İçeriğe atla

Sâcoğulları

ساجیان (Farsça)
Sâcoğulları
889/890-942
BaşkentMaraga (889/890-901)
Erdebil (901–942)
Yaygın dil(ler)Farsça (Resmi)
HükûmetMonarşi
Emir 
• 889/890-901
Muhammed el-Afşin
• 929-942
Deysem
Tarihçe 
• Kuruluşu
889/890
• Dağılışı
942
Para birimiDinar
Öncüller
Ardıllar
Abbâsî Halifeliği
Müsafiriler

Sâciler veya Sâcoğulları, Azerbaycan'da[1] hüküm sürmüş bir hanedandır. Sâcoğulları hanedanı, Azerbaycan'daki bir halife hükümdar soyu idi. Sâciler, Orta Asya'daki Uşrusana kentinden göç etmiş, İrani (Soğd)[2][3][a] kökenli bir topluluk ya da Abbasi hizmetindeki Türk kökenli[5][6][7][8][9] bir komutan olan Ebu's-Sâc Dîvdad b. Yûsuf Dîvdest'in ailesindendir.

Tarihi

Azerbaycan hakimiyeti öncesi

Ebu's-Sâc muhtemelen 822–823 yıllarında, Ahmed b. Ebî Hâlid'in Uşrûsana'yı fethi üzerine ülkesini terk etmiştir.

Ebu's-Sâc'ın 879 yılında vefatı üzerine geride iki oğlu kalmıştı. Bunlar; Muhammed el-Afşin ve Yusuf idi.

Ebû Ubeydullah Muhammed el-Afşîn'e babasının ölümü üzerine 880'de Mekke valiliği ve Haremeyn verilmiştir. 878 yılından beri Mekke'nin kontrolünü elinde bulunduran Muhammed el-Mahzumi'yi 880 yılında yaptığı savaşla bu şehirden çıkarttı ve onun hâkimiyetinde bulunan Cidde şehrini aldı.

Sâcoğulları hükümdarları

Hükümdar Portre Tahta çıkışı Tahttan inmesi Ölüm
Muhammed ibn Ebu Sac
889/890-901[10]
889'ta Maraga'da
[11][12][13]
901
901
Berde, Azerbaycan
[14][15]
Yusuf
901–919 922-928[16]
901 yılının Ağustos ayı
Erdebil'de[17][18]
927
927 yılının Aralık ayının 27'si
Kufe, Irak
[19][20]
Sebuk
919-922
919'da Erdebil'de 922
Feth b. Afşin
928–929
928'de Erdebil'de
929 929 Erdebil, Azerbaycan
Muflih es-Saci
928–935
929'da Erdebil'de
935 935
Deysem
935–942
929'da Erdebil'de
942

Not listesi

  1. ^ "In ca. 279/892 the caliph Moʿtażed appointed one of his generals, Moḥammad b. Abi’l-Sāj, an Iranian from Central Asia, as governor of Azerbaijan and Armenia, and the family of the Sajids"[4]

