İçeriğe atla

Prebilovci Katliamı

Prebilovci katliamı Yugoslavya topraklarında Hırvat Ustaşa birlikleri tarafından Sırp halka karşı gerçekleştirdiği katliamdır.[] Çoğu kadından ve çocuktan oluşan yaklaşık 650 kişi, o zamanın nüfusunun yüksek olduğu Prebilovci yakınlarında Sırplar köle olarak yaşamaktaydılar. Halkın çoğunu çukurlarda yaşamaya bıraktılar.

İşkenceler

2. Dünya Savaşı boyunca Prebilovci kasabasının yakınlarındaki Capljina köyünde yaşayan yerliler Ustaşa birlikleri tarafından işkence edildiler. Köy 1941 yılına yaklaşık bin kişilik nüfusa sahipti. Daha öncesinde bu köy 1875-78 Hırvatların ayaklanmasına karşı 20 kişilik bir gönüllü birlik göndermişti. Bu birlikler Selanik'te kalıp 1. Dünya Savaşı boyunca da Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından kamplara alınmıştı. Hırvat nasyonalistler 1. Dünya Savaşında Prebilovci halkına kin ve nefret beslemişti.

Prebilovci 4 Ağustos 1941 günü 3.000 Ustaşa birlikleri tarafından abluka altına alındı. Bunun üzerine halk 3 Ağustos günü gecesi dağların tepelerine kaçtılar, fakat şafak sökünce kadınlar ve çocuklar kasabaya geri dönmek zorunda kaldılar.

Katliam

Ağustos 1941'de yaklaşık 650 kadar kadın ve çocuk evlerinden alındı, daha sonrasında Surmanci denilen bir yere götürüldü ve çukurluklarda yaşamaya mahkûm edildi. Capljina ve Mostar kasabaları halkına göre çukurluklarda yaşamaya mahkûm edilen halkın yarısı veya daha fazlası ölmüştü. Dağa kaçan erkekler saklanmış, kadınların ve çocukların zarar görmemelerine dua ediyorlardı.[1]

Prebilovci Sırpları diğer Sırplarla birlikte Herzegovina'nın batısına yaklaşık altı arabanın bagaj kısmına yerleştirilmiş ve Belgrad'a giden tren ile sürülmüşlerdi. Prebilovci halkını o zamanlar işgal altında olan Surmanci kasabası yakınlarındaki Neretva nehrine bir daha geri dönememek üzere sürüldüler.[2]

50 bebek bacaklarından tutularak aşağıya sallandırarak öldürüldü. Diğer bölgedeki ve Prebilovci'deki kızlara tecavüz ettiler. 6 Ağustos'ta Ivan "Kara" Jovanovic'in emri altında olan 150 Ustaşa'ya 400 Capljina'dan gelen 400 Ustaşa katıldı. Tutsak halkı at arabalarına bindirip Golubinka yerleşim bölgesinden 500-1.000 metre uzak olan yerdeki mağaralara götürdüler.[3]

550 Ustaşa birlik birlik tutsak aileleri mağaralara zorla soktular. 100 metre genişliğinde 27 metre derinliğindeki çukurlara bırakıldılar. Küçük çocukları çukurluklara adeta fırlattılar. Bir kadın doğumuna çok yakınken çukurluğa atıldı ve karnının üstüne düştü. Ve çocuğunu ezilmiş bir şekilde ölü doğurdu.[3]

78 kişilik bir aile Surmanci kasabasına yakın olan Golubinka Çukurunda ölüme terkedildi. Tüm aileyi çukurluklara zorla soktuktan sonra Ustaşalar çukurluğun yanında oturup içip dans edip bunu kutladılar. Sadece 170 köylü yaşadı Prebilovci kasabasında. Dikkat çeken şey sadece 45 kişi çukurluklarda yaşayıp felaketten kaçabildi. Daha sonrasında bu yaşayan kişiler katliamı aktardılar.

300 çocuk ve bebek tek başına bir günde topluca katledildi.[4]

Sonuç

Çoğusu erkeklerden oluşan 170 kadar Prebilovci köylüsü katliamdan sağ çıkmayı başardı.[4]

Birkaç Ustaşa 2. Dünya Savaşın'daki Yugoslavya Cephesi'nin bitmesi için uğraşlar verdi.[4]

550 Ustaşadan sadece 14'ü yargılandı. Yargıçlardan biri Ustaşa idi ve davanın düşmesini istedi. Sadece altı Ustaşa'nın ölümüne karar verildi, geri kalanının ise çoğunlukla üç yıl kadar hapsine karar kılındı.[3]

Bu hadise sadece birkaç dokümanda gözükmektedir.

