İçeriğe atla

Rowlatt Yasaları

Rowlatt Yasaları, Hindistan'da İngiliz yönetimi tarafından çıkarılan ve savaş zamanındaki olağanüstü önlemlerin sürdürülmesini amaçlayan yasalar (Şubat 1919). Siyasal davalarda yargılanmanın jüri olmadan yapılmasına ve kuşkulu kişilerin yargılanmadan gözaltına alınmasına izin veren bu yasalar Yargıç Rowlatt başkanlığındaki bir komitenin raporuna (1918) dayanıyordu. Rowlatt Yasaları Mahatma Gandhi'nin Amritsar Katliamı'yla sonuçlanan bir protesto hareketi ile Pasif Direniş Eylemi başlatmasına yol açtı.

Tasarının ismi onu tasarlayan kişi olan Sidney Rowlatt'tan gelmektedir. Tasarının yapılma amacı Raj'daki protesto ve mitinglerin etkisini tamamen kaybetmesini sağlamak ve olası isyanlar karşısında gücü elde bulundurmaktı. Diğer Hint liderler arasında Mahatma Gandhi, yasayı çok eleştirdi ve basın özgürlüğü hakkını kullanan herkesin siyasi suçlara karşılık olarak cezalandırılmaması gerektiğini savundu. Bu tasarının kabul olması üzerine halk protesto ve miting faaliyetlerine hız verdi. Pencap'ta protesto hareketleri çok fazla etki gösteriyordu. Bunun üzerine 10 Nisan'da kongrenin iki lideri Dr. Satya Pal ve Dr. Saifuddin Kitchlew tutuklandı ve Dharamsala'ya gizlice götürüldü. Ordu Pencap'a çağrıldı. 13 Nisan'da komşu köylerden gelen insanlar Baisakhi Günü kutlamaları için toplandılar ve Amritsar'daki iki önemli Hint liderinin sınır dışı edilmesini protesto ettiler. Bu da 1919'daki meşhur Jallianwala Bagh Katliamı'na yol açtı.[1][2]

Baskıya Yönelik Kanunlar Komitesi'nin raporunu kabul eden Hindistan Hükümeti, Mart 1922'de Rowlatt Yasası, Basın Kanunu ve yirmi iki yasayı yürürlükten kaldırmıştır.[3]

Kaynakça

  1. ^ "From the Land of Paradise to the Holy City". The Tribune. 26 Ocak 2006. 6 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  2. ^ "Op-ed: Let's not forget Jallianwala Bagh". Daily Times. 13 Nisan 2003. 6 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  3. ^ The history of British India: a chronology 20 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., John F. Riddick, 2006

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Pakistan</span> Güney Asyada bir ülke

Pakistan, resmî adıyla Pakistan İslam Cumhuriyeti, Güney Asya'da bir ülkedir. 241,49 milyonu aşan nüfusuyla dünyanın en kalabalık beşinci ülkesidir. En büyük ikinci Müslüman topluluğuna sahiptir. 881.913 km²'lik yüzölçümü ile bu alanda 33. sıradadır. Pakistan'ın güneyde Umman Denizi ve Körfezi'ne 1046 km kıyısı vardır. Doğuda Hindistan, batıda Afganistan, güneybatıda İran ve kuzeydoğuda Çin ile komşudur. Kuzeybatıda Afganistan'ın Vahan Koridoru Pakistan'ı Tacikistan'dan ince bir hatla ayırır. Ayrıca Umman ile deniz sınırı bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mahatma Gandi</span> Hint bağımsızlık aktivisti (1869–1948)

Mohandas Karamçand Gandi, Hindistan'ın ve Hindistan Bağımsızlık Hareketi'nin siyasi ve ruhani lideri. Görüşleri Gandizm olarak anılır. Kötülüğe karşı aktif ama şiddetsiz direniş ve gerçek ile ilgili olan Satyagraha felsefesinin öncüsüdür. Bu felsefe Hindistan'ı bağımsızlığına kavuşturmuş ve dünya üzerinde vatandaşlık hakları ve özgürlük savunucularına ilham kaynağı olmuştur. Gandi, Hindistan'da ve dünyada, Tagore tarafından verilen ve yüce ruh anlamına gelen Mahatma ve baba anlamına gelen bapu adlarıyla anılır. Hindistan'da resmî olarak "Ulusun Babası" ilan edilmiştir ve doğum günü olan 2 Ekim Gandhi Jayanti adıyla ulusal tatil olarak kutlanır. 15 Haziran 2007'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu oybirliği ile 2 Ekim gününü "Dünya Şiddetsizlik Günü" olarak ilan etmiştir. Gandi, hakkında en fazla eser yazılan kişiler listesinde 8. sırada yer almıştır.