Kaynakça

  1. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. 9'cu yüzyılda Hilafete karşı direniş zemininde Azerbaycan'da meydana gelen feodel devletlerden birisi de merkezi Erdebil şehri olan Saciler devleti idi. 
  2. ^ Clifford Edmund Bosworth, The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, Columbia University, 1996. pg 147: "The Sajids were a line of caliphal governors in north-western Persia, the family of a commander in the 'Abbasid service of Soghdian descent which became culturally Arabised."
  3. ^ V. Minorsky, Studies in Caucasian history, Cambridge University Press, 1957. pg 111
  4. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Bosworth isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
  5. ^ C. Defrémery, “Mémoire sur la famille des Sadjides Journal Asiaticque : 410 CI Huert Saciler Mad
  6. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. sülalenin mümessili sayılan Ebu Sac Divdad adlı sanlı türk komutanlarından biri olarak Hilafet ordusun savaşlarında defalarca sınanmıştı. 
  7. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 50. Uşrusana kökenli bir türk, Ebu Ubeydullah Muhammed el-Afşin'in kurduğu Sacoğullarının tarihini, değerli araştırmacı Hakkı D. Yıldız'ın 1976'dan itibaren neşrettiği çalışmaları sayesinde bugün oldukça da yeterli bir biçimde öğrenmiş bulunuyoruz. 
  8. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 55. Geniş İslam devleti sınırları içerisinde bulunmakla birlikte, iç ve dış siyasetlerinde tamamen müstakil hareket eden Sacoğulları, dönem olarak Mısır'daki Tolunoğulları (868-905) ile Ihşıdiler (935-969) arasında yer alan ikinci Türk hanedanıdır. 
  9. ^ Bünyadov, Ziya (2007). Azerbaycan 7-9'cu yüzyılda (Azerice). Bakü: Şark-Garb. s. 228. P. K. Juze'nin de belirttiği gibi Sacoğulları 9'cu yüzyılda ortaya çıkmış, Azerbaycan ve Ermenistan'a birkaç becerikli hükümdar vermiş olan türk sülalesindendiler. 
  10. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 51. 
  11. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. Hizmetleri ile halifenin rağbetini kazandığından dolayı 889'cu yılda Muhammed Azerbaycan hakimi tayin edildi. 
  12. ^ Büyük Sovyet Ansiklopedisi (Rusça). Moskova. 1955. ss. cilt 37, sayfa 582. O'nun oğlu Muhammed Afşin 889 yılında Azerbaycan'ı yönetmeğe başladı. 
  13. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 52. İşte bu çekilişle eski bölgelerini kaybeden Muhammed el-Afşin'e Muvafak, Azerbaycan valiliğini verdi. 276/889-890 
  14. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. Aynı yılın Mart ayında Berde şehrinde Muhammed de bu hastalıktan vefat etti. 
  15. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 53. Muhammed el-Afşin, Sacoğulları hanedanının mümessili olarak Azerbaycan ve Ermeniyye'de 11 sene süren yarı bağımsız bir valilikten sonra 288/901'de öldü. 
  16. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 53. 
  17. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. Aynı yılın Ağustos ayında Yusuf halifenin Azerbaycan hakimi ve valisi oldu. 
  18. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 53. Muhammed el-Afşin, Sacoğulları hanedanının mümessili olarak Azerbaycan ve Ermeniyye'de 11 sene süren yarı bağımsız bir valilikten sonra 288/901'de öldü. Afşin kendisinden sonra oğlunun başa geçmesini vasiyet etmişti. Ancak onun arzusu hilafına yerine kardeşi Yusuf geçti.  
  19. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 277. 927'ci yılın Aralık ayının 27'de Kufe şehri yakınlığındaki savaş zamanı Yusufun ordusu mağlup oldu. O kendisi yaralanarak esir alındı ve öldürüldü. 
  20. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 54. Kufe önündeki savaşta Yusuf, zaferin mutlak kendinde olduğunu düşündüğü bir sırada Ebu Tahir Süleyman el-Karmati'ye esir düştü. (8 Aralık 927) Sonuçta onun tarafından idam edildi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Bakü</span> Azerbaycanın başkenti

Bakü, Azerbaycan'ın, Hazar Denizi'nin batı kıyısında yer alan başkentidir. Kafkasya’nın en büyük şehri, en önemli kültür ve ticaret merkezidir. Ülkenin en doğusundaki ve en önemli sanayi, ticaret ve kültür merkezi olmanın yanı sıra bir liman kenti olarak da önemlidir. Şehirde yaşayanların büyük çoğunluğunu Azerbaycanlılar oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Sarı Saltuk</span> Türk ermiş

Sarı Saltuk Baba Balkanların Osmanlılar tarafından fethedilmesinden önce başlıca Balkanlarda ve civârındaki bölgelerde seyahat ederek insanlara İslâm'ı tebliğ eden Alevî-Bektâşî şeyhi ve Türkmen bir Derviştir.

<span class="mw-page-title-main">Nesîmî</span> 14. yüzyılda yaşamış Türk divan şairi

İmadeddin Nesimî, 14. yüzyılda yaşamış Hurûfi meşrep Azerbaycanlı divan şairi. Alevilik ve Bektaşilikte Yedi Ulu Ozan'dan birisi olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti</span> ilk Azerbaycan cumhuriyeti (28 Mayıs 1918-28 Nisan 1920)

Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti veya kısaca Azerbaycan Cumhuriyeti, Doğu Kafkasya'da yerleşmiş ve yüzölçümü 147.629 km2 olan, Müslüman ve Türk toplumlarında kurulan ilk laik ve demokratik devlet. Nüfusu 2 milyon kişiye ulaşan cumhuriyetin sınırları kuzeyde Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti, kuzeybatıda Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti, batıda Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti ve güneyde İran'la belirlenmiştir. Azerbaycan'da en büyük şehir olan Bakü'nün Bolşevik Bakü Sovyeti'nin kontrolünde olması nedeniyle, AHC'nin geçici başkenti Gence olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Hatice bint Hüveylid</span> İslam peygamberi Muhammedin ilk eşi

Hatice bint Hüveylid, İslam peygamberi Muhammed'in ilk eşidir. Müslüman olmadan önceki lakabı, "temiz, pak, arınmış" anlamlarına gelen Tâhire idi.

