İçeriğe atla

Presbiteryenlik

Presbiteryenlik, piskoposluğu reddeden İhtiyar Meclisince yönetilen Kalvinist sistem. Protestanların bulunduğu Reforme Kilise mensuplarına verilen addır. Presbiteryenler olarak isimlendirilirler. Mensupları Presbiteryanizmin havariler tarafından vaaz edilmiş bir sistem olduğuna inanır.[1]

Modern Presbiteryen Kilisesi, Protestanlığın Kalvinist geleneğinin bir parçasıdır ve kökeni öncü reformcu John Knox'un doğum yeri olan İskoçya’ya dayanır.

İskoç teolog ve yazar John Knox, Reformcu görüşleri sebebiyle 1549'da memleketinden İngiltere’ye sürüldü. Mary I’in tahta geçmesi ve Katolikliği tekrar canlandırması üzerine İngiltere’den de sürülen Knox, Cenevre’ye, ardından da Frankfurt’a taşındı. Cenevre’de Jean Calvin’le tanıştı ve Kalvinist görüşü benimsedi. Memleketi İskoçya’ya geri döndüğünde İskoç halkı ve asilzadelerini Kiliseyi reform etmeye ikna etmesiyle Presbiteryenlik ortaya çıkmış oldu. Günümüzde Birleşik Krallığın yanı sıra Kuzey Amerika, Okyanusya, Afrika ve Asya’da 75 milyonu aşkın Presbiteryen bulunur. Özellikle Kuzey Amerika ve Okyanusya’daki Presbiteryenler genellikle Avrupa’dan göçen İskoçların soyundan gelmektedirler.

Presbiteryen ilahiyatı özellikle tanrının egemenliğini, kutsal yazıların yetkisini ve kurtuluş için lütuf yoluyla Mesih'e imanın gerekliliğini vurgular. Vaftiz ve Efkaristiya olmak üzere iki Sakrament kabul edilir.

Kaynakça

  1. ^ "Türk Dünyası Presbiteryen Kilisesi resmi sayfası". 11 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Jean Calvin</span>

Jean Calvin, Fransız din reformcusu veya devrimcisi. 16. yüzyılda Avrupa'da gelişen Reform hareketinin en önemli önderlerinden olan Jean Calvin, Kalvinizm mezhebinin kurucusudur. Ayrıca, Presbiteryenlik üzerinde derin izler bırakmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya</span> Birleşik Krallıkın parçası olan Batı Avrupa ülkesi

İskoçya, Birleşik Krallık'a bağlı dört ülkeden biri. İskoçya anakarası, Büyük Britanya adasının kuzeydeki üçte birlik kısmını kaplar. Güneydoğusunda İngiltere ile 154 km uzunluğunda bir sınırı vardır. Kuzeyi ve batısı Atlas Okyanusu ile, kuzeydoğusu Kuzey Denizi ile ve güneyi İrlanda Denizi ile çevrilidir.

Protestanlık, Hristiyanlığın en büyük üç ana mezhebinden biridir. 16. yüzyılda Martin Luther ve Jean Calvin'in öncülüğünde Katolik Kilisesi'ne ve Papa'nın otoritesine karşı girişilen Reform hareketinin sonucunda doğmuştur (1529).

<span class="mw-page-title-main">Edinburgh</span> Birleşik Krallık ülkesi İskoçyanın başkenti

Edinburgh, İskoçya'nın 1437 yılından beri başkentidir. Glasgow'dan sonra ülkenin ikinci büyük kenti olan Edinburgh, İskoçya'nın doğusunda, kuzey denizine yakın bir konumdadır.

Amerika Birleşik Devletleri'nin laikliği orijinal bir devlet ve din ayrılığı ortaya çıkarmıştır. İkisi de bağımsızdır. Bu, başkan ve Kongre üyelerinin göreve başlarken dinî yemin etmelerini engellemediği gibi, anayasada "Kongre üyeleri hiçbir dinî kurum lehine kanun yapamazlar" hükmü bulunur.

<span class="mw-page-title-main">I. Mary (İskoçya kraliçesi)</span> İskoçya Kraliçesi ve Fransa Konsort Kraliçesi

I. Mary, Mary Stuart veya İskoç kraliçesi Mary olarak da bilinir, 14 Aralık 1542'den 1567'de zorla tahttan indirilene kadar İskoçya kraliçesi idi.

<span class="mw-page-title-main">I. James (İngiltere kralı)</span> İskoçya, İngiltere ve İrlanda kralı

I. James, İskoçya, İngiltere ve İrlanda kralı.

<span class="mw-page-title-main">1707 Birlik Yasaları</span> Büyük Britanya Krallığını kuran Parlamento yasaları

1707 Birlik Yasaları, İngiltere Parlamentosu'nda kabul edilen 1706 İskoçya ile Birlik Yasası ile İskoçya Parlamentosu'nda kabul edilen 1707 İngiltere ile Birlik Yasası olmak üzere iki farklı yasadır. Aynı hükümdara bağlı olmalarına karşın farklı devletler olan ve farklı yasama organlarına sahip İngiltere Krallığı ile İskoçya Krallığı'nın birleşmesi amacıyla 22 Temmuz 1706'da imzalanan Birlik Antlaşması, bu yasalarla yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">I. Charles</span> İngiltere, İskoçya ve İrlanda kralı

I. Charles, 27 Mart 1625'ten 30 Ocak 1649'da idam edilmesine kadar İskoçya Krallığı ve İngiltere ile İrlanda Krallıkları kralı.

