İçeriğe atla

Prusya Bölümü

Prusya Bölümü
Birlik
Ayrılma
Polonya-Litvanya Birliği'nin üç parçalanması. Rusya Bölümü (kırmızı), Avusturya Bölümü (yeşil) ve Prusya Bölümü (mavi)

Prusya Bölümü veya Prusya Polonyası, Polonya'nın parçalanması sırasında 18. yüzyılın sonlarında Prusya Krallığı tarafından alınan Polonya-Litvanya Birliği'nin eski topraklarını ifade eder.[1] Prusya'nın elde edilmesi ile Milletler Topluluğu'nun eski batı bölgesini oluşturan arazisi 141.400 km2'yi buldu. Prusya katılımıyla imparatorluk Rusyasının liderliğindeki ilk parçalanma 1772'de, ikincisi 1793'te ve üçüncüsü 1795'te gerçekleşti, bu da Polonya'nın sonraki 123 yıl boyunca devlet olarak elenmesine neden oldu.[2] Polonya dili önemsizleştirildi[3]

Tarih

Prusya Krallığı, üç askerî bölünmede de Polonya topraklarını elde etti.[1]

Jan Henryk Dabrowski'nin 1806'da Poznań'a girişi

Prusya Bölümü'nün önemli tarihi olayları, eski toprak edinimlerini sağlamlaştırmak için oraya 57.475 Alman aileyi hızla yerleştiren II. Friedrich'in eski Polonya Prusyasının 1772 ilhakını içeriyordu.[4] 1793'te Prusya Krallığı, 1457'den beri Polonya Taç'ının bir parçası olan Gdańsk (Danzig) ve Toruń'u (Thorn) ilhak etti. Bu saldırı, Jan Henryk Dąbrowski yönetimindeki Kujawy'deki ilk Büyük Polonya Ayaklanması'nı ateşledi. Ayaklanma, General Tadeusz Kościuszko'nun Ruslar tarafından ele geçirilmesinden sonra sona erdi.

Kaynakça

  1. ^ a b ""Part 3. Preussen: The Prussian Partition",". 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ Davies, Norman. God's Playground: a history of Poland. Revised Edition. Oxford: Clarendon Press, 2005.
  3. ^ Andrzej Chwalba, Historia Polski 1795-1918, Wydawnictwo Literackie 2000, Kraków, pages 175-184, and 307-312. 830804140X.
  4. ^ Ritter, Gerhard (1974). Frederick the Great: A Historical Profile. Berkeley: University of California Press. ss. 179-180. ISBN 0-520-02775-2. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Prusya</span> 1525-1947 yılları arasında Orta Avrupada varlığını sürdürmüş eski bir Alman devleti

Prusya, tarihin değişik dönemlerinde değişik anlamlarda kullanılmış bir isim olmakla birlikte en çok 1713-1867 yılları arasında kendine Prusya Krallığı adını veren ve Orta Avrupa'da hüküm süren Alman devletinin ismidir.

<span class="mw-page-title-main">Belarus</span> Doğu Avrupada bir ülke

Belarus, resmî adıyla Belarus Cumhuriyeti (Belarusça:

<span class="mw-page-title-main">Prusya Krallığı</span> Alman devleti (1701-1918)

Prusya Krallığı (Almanca: Königreich Preußen, [ˈkøːnɪkʁaɪç ˈpʁɔʏsn̩] olarak telaffuz edilir) 1701 ile 1918 yılları arasında Alman İmparatorluğu'nun Prusya eyaletini oluşturan bir krallıktı. 1866'da Almanya'nın birleşmesinin arkasındaki itici güçtü ve 1918'de dağılıncaya kadar Alman İmparatorluğu'nun önde gelen devletiydi. Adını Prusya denilen bölgeden alsa da merkezi Brandenburg Margravlığı'ydı. Başkenti Berlin'di.

<span class="mw-page-title-main">Polonya tarihi</span>

Polonya tarihi ya da Lehistan tarihi bugünkü Polonya Cumhuriyeti topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">1672-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı</span> Osmanlı İmparatorluğu ile Lehistan-Litvanya Birliği arasında 1672-1676 yılları arasında yapılmış savaş

1672-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı, 17. yüzyıldaki Osmanlı-Lehistan savaşlarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">II. Stanisław August Poniatowski</span> Son Polonya kralı ve Litvanya Büyük Dükü

II. Stanisław August Poniatowski, asıl adı Stanisław Poniatowski, bağımsız Polonya'nın son kralı (1764-1795). Hükümdarlık yıllarında Polonya'nın Rusya, Avusturya ve Prusya arasında taksimi tamamlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Büyük Dükalığı</span> 1236dan 1795e kadar var olmuş bir Avrupa devleti

