İçeriğe atla

Rhesus (oyun)

Odysseus ve Diomdes, Resos'un atlarını çalarken, kırmızı figürlü kap, Lycurguslu Ressam, M.Ö. 360

Resos (Yunanca: Ῥῆσος, Rhēsos), Euripides'e atfedilen bir Atina trajedisidir. Oyunun yazarı, antik çağlardan beri tartışmalıdır. 17. yüzyıldan beri oyunun estetik temeli ve sözcük haznesindeki tuhaflıklar sebebi ile, başta Joseph Scaliger olmak üzere, farklı bilim insanları tarafından oyun araştırılmıştır. Oyunun Euripides'e ait olduğu hala tartışmalı bir konudur.

Resos, Trakyalı bir kraldır ve Truva'ya yardım etmek için Truva Savaşı'na katılır. Onun Truva kampına geldiği gece, Odysseus ve Diomedes de Truva kampına gizlice girer ve olaylar gelişir. Homeros, İlyada'nın onuncu kitabında aynı olaydan bahseder.

Karakterler

  • Resos: Trakyalı Kral
  • Hektor: Truva Prensi ve komutanı
  • Aineias: Truvalı Prens
  • Dolon: Truvalı Asker
  • Paris: Truva Prensi
  • Odysseus: Yunan İthaka Kralı
  • Diomedes: Yunan Argos Kralı
  • Athena
  • Musa: Esin perisi ve Resos'un annesi
  • Koro: Truvalı Nöbetçi Askerler
  • Truvalı Haberci
  • Resos'un sürücüsü

Özet

Olaylar Truvalıların ordugahında gece vakti başlar. Truvalıların ordugahı Yunanların yakınındadır. Koro, yani nöbetçiler, Hektor'un odasına girerek onu uyandırırlar; çünkü Yunan ordusu gece gece ateş yakmıştır. Hektor, Yunanların o günkü mağlubiyetinden sonra kaçmaya kalktıklarından şüphelenir.

Aineias da sahneye girer. Hektor, muhtemelen kaçtığını ve onlar kaçmadan önce gemilerini yakarak onlara bir ders vermeleri gerektiğini savunur. Ancak Aineias, Hektor'un güçlü olmasına rağmen, akılsız davrandığını söyler. Gece hendekleri açmak zordur, Yunanların bir dümen çevirme olasılığı vardır ve güçlü savaşçıları Akhilleus'un gemileri yakmaya izin vermeyeceğini söyler. Bunun yerine, onların ordusuna bir casus göndererek, Yunanların kaçıp kaçmadığını öğrenmek daha mantıklıdır. Hektor teklifi kabul eder ama Yunanlar kaçıyorsa onlara kesinlikle saldıracaktır.

Truvalı asker Dolon (adı hilebaz anlamına gelir), casus olarak gitmeyi teklif eder ve karşılığında da bir ödül talep eder. Hektor, ona altın ya da kız kardeşlerini sunsa da hiçbirini kabul etmez. En sonunda Dolon, Akhilleus'un atlarını ister. Bu atlar, Poseidon tarafından Peleus'a verilmiştir, Peleus da onları oğlu Akhilleus'a vermiştir. Hektor, eğer bu görevi başarırsa, Dolon'a Akhilleus'un atlarını vereceğine söz verir ve Dolon sahneden çıkar.

Truvalı bir haberci sahneye girer ve Hektor'a Trakya Kralı Strymon'un oğlu Resos'un geldiğini bildirir. Hektor, Resos bu kadar geç geldiği için ona kızgındır ancak koro ve haberci, Resos'u müttefik olarak kabul etmesi için Hektor'u ikna ederler. Koroya göre, Hektor'un sarfettiği düşmanca sözlerin sebebi Adrasteia (Nemesis)'dir.

Resos, esin perisi (Musa) ve Trakya'daki Strymon Nehrinin (Struma Nehri) oğludur.

