İçeriğe atla

Redif (müzik)

İran Müziği Redifi
Ülkeİran
Kaynak00279
Tescil geçmişi
Tescil2009 (4. oturum)

Redif (Farsça: ردیف,), nesiller boyunca sözlü olarak aktarılan eski melodilerden oluşan bir koleksiyondur. Bu melodiler, destgah adıyla çeşitli tonlarda ve müzikal ölçeklerde gruplandırılmıştır. İran'ın geleneksel müziği, ustalardan öğrencilere aktarılan redif üzerine kuruludur. Zamanla, her usta kendi yorumunu katarak koleksiyona yeni melodiler eklemiştir. Bu sayede redif hem korunmuş hem de gelişmiştir.

Bu melodilerin korunması büyük ölçüde her yeni neslin hafızasına ve ustalığına bağlıydı. Bu müziğin yorumlanışı sadece sözlü gelenek yoluyla, yani ustaların öğrencilere doğrudan öğreterek aktarmasıyla sağlanıyordu. Yazılı bir notasyon sistemi olmadığı için, her nesil radifi öğrenip hatırlamak ve doğru şekilde icra etmek zorundaydı. Bu sayede melodiler kuşaktan kuşağa aktarılarak günümüze ulaşmıştır.

Redifin özünü öğrenmek ve kavramak için yıllarca tekrar etmek ve uygulamak gerekir. Bir redif ustası, herhangi bir zamanda herhangi bir bölümünü çalabilmek için onu tamamen içselleştirmelidir.

Redif, birbirinden nota aralıkları ve melodilerin hareket tarzları ile ayırt edilen çeşitli destgâhlardan oluşur. Her destgâh, kendine özgü bir ses alanı tanımlar. Bir destgâh, yaklaşık 10 ila 30 arasında "gövde" (melodi) içerebilir. Destgâhın ana gövdeleri, içindeki farklı makamları belirler. Gövdenin merkezi olan ve ona temel oluşturan notaya "şahid" denir. Şahid, ana gövdeler arasında geçiş yaptığımızda hareket eder ve bu hareket yeni bir ses alanı yaratır. Bu melodilerde ritim üç şekilde karşımıza çıkar: simetrik, asimetrik (lang) ve serbest form. Ritim, büyük ölçüde Farsça şiirin ritminden ve ölçüsünden etkilenir. Enstrümantal ve vokal redif, ritmik açıdan farklılık gösterse de melodik yapıları aynıdır.

Tar için geliştirilen redifler, en çok bilinen rediflerdir. Bu rediflerde her destgah için 20-40 arası eski melodi toplanmıştır.

Mirza Abdullah ve Mirza Hüseyin-Qoli'nin redifleri, halen Fars müziği için kullanılan en eski rediflerdendir. Bu dönemden ve öncesinden toplanan birçok melodiyi içerdiği için oldukça ünlüdür.

Mirza Gholi'nin birçok melodide değişiklik yaptığı, bazılarını ise bestecinin arzusuna göre koruduğu bilinmektedir. Ancak melodilerde değişiklik yapılıp yapılmadığına dair kanıtlar yetersizdir. Redifin nota olarak değil sözlü gelenek yoluyla aktarılması nedeniyle, karşılaştıracak yazılı veya sesli kayıt olmadığı için kesin olarak söylemek mümkün değildir. Fakat sözlü aktarım sırasında müzikte doğal olarak oluşan değişimler göz önüne alındığında, melodilerde zaten doğal yollarla mutlaka bazı değişiklikler olduğundan bunda bir problem yoktur.

Mirzâ Hüseyin Gholi'nin redif repertuvarında en önemli tar sanatçılarından biri olan üstad Ali-Ekbar Şehnazi, Mirzâ Hüseyin Gholi'nin oğlu ve ezbere öğrendiği uzun redifi kaydeden ilk tar sanatçısıydı. Eserleri hala birçok üstad tarafından kullanılmakta ve günümüz tar sanatçılarının takip ettiği bazı yönleri oluşturmaktadır. Elbette, başlangıç ve orta seviye öğrenciler, performansın yüksekliği nedeniyle ses kayıtlarını takip edemeyecek ve pek bir şey anlayamayacaktır. Ancak bir Tar Üstadı, bu kayıtları kullanarak derslerinde öğrencilerine öğrettiği bilgileri tazeleyebilir ve unutulan noktalara yeniden odaklanabilir. Bu sayede müzikte doğal olarak oluşan değişimleri en aza indirerek redifi aslına yakın bir şekilde korumak mümkün olur.