Litvanya Büyük Düklüğü, Avrupa'da 13. yüzyıl ile 1795 arasında varlığını sürdürmüş bir devlettir. Aukštaitija bölgesindeki çok tanrılı Baltık kabilelerinden biri olan Litvanlar tarafından kuruldu. Daha sonra Kiev Knezliği'nin büyük bir kısmını ve diğer Slav topraklarını ele geçirdi. Böylece bugünkü Belarus, Letonya, Litvanya'nın tamamı ile Moldova, Polonya, Rusya ve Ukrayna'nın bir kısmını kapsar hâle gelmişti. 15. yüzyılda en geniş sınırlara ulaştığında Avrupa'daki en geniş sınırlara sahip ülke konumundaydı. Etnisite ve din açısından çeşitliliğin var olduğu ülkede, kültür unsurları oldukça geniş bir yelpaze oluşturuyordu.

<span class="mw-page-title-main">II. Friedrich (Prusya kralı)</span>

II. Friedrich ; 1740 yılından ölümüne kadar Prusya kralıydı. Prusya onun yönetimi altında topraklarını büyük ölçüde genişletti ve Avrupa'da önemli bir askerî güç haline geldi. Askeri alandaki başarıları ve ülkesinin kalkınması yolundaki çabalarından dolayı Büyük Friedrich adıyla anılır.

İzvança Antlaşması, 1672-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı'nı sonlandıran barış antlaşması. 27 Ekim 1676'da bugün Ukrayna'da yer alan Zurawno kentinde imzalandığı için Zurawno Antlaşması olarak da bilinir. Türkçe adını ise Zorawno kentine Türklerin verdiği İzvança adından alır.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'nın parçalanması</span> Polonya-Litvanya Birliğinin 18. yüzyıl sonundaki üç zorunlu bölünmesi

Polonya'nın parçalanması, Lehistan-Litvanya Birliği'nin 18. yüzyılın sonunda Rus İmparatorluğu, Prusya ve Avusturya İmparatorluğu tarafından parçalanmasıdır. Bu parçalanma 123 yıl boyunca egemen olan Lehistan ve Litvanya'nın ortadan kaldırılmasıyla sonuçlanarak devletin varlığını sona erdirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Czarne</span>

Czarne (ˈt͡ʂarnɛ,, Polonya'da Pomeranya Voyvodalığı'nın kuzey bölgesinde yer alan şehir. 2000 yılındaki sayıma göre nüfusu 6.053 idi.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'nın ilk parçalanması</span>

Polonya'nın ilk parçalanması, sonunda 1795'e kadar Polonya-Litvanya Birliği'nin varlığını sona erdiren üç parçalanmadan ilki olarak 1772'de gerçekleşti. Prusya Krallığı ve Habsburg Monarşisini tehdit eden Rus İmparatorluğu'nun gücünde büyüme, bu ilk parçalanmanın arkasındaki temel sebepti.

<span class="mw-page-title-main">Kongre Polonyası</span> Doğu Avrupadaki eski devlet

Kongre Polonyası veyahut resmi adıyla Polonya Krallığı, ya da Rus Polonyası, 1815'te Viyana Kongresi'nde egemen bir Polonya devleti olarak oluşturulan bir yönetimdi. Polonya, Habsburg Monarşisi, Rusya ve Prusya tarafından bölündükten sonra Rus egemenliği altında kuruldu. 1831 Kasım Ayaklanması'na kadar, krallık Rus Çarları ile birlikteydi. Daha sonra devlet, 19. yüzyıl boyunca Rus İmparatorluğu'na zorla entegre edildi. 1915 yılında, I. Dünya Savaşı sırasında, Polonya, 1918'de bağımsızlığını yeniden kazanana kadar, İttifak Devletleri tarafından Polonya'nın nominal Polonya Krallığı ile değiştirildi.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya Bölümü</span>

Avusturya Bölümü, 18. yüzyılın sonlarında Polonya'nın parçalanması sırasında Habsburg Monarşisi tarafından ele geçirilen Polonya-Litvanya Birliği'nin topraklarını kapsamaktadır. Polonya; Rusya İmparatorluğu, Prusya Krallığı ve Habsburg Avusturya tarafından bölüşüldü ve Polonya Krallığı tamamen ortadan kaldırıldı. Avusturya, 1772'deki birinci bölünme sırasında ve 1795'te üçüncü bölünmesi sırasında Polonya topraklarını ele geçirdi. Üçüncü bölünmenin ardından Avusturya İmparatorluğu topraklarına 128,900 km² eklenmiş ve imparatorluğa 2,65 milyondan fazla insan dahil olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Galiçya ve Lodomerya Krallığı</span>

