İçeriğe atla

Protathlitis

Protathlitis

Yaşadığı dönem aralığı: Erken Kretase, Barremian

129.4–125 Myö
PreꞒ
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
Protathlitis'in iskelet gösterimi, bilinen materyaller kırmızı renklidir
Bilimsel Sınıflandırma e
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Klad: Dinosauria
Klad: Saurischia
Klad: Theropoda
Familya: Spinosauridae
Altfamily: Baryonychinae
Cins: 2023
Tip tür
Protathlitis cinctorrensis

Santos-Cubedo et al., 2023

Protathlitis ("şampiyon" anlamına gelir), İspanya, Castellón'daki Erken Kretase (Barremian) yaşlı Arcillas de Morella Formasyonundan bir spinosaurid dinozor cinsidir. Tip ve tek tür, parçalı bir iskeletten bilinen Protathlitis cinctorrensis'tir . Baryonychinae'nin temel bir üyesiydi. Onun keşfi spinosaurin Vallibonavenatrix'inkiyle beraber, İber Yarımadası'nın Erken Kretase döneminde çeşitli spinosaurid topluluklarına sahip olduğunu gösteriyor.[1]

Keşif ve adlandırma

Holotip kalıntıları, maksiller parça 8ANA-109 ve kuyruk omurları 3ANA83, 4ANA43, 4ANA69, 4ANA76 ve 5ANA78, 1998'de keşfedilen ve 2002'ye kadar incelenmemiş kalan Arcillas de Morella Formasyonu'nun ANA bölgesinden çıkarıldı. Kalıntılar, 2023 yılında yeni bir spinosaurid cinsi ve türü olarak tanımlandı, Protathlitis cinctorrensis. Cins adı "Protathlitis", Yunanca "şampiyon" anlamına gelir ve Villareal CF tarafından kazanılan 2020-21 UEFA Avrupa Ligi'ne adandı ve kulübün 2023'teki yüzüncü yılı ışığında verildi. Tür adı olan "cinctorrensis", kalıntıların bulunduğu kasaba olan Cinctorres'i onurlandırmaktadır.[1]

Sınıflandırma

Santos-Cubedo ve ark. (2023), Protathlitis'i Baryonychinae'nin en temel üyesi olarak yerleştiren bir filogenetik analiz gerçekleştirdi. Sonuçlar aşağıdaki kladogramda gösterilmiştir:[1]

Camarillasaurus
Baryonychinae

Protathlitis

Baryonyx

Ceratosuchops
Suchomimus
Spinosaurinae
Ichthyovenator
Vallibonavenatrix
Spinosaurus
Irritator

Paleoçevre

Protathlitis, Erken Kretase döneminin Barremian aşamasına, 129.4 ila 125 milyon yıl öncesine tarihlenen Arcillas de Morella Formasyonundan geliyor. Bu ortamda ornithischian Iguanodon bernissartensis ve belirsiz bir sauropod olan Morelladon beltrani ve diğer spinosaurid Vallibonavenatrix dahil olmak üzere diğer dinozorlarla bir arada yaşadı.[2][3][4]

Kaynakça

  1. ^ a b c Santos-Cubedo (2023). "A new spinosaurid dinosaur species from the Early Cretaceous of Cinctorres (Spain)". Scientific Reports. 13 (1). doi:10.1038/s41598-023-33418-2. 
  2. ^ Weishampel, David B; et al. (2004). "Dinosaur distribution (Early Cretaceous, Europe)." In: Weishampel, David B.; Dodson, Peter; and Osmólska, Halszka (eds.): The Dinosauria, 2nd, Berkeley: University of California Press. Pp. 562. 0-520-24209-2.
  3. ^ Verdú (2017). "Individual variation in the postcranial skeleton of the Early Cretaceous Iguanodon bernissartensis (Dinosauria: Ornithopoda)". Cretaceous Research. 74: 65-86. doi:10.1016/j.cretres.2017.02.006. 
  4. ^ Malafaia (2019). "A new spinosaurid theropod (Dinosauria: Megalosauroidea) from the late Barremian of Vallibona, Spain: Implications for spinosaurid diversity in the Early Cretaceous of the Iberian Peninsula". Cretaceous Research. 106: 104221. doi:10.1016/j.cretres.2019.104221. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<i>Abelisaurus</i>

Abelisaurus Abelisaurus, Geç Kretase Devrinde, Güney Amerika’da yaşamış etobur bir dinozordur. 7-9 m uzunluğa kadar erişebildiği sanılmakla beraber, sadece kısmi bir kafatasından bilinmektedir. Cins ismi, şu an fosilin içinde bulunduğu Arjantin Cipotelli Müzesi eski müdürü ve fosilin kaşifi olan Roberto Abel tarafından verildi. Bulunduğu, Arjantin’in Comahue bölgesine atfen isimlendirilmiş türü, A. Comahuensis’tir. Cins ve tür isimleri, Arjantinli paleontologlar lan Jose Bonaparte ve Fernando Novas tarafından, 1985 yılında verilmiştir. Onlar bu türü yeni ortaya attıkları Abelisauridae ailesine eklemişlerdir.

