İçeriğe atla

Pilotaj hatası

1994 Fairchild Hava Kuvvetleri Üssü B-52 kazası sırasında B-52 bombardıman uçağının kaza yapmadan önceki fotoğrafı

Pilotaj hatası veya pilot hatası; pilot tarafından yapılan bir eylemin veya alınan bir kararın, gerçekleşen kazaya ana veya yardımcı neden olduğunu tanımlayan bir havacılık terimidir.[1] Pilotaj hatası veya pilot hatası terimi, kasten yapılan eylemleri içermez (kasten yapılan olaylar kaza değildir).

Pilotaj hatalarının nedenleri arasında psikolojik ve fizyolojik insan sınırlamaları bulunur. Mürettebat üyelerine bir uçuş sırasında oluşması muhtemel durumlarla nasıl başa çıkacaklarını öğretmek için pilot eğitim programlarına çeşitli tehdit ve hata yönetimi biçimleri uygulanmıştır.[2]

İnsan faktörlerinin pilotların eylemlerini etkileme şeklini hesaba katmak, bir kazaya yol açan olaylar zincirini inceleyen kaza araştırmacıları tarafından standart uygulama olarak kabul edilmektedir.[2][3]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (2016). U.S. Department of Transportation. Federal Aviation Administration, Flight Standards Service pdf 30 Nisan 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  2. ^ a b "Risk management handbook" (PDF) (Change 1 bas.). Chapter 2. Human behavior: Federal Aviation Administration. Ocak 2016. 21 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Kasım 2018. 
  3. ^ Rural and Regional Affairs and Transport References Committee (Mayıs 2013). "Aviation Accident Investigations" (PDF). Avustralya Hükûmeti. 24 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2020. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Pan-pan, telsiz dilinde aciliyet (urgency) anlamına gelen, bir teknede, gemide, uçakta veya başka bir araçta bulunan birinin acil bir durum olduğunu beyan etmek için kullandığı uluslararası standart acil durum sinyalidir lakin kimsenin hayatı veya geminin kendisi için acil bir tehlike oluşturmadığında kullanılır. Mayday şeklindeki tehlike (distress) sinyalinin bir alt kademesindeki çağrıdır ve farkı Mayday, hayati veya aracın kendisinin sürekliliği için bir tehlike olduğu anlamına gelir.

Mayday (/ˈmeɪˌdeɪ/), radyo iletişiminde tehlike sinyali olarak kullanılan acil durum prosedür kelimesidir. Denizdeki veya havadaki bir taşıtın ve onun içindeki kişilerin, yangın, patlama, çatışma, su alma, denge kaybı, karaya oturma, yere çakılma gibi olaylara ve bunların sonuçlarına maruz kalması veya bu olaylarla karşılaşma olasılığı durumlarında yapılan yardım çağrısına Mayday kelimesi ile başlanır.

<span class="mw-page-title-main">Aviyonik</span>

Aviyonik havacılıkta uçaklar, yapay uydular ve uzay araçlarının elektronik sistemleri için kullanılan terimdir.

<span class="mw-page-title-main">V süratleri</span> Vikimedya liste maddesi

V süratleri (V-speeds), havacılıkta gerek sabit kanatlı, gerekse döner kanatlı hava taşıtlarının emniyetli operasyonu için kullanılan çeşitli işarî sürat limitleri. Bazı hava araçlarında bu süratlerden bir kısmı sürat saatlerinde renk kodları ile işaretlenir.

<span class="mw-page-title-main">Girdap halkası durumu</span>

Girdap halkası durumu, helikopter uçuşu sırasında, girdap halkası sisteminin helikopter rotorunu girdaba çekerek kaldırma kuvvetinin azaltmasıyla oluşan durum. Böyle bir durum meydana geldiğinde rotorun gücünün arttırılması herhangi bir kaldırma kuvveti eklenmesine sebep olmaz ve helikopter irtifa kaybeder.

<span class="mw-page-title-main">Türk Hava Yolları'nın 6491 sefer sayılı uçuşu</span> 2017de Kırgızistanda gerçekleşen kargo uçağı kazası

Türk Hava Yolları'nın 6491 sefer sayılı uçuşu, Türk Hava Yolları adına ACT Airlines tarafından işletilen ve 16 Ocak 2017 günü Hong Kong'dan İstanbul'a gitmesi planlanan bir kargo uçağının Kırgızistan'daki duraklama noktasına inmeye çalışırken yerleşim bölgesine düşmesiyle sonuçlanan uluslararası bir kargo uçuşudur. Uçağın 4 kişilik mürettebatı ve havalimanının yaklaşık 2 kilometre (1,2 mi) batısındaki Daça-Su yerleşim yerinde bulunan 17'si çocuk 35 yerel sakin olmak üzere toplam 39 kişi kaza sonucunda öldü, 36 yerel sakin de çeşitli şiddetli yaralanmalar geçirdi. Resmî açıklamalara göre uçağın kargo bölmesinde 85.618 kilogram tüketim malı vardı.

