İçeriğe atla

Rumen Köprübaşı

Polonya (1922–1938). Romanya (koyu kahverengi) Polonya'nın güneydoğusundadır.
14 Eylül 1939 sonrası Polonya ve Alman kuvvetleri ve bu tarihten sonra asker hareketleri.

Romanya Köprübaşı (Lehçe: Przedmoście rumuńskie; Rumence: Capul de pod român), Polonya'nın güneydoğusunda, şu anda Ukrayna'da bulunan bir alandı. 1939'da İkinci Dünya Savaşı'nın başlangıcında Polonya'nın işgali sırasında, Polonya başkomutanı, Polonya Mareşali Edward Rydz-Śmigły, Vistül'ün doğusunda savaşan tüm Polonya birliklerine Lviv'e ve ardından 14 Eylül'de Romanya ve Sovyetler Birliği sınırlarındaki tepelere çekilme emri verdi. O sırada yaklaşık yaklaşık 20 tümen hala hali hazırda savaşmaktaydı. 17 Eylül'de ise Kızıl Ordu saldırdıktan sonra, Rydz-Śmigły tüm birimlere Romanya ve Macaristan'a çekilme emri verdi, ancak birimler arasında iletişim kesintiye uğramıştı.

Plan, Polonya sınırlarını savunmanın imkansız olması durumunda varsayılan bir plandı ve Polonya kuvvetlerinin bölgeye çekilebileceğini, kışa kadar başarılı bir savunma düzenleyebileceğini ve Batı Cephesinde vadedilen Fransız saldırısı başlayana kadar dayanabileceğini varsaydı. Rydz-Śmigły, tepelerin, vadilerin, bataklıkların ve Strıy ve Dinyester nehirlerinin Alman ilerlemesine karşı doğal savunma hatları sağlayacağını tahmin etti. Bölge aynı zamanda üçüncü Polonya birlikleri için hazırlanan birçok cephaneye de ev sahipliği yapıyordu ve bölge, Polonya birliklerini ikmal etmek için kullanılabilecek Romanya'nın Köstence limanına nakliye ile bağlanmıştı.

Plan, Polonya-Romen ittifakının Polonya tarafından harekete geçirilmemesinin nedenlerinden biriydi. Polonya ve Romanya 1921'den beri müttefikti ve savunma paktı 1939'a kadar hala geçerliydi. Ancak Polonya hükûmeti, Romanya'da güvenli bir sığınak ve Köstence'nin güvenli limanına sahip olmanın çok daha yararlı olacağına karar verdi.[1] Müttefik ticaret gemileri, Polonya'yı savaşmaya devam ettirmek için gerekli olacaktır. Polonya Donanması ve ticari deniz kuvvetlerinin çoğu 1 Eylül'den önce tahliye edilmişti (bkz. Peking Planı). Tahliye edilen gemiler, Fransız ve İngiliz limanlarından faaliyet gösterecek ve malzemeleri Romanya üzerinden teslim edecekti.

Polonya'nın Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında paylaşılmasını sağlayan Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı'nın gizli protokolüne bağlı olarak Sovyetler, 17 Eylül'ün erken saatlerinde Polonya'yı doğudan işgal etti ve Polonya ile yaptığı saldırmazlık paktını ihlal etti. Ancak Fransızlar, vaatlerine rağmen, Almanya'ya karşı önemli bir saldırı başlatmamıştı, bu da Polonya Ordusunun en azından ülkenin doğu bölgelerinde dayanmasını imkansız hale getirdi. O günün geç saatlerinde, Polonya hükûmeti ve askeri yüksek komuta üyeleri, batıdaki Polonya kuvvetlerinin oluşturulmakta olduğu Fransa'ya taşınmak amacıyla Polonya-Romanya sınırını geçtiler.

Polonyalı birliklere Polonya'yı boşaltmaları ve Fransa'da yeniden örgütlenmeleri emredildi. Tomaszów Lubelski Muharebesi'ndeki Kraków Ordusu gibi Polonyalı birimler, Romanya Köprübaşı'na giden yolu temizlemek için yeni karşı saldırılar başlattı.[2] Kazimierz Sosnkowski'nin birimlerinden bazıları Almanların ele geçirilmesinden kaçmayı başardı ve Lviv'de savaşa devam etti, ancak diğerler birimler durduruldu ve Sovyet zırhlı birimleri tarafından ele geçirildi. Romanya Köprübaşı'nın kaderini belirleyen, iki cepheli bir savaş yaratan Kızıl Ordu'nun müdahalesiydi. Parçalanmış Polonyalı birimler, sınırlı bir başarı ile güneye doğru ilerlemeye ve yolları açmaya çalıştı ve Almanları yavaşlatan dikkat dağıtıcı çatışmalar başlattı. Polonya'nın Lviv Muharebesi'nde Almanlar ve Sovyetler tarafından yenilmesi, Romanya Köprübaşı'na giden yolu açma çabalarını da boşa çıkardı. Bununla birlikte, birçok küçük Polonyalı asker grubu gece sınırı geçti.

