İçeriğe atla

Pulay

Lida Borodulina, Erzyan elbisesiyle, Saransk, 1917. Kalçaların etrafına bir pulay bağlıdır.

Pulay, Erzyan halk kadınlarının giydiği kıyafetlerinin kemer olarak kullanılan bir parçasıdır.

Tanım

Geleneksel Erzi kadın kıyafetleri Mordovya'nın birçok köyünde ve cumhuriyet dışında Erzyanların yaşadığı bölgelerde korunmuştur. Modern zamanlarda tatiller ve önemli olaylar vesilesiyle giyilmektedir. Günümüze ulaşan kostümler anneden kıza aktarılmaktadır.[1]

Kadın kostümü genellikle beyaz kumaştan yapılır ve pulay adı verilen kemerle bağlanan uzun beyaz bir gömlekten oluşur. Kolsuz kaftan tipi yakalı kırmızı veya mavi korsaj eteği tamamlamaktadır. Kostüm genellikle balık kulakları kullanılarak desenlenir.[2] Aynı zamanda pulay, Erzyan'ın kızlarının ayrılmaz bir parçası olmuştur. Gençken giymeye başlayan kızlar bu giyim tarzını yaşlılığa kadar sürdürmüştür.

Pulay, genellikle at kılından ve yünden yapılan dokuma bir kemerdir ve ağırlığı üç ila beş kilogram arasında değişebilmektedir. Pulay, kalçadaki gömleğin üzerine giyilmektedir.[2] Pulay, desteksiz (pulokarks, tsökarks ) ve destekli(pulagay, pulay, pulaksh ) olarak iki türe ayrılmaktadır. Temeli 20–30 cm uzunluğunda dikdörtgen bir karton veya keçe parçasıdır. Önü desenlerle, düz düğmelerle, balık kulaklarıyla, püsküllerle, bakır zincirlerden yapılmış püsküllerle ve renkli boncuklarla süslenmektedir. İpliklerin dolaşmasını önlemek için özel bir solüsyonla ıslatılır.

Yetişkin bir kadın pulaysız dışarı çıkamazdı. Kültürde pulaysız dışarı çıkmak çıplak çıkmakla eşdeğerdi. Kadınlar yazın tarlada çalışırken bile pulaylarını çıkarmamaktaydılar. Pulay'ın kutsal, büyülü bir anlamı vardı ve koruyucu işlevler yerine getirmekteydi. Bunlardan birisi yoğun siyah ipliklerle dolanan nazar, bir kadını kısır yapamadığının düşünülmesidir.

Pulay ayrıca kadınlar için ısıtıcı bir madde olarak, soğuk algınlığını ve böbrek soğukluğunu önleyerek kullanılmıştır. Ağır bir pul, bir kadının vücudunu daha güçlü hale getirmekte ve uyluklarını ve baldırlarını daha yuvarlak hale getirmektedir.[3]

Makar Yevsevyev'in getirdiği Erzyan kadın kostümü Paris'teki Dünya Sergisinde altın madalyayla ödüllendirilmiştir.

Kadın cenaze elbisesinde ise pulay bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. ^ "Mordovia is a nationality of people. Mordva characteristic features". gigafox.ru. Erişim tarihi: 28 Mart 2020. 
  2. ^ a b "Набедренное украшение-пулай". www.museum.ru. 28 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2020. 
  3. ^ "САМОБЫТНОСТЬ КУЛЬТУРЫ МОРДОВСКОГО НАРОДА". school-science.ru. 25 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2020. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kimono</span> Japonların geleneksel giysisi

Kimono (Japonca: 着物 -, Japonya'nın geleneksel giysisidir. Ki ve mono sözcüklerinden türetilmiştir. Japoncada aslen tüm kıyafetler için kullanılan kimono sözcüğü, sonradan hem kadınlar hem de erkekler tarafından giyilen uzun giysiyi tanımlamak için kullanılmaya başlamıştır.

Gelin, evlenmek üzere hazırlanmış, süslenmiş veya yeni evlenmiş kadın.

<span class="mw-page-title-main">Külotlu çorap</span> İç giysisi

Külotlu çorap, genellikle kadınlar tarafından giyilen, belden ayak ucuna kadarki bölgeyi sıkıca kaplayan, saydam veya opak olarak iki ana ürün grubuna sahip giyecektir. Erkekler için külotlu çorap türleri de mevcuttur. Fonksiyonel nedenler ile veya görsel nedenler ile kullanılan bir giysidir. Çoraplar veya naylon çoraplar gibi, külotlu çoraplar da genellikle naylondan veya naylonla karıştırılmış diğer liflerden yapılır. Tek parçadan oluşan külotlu çoraplar 1960'larda ortaya çıkmış ve o zamana kadar kullanılan naylon çoraplara bir alternatif oluşturmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Iğdır yöresi halk kültürü</span>