Uluslararası havalimanı, yolcuların ülkeler arasında seyahat etmesini sağlayan gümrük ve sınır kontrol tesislerine sahip bir havalimanıdır. Uluslararası havalimanları tipik olarak yurt içi havalimanlarından daha büyüktür ve genellikle uluslararası ve kıtalararası seyahatlerde yaygın olarak kullanılan daha ağır uçakları karşılamak için daha uzun pist ve tesislere sahiptir. Uluslararası havalimanları genellikle iç hat uçuşlarına da ev sahipliği yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Havayolu bağlantı merkezi</span>

Havalimanı bağlantı merkezi, bir veya daha fazla hava yolu tarafından belirli bir havaalanındaki yolcu trafiğini ve uçuş operasyonlarını yoğunlaştırmak için kullanılır. Yolcuları nihai varış noktalarına götürmek için aktarma merkezleri olarak hizmet ederler. Bir havayolu, bazı bağlantı merkezi dışındaki şehirlerden merkez havalimanına uçuş gerçekleştirir ve gidilmek istenen şehre varmak için yolcuların bu havalimanı üzerinden bağlanması gerekir

<span class="mw-page-title-main">Avioimpex'in 110 sefer sayılı uçuşu</span>

Avioimpex'in 110 sefer sayılı uçuşu, Avioimpex tarafından işletilen ve Cenevre'den Üsküp'e uçarken 20 Kasım 1993'te düşen uluslararası ticari uçuştur. Kazadan önce, 110 sefer sayılı uçuş, Kuzey Makedonya başkentindeki bir kar fırtınası nedeniyle planlanan iniş yeri olan Üsküp Uluslararası Havalimanı yerine Ohri Havalimanı'na yönelmişti. Uçak bir Yakovlev Yak-42 idi ve 108 yolcu ile 8 mürettebat taşıyordu. Ohri Havalimanı'nın yaklaşık 7 kilometre doğusunda düştü. Uçaktaki 116 kişinin tümü kaza sonucunda öldü. Bir yolcu kazadan sonra on bir gün yaşadı ancak aldığı yaralar nedeniyle o da öldü. Kazazedelerin çoğu Arnavut kökenli Yugoslavya vatandaşlarıydı.

<span class="mw-page-title-main">Uçuş simülatörü</span>

Uçuş simülatörü, pilot eğitimi, tasarımı veya diğer amaçlar için uçak uçuşunu ve uçtuğu ortamı yapay olarak yeniden yaratan bir simülatördür. Uçağın nasıl uçtuğunu, uçuş kontrolleri uygulamalarına nasıl tepki verdiklerini, diğer uçak sistemlerinin etkilerini ve hava aracının hava yoğunluğu, türbülans, rüzgar makası, bulut, yağış vb. dış faktörlere nasıl tepki verdiğini gösterir. Uçuş simülasyonu, uçuş eğitimi, uçağın kendisinin tasarımı ve geliştirilmesi, uçak karakteristikleri ve kontrol elleçleme nitelikleri üzerine araştırmalar da dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Aeroflot'un 7425 sefer sayılı uçuşu</span>

Aeroflot'un 7425 sefer sayılı uçuşu, 10 Temmuz 1985'te CCCP-85311 kayıt numaralı Tupolev Tu-154B-2 uçağıyla gerçekleştirilen ve tarifeli Karşı-Ufa-Leningrad seferini yapan bir Aeroflot uçağının Üçkuduk, Özbekistan SSC, Sovyetler Birliği yakınında düşmesi olayıdır. Kaza sonucunda uçaktaki 200 kişinin tamamı ölmüştür. Araştırmacılar, pilotların yorgun olmasının kazada bir faktör olduğunu belirlemişlerdir.

Yaklaşma, havacılıkta hava taşıtlarının piste inişine yakın safhasına verilen bir terimdir.

