İçeriğe atla

Rif Cumhuriyeti

Tagduda n Arrif
ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵏ ⴰⵔⵔⵉⴼ
جمهورية الريف
18 Eylül 1921-27 Mayıs 1926
Rif Cumhuriyeti bayrağı
Bayrak
BaşkentAjdir (Axdir)
Yaygın dil(ler)Berberice
HükûmetCumhuriyet
• Cumhurbaşkanı
Abdülkerim Hattabi
Tarihçe 
• Kuruluşu
18 Eylül 1921
• Dağılışı
27 Mayıs 1926
Para birimiRiffan
Öncüller
Ardıllar
Fas İspanyol Protektorası
Fas İspanyol Protektorası

Rif Cumhuriyeti; Afrika kıtasının kuzeyinde 18 Eylül 1921'den 27 Mayıs 1926 yılında kadar bağımsız kalan bir devlet.

Rif Cumhuriyeti'nin konumu (1926)

Rif Cumhuriyeti, Fas'ın bağımsızlığı için savaşan Rif Berberiler'inin Rif bölgesinin topraklarını elinde bulunduran İspanyol işgalinden ve Fas Sultanlığı'na bağımlılığından kurtarıp bağımsız bir devlet olarak yer alma isteğiyle 1921 ilan edilmiş, başkent ise Ajdir olarak belirlenmiştir. Emirliğini Abdülkerim Hattabi'nin üstlendiği yeni ülkenin para birimi Riffan olmuş; ülke yönetimi ve kadroları, 1 Şubat 1923'te resmi olarak da ülkenin Rif Cumhuriyeti adını almasıyla göreve başlamıştır.

1925 yılında Fransa ve İspanya ortak askerî güçlerin 250.000 asker ile Rif Cumhuriyeti'nin mevcudiyetine son vermek adına başlattıkları saldırı, bir yıl boyunca sürmüş ve 27 Mayıs 1926 yılında ülkenin varlığına son verilmiştir.[1][2][3]

Bu savaş esnasında Fransa ve İspanya askerî güçleri 1925 yılında Cenevre Protokolü ile yasaklanmış olmasına rağmen Almanya üretimi hardal gazı kullanmıştır.[4]

Emir Abdülkerim Hattabi bu olaylar neticesinde önce Réunion'a buradan da Mısır'a kaçmış, 6 Şubat 1963 tarihinde de Mısır'da ölmüştür.

Dış bağlantılar

Kaynakça

  1. ^ Day, Richard B.; Gaido, Daniel (25 Kasım 2011). Discovering Imperialism: Social Democracy to World War I (İngilizce). BRILL. s. 549. ISBN 978-9004201569. 22 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2016. 
  2. ^ Wyrtzen, Jonathan (19 Şubat 2016). Making Morocco: Colonial Intervention and the Politics of Identity (İngilizce). Cornell University Press. s. 183. ISBN 9781501704246. Erişim tarihi: 14 Eylül 2016. 
  3. ^ Hall, John G.; Publishing, Chelsea House (2002). North Africa (İngilizce). Infobase Publishing. s. 62. ISBN 9780791057469. Erişim tarihi: 14 Eylül 2016. 
  4. ^ Rudibert Kunz (11 Ekim 2004). Wojak, Irmtrud; Meinl, Susanne (Ed.). Völkermord und Kriegsverbrechen in der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts (Almanca). Frankfurt: Campus Verlag GmbH. ss. 153 - 191. ISBN 3593372827. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Fas</span> Kuzey Afrikada yer alan bir ülke

Fas, resmî adıyla Fas Krallığı, yaklaşık 37 milyon nüfusa ve 720.000 km² yüzölçümüne sahip bir Kuzey Afrika ülkesidir. Başkenti Rabat ve en büyük şehri de Kazablanka'dır. Mağrip ülkelerinden biri olan Fas'ın, Atlantik Okyanusu'dan Cebelitarık Boğazı'nı çevreleyip Akdeniz'de son bulan uzun bir sahil şeridi vardır. Doğuda Cezayir, kuzeyde İspanya, güneyde ise Moritanya ile komşudur. Aynı zamanda ülke, Batı Sahra adı verilen bölgede, 1975'te koloni ülkesi İspanya tarafından terk edildikten sonra hak iddia etmiş ve günümüzde de bölgenin dörtte üçünü fiilen yönetmektedir.