Mirzâ Abdullah'ın redifi, ezbere kaydı yapan Nur Ali Borumand tarafından aktarılan bilgiye dayanarak 1970'lerde Jean During tarafından notaya döküldü. Öte yandan, Mirza Hüseyin-Qoli'nin redifi ise ilk olarak 2001 yılında Dariush Pirniakan tarafından notaya alındı. Redif, birçok genç öğrenci arasında popüler olmasa da, hala Fars müziğinin temelini ve yapısını oluşturmaktadır. Bu durumu, pek çok genç tarafından ilgi çekmeyen ancak Batı müziğinin temelini oluşturan Klasik müzik ile karşılaştırabiliriz.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Swing (müzik)</span>

Swing 1930'lu yıllarda ortaya çıkan caz akımı. 20. yüzyılın en popüler caz hareketlerinden biri.

<span class="mw-page-title-main">Bilkent Üniversitesi</span> Ankarada kurulu vakıf üniversitesi

Bilkent Üniversitesi ya da resmî adıyla İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, Türkiye'nin başkenti Ankara'da yer alan vakıf üniversitesi. İhsan Doğramacı tarafından, İhsan Doğramacı Eğitim Vakfı, İhsan Doğramacı Sağlık Vakfı ve İhsan Doğramacı Bilim ve Araştırma Vakfı kararlarıyla 20 Ekim 1984'te, Türkiye'nin ilk vakıf üniversitesi olarak kurulmuştur. Bilkent Üniversitesi, kuruluş amacını "eğitim kalitesi, bilimsel araştırma ve yayınları ile kültür ve sanat faaliyetleri açısından dünyanın önde gelen üniversiteleri arasında yer almak" olarak açıklamıştır. Bu amaç doğrultusunda üniversiteye "Bilim Kenti"nin kısaltılmışı olan Bilkent adı verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Salsa (dans)</span>

Salsa, Karayipler kökenli olduğu varsayılan, salsa adıyla belirtilen müzik türleri eşliğinde çiftler halinde veya grupça icra edilen, Latin Amerika’nın ve ABD’nin modern bir dansı. Önceleri yalnızca Latin Amerika halkları arasında yaygın olan bu müzik türü, Karayipler’den ABD’ye göçenler sayesinde ABD’de de yaygınlık kazanmış ve salsa dansı özellikle 1980'lerden sonra tüm dünyada tanınır ve uygulanır duruma gelmiştir. Günümüzdeki salsa dansı Afrika, Karayip ve Avrupa stillerinin, dans ve müzik unsurlarının bir karışımı olarak nitelenir.

Müzik, geçmiş ve şimdiki bilinen her kültür ve dinde zaman ve mekânlar arasında büyük çeşitlilik gösterir. En izole edilmiş kabile grupları da dâhil olmak üzere dünyadaki tüm insanlar bir müzik türüne sahip olduklarından, müziğin, insanların dünyaya yayılmasından önce atalardan oluşan topluluklarda mevcut olduğu sonucuna varılabilir. Sonuç olarak, ilk müzik Afrika'da icat edilmiş ve daha sonra çeşitli çalgılar yapmak için çeşitli materyaller kullanarak insan hayatının temel bir bileşeni hâline gelmiş olabilir.

Türkiye'de müzikoloji, Avrupa'nın doğu müziğiyle ilgilenmesine paralel olarak 1910'lardan sonra gelişmiştir.