1991 yılında yeni hükûmet katliamda ölen kişiler gömülmesine olanak tanıdı. Geriye kalanlar için Bosna Savaşı'nın patladığı 1992 yılında bir anıt dikildi. Bu anıt savaş boyunca hasar aldı veya yok edildi. Ancak 1991 yılında dikkatlice ve saygıyla toplanmış kemikler mezarlığa defin edilmiştir. Mezarlıkta tabelada aynen şu sözler yazmaktadır "Bizi tekrar ziyaret edin--Tanrılar ve Hırvatlar."  [3]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Copley, Gregory.
  2. ^ E. Michael Jones (Şubat 1998). "The Ghosts of Surmanci: Queen of Peace, Ethnic Cleansing, Ruined Lives". Culture Wars. South Bend, Indiana: Fidelity Press. 9 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2015. 
  3. ^ a b c d e The Balkan Conflict: The Psychological Strategy Aspects Defense & Foreign Affairs Strategic Policy Volume XX, Number 12 December 31, 1992 p. 4-9 by Gregory Copley, Editor-in-Chief
  4. ^ a b c Prof.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Bosna-Hersek</span> Balkanlarda bir ülke

Bosna-Hersek, kısa haliyle B&H, resmî adıyla Bosna ve Hersek, Balkanlar'da 51.197 km² yüz ölçümlü bir ülke. Kuzey, batı ve güneyden Hırvatistan; doğudan Sırbistan ve güneydoğusunda Karadağ ile çevrili olup Adriyatik Denizi'ne Neum şehrinin olduğu yerde yalnızca 20 km'lik limansız bir kıyısı bulunmaktadır. Ülkenin coğrafyası merkez ve güneyde dağlık, kuzeybatıda tepelik, kuzeydoğuda düzlük bir karakter sergiler. Başkent ve en büyük şehir olan Saraybosna, birçok yüksek dağla çevrelenmiştir. Ülkenin çoğunluğunu kaplayan Bosna bölgesinde karasal iklim görülür, bu bölgede yazları sıcak, kışları kar yağışlı ve soğuktur. Ülkenin güney kıyılarındaki daha küçük Hersek bölgesinde ise tipik Akdeniz iklimi görülür. Bosna-Hersek doğal kaynaklar açısından da zengin bir görünüm arz eder.

<span class="mw-page-title-main">Bosna Savaşı</span> Bosna Hersekte 3 yıl sürmüş askeri bir çatışma

Bosna Savaşı, 1992 ile 1995 yılları arasında Bosna-Hersek'te meydana gelen uluslararası bir silahlı çatışmaydı. Savaşın, genellikle daha önceki bir dizi şiddet olayını takiben 6 Nisan 1992'de başladığı kabul edilir. Savaş, 14 Aralık 1995'te Dayton Anlaşması'nın imzalanmasıyla sona erdi. Ana savaşan taraflar, sırasıyla Hırvatistan ve Sırbistan tarafından yönetilen ve sağlanan proto-devletler olan Bosna-Hersek Cumhuriyeti, Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti ve Sırp Cumhuriyeti güçleriydi.

<span class="mw-page-title-main">Hersek</span> Bosna Hersekin eyaleti

Hersek, merkezinde kabaca Mostar şehri olan Adriyatik Denizi'ne bir çıkış koridoruna sahip Dinar Alpleri'ndeki tarihsel ve coğrafi bölge, günümüzde Bosna-Hersek'in güney bölümünü oluşturmaktadır. Hersek'in yüzölçümü 9.948 km²'dir. Hersek ile Bosna arasında belirgin bir sınır yoktur. Hersek'in bittiği yerden Bosna'nın başlaması hakkında birçok düşünce vardır.