120.000 kadar Polonyalı asker, Romanya Köprübaşı bölgesinden tarafsız Romanya ve Macaristan'a çekildi. Bu birliklerin çoğu, 1939 ve 1940 yıllarında Batı'da Fransa ve Birleşik Krallık'ta yeni kurulan Polonya Silahlı Kuvvetlerine katıldı.[3] Nazi Almanyası, Barbarossa Harekatı sırasında Sovyetler Birliği'ne saldırana ve Amerika Birleşik Devletleri savaşa katılana kadar, Polonya Ordusu Müttefiklerin en büyük güçlerinden biriydi.

Rumen hükûmeti ayrıca 1939'da Polonya Ulusal Bankası hazinesini aldı. 82.403 kg altın içeren 1.261 kasadan oluşan bir kısmı Köstence limanında ticari bir gemiye yüklendi ve Batı Avrupa'ya nakledildi. Karadeniz'de Sovyet denizaltıları tarafından durdurulmasını önlemek için nakliyeye Romanya Donanması gemileri eşlik etti. Hazinenin ikinci kısmı Romanya Ulusal Bankasına yatırıldı ve 17 Eylül 1947'de Polonya'ya iade edildi.

Kaynakça

  1. ^ Koskodan, Kenneth K. (20 Ara 2011). "No Greater Ally: The Untold Story of Poland's Forces in World War II". Bloomsbury Publishing – Google Books vasıtasıyla. 
  2. ^ Baliszewski, Dariusz (19 Eyl 2004). "Most honoru". Historia. 17 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2024. 
  3. ^ Peszke, Michael Alfred (30 Oca 2005). "The Polish Underground Army, the Western Allies, and the Failure of Strategic Unity in World War II". McFarland. 27 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2023 – Google Books vasıtasıyla. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">II. Dünya Savaşı</span> 1939-1945 yılları arasındaki küresel savaş

II. Dünya Savaşı, 1939'dan 1945'e kadar süren küresel savaştır. Savaşa dönemin büyük güçleri ve dünya ülkelerinin büyük çoğunluğu katıldı, Müttefikler ve Mihver olmak üzere iki karşıt askerî ittifak kuruldu. 30'dan fazla ülkeden gelen 100 milyondan fazla personelin doğrudan katıldığı bu topyekûn savaşta, savaşın büyük tarafları tüm ekonomik, endüstriyel ve bilimsel kapasitelerini savaş için seferber ettiler. 70 ila 85 milyon ölümle sonuçlanan II. Dünya Savaşı, insanlık tarihindeki en ölümcül savaştı ve savaş boyunca askerî personelden daha çok sivil kayıp verildi. Milyonlarca insan soykırımdan, planlanmış açlık ölümlerinden, katliamlardan ve hastalıklardan öldü. Tanklar, zırhlı araçlar, savaş uçakları, stratejik bombardımanlar, uçak gemileri, radar ve sonar, nükleer silahların geliştirilmesi ve roketler gibi birçok savaş teknolojisi savaşta önemli rol oynadı.

<span class="mw-page-title-main">Varşova Paktı</span> Komünist ülkeler arasında imzalanan uluslararası askerî ittifak antlaşması

Varşova Paktı ya da resmi olarak Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Antlaşması, 14 Mayıs 1955 tarihinde Varşova'da, sekiz sosyalist ülkenin imzası ile kurulan askeri ve siyasal birlik. Antlaşmayı imzalayan ülkeler Arnavutluk, Bulgaristan, Çekoslovakya, Doğu Almanya, Macaristan, Polonya, Romanya ve SSCB'ydi. Anlaşma, daha önceleri SSCB ile Çekoslovakya (1943); Polonya (1945); Bulgaristan, Macaristan ve Romanya (1948) arasında imzalanan ikili anlaşmaları bütünlüyordu. Pakt, Macaristan, Çekoslovakya ve Afganistan'ın işgalleri gibi önemli siyasal olaylarda askeri unsur olarak yer almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Polonya Seferi</span> Avrupada II. Dünya Savaşının ilk çatışması

Polonya Seferi veya Polonya'nın İşgali, II. Dünya Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilir. Nazi Almanyası'nın işgal harekâtı Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı'nın imzalanmasından bir hafta sonra, 1 Eylül 1939'da başlamış ve 6 Ekim 1939'da Almanya ve Sovyetler Birliği'nin Polonya'nın tamamını işgal etmeleriyle son bulmuştur. Alman saldırısı, savaş ilanı olmadan yapılmıştı. Bu saldırı uluslararası hukuka aykırı bir saldırı savaşıdır.