<i>Aerosteon</i>

Aerosteon, Arjantin'in Geç Kretase dönemine ait bir megaraptoran dinozor cinsidir.

<span class="mw-page-title-main">Spinosauridae</span> teropod dinozor familyası

Spinosauridae, 10 ila 17 cinsten oluşan bir tetanuran teropod familyasıdır. Spinosaurid fosilleri Afrika, Güney Amerika, Avrupa ve Asya'da bulunmuştur. Kalıntılar genelde Erken Kretase ve Geç Kretase'nin başlarına tarihlendirilmiştir.

<i>Ruyangosaurus</i> sauropod dinozor cinsi

Ruyangosaurus, Çin'in Erken Kretase Haoling Oluşumunu'ndan kurtarılan bir titanosauriform sauropod dinozor cinsidir. Tip türü, 2009 yılında Lu Junchang ve diğerleri tarafından tanımlanan R. giganteus'tur.

<i>Eotyrannus</i> Kretase döneminde yaşamış teropod dinozor cinsi

Eotyrannus, Erken Kretase Avrupa'sından bir theropod dinozor cinsidir ve Tyrannosaurus rex'in erken bir atasıdır. Bu cins, Coelurosauria içinde ilgili bir grup olan tyrannosauroidler arasında yer alır. Cinse ait tek tür olan Eotyrannus lengi, güney İngiltere'de bulunan ve muhtemelen Alt Kretase'den (Barremiyen) gelen yüzde 40 korunmuş bir iskeletten bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ornithomimosauria</span> dinozor kladı

Ornithomimosauria, ornitomimozorlar veya devekuşu dinozorları, günümüz devekuşuna yüzeysel bir benzerlik gösteren theropod dinozorlardır. Laurasia'nın Kretase Dönemi'nden, ayrıca Afrika ve muhtemelen Avustralya'dan hızlı, dz.omnivor veya otçul dinozorlardı. Grup ilk olarak Erken Kretase'de ortaya çıktı ve Geç Kretase'ye kadar varlığını sürdürdü. Grubun ilkel üyeleri arasında kolları 2,4 m uzunluğa ulaşan Nqwebasaurus, Pelecanimimus, Shenzhousaurus, Hexing ve Deinocheirus bulunur. Ornithomimidae ailesinin üyeleri olan daha gelişmiş türler arasında Gallimimus, Struthiomimus ve Ornithomimus bulunur. Paul Sereno gibi bazı paleontologlar, esrarengiz alvarezsauridleri ornithomimosaurların yakın akrabaları olarak kabul eder ve onları Ornithomimoidea üst familyasında bir araya getirir.

<i>Ichthyovenator</i> Kretase teropodu

Ichthyovenator, Spinosauridae familyasından, Erken Kretase döneminde (Apsiyen) Laos'ta yaşamış teropod dinozor cinsi.

<i>Camarillasaurus</i> bazal spinosaurid

Camarillasaurus, Spinosauridae familyasından, Erken Kretase devri'nde İspanya'da (Teruel) yaşamış teropod dinozor cinsi.

<i>Vallibonavenatrix</i> Kretase teropodu

Vallibonavenatrix, Spinosauridae familyasından, Erken Kretase devri'nde İspanya'da yaşamış teropod dinozor cinsi.

Tengrisaurus Rusya'nın Erken Kretase (Barremiyen-Apsiyen) yaşlı Murtoi Oluşumu'ndan gelen bir lithostrotian sauropod cinsidir. 2017 yılında Averianov & Skutschas tarafından tanımlanmıştır. Tip türü T. starkovi'dir. Yeni kalıntılar 2021'de Averianov, Sizov & Skutschas tarafından tanımlandı.

<i>Iberospinus</i> teropod dinozor cinsi

Iberospinus Portekiz'in Erken Kretase (Barremiyen) yaşlı Papo Seco Formasyonu'ndan soyu tükenmiş bir spinosaurid dinozor cinsidir. Bu cins, bir bireye ait çeşitli kemik örneklerinden bilinen tek bir tür olan I. natarioi'yi içerir. Iberospinus, İber Yarımadası'ndan bilinen dört spinosaurid taksondan birini temsil eder, diğerleri Baryonyx, Vallibonavenatrix ve Camarillasaurus'tur.

