İçeriğe atla

Rize alabalığı

Rize alabalığı
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem:Animalia
Şube:Chordata
Sınıf:Teleostei
Takım:Salmoniformes
Familya:Salmonidae
Alt familya:Salmoninae
Cins:Salmo
Tür: S. rizeensis
Alt tür: S. r.
Üçlü adlandırma
Salmo rizeensis
Turan, Kottelat & Engin, 2010

Salmo rizeensis veya bilinen adıyla Rize alabalığı, tatlı suda yaşayan alabalıkgillerden bir kırmızı benekli alabalık türüdür. Karadeniz'e akan Türkiye'deki akarsuların yukarı kısımlarında yaşamaktadır.[1] 2010 yılında tanımlanmıştır. İsmini Rize şehrinden almıştır.

Kahverengi olan bu balıklar kuyruk haricinde 25 santimetreye kadar büyüyebilir. Gözlerinin gerisinde büyük bir belirgin leke vardır. Balığın vücudundaki siyah benekler sırtta ve sırta yakın bölgede yayılım göstermektedir. 2 santimetreden uzun olan örneklerde vücudun orta bölümlerinde siyah benek bulunmamaktadır.[2] Yüksek oksijen içeren, soğuk ve kumluk olmayan büyük gölcükleri tercih eden bir balık türüdür. Yumurtlama döneminde göç etmeyen bir türdür. 15 Eylül ve 15 Ekim tarihleri arasında üreme dönemleri olan balıklar, kışın beslenmezler. Salmo Rizeensis türünün yaşadığı habitatta başka bir balık türü bulunmamaktadır.[3]

Rize'deki İyidere Deresi, Güneysu Deresi, Fırtına Deresi, Yeşil Dere ve Çağlayan Deresi'nde yaşadığı tespit edilmiştir.[4]

Kaynakça

  1. ^ Turan, D., M. Kottelat and S. Engin, 2009. Two new species of trouts, resident and migratory, sympatric in streams of northern Anatolia (Salmoniformes: Salmonidae). Ichthyol. Explor. Freshwat. 20(4):333-364.
  2. ^ "2 yeni alabalık türü keşfedildi". pazar53.com. 26 Şubat 2010. 17 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2018. 
  3. ^ "Rize alabalığı markalandıktan 200 gün sonra kendini gösterdi". mlliyet. 13 Ocak 2017. 17 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2018. 
  4. ^ Baycelebi, E.; Kaya, C.; Turan, D. (2017). "Rize İli'nin Güncel Balık Faunası". Anadolu Çevre ve Hayvancılık Bilimleri Dergisi, 2. ss. 43-46. 12 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Şeritli engerek</span> zehirli bir yılan türü

Şeritli engerek, engerekgiller (Viperidae) familyasından sırt bölgesi genel olarak kül renginde ya da grimsi kahverengi bir engerek türü.

<span class="mw-page-title-main">Göçmen balıklar</span>

Göçmen balıklar, düzenli periyotlarla göç eden bazı balık türlerine denir. Balıkların büyük bir kısmı, örneğin alabalıklar oldukça küçük ve sınırlı bir bölge içinde yer değiştirdikleri halde yılan balıkları gibi bazıları uzun yolculuklar yaparlar. Bir göçte tipik olarak göçün başladığı yere dönüş vardır ve çoğunlukla göç yumurtlamak veya besin bulmak amacıyla yapılır.

<span class="mw-page-title-main">İznik Gölü</span> Bursa, Türkiyede bir göl

İznik Gölü, Marmara Bölgesinin en büyük, Türkiye'nin ise beşinci büyük doğal gölüdür. tektonik bir tatlı su gölüdür. En büyükleri kuzeydoğudaki Karasu ve güneybatıdaki Sölöz olmak üzere, derelerin göle girdiği noktalarda küçük deltalar ve geniş sazlıklar oluşmuştur. Gölü besleyen derelerin gölle buluştuğu noktalarda küçük sazlıklar ve deltalar var. Gölün çevresi piknik sahaları, turistik tesisler, gezi alanları ve florası çok zengin bitki örtüsüyle kaplıdır. Karsak Deresi gölün fazla sularını 15 km uzaklıktaki Marmara Denizi'nde Gemlik körfezine ulaştırır.