<span class="mw-page-title-main">İspanya İç Savaşı</span> Cumhuriyetçiler ve Milliyetçiler arasında yaşanan ve 1936-1939 arası İspanyada olan savaş

İspanya İç Savaşı, 17 Temmuz 1936–1 Nisan 1939 tarihleri arasında, demokratik seçimle başa gelmiş İkinci İspanyol Cumhuriyeti’ne sadık Cumhuriyetçiler ile General Francisco Franco liderliğinde isyancı bir grup olan Milliyetçiler arasında yaşanmıştır. Savaşı Milliyetçiler kazanmıştır ve Franco, 1939’dan öldüğü yıl olan 1975’e kadar İspanya’yı yönetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Britanya İmparatorluğu</span> Birleşik Krallık tarafından yönetilmiş devletler ve dominyonlardan oluşan imparatorluk

Britanya İmparatorluğu, Birleşik Krallık veya öncül devletleri tarafından yönetilen dominyonlar, sömürgeler, himayeler ve mandalar ile diğer bağımlı bölgelerden oluşmuş olan imparatorluktur. 16. ve 17. yüzyıllarda İngiltere Krallığı tarafından kurulan denizaşırı sömürgeler ve ticaret karakolları olarak başlamıştı. En güçlü döneminde tarihteki en geniş topraklara sahip devlet olmasının yanı sıra bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca dünyanın en önde gelen küresel gücüydü. 1922'de 458 milyon kişi, yani dünya nüfusunun neredeyse dörtte biri, Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı ve toprakları 33.000.000 km2'lik alanı kapsıyordu. Bu derece geniş bir coğrafyaya hükmettiği için siyasi, dilsel ve kültürel kalıtı hâlen yaygın olarak devam etmektedir. Gücünün doruklarındayken, dünya geneline yayılmış toprakları nedeniyle her zaman en az bir bölgesinde gün ışığı olmasından ötürü "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak da tanımlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Abdülkerim Kasım</span> Irakın 47. Başbakanı

Abdülkerim Kasım,, Iraklı askerdir. 1958 Irak Devrimi'nden sonra çağdaş Irak Cumhuriyeti'nin ilk başbakanı.

<span class="mw-page-title-main">Francisco Franco</span> İspanya diktatörü (1939–1975)

Francisco Franco Bahamonde,, 1936'da İkinci Cumhuriyet'in demokratik hükûmetine karşı gerçekleştirilen askerî darbenin liderlerinden biri olan İspanyol asker ve diktatördü. 1 Ekim 1936'da isyancı tarafın başkomutanı olarak atandı, taraftarları tarafından el caudillo (önder) ilan edildi ve çatışmanın sona ermesinden ölümüne kadar 1975'e kadar devlet başkanı olarak görev yaptı. Ayrıca 1938'den 1973'e kadar hükûmet başkanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Irak Krallığı</span> Birleşik Krallık Mezopotamya Mandasından sonra kurulan monarşik krallık

Irak Krallığı, Birleşik Krallık Mezopotamya Mandası'ndan sonra kurulan monarşik krallık. Ağustos 1921'de Faysal bin Hüseyin ilk kral olmuş ve 1958 tarihinde Abdülkerim Kasım'ın başbakan olması ile sonlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Abdülkerim Hattabi</span>

Abdülkerim Hattabi, tam adı Muhammed bin Abdülkerim el-Hattabi (d. 1882, Ajdir, Fas - ö. 6 Şubat 1963, Kahire, Mısır) Kuzey Afrika'daki İspanyol ve Fransız egemenliğine karşı direniş hareketinin önderi ve kısa ömürlü Rif Cumhuriyeti'nin (1921-26) kurucusu. Usta bir taktikçi ve yetenekli bir örgütçü olan Abdülkerim kendini Magrip kahramanı yapan bir bağımsızlık hareketini yönetti. Ho Chi Minh'in silahlı bağımsızlık mücadelesinin ve modern gerilla tekniklerinin öncüsü olarak adlandırdığı Abdülkerim ancak sömürgeci güçlerin askeri ve teknolojik üstünlüğü ile yenilebildi.

<span class="mw-page-title-main">Rif Savaşı</span>

Rif Savaşı, İspanya ile Fas'ın Rif ve Cibela kabileleri arasında yapılan savaştır.