<span class="mw-page-title-main">Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı</span> 1939 yılında Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan tarafsızlık paktı

Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı veya Molotov - Ribbentrop Paktı, Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında Doğu Avrupa'yı aralarında paylaşan bir saldırmazlık paktıydı. Pakt 23 Ağustos 1939'da Moskova'da Almanya Dışişleri Bakanı Joachim von Ribbentrop ve Sovyet Dışişleri Bakanı Vyaçeslav Molotov tarafından imzalandı ve resmi olarak Almanya ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Arasında Saldırmazlık Antlaşması olarak biliniyordu. Gayri resmi olarak; Hitler-Stalin Paktı, Nazi-Sovyet Paktı veya Nazi-Sovyet İttifakı olarak da anıldı.

<span class="mw-page-title-main">Tuhaf Savaş</span> İkinci Dünya Savaşının başlangıcında, Batı Cephesinde yalnızca bir sınırlı askeri kara harekâtının yapıldığı sekiz aylık dönem

Tuhaf Savaş, II. Dünya Savaşı kıta Avrupası savaşları içinde geçen, Polonya'nın işgali başlangıcıyla Fransa Seferi başlangıcı arasında geçen harekât ve muharebe dizisidir.

<span class="mw-page-title-main">Polonya tarihi</span>

Polonya tarihi ya da Lehistan tarihi bugünkü Polonya Cumhuriyeti topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Lvov-Sandomierz Taarruzu</span>

Lvov-Sandomierz Taarruzu ya da Lvov-Sandomierz Stratejik Taarruz Harekâtı, Kızıl Ordu'nun 1944 yılı Temmuz ayı ortalarında başladığı ve Alman kuvvetlerini Ukrayna'dan ve Doğu Polonya'dan atmayı amaçlayan genel taarruzudur. Bir aydan uzun bir süre devam eden Sovyet taarruzları, belirlenen hedeflerine ulaşmıştır. Lvov-Sandomierz Stratejik Taarruz Harekâtı, üç taarruz harekâtından oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği'nin Polonya'yı işgali</span> 1939 yılında II. Dünya Savaşı sırasında Sovyetler Birliğinin Polonyayı işgali

Sovyetler Birliği'nin Polonya'yı işgali II. Dünya Savaşı'nın başlangıç aşamasında Nazi Almanyası'nın Polonya Seferi'nden sonra 17 Eylül 1939'da resmi bir savaş bildirimi yayınlanarak Sovyetler Birliği'nin Polonya'ya düzenlediği askerî harekâttır. Polonya'nın istilasının planı 23 Ağustos 1939 tarihinde imzalanan Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı'nda kararlaştırılmıştı.

<span class="mw-page-title-main">Kolberg Muharebesi (1945)</span>

Kolberg Muharebesi, II. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi'ndeki Sovyet Doğu Pomeranya Taarruzu sırasında gerçekleşen bir savaştır. Bu muharebeyle Sovyet ve Polonyalı müttefik kuvvetleri, bugünkü Polonya sınırları içinde bulunan Kolberg'i Alman kuvvetlerinden almıştır. Muharebe, 4 - 18 Mart 1945 tarihleri arasında yoğun sokak çatışmaları şeklinde cereyan etmiştir. Alman komutanlığı, 18 Mart 1945 tarihinde kent Polonya kuvvetlerine bırakılmadan önce askerî personeli ve Almanca konuşan sivil halkı deniz yoluyla tahliyeyi tamamlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Aleksander Krzyżanowski</span>

Aleksander Wilk Krzyżanowski (1895-1951), Polonyalı subay, II. Dünya Savaşı sırasında Polonya direniş üyesi ve direniş ordusu olan Armia Krajowa Vilnius bölgesi komutanı.