<span class="mw-page-title-main">Yugoslavya Krallığı</span> 1918den II. Dünya Savaşının sonuna kadar Balkanların batısında var olmuş devlet

Yugoslavya Krallığı, Güneydoğu ve Orta Avrupa'da 1918'den 1941'e kadar var olan bir devletti. 1918'den 1929'a kadar resmî olarak Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler Krallığı olarak adlandırıldı, ancak kökenleri nedeniyle Yugoslavya terimi onun günlük konuşma dilindeki adıydı. Devletin resmi adı 3 Ekim 1929'da Kral I. Aleksandar tarafından Yugoslavya Krallığı olarak değiştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bosna-Hersek tarihi</span> Bosna-Hersek ülkesinin tarihi

Bosna-Hersek tarihi Bosna-Hersek'in tarih öncesi zamanlardan günümüze uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan tarihi</span>

Hırvatistan tarihi, bugünkü Hırvatistan topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

Slovenya tarihi bugünkü Slovenya Cumhuriyeti topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Ante Pavelić</span>

Ante Pavelić, Hırvat faşist siyasetçi. II. Dünya Savaşı'nda Almanya ve İtalya'nın uydusu olan Hırvatistan Bağımsız Devleti'nin başkanlığını yaptı. Savaşın ardından Nazi kaçış yolları sayesinde Arjantin'e kaçabilmiştir, ömrünün kalan günlerini işlediği savaş suçlarından dolayı yargılanmadan sığındığı Franco İspanyası'nda tamamlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Krayina Sırp Cumhuriyeti</span> tanınmayan ülke

Krayina Sırp Cumhuriyeti (Sırp-Hırvatça: Република Српска Крајина / Republika Srpska Krajina or РСК / RSK ya da Sırp Krayina ya da kısaca Krayina olarak bilinen Krayina Sırp Cumhuriyeti, kendi kendini ilan eden bir Sırp proto-devletiydi, yeni bağımsızlığını kazanmış Hırvatistan Cumhuriyeti içinde bir bölgeydi. Uluslararası alanda tanınmadı. Krayina adı, önemli bir Sırp nüfusuna sahip olan ve 19. yüzyılın sonlarına kadar var olan Habsburg monarşisinin tarihi askeri sınırından alınmıştır. Krayina Sırp hükûmeti, Franjo Tuđman'ın ilan ettiği bağımsız Hırvatistan'ın bir parçası olmayı reddederek, etnik Sırpların Hırvatistan'dan bağımsızlığı, Federal Yugoslavya Cumhuriyeti ve Sırp Cumhuriyeti ile birleşmesi için bir savaş yürüttü.

<span class="mw-page-title-main">Yugoslavya'nın dağılması</span>

Yugoslavya’nın dağılması, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin Josip Broz Tito'nun ölümünden sonra artan etnik çekişmeler, ekonomik bunalım ve Doğu Avrupa'daki değişiklikler nedeniyle 1980'lerin sonlarından 2000'li yıllara kadar yaklaşık 20 yıl süren kanlı bir süreç sonunda yedi ayrı egemen ülkeye bölünmesidir.

<span class="mw-page-title-main">Bağımsız Hırvatistan Devleti</span>

Bağımsız Hırvatistan Devleti, II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslavya'nın Nazi Almanyası tarafından işgali üzerine kurulan kukla devlettir. NDH'nin kuruluşu 10 Nisan 1941'de Zagreb'de ilan edildi. Almanlar Bosna, Hersek ve Srem'i Hırvatistan'a bağlayarak Ustaşa lideri Ante Paveliç'in yönetiminde faşist bir rejim kurdular. Hırvat faşistler Bağımsız Hırvatistan Devleti'nde çok sayıda Sırp, Yahudi ve Çingene nüfusunu öldürerek ortadan kaldırdılar.

İspanyol Engizisyonuyla başlayıp Holokost'la neredeyse yok olmaya yüz tutan, II.Dünya Savaşı ve Yugoslav savaşlarını atlatan Bosna-Hersek'teki Yahudilerin zengin bir tarihi vardır.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan'daki Yahudilerin tarihi</span>

Hırvatistan'daki Yahudilerin tarihi 3. yüzyıla kadar dayanmasına rağmen 10. yüzyıl ve 15. yüzyıla kadar az bilgi bulunur. II. Dünya Savaşı'ndan evvel 20,000 kişilik cemaatin hemen hemen hepsi Holokost'ta yok edildi. Savaştan sonra sağ kalanların yarısı İsrail'e göç ederken 2500 Yahudi Hırvatistan'da yaşamayı tercih etti. Bu rakam tahmini bir rakam olup 1500 kişilik Zagreb Yahudi cemaatinin %80'i karışık evliliklerin çocukları olduğu hesaba katıldığında bu nüfusun daha da fazla olduğu düşünülür. Holokost'tan kurtulanların torunlarının çoğunun dede veya ninelerinden sadece bir tanesi Yahudidir.

