İçeriğe atla

Rada Akbar

Rada Akbar
Doğum1988 (35-36 yaşında)
Afganistan
MilliyetAfgan
MeslekKavramsal sanatçı, fotoğrafçı
Ödüller
  • UNICEF Yılın Fotoğrafı Ödülü, Prens Claus Ödülü, MujerHoy Ödülleri ve BBC 100 Kadın

Rada Akbar, (d. 1988) Afganistan'da doğup büyüyen, sanatı kadın düşmanlığına ve baskıya karşı sesini yükseltmek için bir araç olarak kullanan bir aktivist, küratör ve sanatçıdır.2015 yılında UNICEF Yılın Fotoğraf Ödülü'nde Mansiyon ödülü, 2021 yılında Prens Claus ödülü, MujerHoy ödülleri ve BBC 100 Kadın ödülünü sahip olmuştur.[1]

Yaşamı

Rada Akbar,1978-1992 yılları arasında olan Sovyet-Afgan savaşı döneminde, 1988'de Afganistan'ın Cüzcan [2] şehrinde doğmuştur. Taliban 1996 yılında iktidara gelince ailesiyle birlikte Pakistan'a kaçmıştır. Akbar, savaş nedeniyle çocukluğunu bombalardan korunmak amacıyla genellikle evlerinin bodrumunda geçirmek zorunda kalmıştır. Akbar ve ailesi Pakistan'da 6 yıl kalmışlardır ve daha sonra ABD işgalinin Taliban hükûmetini devirmesiyle 1 yıl sonra 2002 yılında Afganistan'a geri dönmüşlerdir.[3]

Akbar, Afganistan Çağdaş Sanat Merkezi'ne 2007 yılında üye oldu ve 2008 yılında da Kabil'de İlk Kadın Resim ve Modern Resim Sergisinin düzenlenmesinde yer aldı.[4] Rada Akbar, sadece fotoğraf alanında değil Afgan kadınlarının hayatını ve zorluklarıyla ilgili iki belgesel film yapmıştır. Belgesellerinden biri olan "Paramparça Umutlar", 2009 yılında Almanya'nın Köln kentinde düzenlenen Panorama Hindukusch-Film Festivali'ne seçildi. 2015 yılında Akbar, Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF)) ile Yılın Fotoğrafı dalında Mansiyon ödülü kazandı. Rada Akbar ayrıca, Afganistan'da gönüllülüğü teşvik etmek, desteklemek ve harekete geçirmek ve Afgan gönüllülerin kapasite geliştirmesine yardımcı olmak için çalışan, kâr amacı gütmeyen bağımsız bir kuruluş olan Afghan Volunteers'ın yönetim kurulu üyesidir.[2]

2013 yılında serbest fotoğrafçı olarak çalışmaya ve Kabil'de modern sanat sergileri düzenlemeye başladı.2019'dan 2021'e kadar 8 Mart Dünya Kadınlar Günü'nü kutlamak ve ülkesindeki kadınları onurlandıran ve her kadının Afgan tarihine katkısını onurlandırmak için giyilebilir anıtlar yaratan "Süper Kadın" (Abarzanan) adlı yıllık bir sanat sergisi başlattı. Aynı zamanda Kabil'de ya da başka bir yerde kadınların tarihiyle ilgili müze açmayı düşünmüştü.[5]

2021 yılında Prens Claus ödülünü sahip olmuştur.[1] 2021 yılında,Taliban tekrar iktidar olduğunda birçok sanatçı,gazeteci ve siyasetçi ülkeden çıkmak zorunda kalmıştı. Akbar da Fransız hükûmeti tarafından tahliye edilen insanlardan biriydi.Covid-19 nedeniyle Paris'te bir otelde karantinaya alınmıştı.O yıl ailesi Almanya,ABD,Fransa ve Türkiye dağılmış durumdaydı.[6][7]

2021 yılında 100 Kadın BBC listesinde yer almıştır.[5]

Rada Akbar'ın yapmış olduğu çalışmalar kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan PEN America 's Artists at Risk Connection and Art at a Time Like'ın 2022 tarihli Before Silence: Afghan Artists in Exile adlı karma sergisinin içinde yer almıştır.[8]