<span class="mw-page-title-main">Stalin Hattı</span>

Stalin Hattı, Sovyetler Birliği'nin batı sınırı boyunca uzanan bir tahkimatlar dizisidir. Batıdan gelecek bir saldırı karşısında Sovyet sınırlarını korumak üzere 1930'lu yıllarda inşasına başlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İkinci Polonya Cumhuriyeti</span> 1918-1939 arasında hüküm sürmüş devlet

İkinci Polonya Cumhuriyeti, I. Dünya Savaşı'nın sonu olan 1918 yılından II. Dünya Savaşı'nın başlangıcı olan 1939 yılına kadar Orta ve Doğu Avrupa'da siyasal varlığını sürdürmüş bir devlettir. 1939 yılında Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği'nin işgali sonucunda sınırları Nazi Almanyası, Sovyetler Birliği ve Slovak Cumhuriyeti arasında paylaştırıldı. İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin Çekoslovakya, Weimar Cumhuriyeti, Letonya, Litvanya, Romanya Krallığı ve Sovyetler Birliği ile sınırı vardı. Sürgündeki Polonya hükûmeti, önce Paris'te ve daha sonra 1940'taki Fransa'nın düşüşünde Londra'da kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Ignacy Mościcki</span>

Ignacy Mościcki, 1926-1939 yılları arası Polonya Cumhurbaşkanlığı görevini yapmış politikacı ve kimyager. Polonya Cumhuriyeti tarihinin en uzun süre görev yapan kişidir. Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği Polonya'yı işgal ettiğinde Polonya Cumhurbaşkanıydı.

<span class="mw-page-title-main">Sovyet-Polonya Saldırmazlık Paktı</span>

Sovyet-Polonya Saldırmazlık Paktı 1932'de Polonya ve Sovyetler Birliği temsilcileri tarafından imzalanan bir saldırmazlık paktıydı. Pakt, Sovyetler Birliği tarafından 17 Eylül 1939'da Sovyetlerin Polonya'yı işgali sırasında tek taraflı olarak bozuldu.

Polonya-Romen ittifakı, savaşlar arası dönemde İkinci Polonya Cumhuriyeti ve Romanya Krallığı tarafından imzalanan bir dizi antlaşmaydı. Bunlardan ilki 1921'de imzalandı ve antlaşmalar birlikte iki ülke arasında 1939'da başlayan İkinci Dünya Savaşı'na kadar süren iyi dış ilişkilerin temelini oluşturdu.

<span class="mw-page-title-main">Peking Planı</span>

Peking Planı, Polonya Donanması'na ait üç muhrip olan Burza, Błyskawica ve Grom'un Ağustos sonu ve Eylül 1939 başlarında Birleşik Krallık'a tahliye edildiği bir operasyondu. Onlara İngiliz limanlarına demirlemelerini ve Nazi Almanyası ile bir savaş durumunda İngiliz Kraliyet Donanmasına yardım etmeleri emredildi. Plan başarılı oldu ve gemilerin Alman işgalinde belirli bir yıkımdan veya ele geçirilmeden kaçmasına izin verdi.

Doğu Planı, 1920'lerde ve 1930'larda Sovyetler Birliği'ne karşı savaş durumunda oluşturulan bir Polonya savunma askeri planıydı. Batı Planı'nın aksine, İkinci Polonya Cumhuriyeti hükûmeti Sovyetler Birliği'ni tam ölçekli bir savaş başlatabilecek en büyük potansiyel askeri tehdit olarak gördüğü için, tüm savaş arası dönemde hazırlanıyordu. Bununla birlikte, bugün orijinal plandan yalnızca birkaç tarihi belge kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Batı Planı</span>

Batı Planı, İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin Polonya Ordusu'nun Nazi Almanyası'ndan gelen işgale karşı savunma amaçlı bir askeri planıydı. 1930'ların sonunda tasarlandı.

<span class="mw-page-title-main">Józef Beck</span>

Józef Beck, İkinci Polonya Cumhuriyeti'nde diplomat ve askeri subay olarak görev yapan Polonyalı bir devlet adamıydı. Józef Piłsudski'nin yakın bir arkadaşı olan Beck, en çok 1930'larda Polonya dışişleri bakanı olması ve büyük ölçüde Polonya dış politikasını belirlemesiyle ünlüdür.

<span class="mw-page-title-main">Fırtına Harekatı</span>

Fırtına Harekâtı, Polonya direnişinin baskın gücü olan Polonya İç Ordusu tarafından işgalci Alman kuvvetlerine karşı II. Dünya Savaşı sırasında gerçekleştirilen bir dizi ayaklanmaydı.