<span class="mw-page-title-main">Julius Schreck</span> Alman asker

Julius Schreck, ilk üst düzey Nazi görevlilerinden biri, Adolf Hitler'in şoförü ve yakın sırdaşı olan Alman askerdir.

<span class="mw-page-title-main">Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti</span>

Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti, 1920 ile 1924 yılları arasında Sovyetler Birliği himayesinde kurulan bağımsız devlet.

<span class="mw-page-title-main">Fas bayrağı</span> Ulusal bayrak

Fas bayrağı, Fas devleti tarafından kullanılan resmî bayraktır.

<span class="mw-page-title-main">Fas arması</span> Ulusal arma

Fas arması, Afrika ülkesi Fas tarafından kullanılan resmî devlet armasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Fas Fransız Protektorası</span>

Fas Fransız Protektorası, 1912 Fes Antlaşması ile kurulan ve 2 Mart 1956 tarihinde Fas'ın bağımsızlığını ilan etmesine kadar süren Fransa'nın bir himaye yönetimidir. Himaye bugünkü Fas topraklarının büyük çoğunluğu olan Taza Koridoru ile Draa Nehri arasındaki kısmından oluşmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Me'mun el-Küzberi</span> Suriyeli avukat, akademisyen ve siyasetçi (1914-1998)

Me'mun el-Kuzberî, Suriyeli siyasetçi, başbakan ve devlet başkanı vekili.

<span class="mw-page-title-main">Fas İspanyol Protektorası</span>

Fas İspanyol Protektorası, 1912 Fes Antlaşması ile kurulan ve 7 Nisan 1956 tarihinde Fas ile birleşmesine kadar süren İspanya'nın bir himaye yönetimidir.

<span class="mw-page-title-main">Arap Sosyalist Birliği (Irak)</span>

Irak Arap Sosyalist Birliği Nasırcı Arap sosyalizminin ilkelerine dayanan bir Irak siyasi partisiydi. Diğer Arap ülkelerinde kurulan Arap Sosyalist Birliği partilerinin kardeş partisiydi.

<span class="mw-page-title-main">Mansur el-Atraş</span> Suriyeli siyasetçi (1925-2006)

Mansur el-Atraş, Suriyeli bir siyasetçi ve gazetecidir. El-Atraş, üniversite arkadaşlarıyla birlikte 1947'de Baas Partisinin ve Suriye bölgesel kolunun kurucu üyelerindendi. Edib Çiçekli'nin devlet başkanlığı sırasında (1951-54) hükûmet karşıtı bir aktivist oldu ve iki kez mahkûm edildi. Çiçekli'nin, El-Atraş'ın babası Sultan el-Atraş'ın desteğini kazanmak için yaptığı başarısız bir girişim sebebiyle serbest bırakıldı. Çiçekli'nin bir askerî darbe sonucu devrildiği 1954'te el-Atraş, parlamento seçimlerinde milletvekili seçilse de Said el-Gazi hükûmetinde görev alma teklifini reddetti. Birleşik Arap Cumhuriyeti döneminde (1958-61), Mısır'ın Pan Arabist Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnâsır'ın destekçilerindendi. Suriye'nin Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden ayrılmasına karşı çıktı ve bunu protesto etmek için art arda gelen ayrılıkçı hükûmetlerde görev alma tekliflerini geri çevirdi.

<span class="mw-page-title-main">Sami Dürubi</span> Suriyeli diplomat ve siyasetçi (1921-1976)

Sami Dürubi Suriyeli siyasetçi, diplomat, yazar, çevirmen, üniversite profesörü ve filozoftur. 1960'lı yıllar boyunca Suriyeli bir diplomat olarak çalışmış, sırasıyla Brezilya, Fas, Yugoslavya ve Mısır'ın yanı sıra Arap Birliği, İspanya ve Kutsal Makam'da Suriye büyükelçisi olarak görev yapmıştır. 1963'te kısa bir süre eğitim bakanı olarak görev yaptı. Ayrıca çok sayıda edebi eseri Arapçaya çevirdi.

Ajdir Fas'ta El-Hüseyma yakınlarında küçük bir kasaba. Abdülkerim Hattabi (ö.1963) önderliğinde 1922-1926 yılları arasında Rif Cumhuriyeti'nin başkentiydi. Kasaba, Ait Waryagher kabilesinin topraklarında yer almaktadır.