<span class="mw-page-title-main">İndira Gandi</span> 3. Hindistan başbakanı

İndira Priyadarşini Gandhi, Hindistan'da 2 defa başbakanlık yapmış politikacı. Hindistan tarihindeki tek kadın başbakan olan Gandhi, ayrıca en uzun süre görev yapan ikinci başbakandır.

<span class="mw-page-title-main">Rabindranath Tagore</span> Bengalli şair ve filozof

Rabindranath Tagore, Hint yazar.

<span class="mw-page-title-main">Sultanahmet Mitingleri</span> 1919da İzmirin İşgali üzerine düzenlenen mitingler

Sultanahmet Mitingleri, 15 Mayıs 1919'da İzmir'in İşgali üzerine Türk Ocağı ve Karakol Cemiyeti tarafından İstanbul'da Sultanahmet Meydanı'nda ilki 23 Mayıs 1919'da düzenlenen, her birine yaklaşık 150-200 bin kişinin katıldığı dört mitingdir.

<span class="mw-page-title-main">İzmir'in İşgali</span> Yunanistanın 1919-1922 yıllarında İzmirde gerçekleştirdiği işgal

İzmir'in İşgali, I. Dünya Savaşı sonrasında Paris'te toplanan uluslararası barış konferansının kararıyla İzmir kentinin 15 Mayıs 1919'da Yunanistan Krallığı tarafından işgaliyle başlayan ve 7 Eylül 1922'de Yunan ordusunun İzmir'i terk etmesinin ardından 9 Eylül 1922'de Türk ordusunun kente girmesiyle sona eren işgal.

<span class="mw-page-title-main">C. Sankaran Nair</span>

Sir Çettur Sankaran Nair, Hint hukukçu ve devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Amritsar Katliamı</span>

Amritsar Katliamı, 1919 yılında Britanyalıların, sömürgeleri altındaki Hintlere karşı yürüttükleri sistematik katliam.

<span class="mw-page-title-main">Bal Gangadhar Tilak</span>

Bal Gangadhar Tilak, Hint bilim insanı, hukukçu, matematikçi, düşünür ve milliyetçi önderdir. 1914'te Hint Yönetsel Özerklik Birliği'ni kurarak başkanlığını üstlenmiş, 1916'da Muhammed Ali Cinnah'la bağımsızlık mücadelesinde Hindu-Müslüman birliğini sağlayan Lucknow Paktı'nı imzalamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hindistan bayrağı</span> Ulusal bayrak

Hindistan bayrağı, Hindistan devletinin resmi bayrağı. Hindistan'ın bağımsızlığını kazandığı 1947 yılında kabul edildi.

Kast sistemi veya kast, bir bireyin belirli bir sosyal tabakalaşma sistemi içinde doğduğu sabit bir toplumsal gruptur. Böyle bir sistem içinde, bireylerin yalnızca aynı kast içinde evlenmeleri (endogami), genellikle belirli bir meslekle bağlantılı yaşam tarzlarını takip etmeleri, bir hiyerarşi içinde gözlemlenen ritüel bir statüye sahip olmaları ve belirli kastların diğerlerinden daha saf veya daha kirli olduğu düşünülen kültürel dışlama kavramlarına dayalı olarak diğerleriyle etkileşimde bulunmaları beklenir. “Kast” terimi ayrıca karıncalar, arılar ve termitler gibi ösosyal böceklerdeki morfolojik gruplara da uygulanır.

<span class="mw-page-title-main">Cumhuriyet Mitingleri</span>

Cumhuriyet Mitingleri, 2007 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan veya başka bir Millî Görüş kökenli siyasetçinin olası cumhurbaşkanı adaylığına karşı düzenlenen mitingler. Ankara, İstanbul, İzmir gibi büyük şehirlerde, 2007 yılının Nisan ve Mayıs aylarında yapılan mitinglerin duyurulmasında "cumhuriyetine sahip çık" mesajı kullanıldı.

<span class="mw-page-title-main">I. Hindistan-Pakistan Savaşı</span>

Birinci Hindistan-Pakistan Savaşı, Birinci Keşmir Savaşı ya da 1947 Hindistan-Pakistan Savaşı 1947-1948 yılları arasında Hindistan ile Pakistan arasında Keşmir toprakları için gerçekleşmiş olan ilk savaştır.