Resos sahneye girer. Hektor, ona kızgınlığını dile getirir ve Resos, Truva'ya yardıma gelecekleri esnada onlara Karadeniz üzerinden İskitlerin saldırdığını, kendisinin de yardımı bu yüzden geç geldiğini açıklar. Resos, Yunanlarla savaşıp onları yok etmek istemektedir, hatta Akhilleus ile de karşılaşmak istediğini belirtir. Hektor, Akhilleus'un komutanlarına kızgın olduğu için savaşmadığını ama ordudaki diğer güçlü komutanlar Aias, Diomedes ya da Odysseus'la savaşabileceğini söyler. Odysseus, Truva'ya gece dilenci kılığında girerek Athena Tapınağındaki Palladion Heykelini çalmıştır; oldukça kurnaz bir adamdır. Resos, cesur adamların sinsi işler yapmaması gerektiğini; bu yüzden Odysseus'u bizzat öldüreceğini söyler. Hektor, Resos ve ordusuna, ordugah da yer göstermek için sahneden ayrılır.

Sahneye, Odysseus ile Diomedes girer. Dolon, Truvalıların parolasının "Phoibos" olduğunu ve Hektor'un çadırının yerini tarif etmiştir. Ardından Odysseus ile Diomedes onu öldürmüşlerdir.

Ancak çadıra geldiklerinde, boş olduğunu fark ederler. Odysseus, Hektor'u tanrılardan birinin koruduğunu söyler ve buraya kadar gelmişken Diomedes'e Paris ya da Aineas'ı öldürmeyi teklif eder. Sahneye Athena girer, onlara Resos'un geldiğini ve eğer Resos bu gece sağ kalırsa, Yunan ordusunun yok olacağını söyler. Odysseus ile Diomedes, Resos'u öldürüp, kısraklarını almalıdırlar. Ayrıca, Paris'in Truva ordusunda casus olduğunu öğrendiğini ve Hektor'a haber vermeye gittiğini de söyler. Athena, Paris'e Afrodit gibi görünecek ve onu oyalacaktır. (Afrodit, Paris'i koruyan tanrıçadır.)

Sahneye Resos'un sürücüsü girer. Resos, Hektor'un gösterdiği yere ordusu ile yerleşmiş ve bütün gün yürüdükleri için yorgunluktan herkes uyuyakalmıştır. Truva savaşta üstün olduğu içinde kendilerinin güvende olduğunu düşünmüşlerdir. Ancak adam uyandığında, Resos'un öldürüldüğünü ve atlarının çalındığını görmüştür. Kendisi de kılıç darbesi ile yaralanmıştır.

Hektor sahneye girer, koroya yani nöbetçilere sinirlidir. Sürücü, Hektor'u Resos'un atlarını çalmakla suçlar ama Hektor olan biteni anlar. Odysseus bunu yapmıştır, hatta Dolon bu kadar zamandır dönmediğine göre onu da öldürmüş olmalıdır.

Resos'un annesi olan Musa, sahneye Resos'un cesedi ile girer ve Odysseus ile Diomedes'e lanetler okur. Oğlunun Truva'da öldürüleceğini bildiği için, onun buraya gelmesini engellemeye çalışmıştır ama oğlu, Hektor'a yardım etmek için yine de buraya gelmiştir.

Hektor, ordusunun hazırlanmasını emreder. Onların gemilerini yakmak için saldıracaktır.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İlyada</span> Truva Savaşını anlatan bir destan

İlyada, Homeros'un Troya Savaşı'nı anlatan destanıdır. Yunancada Odysseia ile birlikte en eski destan olduğu düşünülen, epik bir şiirdir. Eldeki veriler ışığında Homeros tarafından MÖ 7. ya da 8. yüzyılda yazıldığı düşünülen Antik Yunan edebiyatının temel eserlerinden biridir.

Akhilleus

Akhilleus veya Aşil annesi tanrıça, babası ölümlü bir kral olan yarı tanrıdır. Peleus ile su tanrıçası olan Thetis'in oğludur. Tarihin en büyük savaşçısı olarak kabul edilir. Yunan mitolojisinin en önemli kahramanlarından biridir. Troya Savaşı'nda Akhaların (Grek) tarafında savaşmıştır. Troya'nın Akhalar tarafından kuşatılıp on yıl süren bir savaşla kazanılması sürecinde yaşananlar, Homeros'un İlyada isimli eserinde anlatılmaktadır. Homeros'un MÖ 720'lerde yazmış olduğu on altı bin dizelik İlyada eserinde Akhilleus başkahraman olarak yer alır.