Sergileri [9]

  • Kabil, Hindistan, Çin, Almanya, İtalya ve ABD'de Birinci Afgan Çağdaş Sanat Sergisi 2008 – 2012
  • Kabil'de Fotoğraf Sergisi 2008 Almanya
  • Köln'de Panorama Hindukusch-Film Festivali'nde “Paramparça Umutlar” belgeseli gösterildi 2009
  • Alman Büyükelçiliği'nde Fotoğraf Sergisi Kabul 2011
  • İsviçre'de Fotoğraf Sergisi 2013
  • Institut Français d'Afghanistan'da Fotoğraf Sergisi 2014
  • New York City'deki Munch Gallery'de
  • Fotoğraf Sergisi 2014 Nikolaj Kunsthal'da Fotoğraf Sergisi – Kopenhag Çağdaş Sanat Merkezi 2014
  • Danimarka Fotoğraf Müzesi'nde Fotoğraf Sergisi, Herning (DK) 2015
  • Art Center Mississippi Fotoğraf Sergisi, Thyholm (DK) 2015
  • Ulusal Sanat Kültürleri Müzesi'nde Gelecek Fotoğraf Sergisi, Göteborg, İsveç Nisan 2016 – Ocak 2017
  • Berlin, Almanya'da düzenlenen Afgan-Alman dostluğunun 100. yılı kültür haftasında Fotoğraf Sergisi, Almanya 2015

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ a b "(Online) O Superwomen: Artist Talk with Rada Akbar and Laurie Anderson". Hirshhorn Museum and Sculpture Garden | Smithsonian (İngilizce). 19 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  2. ^ a b imagenationparis.com. "Rada Akbar (Afghanistan)". ImageNation Paris (İtalyanca). 3 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  3. ^ Artdaily. "From victims to superwomen: Honoring female strength in Afghanistan". artdaily.cc (İngilizce). 20 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  4. ^ "RADA AKBAR SEED AWARDS RECIPIENT". Prince Claus Fund (İngilizce). 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  5. ^ a b "BBC'nin 2021 yılı 100 Kadın listesi yayımlandı: Bu yılki listede Sevda Altunoluk ve Elif Şafak da var". BBC News Türkçe. 18 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  6. ^ "These women fled Afghanistan. What's at stake for those left behind?". Culture (İngilizce). 27 Ağustos 2021. 27 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  7. ^ Jackson, Lauren (20 Ağustos 2021). "Leaving a Life in Kabul". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 9 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  8. ^ Cristi, A. A. "Artists At Risk Connection & Art At A Time Like This Present BEFORE SILENCE: AFGHAN ARTISTS IN EXILE". BroadwayWorld.com (İngilizce). 9 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 
  9. ^ "Rada Akbar, Honorable Mention | UNICEF Photo of the Year 2015". www.unicef.de. 17 Aralık 2015. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Afganistan</span> Batı, Orta ve Güney Asyanın birleştiği yerde bulunan devlet

Afganistan ya da resmî adıyla Afganistan İslam Emirliği, Orta Asya'nın güneyinde denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Doğu ve güneyde Pakistan; batıda İran; kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan; kuzeydoğuda ise Çin ile komşudur. 652.000 km² yüz ölçümlü, kuzey ve güneydoğusunu düzlüklerin oluşturduğu dağlık bir ülkedir. Başkenti ve en büyük şehri Kâbil'dir. Yaklaşık 40 milyonluk nüfusunun çoğunluğunu Peştunlar, Tacikler, Hazaralar ve Özbekler oluşturur. Ülke, uluslararası alanda Afganistan İslam Cumhuriyeti olarak tanınmaktadır. ABD'nin Afganistan'dan çekilmesine akabinde gerçekleşen Taliban saldırıları ile 15 Ağustos 2021'de Taliban'ın başkent Kâbil'i ele geçirmesi sonucunda kurulmuş olup, yönetimin devri konusundaki tartışmalar ve görüşmeler devam etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Taliban</span> Afganistan merkezli İslamcı hareket