<span class="mw-page-title-main">Inverness</span>

Inverness, yerel idare bakımdan Birleşik Krallık'ın İskoçya ülkesinin Highlands bölgesinin merkezidir. Coğrafya görüşüyle de İskoçya'nın en kuzey engebeli kısmı olan Highlands coğrafik alanının taşıma ve iletişim bağlarının düğüm noktasında olarak bu bölgenin doğal bir merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">I. Roibert</span> İskoçya kralı (1274-1329; hd. 1306–1329)

I. Roibert ya da Robert Bruce, İskoçya kralı. Roibert, Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı sırasında savaştı ve Bannockburn Muharebesi'nde büyük bir zafer elde etti. 1328'de İskoçya'nın bağımsızlığını garantileyen Edinburgh-Northampton Antlaşması'nı imzaladı.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya Krallığı</span> 843ten 1707ye kadar Büyük Britanyanın kuzeyine egemen bir tarihî devlet

İskoçya Krallığı, 843'ten 1707'ye kadar Büyük Britanya'nın kuzeyine egemen bir tarihî devlet. Daha sonra İngiltere Krallığı ile birleşerek Büyük Britanya Krallığı oldu.

Üç Krallık Savaşları 1639 - 1651 yılları arasında İngiltere, İrlanda ve İskoçya'yı da içine alacak şekilde gerçekleşen çok sayıda olayı kapsar. Bu olaylardan en önemlisi İngiliz İç Savaşıdır ve savaşın sonunda 1649 yılında Parlamento tarafından alınan kararla kral I. Charles idam edilmiştir. Üç Krallık Savaşları dönemi 1660 yılında II. Charles'ın tahta çıkmasıyla başlayan Restorasyon dönemine kadar uzatılır. Savaşlar toplumsal hayatta dini ve sosyal meselelere dair biriken sorunların patlaması olarak da değerlendirilebilir. Din alanında halk, monarşisinin müdahalesi olmaksızın özgürce ibadet etme arzusunu dile getirmiştir. Sosyal alanda da monarşinin yetkilerinin parlamento tarafından düzenlenmesi arzusu bulunuyordu. İngiltere, İrlanda ve İskoçya topraklarında yaşanan bu toplumsal olayların bir de ulusal boyutu olmuştur. İrlanda ve İskoçya birleşik krallık altında İngiliz hakimiyetine de başkaldırmıştır. Oliver Cromwell komutasındaki Parlamento yanlılarının monarşi, İrlanda ve İskoçya'ya galip gelmesi günümüzdeki meşruti monarşiyle yönetilen Londra merkezli Büyük Britanya'nın da temellerini atmıştır. Aynı dönemde meydana gelen ve İspanyol İmparatorluğuna karşı yaşanan Portekiz ve Hollanda bağımsızlık savaşları da bu dönemde yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Dunbar Muharebesi</span>

Dunbar Muharebesi, 3 Eylül 1650 günü yapılan ve İngiliz İç Savaşı içindeki önemli bir muharebedir. İç savaşın üçüncü aşamasında yapılan muharebede Oliver Cromwell komutasındaki Parlamento yanlısı Yeni Ordu birlikleri, David Leslie komutasındaki II. Charles yanlısı İskoç birliklerini yener. 5 Şubat 1649 günü İskoçların kralı ilan edilen II. Charles'ın tahta çıkma umutları giderek azalır. Günümüzde muharebe alanı İskoçya tarihi açısından öneminden ötürü koruma altındadır.

<span class="mw-page-title-main">John Witherspoon</span>

John Knox Witherspoon, İskoç kökenli Amerikalı Presbiteryen rahip ve Amerika Birleşik Devletleri'nin kurucu babalarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Birlik Antlaşması</span>

Birlik Antlaşması, İngiltere ile İskoçya'nın Büyük Britanya adı altında birleşmesini sağlayan anlaşmadır.

<span class="mw-page-title-main">Robert Knox</span>

Robert Knox Burke ve Hare cinayetlerine karışmasıyla tanınan İskoç bir anatomist ve etnologdu. Edinburgh, İskoçya'da doğan Knox, sonunda anatomist ve eski öğretmen John Barclay ile ortaklık kurdu ve şehirde anatomi üzerine öğretim görevlisi oldu ve burada aşkın anatomi teorisini tanıttı. Bununla birlikte, Knox'un 1832 Anatomi Yasası'nın yürürlüğe girmesinden önce diseksiyon için kadavra elde etme konusundaki tedbirsiz yöntemleri ve profesyonel meslektaşlarıyla anlaşmazlıkları, İskoçya'daki kariyerini mahvetti. Bu gelişmelerin ardından Londra'ya taşındı, ancak bu kariyerini canlandırmadı.

<span class="mw-page-title-main">John Ogilvie</span>

John Ogilvie, İskoç Cizvit şehidi. 22 Aralık 1929'da taziz ilan edildi ve 17 Ekim 1976'da Papa VI. Paulus tarafından aziz ilan edildi. Bayram günü 10 Mart'ta Katolik Kilisesi'nde kutlanır.

<span class="mw-page-title-main">John Knox</span> İskoç yazar, rahip ve tarihçi (1514-1572)

John Knox, bir İskoç bakanı, Reform ilahiyatçısı ve ülkenin Reformunun lideri olan yazar. İskoçya Presbiteryen Kilisesi'nin kurucusuydu. Ayrıca Kalvinist kilisenin kurucusu John Calvin'in öğrencisiydi.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya reformasyonu</span>

İskoçya Reformasyonu, İskoçya'nın Papalık'tan koptuğu ve ağırlıklı olarak Kalvinist bir ulusal kilise olan İskoçya Kilisesi'ni (Kirk) olarak da bilinir) geliştirdiği süreçtir. Bu, 16. yüzyıldan itibaren gerçekleşen daha geniş Avrupa Protestan Reformu'nun bir parçasıydı.