<span class="mw-page-title-main">Carcharodontosauridae</span>

Carcharodontosauridae, carnosaur teropod dinozor familyasıdır. 1931'de Ernst Stromer tarafından isimlendirildi. 2015'te Christophe Hendrickx ve meslektaşları tarafından yapılan bir makalede en büyükler için maksimum uzunluk tahmini 14 metre (46 ft), en küçükler için ise 6 metre (20 ft) olarak verilmiştir.

<i>Kerberosaurus</i>

Kerberosaurus, Rusya'nın Amur Bölgesi, Blagoveshchensk'teki geç Maastrihtiyen yaşlı Geç Kretase Tsagayan Formasyonundan kalma bir saurolofin ördek gagalı dinozor cinsidir. Saurolophus ve Prosaurolophus ile ilişkili olduğunu gösteren kafatası kalıntılarını da içeren fosil yatağı malzemesine dayanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Megaraptor</span> tükenmiş dinazor cinsi

Megaraptor Geç Kretase çağlarında yaşamış büyük bir teropod dinozor cinsidir. Fosilleri, Güney Amerika'da Arjantin'in Patagonya'daki Portezuelo Formasyonu'nda keşfedilmiştir. Başlangıçta dev bir dromaeosaur benzeri coelurosaur olduğu düşünüldü, önceki filogenlerde bir neovenatorid allosauroid olarak sınıflandırıldı, ancak daha yeni filogeni ve ilgili megaraptoran cinslerinin keşifleri onu bazal bir tyrannosauroid veya bazal bir coelurosaur olarak yerleştirdi, ayrıca hala onu bir neovenatorid olarak düşünen bazı çalışmalar vardı.

<i>Chilantaisaurus</i>

Chilantaisaurus, Çin'in Geç Kretase yaşlı Ulansuhai Formasyonundan büyük bir teropod dinozor, olasılıkla bir neovenatorid veya ilkel bir coelurosaur cinsidir. C. tashuikouensis, tip tür, 1964 yılında Hu tarafından tanımlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ornitopoda</span>

Ornithopoda kuş kalçalı dinozorların bir kladıdır, ornithopod denir, küçük, iki ayaklı koşucu otlayıcılar olarak başladılar ve Kuzey Amerika'yı domine ederek Kretase dünyasındaki en başarılı otçul gruplarından biri haline gelene kadar boyut ve sayı olarak büyüdüler. Başlıca evrimsel avantajları, evcil inek gibi modern memelilerinkine rakip olacak şekilde, kuş olmayan bir dinozor tarafından şimdiye kadar geliştirilen en gelişmiş çiğneme aparatının ilerici gelişimiydi. Diğer tüm kuş olmayan dinozorlarla birlikte Kretase-Paleojen neslinin tükenmesi olayı tarafından silinmeden önce, hadrosauridlerde çeşitlilik ve ekolojik üstünlüklerinin doruğuna ulaştılar. Üyeler, yedi kıtanın hepsinden tanınırlar, ancak genellikle Güney Yarımküre'de nadirdirler.

<span class="mw-page-title-main">Fukuiraptor</span>

Fukuiraptor, şu anda Japonya'da yaşayan Erken Kretase çağının orta büyüklükte bir megaraptoran theropod dinozoruydu. Fukuiraptor, Kitadani Formasyonundan ve muhtemelen ayrıca Sebayashi Formasyonundan bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ornithomimidae</span>

Ornithomimidae, modern devekuşlarına yüzeysel benzerlik taşıyan bir theropod dinozor ailesidir. Ornitomimidler, Avustralya'nın Alt Kretase Wonthaggi Formasyonu'ndan da rapor edilmiş olmalarına rağmen, esas olarak Lavrasya'nın Geç Kretase Dönemi'nden bilinen hızlı, omnivor veya otçul dinozorlardı.

<i>Vectidromeus</i>

Vectidromeus, İngiltere'nin Erken Kretase yaşlı Wessex Formasyonu'ndan soyu tükenmiş bir hypsilophodontid ornitopod dinozor cinsidir. Cins, genç bir bireye ait parçalı iskeletten bilinen tek bir tür olan V. insularis'i içerir.

<i>Atlascopcosaurus</i>

Atlascopcosaurus, günümüz Avustralya'sının Erken Kretase dönemine ait otçul bazal Iguanodontia dinozorunun bir cinsidir.