Homeros'un İlyada adlı yapıtında şu isimler geçmektedir:

<span class="mw-page-title-main">Hektor</span> Truva Kralı Priamın büyük oğlu, Parisin ağabeyi

Hektor, Truva krallarından Priam ve eşi Hecuba'nın en büyük oğlu, Paris'in ağabeyi, Dardanus'un torunuydu. Tros'un Ida dağlarında yaşardı. Tüm zamanların en büyük savaşlarından biri olarak kabul edilen Truva Savaşı'nda mücadele eden Truva prensiydi. Ayrıca bu savaşı konu alan İlyada destanının da kahramanlarındandı. Teke tek savaştığı Akhilleus tarafından öldürüldüğü belirtiliyor.

<span class="mw-page-title-main">Truva Savaşı</span> Yunan mitolojisinde efsanevi savaş

Truva Savaşı, Yunan mitolojisinde M.Ö. 12. veya 13. yüzyıl civarında meydana gelen efsanevi bir çatışmadır. Savaş, Truvalı Paris'in Helen'i Sparta kralı kocası Menelaos'tan almasının ardından Akalar (Yunanlar) tarafından Truva şehrine karşı yürütülmüştür. Savaş Yunan mitolojisindeki en önemli olaylardan biridir ve başta Homeros'un İlyada'sı olmak üzere Yunan edebiyatının birçok eserinde anlatılmaktadır. İlyada'nın özü on yıl süren Truva kuşatmasının onuncu yılında dört gün iki gecelik bir dönemi anlatır; Odisseia ise savaşın kahramanlarından biri olan Odisseia'un eve dönüş yolculuğunu anlatır. Savaşın diğer bölümleri, fragmanlar halinde günümüze ulaşan epik şiirler döngüsünde anlatılır. Savaştan bölümler, Yunan tragedyası ve Yunan edebiyatının diğer eserleri ile Virgil ve Ovid gibi Romalı şairler için malzeme sağladı.

<i>Troilus ve Cressida</i> William Shakespearein bir oyunu

Trolius ve Cressida, William Shakespeare'in tarihsel oyunlarından biridir. 1602 yılında yazıldığı varsayılmaktadır. Shakespeare, oyunun hikâyesini Geoffrey Chaucer'ın Troilus and Criseyde başlıklı şiiri de dahil olmak üzere birkaç farklı kaynaktan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Aias</span> Yunan Mitolojisinde Elis Kralı

Ajax ya da Aias Yunan Mitolojisinde Kral Telamon'un ve Periboea'nın oğludur ve üvey kardeşi Teukros'dur. Homeros'un İlyada destanında Truva Savaşı'nda önemli bir rol oynar; ve cesur bir savaşçı olarak tasvir edilir. Ayrıca "Telamon oğlu Aias, "Büyük Aias" veya "Aias Büyük" adları ile de anılır, bu şekilde anılmasının sebebi Akha ordusundaki Oileus oğlu Aias'dan ayırmaktır, ayrıca Küçük Aias olarak bilinir. Adı "dünyanın" anlamına gelir.

<span class="mw-page-title-main">Diomidis</span> Yunan Mitolojisinde Argos Kralı

Diomedes ya da Diomede Truva Savaşı'na katılmasıyla tanınan Yunan mitolojisinde bir kahramandır.

Yunan mitolojisinde, Troyalı savaşçı, haberci Eumedes'in oğlu. İlyada'da çirkin fakat çevik olduğundan söz edilir. Hektor'un teklifi üzerine Akhilleus'un atları ve arabası karşılığında Akhalıların gemilerine gözcü olarak gitmeyi kabul eder. Fakat gece keşfine çıkan Odysseus'la Diomedes tarafından yakalanır ve onlara aktardığı bilgilerin ardında Diomedes tarafından öldürülür. Ölüsü bir ılgın ağacına asılır.

<span class="mw-page-title-main">Palladion</span>

Palladion. Antik ve efsanevi Truva kentinin kalesinde bulunduğuna inanılan kentin koruyucusu Pallas Athena'ın sağ elinde mızrak, sol elinde ise kalkan tutar hâlde, zafer tanrıçası Nike ile kabartma heykeli veya resmi. Bu kabartma heykeli veya resmi Zeus tarafından İlionun kuruluşu sırasında gökten atılmıştır.

