzay konumlarında, oldukça kısa süreler içinde meydana gelen, çoğunlukla yüksek enerjili (≥100KeV) fotonların atımlarıyla oluşan patlama olaylarıdır.

<span class="mw-page-title-main">NGC 2060</span>

NGC 2060, Kılıçbalığı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 173.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve Büyük Macellan Bulutu içerisindeki Tarantula Bulutsusu'nun bir parçası olan süpernova kalıntısıdır. John Herschel tarafından 1836 yılında keşfedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">GRB 970508</span> 1997de tespit edilen gama ışını patlaması

GRB 970508, 8 Mayıs 1997 günü, saat 21.42'de (UTC) tespit edilmiş bir gama-ışın patlamasıdır. Bir gama-ışın patlaması, uzak galaksilerde meydana gelen ve gama ışını üreten patlamalar ve bunların yol açtığı çok parlak parıltıdır. Genelde uzun süren bir "artık parıltı" tarafından izlenirler.

<span class="mw-page-title-main">SN 1006</span> süpernova

SN 1006 yaklaşık olarak 7,200 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve 1006 yılında Dünya'dan yaygın olarak gözlemlenen bir süpernova. Yaklaşık -7.5 kadir'e ulaşan görsel büyüklüğüyle tarihin en parlak görünen yıldızlarından oldu. Bu "misafir yıldız" ilk olarak Kurt takımyıldızı içinde 1006 yılının 30 Nisan ve 1 Mayıs'ında Çin, Mısır, Irak, Japonya, İsviçre ve bir ihtimal Kuzey Amerika'dan gözlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">IC 443</span>

IC 443 İkizler takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 5.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir süpernova kalıntısı. Max Wolf tarafından 25 Eylül 1892 tarihinde keşfedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Hipernova</span> devasa yıldızların ölümü

Hipernova, süpernovadan yüzlerce kat güçlü olan yıldız ölüm şeklidir. Ölmekte olan yıldızın kutup bölgelerinde az olan basınç, patlamanın her yöne yayılması yerine kutupsal olarak iki yönlü ve daha yoğun olmasına sebep olur. Bu tür patlamada, patlama yönünde olan uzak cisimler büyük zarar görürken yakın olduğu halde patlama doğrultusunda olmayanlarsa az bir etkiye maruz kalırlar. Etkisi yıllarca sürebilir. Çok fazla radyasyon ve ışık yayar. Güneş'ten onlarca kat daha parlak olabilirler. Sönünce hiçbir etkisi kalmaz, ancak sönünceye kadar enerji yaymaya devam ederler.

<span class="mw-page-title-main">Simeis 147</span>

Simeis 147, Arabacı ve Boğa takımyıldızları arasındaki sınırda yer alan, yaklaşık olarak 3000 (±350) ışık yılı uzaklıkta bulunan bir süpernova kalıntısıdır. 1952 yılında Kırım Astrofizik Gözlemevi'nde Grigori Şayn ve ekibi tarafından bir Schmidt kamerası ve Hidrojen Alfa iletim yoluna yakın bir dar bant filtre kullanılarak keşfedildi. Son derece düşük parlaklığı nedeniyle gözlemlenmesi zordur.

<span class="mw-page-title-main">RCW 103</span>

RCW 103 cetvel takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 10.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir süpernova kalıntısıdır. 2.000 yıl yaşında olduğu tahmin edilen kalıntının kalbinde, x-ışını kaynağı 1E 161348-5055 bulunur.

<span class="mw-page-title-main">N63A</span>

N63A veya SNR 0535−660, Kılıçbalığı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 160.000 ışık yılı uzaklıkta ve Büyük Macellan Bulutu'ndaki H II bölgesi N63 içinde bulunan bir süpernova kalıntısıdır. 2.000 ile 5.000 yıl yaşında olduğu tahmin edilmektedir. N63A, bir süpernova kalıntısı olarak 1964 yılında D. S. Mathewson ve J. R. Healy tarafından tanımlanmıştır. Kalıntıyı oluşturan süpernovanın, Güneş'ten 50 kat daha büyük olduğu tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">SNR 0509-67.5</span>

SNR 0509-67.5, Kılıçbalığı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 160.000 ışık yılı uzaklıkta ve Büyük Macellan Bulutu içinde bulunan bir süpernova kalıntısıdır.

Teta<sup>1</sup> Orionis C

Teta1 Orionis C, Avcı takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 1.500 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve çoklu yıldız sisteminin birincil bileşeni olan mavi bir O-tipi ana kol yıldızıdır. Orion Bulutsusu'nun kalbinde bulunan Trapezium açık yıldız kümesinin bir üyesidir ve kümenin kalbindeki dört parlak yıldızın en büyüğüdür. Çıplak gözle görülebilen yıldızlar içinde en yüksek yüzey sıcaklığına sahip olan yıldız, görünür dalga boyunda tahmini -3,2 mutlak parlaklığı ile birlikte bilinen en aydınlık yıldızlardan birisidir.

<span class="mw-page-title-main">Dünya'ya yakın süpernova</span>

Dünya'ya yakın süpernova, Dünya'ya yakın bir yıldızın patlaması ile oluşan süpernovalardır. Biyosferde fark edilebilir etkiler yaratır.

<span class="mw-page-title-main">Atarca rüzgarı bulutsusu</span> atarca tarafından üretilen rüzgarlarla güçlendirilmiş süpernova kalıntısı kabuğunun içinde bulunan bir bulutsu

Atarca rüzgarı bulutsusu, bazen merkezindeki bir atarca tarafından üretilen rüzgarlarla güçlendirilmiş süpernova kalıntısı (SNR) kabuğunun içinde bulunan bir bulutsu türüdür. Yunanca "πλήρης", "pleres", yani "tamamlamak" anlamına gelen kelimeden türetilen pleryon olarak da adlandırılır. Bu bulutsular, 1976 yılında süpernova kalıntılarının içinde radyo dalga boylarında artışlar gösteren bir sınıf olarak önerildi. O zamandan beri bunların, kızılötesi, optik, milimetre, X-ışını ve gama ışını kaynakları olduğu bulunmuştur.