Iğdır yöresi, Doğu Anadolu Bölgesi kültür özelliklerini barındırmaktadır. Tarihi, gelenekleri, tarihî eserleri, inançlarıyla doğu kültürünün beşiklerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Şalvar</span> ağı çok bol olan, bele bir uçkurla bağlanan geniş pantolon

Şalvar, genellikle ağı çok bol olan, bele bir uçkurla bağlanan geniş bir tür pantolondur. Özellikle Adana'dan başlayıp Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne kadar olan bölgede sıkça giyilen yöresel giysi türüdür. Şalvar bol olduğundan bağ bahçe ve tarlada çalışanlar için uygundur. Bu özelliği nedeniyle şalvarı hâlâ kırsal alanda tarım ve hayvancılık yapan insanlar kullanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Çarşaf (giyim)</span>

Çarşaf, Irak, Suriye, Suudi Arabistan, İran, Afganistan, Pakistan, Moritanya, Çad, Cezayir, Sudan, Yemen gibi çoğunluğu Müslüman olan toplumlarda bazı kadınların giydiği bir tesettür türü. Çeşitli stilleri ve renkleri olmak ile birlikte sadece eller ve yüzün açık kalmasına izin verilir. Burka adı verilen modelde ise yüze bir peçe de takılarak, gözler de gizlenir. Çarşaf giyen bazı kişiler eldiven takarak ellerini de kapatırlar.

<span class="mw-page-title-main">Gelinlik</span>

Gelinlik, gelin tarafından düğün ya da nikâh esnasında giyilen özel giysi. Gelinliğin rengi, biçimi ve önemi gelin ve damadın dinine ya da kültürüne göre değişiklik gösterir. Genellikle beyaz ve kırık beyaz renginde olup üretiminde saten, dantel,tül gibi kumaşlar kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Giyim</span>

Giyim, vücudun bir kısmını veya tamamını kapsayan her türlü kıyafet ve aksesuar. Giyim kuşamın en önemli ve muhtemelen en eski işlevi, vücudu doğa şartlarından korumasıdır. Hava koşullarından korumasının yanı sıra, spor ve yemek yapmak gibi tehlikeli faaliyetler sırasında deri ile çevre arasında bariyer görevi görerek güvenliği artırır. Ayrıca vücuda hijyenik bir bariyer sağlayarak vücuda toksinlerin ve mikropların girişini sınırlandırır. Giyim kuşamın en önemli işlevlerinden biri de kişinin stilini, zevklerini ve modayı yansıtmasıdır. Her halka ve ülkeye ait ulusal giyimler mevcuttur.

<span class="mw-page-title-main">Tayt</span> bacakları sıkı saran pantolon türü

Tayt bacakları sıkı saran bir pantolon türüdür. Sıklıkla likra, naylon, pamuk ve polyester karışımından yapılsa da yün, ipek ve benzeri diğer malzemelerden de yapılabilirler. Kendi başlarına ya da üzerini örten bir etek, tights ve şortla giyilebilirler.

<span class="mw-page-title-main">Çador</span>

Çador, Çadar ya da Çadur İran'da kadınlar tarafından giyilen bir çarşaftır. Kullanımı antik zamanlara, Ahameniş İmparatorluğu'na dayanır. Pehlevi Hanedanı döneminde Batılı kıyafetler tercih edilirken, İran İslam Devrimi'nden sonra yeniden yaygınlaşmıştır. Günümüzde İran'da örtünmek zorunlu olsa da, çador kullanımı zorunlu değildir, daha çok dini ya da geleneksel sebeplerle tercih edilir. Vücudun tamamını ve başı öreten şekildedir.

Bahçe Duvarının Ötesinde, Cartoon Network için Patrick McHale tarafından yapılmış Emmy Ödülü kazanmış bir Amerikan miniseri çizgi dizisidir. Program, iki kardeşin eve dönme maceralarını konu alır. Konuşan kuş arkadaşları Beatrice ile Bilinmeyen adında bir yerden kurtulmaya çalışmaktadırlar. Program, McHale'nin Tome of the Unknown adlı kısa filmden uyarlamadır. Wirt ve Greg karakterlerini Elijah Wood ve Collin Dean, Beatrice adındaki mavi kuşu Melanie Lynskey seslendirmektedir. Bahçe Duvarının Ötesinde, Amerika'da 2014'te 3-7 Kasım haftasında, Türkiye'deyse 2015'te 11 Nisan-9 Mayıs arasında hafta sonları yayımlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Lederhosen</span>

Lederhosen, deriden yapılmış bir pantolondur. Kısa veya diz boyu olabilmekle birlikte daha uzun olanlar genellikle bundhosen veya kniebundhosen olarak adlandırılırlar. Bir zamanlar Orta Avrupa çapında yaygın bir günlük giysi olup günümüzde özellikle Almanya'nın Bavyera eyaleti ile ilişkili bir giysi olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kedi topuk ayakkabı</span>

Kedi topuk ayakkabı kısa topuklu ayakkabılardır.