<span class="mw-page-title-main">Palk Boğazı</span>

Palk Strait, Hindistan bölgesi Tamil Nadu ile ada ülkesi Sri Lanka'nın Mannar Bölgesi arasındaki bir boğazdır. Kuzeydoğu'daki Bengal Körfezi ile Palk Körfezi'ni, dolayısıyla güneybatıdaki Mannar Körfezi'ni birbirine bağlar. Boğaz, 53'e 80 km genişliktedir. Tamil Nadu'daki Vaigai Nehri gibi pek çok nehir buraya akar. Bu boğaz ismini, Company Raj döneminde Madras Başkanlığı valiliği yapan (1755-1763) Robert Palk'tan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Asya İlişkileri Konferansı</span>

Asya İlişkileri Konferansı, 1947 yılının Mart-Nisan aylarında Yeni Delhi'de yapıldı. Kongrenin ev sahibi, daha sonra bağımsız Hindistan'ın temelini oluşturacak bölgesel hükûmetin başbakanı Jawaharlal Nehru'ydu. Konferans, Asya'daki pek çok bağımsızlık hareketi liderini bir araya getirdi. Aynı zamanda "Asya birliğini" sağlamaya yönelik ilk siyasi girişim olarak takdim edildi. Konferans, Asya ülkelerinin yöneticilerini aynı platformda bir araya getirerek, Asya Kıtası'ndaki insanların sosyal, ekonomik ve kültürel sorunlarını tartışarak çözüm aramak, ülkeler ve halkalar arası ilişkilerin gelişmesini teşvik etmek ve karşılıklı anlayış ve iş birliğini geliştirmeyi amaçlıyordu.

Hint Müslüman Hareketi olarak da anılan Hint Hilâfet Hareketi (1919-1924), Sünni Müslümanların lideri kabul edilen Osmanlı halifesini etkin bir siyasi otorite haline getirmek amacıyla Şevket Ali, Muhammed Ali Cevher, Hakim Ecmel Han ve Ebul Kelam Azad liderliğindeki Britanya Hindistanı Müslümanları tarafından başlatılan pan-İslamcı bir siyasi protesto kampanyasıydı. Hareket, Türkiye'nin daha olumlu bir diplomatik mevki kazandığı ve laikliğe yöneldiği 1922 sonlarında çöktü. 1924'e gelindiğinde Türkiye halifenin rolünü ortadan kaldırdı.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan'da sansür</span>

Ermenistan'da sansür, farklı zamanlarda çeşitli yasalarla yürürlükte olmakla beraber uzun bir tarihe sahiptir.

<i>Sevgili Dostum Hitler</i> Hint yapımı film

Hindistan'da Gandi'den Hitler'e adıyla gösterime giren Sevgili Dostum Hitler, Mahatma Gandi'nin Nazi Partisi lideri, Almanya Şansölyesi ve Nazi Almanyası diktatörü Adolf Hitler'e yazdığı mektuplara dayanan 2011 yapımı bir Hint savaş draması filmidir. Adolf Hitler rolünde Raghubir Yadav ve Eva Braun rolünde Neha Dhupia'nın oynadığı filmin yönetmenliğini Rakesh Ranjan Kumar, yapımcılığını ise Amrapali Media Vision yapım şirketi altında Anil Kumar Sharma üstlendi. Film ilk olarak 61. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde gösterildi ve olumsuz eleştiriler aldı. Film Business Asia, "kışkırtıcı başlığına rağmen filmin katil Führer'e bir övgü olmadığını" aktardı. Hindistan'da 29 Temmuz 2011 tarihinde gösterime girdi.

<span class="mw-page-title-main">Vallabhbhai Patel</span>

Vallabhbhai Jhaverbhai Patel, genellikle Sardar Patel olarak bilinen, 1947'den 1950'ye kadar Hindistan'ın ilk Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı olarak görev yapan Hintli bir avukat, etkili siyasi lider ve devlet adamıydı. Ülkenin bağımsızlık mücadelesinde lider bir rol oynayan ve birleşik, bağımsız bir ulusla bütünleşmesine önderlik eden Hindistan Ulusal Kongresi'nin avukatı ve kıdemli lideriydi. Hindistan'da ve başka yerlerde genellikle Hintçe, Urduca, Bengalce ve Farsça "şef" anlamına gelen Sardar olarak anılır. Hindistan'ın siyasi entegrasyonu ve 1947 Hint-Pakistan Savaşı sırasında İçişleri Bakanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Rajiv Gandi suikasti</span> 1991 yılında Rajiv Gandiye yapılan suikast

Rajiv Ratna Gandi suikasti X, Hindistan Başbakanı Rajiv Gandi’ye karşı 21 Mayıs 1991 tarihinde Tamil Kaplanları mensubu Nalini Shiran tarafından yapılan ve Gandi’nin ölümüyle sonuçlanan suikast girişimi.