II. Dünya Savaşı'nda Sırplara yönelik zulüm, 1941-1945 yılları arasında Faşist ve Nazi destekli unsurların Sırplar'a karşı yürüttüğü etnik temizlik uygulamasıdır. Belgrad Üniversitesi Profesörü Ljubodrag Dimic'in yayınladığı incelemedeki rakamlara göre Sırp tarafının toplam kaybı 1.000.000'dur. Hırvatistan Bağımsız Devleti, Sırp halkın büyük çoğunluğunu Ortaçağ Engizisyonu yöntemleriyle öldürdü. Papa XII. Pius, Zagreb başpiskoposu Alojzije Stepinac, Saraybosna başpiskoposu Ivan Šarić, reis-ül ulema Fehim Spaho, Zagreb müftüsü Ismet Muftić, Kudüs Baş Müftüsü Muhammed Emin el-Hüseyni ve başka Katolik-Müslüman din adamları, NDH'deki katliamları desteklediler. II. Dünya Savaşı boyunca Ustaşa rejimi sırasında 700.000 Sırp'ı öldürmüş, 400.000'i göç etmek ve 250.000'i de Katolik olmak zorunda kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Glina Katliamı</span>

Glina katliamı, 1941 yılının Ağustos ayında, yüzlerce Sırp'ın Hırvatistan'ın Glina şehrinde Hırvat faşist Ustaşa'lar tarafından öldürülmeleri olayıdır. Bu katliam II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslavya'da meydana gelen en büyük toplu cinayetlerden biridir. Bu katliam Nazi Almanyası'nın Yugoslavya işgalinden birkaç ay sonra gerçekleşti.

<span class="mw-page-title-main">Prijedor</span> Bosna-Hersekte şehir

Pridor Bosna-Hersek'in Kuzeybatısı'nda yer alan ve yaklaşık toplam nüfusu 110.000 olan bir şehirdir. Prijedor, Bosna-Hersek'e bağlı Sırp Cumhuriyeti'nde ve Bosanska Krajina Bölgesi'nde yer almaktadır.

Dinko Šakić II. Dünya Savaşı sırasında Nisan-Kasım 1944 tarihleri arasında Hırvatistan Bağımsız Devleti'nde Jasenovac toplama kampına komuta eden Hırvat faşist bir lider ve savaş suçlusuydu. Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler Krallığı olan Imotski kasabası yakınlarındaki Studenci köyünde doğdu, genç yaşta faşist Ustaše üyesi oldu. Eksen güçleri Nisan 1941'de Yugoslavya Krallığını işgal ettiğinde, 19 yaşındaki Šakić, Jasenovac'taki yönetime katıldı. Ertesi yıl kampın komutanı oldu ve 1943'te toplama kampı komutanı Vjekoslav "Maks" Luburić'in kız kardeşi Nada Luburić ile evlendi. Nisan 1944’te Jasenovac’ın komutanlığına atandı. Konsantrasyon kampında altı ay boyunca ölen tahmini 2 bin kişinin ölümüyle suçlandı.

<span class="mw-page-title-main">Yugoslavya Cephesi</span>

Yugoslavya Cephesi, II. Dünya Savaşı'nın cephelerinden biridir. Cephe, Nisan 1941'de Yugoslavya'nın işgali ile açılmış ve bölgenin Partizanlarca geri alınmasıyla kapanmıştır.

UDBA, Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin gizli servisiydi. 1946 yılında OZNA adıyla kurulmuş olup daha sonra başkent Belgrad'daki federal karargah tarafından koordine edilen altı federal cumhuriyetinin her biri için bir tane olmak üzere altı yarı bağımsız teşkilattan oluşmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Hırvat milliyetçiliği</span>

Hırvat milliyetçiliği, Hırvatların milliyetini savunan ve Hırvatların kültürel birliğini destekleyen milliyetçiliktir.