Galiçya ve Lodomerya Krallığı, 1772'de Habsburg Monarşisi’nin taç toprağı olarak kuruldu. Polonya’nın ilk parçalanması sonrasında edilen toprakları kapsıyordu. 1804’te yeni ilan edilen Avusturya İmparatoruğu’nun bir kraliyet arazisi oldu. 1867’den sonra Avusturya-Macaristan çifte monarşisinin Cisleytanya ya da Avusturya yarısının içinde bir kraliyet arazisiydi. Vilayet olarak bir raddeye kadar özerkliğini korudu. Monarşinin 1918’de dağılışına kadar bu durumunu korudu.

<span class="mw-page-title-main">Bağımsız Prusya Devleti</span>

Bağımsız Prusya Devleti, 1918'den 1947'ye kadar Almanya'nın kurucu devletlerinden biriydi. Birinci Dünya Savaşı'nda Alman İmparatorluğu'nun yenilgisinden sonra Prusya Krallığı'nın halefi olan bu krallık, Weimar Cumhuriyeti döneminde de imparatorluk döneminde olduğu gibi Almanya'nın egemen devleti olmaya devam etti. Avrupa'daki kayıplar kendi topraklarından gelmişti. Özgür Prusya Devleti'nin başkenti Berlin'di ve Almanya topraklarının % 62'sine ve nüfusunun % 61'ine sahipti. Prusya, geçmişteki otoriter devletten çıkarak 1920 anayasasına göre parlamenter demokrasiye geçti. Weimar döneminde neredeyse tamamen demokrasi yanlısı partiler tarafından yönetildi ve siyasi olarak Cumhuriyet'in kendisinden daha istikrarlı olduğunu kanıtladı. Sadece kısa kesintilerle, Sosyal Demokrat Parti'den (SPD) bir cumhurbaşkanı seçildi. Yine SPD'den olan İçişleri Bakanları, yönetim ve poliste cumhuriyet reformunu zorladı, bunun sonucunda Prusya, Weimar Cumhuriyeti içinde demokrasinin bir kalesi olarak kabul edildi.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'nın ikinci parçalanması</span>

Polonya'nın ikinci parçalanması, 1793 yılında Polonya'nın parçalanmasının ikinci aşamasıdır. İkinci parçalanma, 1792 Polonya-Rus Savaşı ve 1792 Targowicka Konfederasyonu'nun ardından gerçekleşti ve bölgesel hak sahipleri olan Rus İmparatorluğu ve Prusya Krallığı tarafından onaylandı. Bölünme, baskı altındaki Polonya parlamentosu (Sejm) tarafından 1793'te Polonya'nın üçüncü parçalanması olan kaçınılmaz olarak tamamen ilhakını önlemek için kısa ömürlü bir girişimde onaylandı.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'nın üçüncü parçalanması</span>

Polonya'nın üçüncü parçalanması, 1795 yılında Polonya'nın parçalanmasının üçüncü ve son aşamasıdır. Üçüncü parçalanma, 1794 Kościuszko Ayaklanması'nın ardından gerçekleşti ve Lehistan-Litvanya Birliği tamamen Rus İmparatorluğu, Habsburg Monarşisi ve Prusya tarafından ilhak edildi.

Reichsgau Wartheland, İkinci Dünya Savaşı sırasında 1939'da ilhak edilen Polonya topraklarının bazı bölümlerinden oluşan bir Nazi Alman Reichsgau idi. Büyük Polonya bölgesini ve bitişik alanları kapsıyordu. Warthegau'nun bazı bölümleri, benzer şekilde adlandırılan Versailles öncesi Prusya eyaleti Posen ile eşleşti. Adı başlangıçta başkent Posen'den (Poznań) ve daha sonra ana nehir Warthe'den (Warta) türetilmiştir.

Dobrzyń Arazisi, orta-kuzey Polonya'da tarihi bir bölgedir. Vistül Nehri'nin kuzeydoğusunda, Drwęca'nın güneyinde ve Skrwa'nın batısında yer alır. Bölge, diğer ilçelerin bazı kısımlarını da kapsamasına rağmen, yaklaşık olarak Kuyavian-Pomeranian Voyvodalığı'ndaki Lipno, Rypin ve Golub-Dobrzyń'ın yarısının bugünkü powiat'larına karşılık gelmektedir. Toplamda yaklaşık 3.000 km 2 ve 200.000 nüfusa sahiptir. Tarihi başkenti, tüm bölgeye adını veren Dobrzyń nad Wisłą'dır. En büyük kasabası Rypin'dir.