<span class="mw-page-title-main">Büyük benekli alabalık</span>

Büyük benekli alabalık ya da Dağ alabalığı, Dağalısı, Salmonidae familyasından Türkiye'nin en yaygın ve en büyük alabalık türüdür. Adını üzerindeki benek ve şekillerden alır. Türkiye'nin güneyinde, doğusunda, kuzey doğusunda ve diğer bölgelerden kopuk bir şekilde ege bölgesinin kuzeyinde bulunur. İçme suyu kalitesindeki sularda yaşar. Özellikle orman içi sularda yaygındır.

<span class="mw-page-title-main">Somon Balığı</span>

Sombalığı, som balığı ya da somon olarak adlandırılan balıkların hepsi Salmoniformes sınıfının Salmonidae familyasına ait olsalar da aslında bu familyanın farklı cinslerindenlerdir: Salmo, Salmothymus, Stenodus ve Oncorhynchus.

<span class="mw-page-title-main">Göl alabalığı</span>

Göl alabalığı, Salmonidae familyasından deniz ve dere alabalığının bir gölün tatlısu kesimine adapte olmuş göç etmeyen formudur.

<span class="mw-page-title-main">Pars</span> Kedigiller familyasından bir büyük kedi türü

Pars veya leopar kedigiller (Felidae) familyasından Panthera cinsinin 4 büyük kedi türünden biridir. Önceleri parsın, aslan ve panterin melezi olduğu düşünülüyordu. Leopar ismi de Latince Leo (aslan) ile panter manasında kullanılan Pard kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. İlk doğa bilimciler leopar ve panterleri renkleriyle değil de panterin daha uzun olan kuyruğunu dikkate alarak kuyruk uzunluklarıyla ayırmışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Fırtına Deresi</span> Türkiyede nehir

Fırtına Deresi veya eski adıyla Peruma, Doğu Karadeniz'de yer alan akarsulardan birisi olup, Kaçkar Dağları'nın Karadeniz'e bakan yamaçlarındaki derelerin birleşmesi ile oluşmuştur. Rize Ardeşen'in yaklaşık 2 km batısında Karadeniz'e dökülen Fırtına Deresi, 68 km uzunluğundadır. Çay bahçeleri içerisinden geçen, üzerindeki kemer köprülerle süslü Fırtına Deresi, raftinge elverişli parkurlara sahiptir. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kahverengi alabalık</span>

Kahverengi Alabalık, dünyaca uyumlu ortamlara tanıtılmış Salmonidae ailesinden bir türdür. Hem sadece tatlısu nüfusları olan Salmo trutta polimorfizmi fario, hem göl alabalığı olan S. trutta polimorfizmi lacustris, hem de göçmen balık formundaki deniz alabalığı olan S. trutta polimorfizmi trutta bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Melyat Deresi</span> Pazarda bir akarsu

Melyat Deresi veya Venek Deresi, Rize ilinin Pazar ve Çayeli ilçelerini ayıran ve Karadenize akan bir nehirdir. Nehrin uzunluğu 20.3 kilometredir. Rize il merkezine 28 km mesafededir. Pazar doğu, Çayeli ise batı tarafında kalır. Derenin batı tarafında çoğunlukla Türkler ve az da olsa Hemşinliler yaşar. Lazların yaşadığı bölge, bu nehrin doğusunda kalır. Kaynağı Hemşin ilçesindeki Ceğalver Dağı olan nehrin; Zafer, Yavuzlar, Erenler, Çınartepe, Kaçkar, Kestanelik, Tektaş, Güneyköy, Şendere, Kuzayca, Örnek, Merdivenli, Leventköy ve Balıkçı köylerine sınırı vardır.

<span class="mw-page-title-main">Çağlayan Deresi</span>

Çağlayan Deresi, Abunoğa Irmağı veya Fındıklı Deresi, Rize ilinin Fındıklı ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Nehrin kaynağının denizden yüksekliği yaklaşık 2600 metredir ve nehrin uzunluğu yaklaşık 34.7 kilometredir. Nehrin yatak eğimi %75'tir. Nehir, Karadeniz alasının en önemli yumurtlama alanlarından biri olarak kabul edilir. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir. Doğu Karadeniz bölgesindeki ilk kültür balıkçılığı girişimi, Çağlayan Alabalık Çiftliği adıyla 1974 yılında Çağlayan Deresi'nde gerçekleşti.