<i>Troyalı Kadınlar</i> Evripides trajedisi

Troyalı Kadınlar, MÖ 415 yıllarında Euripides tarafından kaleme alınmış tragedyadır. Euripides’in Truva Savaşı'nı konu alan üçlemesinin üçüncü kitabı olan eser, Atina ve Sparta halklarını karşı karşıya getiren ve on yıl süren Peloponez Savaşı ortamında yazılmıştır. Bu oyun, şehirleri yağmalandıktan, kocaları öldürüldükten ve kalan aileleri köle olarak götürüldükten sonra geriye kalmış Troyalı kadınların kaderini anlatmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Hekabe (oyun)</span> Evripides trajedisi

Hekabe, Euripides tarafından MÖ 424'te yazılmış trajedidir. Truva Savaşı'ndan sonra, Yunanlar Truva'dan ayrılmadan önce gerçekleşir. Ana karakter, düşmüş Truva Şehri'nin kraliçesi Hekabe'dir. Hikâye kısaca, Hekabe'nin kızı Polyksena'nun Akhilleus'un mezarına kurban edilmesinden ve oğlu Polydoros'un öldürülmesinden intikamını nasıl aldığını anlatır.

<span class="mw-page-title-main">Ajaks (Sofokles)</span> Sofokles trajedisi

Ajaks (Sofokles) Aias, Sofokles'in günümüze ulaşan yedi oyunundan en eskisidir ve MÖ 450-442 arasında yazıldığı tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Andromahi (oyun)</span> Evripides trajedisi

Andromahi oyunu, Truva Prensi Hektor'un karısı Andromahi'yi anlatmaktadır. Euripides'in günümüze ulaşan oyunlarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Resos (mitoloji)</span>

Resos, mitolojide Trakyalı Kraldır ve İlyada'nın 10. kitabında Truvalıların yanında savaştığı anlatılmaktadır. Diodemes ve Odysseus, Truva kampına gece baskını yaparlar ve onun atlarını çalarlar.

Euripides, İphigenia Aulis'te oyununu ömrünün son on sekiz ayını geçirdiği Makedonya'da yazmıştır. Adaşı olduğu oğlu, oyunu M.Ö. 405 yılında sergilemiştir. Korint'te Alkmaeon ve Bakkhalar adlı oyunları ile birlikte bir tetralojinin parçası olan oyunun, Euripides'in oğlu veya yeğeni tarafından yönetildiği düşünülmektedir. Oyun, Dionysia şehir festivali yarışmasında birincilik ödülünü kazandı.

<span class="mw-page-title-main">Neoptolemos</span>

Neoptolemos, Yunan Mitolojisinde savaşçı Akhilleus ve prenses Deidamia'nın oğludur ve Oneiros'un kardeşidir. Antik Epirus'un Molosslularının hanedanının efsanevi atasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Filoktetes (Sofokles)</span> Sofokles trajedisi

Filoktetes, Sofokles'in yazdığı ve günümüze ulaşan yedi oyundan biridir. Euripides ve Aeschylus da Filoktetes isimli oyun yazmışlardır ancak bu oyunlar günümüze ulaşmamıştır.

Küçük İlyada eski Yunan edebiyatının kayıp bir destanıdır. "Epik Döngü" olarak bilinen, Antik Yunanda daktilik ölçü ile yazılmış ve Truva Savaşı'nı konu alan şiirlerden biriydi ve bütün Truva Savaşı'nı epik bir şekilde anlatmıştır. Küçük İlyada hikâyesi kronolojik olarak Aethiopis'ten sonradır ve Iliou Persis da Küçük İlyada'dan sonradır. Küçük İlyada'nın yazarı, diğer antik yazarlar tarafından çeşitli şekillerde Pyrrha'lı Lesches, Spartalı Cinaethon, Erythrae'li Diodorus, Phokaialı Thestorides veya Homeros'un kendisine atfedilmiştir. Şiir, daktilik ölçü ile yazılmış dört şiir kitabından oluşuyordu.

<span class="mw-page-title-main">Iliupersis</span>

Iliupersis, antik Yunan edebiyatının kayıp destanlarından biridir. "Epik Döngü" olarak bilinen, Antik Yunanda daktilik ölçü ile yazılmış ve Truva Savaşı'nı konu alan şiirlerden biriydi. Iliou persis'in hikâyesi kronolojik olarak Küçük İlyada'dan sonra gelir ve Iliou persis'ten sonra Nostoi ("Dönüşler") gelir. Iliou persis bazen antik yazarlar tarafından Miletli Arctinus'a atfedilmiştir. Şiir, daktilik ölçü ile yazılmış iki kitaptan oluşuyordu.