Elektronik müzik veya elektro akustik müzik, elektronik müzik aletleri yardımıyla yapılan müzik türüdür. Elektronik müzik aletleri düşük kuvvetli sistemlerdir. Transistör, tümleşik devre gibi parçalar kullanırlar. Elektromekanik anlamda ses üreten elektronik müzik aletleri elektronik ögeler kullanarak ses üreten enstrümanlar arasında ayrım yapılabilir. Elektromekanik enstrümanlara; Telharmonium, Hammond B3 ve elektro gitar; Elektronik enstrümanlara ise Theremin, synthesizer ve bilgisayar örnekleri verilebilir.

Caz, ilk kez ABD'nin güney eyaletlerinde, 1900'lerin başında gelişmeye başlamış bir Afro-Amerikan müzik türüdür. 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında New Orleans, Louisiana'daki Afrikalı-Amerikalı topluluklarda ortaya çıktı. Caz müziği, mavi notalar, senkop, swing, çoklu ritim, atışma ve doğaçlama tekniklerini kullanır; Afrikalı-Amerikalı ve Batı müziği tekniklerinin harmanlanmasıdır. Bu müziğin dünya ile tanışması ise 1917 yılında Dixieland Jazz Band'in ilk plaklarının piyasaya çıkmasıyla olmuştur. 1920 ile 1930'larda popülerliğinin artmasıyla başta ABD olmak üzere tüm dünya genelinde Caz Çağı yaşanmıştır. Caz yalnızca geçmişte değil, bugün dahi çok sevilen ve ünü gün geçtikçe artan müzik türlerinden biridir. 1920'lerin Caz Çağı'ndan bu yana, geleneksel müzik ve popüler müzikte önemli bir müzikal ifade biçimi olarak kabul edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Karagöz ve Hacivat</span> Türk gölge tiyatrosu karakterleri

Karagöz ve Hacivat, taklide ve karşılıklı konuşmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Karagöz oynatıcısına kurgusal, hayali denir. Yardımcıları çırak, yardak, dayrezen, sandıkkardır. Oyunda konuşmaların değişmesi baş hareketleriyle yapılır.

Klasik Batı Müziği, kökeni Antik Yunan müzik kültürüne dayandırılan, daha sonra Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşüyle başlayan Orta Çağ ve Gotik dönemde çok sesliliğin gelişimiyle beraber daha da biçimlenmiş, kilise ve saray baskısı altında Rönesans'ın erken yüzyılında vokal polifoni çerçevesi içinde gelişmiş, Yüksek Rönesans ile beraber çalgı müziğinin de yükselişiyle içeriği bugünün klasik müzik olarak adlandırılan biçimleri ve teknikleriyle gelişimini sürdürmüş bir kurumsal müziğin, kilise baskısına direnen halk müziğinin dans ve şarkı biçimleriyle karşılıklı etkileşimi sonucu gelişimini sürdürmüş olan, uluslararası olarak kabul görmüş müzik türüdür. En önemli özelliği, çok sesli ya da çok ezgili (polifonik) ve çok ritmli (poliritmik) olmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan müziği</span>

Azerbaycan müziği, Kafkas, Orta Asya ve İran ağırlıklı etkileri görülür. Tar, kemençe, ut, bağlama, balaban, zurna, kaval, nağara, garmon, tütek, tef ve davul kullanılan başlıca müzik aletleridir.

<span class="mw-page-title-main">Pandomim</span> sözsüz tiyatro oyunu

Pandomim, pantomim, sözsüz oyun ya da mim sanatı, en basit anlatımıyla sözsüz tiyatro oyunudur. Gösteri sanatının dallarından biridir. İngiliz pandomimi (panto) ile karışmaması için kısaca "mim" olarak ifade edilir.

<span class="mw-page-title-main">Türk halk müziği</span> Türkçe yöresel etnik müziklerin tümü