<span class="mw-page-title-main">Vışıvanka</span>

Vışıvanka, Ukrayna'da ve Belarus'da ulusal kostümleride kullanılan işlemeli gömlek. Ukrayna vışıvankalarında ukrayna nakşı kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Kırım Tatar ulusal kıyafeti</span> Geleneksel Kıfayet

Kırım Tatar ulusal kıyafeti, Kırım Tatarlarının geleneksel giysisidir.

<span class="mw-page-title-main">Faroe geleneksel kıyafeti</span>

Faroe Kıyafeti Faroe Adaları'nın halk kıyafetidir.

<span class="mw-page-title-main">Geleneksel Özbek kıyafetleri</span>

Geleneksel Özbek kıyafetleri, Orta Asya'daki en kalabalık halk olan Özbeklerin giydiği geleneksel giyim tarzından oluşmaktadır. Özbek kültürel geleneklerinin geleneksel moda duyarlılıklarını sergiler ve Özbek medeniyetinin önemli kültürel yönlerinden birini oluşturur. Özbeklerin giydiği iki geniş giysi türü vardır: geleneksel Özbek kıyafetleri olarak bilinen kıyafetler ve batı kıyafetleri.

<span class="mw-page-title-main">Áo dài</span>

Ao dai, Vietnam'ın geleneksel kostümüdür. Tüm geleneksel kostümler arasında en popüler olanıdır. Bir pantolon üzerine giyilen bilek boyu tunikten oluşur, gömleğin alt yarısı ön ve arka olmak üzere iki düz kanat şeklinde bölünmüştür, bu tüm kıyafetin karakteristik özelliğidir. Bu kostüm birçok farklı kumaştan yapılmıştır ancak en popüler olanları ipek, şifon veya kadifedir. Pantolonların bazen gömlekle aynı malzemeden olması gerekmez, kot pantolon veya tayt olabilir. Ao dai estetiği arttırmak için konik şapkalar, türbanlar veya eşarplarla kombinlenebilir.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan milli giyimleri</span>

Azerbaycan milli giyimleri, Azerbaycan halkının maddi ve manevi kültürünün zor ve uzun bir gelişim süreci sonucunda ortaya çıkmıştır. Azerbaycan halkının etnik tarihi, halk yaratıcılığının sanatsal özellikleri, çeşitli durumlarda şekillenmeleri, sanatsal süslemeler, dokuma halk giysilerinde kendini göstermiştir. Azerbaycan'da ipekçilik ve pamuk üretimi gibi alanlar geliştikçe, milli giysilerin hazırlanmasında özel bir rol oynayan kumaş üretimi arttı ve bunun sonucunda milli giysilerde bir canlanma dönemi yaşandı. Milli giyim takımının hazırlanmasında özel bir rol oynayan, dekoratif uygulamalı sanatların diğer örneklerinde olduğu gibi, kumaşlarda Uzak Doğu kültürüne özgü birçok süsleme örnekleri kendini gösterirdi.

<span class="mw-page-title-main">Ağasar elbiseleri</span>

Ağasar elbiseleri, geleneksel olarak Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi'nde giyilen, kökeni Trabzon ilinin Şalpazarı ilçesine bağlı Ağasar Vadisi olan Çepni kadın kıyafetlerdir. Kıyafetler Şalpazarı'ndaki kadınlar tarafından günlük yaşamda, Trabzon'un genelinde de yöresel kıyafet olarak giyilmektedir. Ağasar Çepnilerin yoğun olarak yaşadığı bir alan olup kıyafetler de Çepni kültürünün izlerini taşımaktadır. Bu elbiselerin en belirgin özelliklerinden biri de renkleridir. Sıkça kullanılan kırmızı, yeşil ve mavi renkleri özellikle Türk giyim kuşam gelenekleriyle ilgilidir. Genellikle canlı ve parlak renkler kullanılarak yapılan bu elbiseler, dikkat çekici desenlerle süslenmiştir. Elbiselerde kullanılan kumaşlar ise genellikle pamuklu ve yünlü dokumalardır. Ağasar elbiseleri, başörtüsü, yelek, etek ve iç gömlek gibi parçalardan oluşur. Başörtüleri, genellikle beyaz olup, üzerinde renkli işlemeler bulunur. Yelekler ise parlak renkli kumaşlardan yapılmış ve ön kısmı çeşitli boncuk ve pullarla süslenmiştir. Etekler de yine canlı renklerde olup, bol kesimli ve rahat hareket etmeyi sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. İç gömlekler ise genellikle beyaz renkte olup, sade bir tasarıma sahiptir.