Taliban, Afganistan'da yönetimi elinde bulunduran Diyubendi İslamcı hareket ve askeri organizasyondur. Kendilerine Afganistan İslam Emirliği demekte olup ülke içinde bir savaş sürdürmüştür. İslam şeriatını yayma amacıyla Molla Muhammed Ömer tarafından 1994 yılında kurulan Taliban'ın 2016'dan beri lideri Mevlevi Hibetullah Ahundzade'dir. Grup; eroin gibi narkotiklerin ticaretinin yanı sıra haraç toplama, fidye ve alıkoyma gibi faaliyetlerle finanse edilmektedir. Ayrıca 2010'ların ortalarında, önceki hükûmetin yönetiminde yasadışı olan madencilik faaliyetlerinin kontrolünü ele geçirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan İslam Cumhuriyeti</span> Afganistanda hüküm sürmüş eski bir devlet

Afganistan İslam Cumhuriyeti, Afganistan Savaşı sırasında 2004-2021 yılları arasında Afganistan'da var olan bir İslam cumhuriyetiydi. 2001'de ABD'nin Afganistan'ı işgal etmesinin ardından Taliban liderliğindeki Afganistan İslam Emirliği'nin ele geçirilmesi sonrası 2004 yılında kuruldu. 15 Ağustos 2021'de ülkenin büyük bölümünün kontrolü Afganistan İslam Emirliği'ne geçti. Afganistan'ın uluslararası olarak tanınan tek meşru devleti olduğu iddia edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan pasaportu</span> pasaport

Afgan pasaportu Pasaport Genel Müdürlüğü tarafından uluslararası seyahat amacıyla Afgan vatandaşlarına verilir. Geçerli bir Afgan kimlik kartına (Tazkira) sahip olan her kişi, her 5-10 yılda bir yenilenen bir Afgan pasaportu için başvurabilir ve alabilir.

Ulusal Güvenlik Müdürlüğü Afganistan Hükûmetinin iç istihbarat ve güvenlik servisiydi. Merkezi Kabil'deydi ve Afganistan'ın 34 ilinin tümünde saha ofisleri ve eğitim tesisleri vardı. Doğrudan başkana ve meclise karşı sorumluydu. Çoğunluğu ABD Department of Homeland Security tarafından ve geri kalanı NATO ülkeleri tarafından eğitilmiş, aktif olduğu dönemde tahmini olarak 15,000-30,000 personeli olduğu düşünülmüştür. Ulusal Güvenlik Müdürlüğü, Afgan Ulusal Güvenlik Güçlerinin (ANSF) bir parçasıydı.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan'da turizm</span>

Afganistan turizm Bilgi ve Kültür Bakanlığı tarafından düzenlenir. Afganistan'da faaliyet gösteren en az 350 turizm şirketi bulunmaktadır. Turizm, onlarca yıllık savaşın ardından gelen 1978 Sevr Devrimi'nden önce zirvedeydi. Afganistan'a giriş için geçerli bir vize ve pasaport gerekmektedir. 1999'da Birleşmiş Milletler Kabil'de kalmanın günlük maliyetini 70 ABD doları olarak hesapladı.

<span class="mw-page-title-main">2021 Taliban saldırısı</span> Afganistandaki askeri saldırı

2021 Taliban saldırısı, Taliban ve müttefik militan grupların Afganistan İslam Cumhuriyeti ve müttefiklerine karşı 1 Mayıs 2021'de başlayan ve 15 Ağustos 2021'de Kabil'in Düşüşü ile biten büyük bir saldırıydı. Saldırı sonucunda Taliban ülkeyi ele geçirdi ve Afganistan İslam Emirliği'ni kurdu.

Afganistan Ulusal Müzik Enstitüsü (ANIM), Afganistan'ın başkenti Kabil'de 2010 yılında kurulan müzik eğitim kurumu.

Afganistan kadın milli futbol takımı, 2021'de Kabil'in düşüşüne kadar Afganistan'ın kadın millî takımıdır. Afganistan Futbol Federasyonu (AFF) yetkisi altında oynadılar.