Arılı Deresi veya Yeşil Dere, Rize ilinin Fındıklı ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Nehrin kaynağının denizden yüksekliği yaklaşık 2300 metredir ve nehrin uzunluğu yaklaşık 31.5 kilometredir. Nehrin yatak eğimi %73'tür. Dere yatağının çevresinde bulunan vadi, vatandaşların tepkileri nedeniyle Karadeniz Bölgesinde santrallerin yapılamadığı tek vadidir. Nehirde balık avcılığı tamamen yasaklanmıştır.

Sabuncular Deresi, Senoz Deresi, Çayeli Deresi veya Büyükdere Deresi, Rize ilinin Çayeli ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Kuzeye doğru akan nehrin kaynağının denizden yüksekliği yaklaşık 3000 metredir ve nehrin uzunluğu yaklaşık 46 kilometredir. Nehrin yatak eğimi %65'tir ve kaynağı Tekfur Tepesidir. Çayeli'nin batısından Karadeniz'e akmaktadır. Denizden 30 kilometre uzaklıkta Ligovi Deresi ve İncesu Deresi'ne ayrılır. Batıdaki kolu Ligovi Deresi, doğudaki kolu ise İncesu Deresidir. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">İyidere Deresi</span> Rize ilindeki en uzun akarsu

İyidere Deresi veya İkizdere Çayı, Rize ilinin İyidere, Kalkandere ve İkizdere ilçeleri ile Trabzon ilinin Of ve Hayrat ilçelerinin arasından geçen ve Karadeniz'e akan bir nehirdir. Rize ilindeki en uzun akarsudur. Ortalama debisi 28,35 m³/s'dir. Kaynağı İkizdere ilçesinin dağlık bölgeleri olan nehir, baskın olarak kuzey-kuzeybatı yönünde akmaktadır. Nehrin kaynağının denizden yüksekliği yaklaşık 3000 metredir ve nehrin uzunluğu yaklaşık 78,4 kilometredir. Nehrin yatak eğimi %38'dir. İspir'den Karadeniz'e giden D 925 kara yolu nehrin yanından geçer. Nehrin havza alanı 1047,4 kilometrekaredir. Kalkandere'nin merkezinden geçmekte olan "Karadere" adlı bir uzantısı vardır. Cimil ve Anzer derelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Nehirde sportif olta balıkçılığı yapılabilmektedir.

Taşlıdere, Askoroz Deresi veya Engindere, Rize ilinin merkez ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Rize il merkezinin 5 kilometre doğusunda kalmaktadır.

Salmo coruhensis veya bilinen adıyla Çoruh alabalığı, tatlı suda yaşayan alabalıkgillerden bir kırmızı benekli alabalık türüdür. Karadeniz'e akan Türkiye'deki ve muhtemelen Gürcistan'daki akarsularda yaşamaktadır. 2010 yılında tanımlanmıştır. İsmini Çoruh Nehri'nden almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Rize'deki akarsular listesi</span>

Rize ilinde irili ufaklı pek çok akarsu vardır. Bu bölgedeki akarsular oldukça kısadır; yüksek yerlerden doğar ve hızlı bir akışa sahiptir. Çoğu ana bir akarsuda toplandıktan sonra Karadeniz'e dökülür. Bu akarsular arasında en uzun olanı, 78.4 kilometre uzunluğuyla İyidere Deresi, beslenme alanı en geniş olan ise Fırtına Deresi'dir.

<span class="mw-page-title-main">Hopa Deresi</span> Artvinden Karadenize dökülen akarsu

Hopa Deresi, Hopa Çayı veya Hopa Nehri, Artvin ilinin Hopa ilçesinde bulunan ve Karadenize akan bir nehirdir. Hopa ilçesi bu nehrin çevresinde kurulmuştur. Balıklı Dağı'ndan doğan Galişka Deresi ve Sultanselim Dağı'ndan doğan Zalona (Koyuncular) Deresi'nin birleşmesi ile oluşmuştur. 11 km uzunluğundaki nehir, ilçe merkezinin batısında denizle karışır. Nehrin çevresi, Pleistosen dönemde oluşmuş birikinti ovaları bakımından zengindir.

Stachys rizeensis, ballıbabagiller familyasından çiçekli bitki türüdür. Tür, bilimsel olarak ilk kez 1974 yılında Reba Bhattacharjee tarafından tanımlanmıştır. Yaklaşık 3200 metre yükseklikteki çağıllık alanlarda yaşayan Stachys rizeensis, Rize'ye endemiktir.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tatlı Su Balığı Müzesi, Rize'de konumlanmış bir balık müzesidir. Türkiye'deki en kapsamlı balık müzesidir.