Türk halk müziği ya da kısaca Türkü, Türkiye'nin çeşitli yörelerinde farklı ağızlar ve formlarda söylenen Türkçe yöresel etnik müziklerin tümü. Yapısal olarak folklorun bir parçası olan Türk halk müziği, sözlü halk müziği ve sözsüz halk müziği olmak üzere ikiye ayrılır. Sözlü halk müziğine genel olarak türkü adı verilir. Sözsüz halk müziğine ise ezgi adı verilir. Klasik Türk halk müziği, çeşitli yörelerden derlenmiş birçoğu anonim olan türkülerden ve sözsüz halk müziklerinden oluşur, anonim eserlerin sözü ve bestesinin kime ait olduğu bilinmez ve yöreye mâl olmuştur. Modern Türk halk müziği ise, 1970'li yıllardan sonraki dönemde eski yöresel müzik kalıpları örnek alınarak oluşturulmuş, sözü ve bestesi belli olan halk müzikleridir. Türk halk müziği, halk oyunları ve halkbilim ile de yakından ilgilidir. Bunun dışında genel karakteristiğine göre; bektaşi, halay, teke, zeybek gibi türlere ayrılır. Ayrıca il bazında türküler kategorilendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Muğam</span>

Muğam,, esas Azerbaycan müziğidir. Tasnif ve âşık ile tezat oluşturur. Muğam sözü, Arapçadaki makam sözünden türemiştir. Tahminen 14. yüzyıla kadar yakın doğu ülkelerinin ortak müziği olmuş ama daha sonra ortaya çıkan siyasi-iktisadi değişikliklerden dolayı parçalara ayrılmıştır. Klasik doğu muğamı aslen 12 tür ve 6 koldan oluşmaktadır. Asli muğamlar: Uşşak, Neva, Buselik, Rast, Irak, İsfahan, Zirefkand, Büzürk, Zengüle, Rehavi, Hüseyni ve Hicaz; kolları ise, Şahnaz, Selmek, Maya, Nevruz, Kerdaniye ve Güvaşt'tan oluşmaktadır.

Mehmed Fahri Kopuz, Türk müziği bestecisi ve ud virtüözü.

Kodaly öğrenme yöntemi, Macar besteci ve müzik eğitimcisi Zoltan Kodaly (1882-1967) tarafından geliştirilmiş bir müzik eğitimi yöntemidir. Bugün bu yöntem hala Macaristan’da temel müzik eğitimi olarak kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Yan flüt</span>

Flüt, yanlamasına çalınan, metalden ya da tahtadan yapılabilen bir üflemeli çalgıdır. Flüt ailesinin en yaygın türüdür, orkestralarda ve bandolarda sıkça kullanılır. Pikolo flüt, alto flüt, bas flüt gibi enstrümanlar da flüt ailesindendir; Pikolo flüt normal flütün yarısı boyundadır, alto flüt ise normal flütlerden biraz daha büyüktür.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Âşıkları</span>

Azerbaycan'da Âşık sanatı, şiir, hikâye anlatma, dans, vokal ve enstrümantal müziği geleneksel bir performans sanatında birleştirir. Bu sanat Azerbaycan kültürü'nün sembollerinden biridir ve ulusal kimliğin bir koruyucusu olarak kabul edilir.

İslam kültürü ve Müslüman kültürü, tarihsel olarak Müslümanlar için ortak olan kültürel ögelere atıfta bulunulur. Râşidîn Halifeliğinden erken Emevîler dönemine ve Abbâsîlerin ilk dönemlerine kadar Müslüman kültürünün erken biçimleri ağırlıklı olarak Arap, Bizans, Pers ve Levantendi. İslâm imparatorluklarının hızla genişlemesiyle Müslüman kültürü, Fars, Mısır, Kafkas, Türk, Moğol, Hint, Bangladeş, Pakistan, Malay, Somali, Berberi, Endonezya ve Moro kültürlerini çok etkilemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Muğam üçlüsü</span>

Muğam üçlüsü - Azerbaycan'ın ulusal müzik aletleri olan tar, kamança ve gaval ile performans gösteren klasik bir muğam üçlüsü, Azerbaycan muğam destgahını seslendiren geleneksel bir müzisyen topluluğu; şarkıcı ve sazende grubu.

<span class="mw-page-title-main">Kırım Tatar Müziği</span>

Kırım Tatar müziği, Kırım Tatarlarının müzik folklorudur. Kırım Tatar müziği, Kırım Hanlığı döneminden kalma uzun bir geçmişe sahiptir. 1990'lardan sonra bilinçli bir şekilde derlenmeye başlanmıştır.