Lima Aafshid Afganistan kökenli bir şairdir ve yazardır. 2021 yılında BBC tarafından her yıl tekrarlanan 100 Kadın listesinde ismi yer almıştır. Lima Aafshid Afganistan'ın başkentinde bulunan Kabil Üniversitesinden mezundur ve bu üniversiteye ait olan "Sher-e-daneshgah" adlı derneğin üyesidir.

Alema,genellikle Dr.Alema olak tanınır, filozof, feminist aktivist, çatışma analisti, kadın hakları savunucusu ve Afgan politikacıdır. Afganistan'da insan hakları ve sivil toplumdan sorumlu bakan yardımcısıydı. Aynı zamanda 2021 yılında BBC’nin yayınladığı 100 Kadın listesinde yer almıştır.

Wahida Amiri, kütüphaneci, hukuk mezunu ve protestocudur. Taliban hükûmetinin kadınlara karşı uyguladığı zorlu politikaları protesto etmek için Amira ve arkadaşları tarafından "Afganistan'ın Mücadeleci Kadınları Hareketi"'ni kurmuşlardır. 2017 yılından beri kadınları okumaya motive etmek için içinde 5.000'den fazla kitaptan oluşan kütüphanesi Kabil'de bulunmaktadır.2021 yılında BBC'nin yayınladığı 100 Kadın listesinde yer almıştır.

Zuhal Atmar, Afgan girişimci ve çevre aktivistidir. Afganistan'ın ilk kağıt geri dönüşüm fabrikası Gul-e-Mursal'ı(Şam Gülü) 2016 yılında kurdu. BBC'nin 2021 için etkili ve ilham veren 100 kadın listesine dahil edildi.

Fatima Gailani, 1954 yılında Kabil'de doğmuş, Afgan Kızılayı'nın başkanı olarak görev yapmış bir siyasi lider ve kadın hakları aktivistidir. BBC 2021 yılı 100 Kadın listesine girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Salima Mazari</span>

Salima Mazari, Afgan bir siyasetçi. Afganistan'ın Belh vilayetinin Çar Kent İlçesinin Kaymakamıdır. Aynı zamanda Afganistan'daki üç kadın kaymakamdan biri olarak görev yapmış olmasıyla adından söz ettirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Shamsia Hassami</span>

Shamsia Hassami, 9 Nisan 1988 doğumlu Afgan bir grafiti sanatçısı, güzel sanatlar öğretim görevlisi ve Kabil Üniversitesi'nde Çizim ve Anatomi Çizimi doçentidir. Kabil sokaklarında " sokak sanatını " yaygınlaştırdı ve sanatını Hindistan, İran, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, İsviçre, Vietnam, Norveç, Danimarka, Türkiye, İtalya, Kanada dahil olmak üzere birçok ülkede ve diplomatik misyonlarda sergiledi. Hassani, savaş yıllarına dikkat çekmek için Kabil'de duvar yazıları yapıyor.

<span class="mw-page-title-main">Hoda Khamosh</span> Afgan muhabir

1996 doğumlu olan Hoda Khamosh, Afgan gazeteci, şair ve kadın hakları aktivistidir.

<span class="mw-page-title-main">Crystal Bayat</span>

Crystal Bayat, Afgan kökenli kadın hakları savunucusu,Afganistan'ın içinde de dışında da siyasi aktivizmle uğraşmaktadır. Taliban'ın tekrar iktidara gelmesiyle birlikte değişen olaylara karşı protestolar yapmıştır. Hayatının büyük bir bölümünü demokrasi ve toplumsal değişimler için uğraşmıştır. 2021 yılında BBC'nin yayınladığı en ilham veren 100 Kadın'dan biri olmuştur.

Razia Barakzai, Afgan üniversite profesörü, aktivist ve protestocudur. Taliban'ın tekrar iktidara gelmesiyle kadınların çalışma ve eğitim hakkı için birçok yürüyüş organize etmiştir. Hayatları riskte olan Afgan kadınlarının verdikleri mücadeleleri anlatan "We Are Still Here" isimli romanda yer almıştır. 2021 yılında BBC'nin yayınlandığı en ilham veren 100 kadından biri olmuştur.

2002 Kabil- Afganistan doğumlu Fatima Sultani, Noshaq zirvesine tırmanan en genç dağcı kadın olarak kabul edilir.