<span class="mw-page-title-main">Mehmed Emin Resulzâde</span> Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin kurucusu

Mehmed Emin Resulzâde, Azeri devlet adamı ve Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurucusu.

<span class="mw-page-title-main">Ahmet Ağaoğlu (siyasetçi)</span> Azerbaycanlı siyasetçi ve gazeteci

Ahmet Akif Ağaoğlu, Azerbaycan asıllı Türk siyasetçi, hukukçu, yazar ve gazeteci. Liberal Kemalizmin kurucusuydu.

Mustafa Sait Yazıcıoğlu, Türk siyasetçi ve ilahiyatçı, 14. Diyanet İşleri Başkanı. Tokat Belediye Başkanı Mehmet Kemal Yazıcıoğlu'nun amcası.

Hasan Aksay, Türk siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Miranşah</span> Timur un oğlu ve Timurluların Azerbaycan Valisi

Mirza Miranşah tam adıyla Mirza Celaleddin Miranşah Timur'un oğlu, askeri komutanı ve Azerbaycan valisidir.

İbrahim Sarıçam, Türk ilahiyatçı, İslam tarihi profesörü.

Azerbaycan'da din, Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasına göre Azerbaycan laik devlettir. Azerbaycan Cumhuriyeti'nde din devletten ayrıdır.

Tofik İsmayıl oğlu Hacıyev — Azerbaycan dilcisi, türkolog-alim, filoloji bilimleri doktoru, Azerbaycan Cumhuriyetinin halk maarifi bakanı (1993), Nesimi Dilcilik Enstitüsünün müdürü (—2015), Bakü Devlet Üniversitesinin Türkoloji bölümünün müdürü (—2015), AMEA-nın hakiki üyesi, akademisyen (2014)

I. Yezid Mezyed ya da Ebu Tahir Yezid bin Muhammet, Şirvanşahlar Devleti'nin 6. şahı ve Şirvanşah III. Muhammet'in babası.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan mimarisi</span>

Azerbaycan mimarisi Azerbaycan'daki mimari gelişmeyi ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan İlahiyat Enstitüsü</span> Eğitim kurumu

Azerbaycan İlahiyat Enstitüsü, Azerbaycan'da dini ile manevi yapının korunması ve geliştirilmesi, dini faaliyetlerin icrası için ihtisaslı kadroların hazırlanmasını temin edecek bir yüksek eğitim kurumu. Azerbaycan İlahiyat Enstitüsünün eski rektörü Ceyhun Memmedov'dur. Enstitünün şu anki rektörü Agil Şirinov'dur.

Azerbaycan'da din özgürlüğü, anayasasının 18. maddesine göre laik bir ülkedir. Azerbaycan'da laiklik, özellikle Sovyetler Birliği döneminde yaygınlaşmış ve yerleşmiştir.

Ebu Übeydullâh Muhammed bin Ebu Sac veya Muhammed ibn Ebû Sac veya Sacoğlu Mehmet, Ebû Sâc Divdattan sonra Saciler Devleti'nin ikinci hükümdari. Sacî Tarihinde ilk kez "Afşin" unvanı kullanmıştır. Bu sebepten de bazen yanlış olarak Sâcoğlu Devleti'nin ilk hükümdarı diye anılır. Ebu Sac Divdat'ın oğlu, Yusuf ibn Ebu Sac'ın kardeşidir. Devletin üçüncü hükümdarı ve ikinci afşini Divdâd ibn Muhammed'in babasıdır. Güney Azerbaycan'da dünyaya gelmiş, 901 yılında da Kuzey Azerbaycan'ın Berde şehrinde vefât etmiştir. Devrinde devlet hâlâ Hilafet'e vergi ödese de, ilk kez olarak kendi adından sikke kestirmiştir. Bunu Azerbaycan'da bulunan Sâcî devrine ait sikkeler ispat etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Faik Elekberli</span>

Faik Elekberli, Azerbaycan Millî İlimler Akademisi araştırmacısı, Felsefe ve Sosyoloji Enstitüsünde felsefe doktoru, Türkolog ve bilim insanı.

Hamid Memmedzadeh Azerbaycanlı yazar, edebiyat eleştirmeni.