Ariana Afghan Airlines Co. Ltd., aynı zamanda Ariana olarak da bilinir, Afganistan'ın en büyük havayolu şirketi ve ülkenin bayrak taşıyıcı havayoludur. 1955 yılında kurulan Ariana, Afganistan'ın en eski havayolu şirketidir. Şirketin ana üssü Kabil Uluslararası Havaalanı'dır; bu havaalanından ülke uçuşlar ve aynı zamanda Afganistan'ın Hindistan, Rusya, Suudi Arabistan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerle bağlantısını sağlayan uluslararası uçuşları düzenler. Hava yolunun merkezi Shāre Naw, Kabil olup tamamen Afgan hükûmetine aittir. Ariana Afghan Hava Yolları Ekim 2006 Avrupa Birliği'nde uçması yasaklanan hava taşıyıcıları listesinde yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">1970 Aeroflot Antonov An-10 kazası</span> Uçak kazası

15 Mayıs 1970'te Aeroflot tarafından işletilen bir Antonov An-10 uçağı, Kişinev Havalimanı'ndan bir eğitim uçuşu gerçekleştirmek için kalktı. İlk tırmanış esnasında düştü. Uçakta bulunan 11 kişinin tamamı öldü.

<span class="mw-page-title-main">Comair'in 5191 sefer sayılı uçuşu</span>

Delta Connection Flight 5191 olarak pazarlanan Comair Flight 5191, Comair tarafından Delta Connection adına işletilen Lexington, Kentucky'den, Atlanta, Georgia'ya giden bir Amerika Birleşik Devletleri iç hat yolcu uçuşuydu. 27 Ağustos 2006 sabahı, 06:07 EDT, Bombardier CRJ-100ER, Fayette County, Kentucky'deki, Blue Grass Havalimanı'ndan kalkış yapmaya çalışırken, Lexington şehrindeki, merkezi iş bölgesinin 4 mil (6.4 km) batısında düştü.

<span class="mw-page-title-main">2022 China Eastern Airlines Boeing 737 kazası</span>

21 Mart 2022'de China Eastern Airlines'a ait bir Boeing 737 Çin'in Wuzhou kenti yakınlarına düştü. Kunming kentinden kalkan uçak kalkıştan 97 dakika sonra yaklaşık 30 bin fit irtifadan kazaya ait olduğu iddia edilen videoya göre dikey dalışa geçerek ormanlık bir alana düştü. Uçakta bulunan 123 yolcu ve 9 mürettebatın tamamı kaza sonucunda öldü.

<span class="mw-page-title-main">Pilot intiharı</span> Bir havacılık olayı

Pilot intiharı, bir pilotun intihar girişiminde bulunmak amacıyla, bazen uçaktaki yolcuları veya yerdeki insanları öldürmek için kasten bir uçağı çarpması veya çarpmaya teşebbüs etmesiyle oluşan bir havacılık olayıdır. Bu bazen bir cinayet-intihar olarak tanımlanır. Birkaç ticari uçuştaki kazaların olası bir nedeni olduğundan şüpheleniliyor ve diğerlerinde de sebep olarak doğrulanıyor. Genellikle, kaza müfettişlerinin pilotların amaçlarını belirlemeleri zordur çünkü bazen kasıtlı olarak kayıt, sinyal ve iletişim cihazlarını kapatmak veya başka bir şekilde gelecekteki araştırmaları engellemek için hareket ederler. Sonuç olarak, pilot intiharını kesin olarak kanıtlamak zor olabilir.

<span class="mw-page-title-main">TAWS</span>

Havacılıkta, "Terrain awareness and warning system" (TAWS) genellikle "araziye kontrollü uçuş" kazaları veya CFIT olarak adlandırılan, yerle kasıtsız çarpışmaları önlemeyi amaçlayan yerleşik bir sistemdir. Şu anda kullanımda olan belirli sistemler, yere yakınlık uyarı sistemi (GPWS) ve gelişmiş yere yakınlık uyarı sistemidir (EGPWS). ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), GPWS, EGPWS ve bunların yerini alabilecek gelecekteki herhangi bir sistemi içeren ilgili FAA standartlarını karşılayan tüm araziden kaçınma sistemlerini kapsamak için genel TAWS terimini tanıttı.

<span class="mw-page-title-main">Avianca 011 sefer sayılı uçuş</span>

Avianca 011 sefer sayılı uçuş, HK-2910X, 27 Kasım 1983'te Madrid yakınlarında düşen, Frankfurt'tan Bogota'ya gitmek için Paris, Madrid ve Karakas üzerinden uluslararası tarifeli bir yolcu uçuşu yapan bir Boeing 747-200B idi. 26 Kasım 1983 tarihinde saat 22:25'te Paris'teki Charles de Gaulle Havalimanı'ndan Madrid Barajas Havalimanı'na; Avianca'nın Paris-Frankfurt-Paris segmentini operasyonel nedenlerle iptal etmesi nedeniyle bir Lufthansa uçuşundan ek yolcular beklenirken kalkış ertelendi.

<span class="mw-page-title-main">FedEx Express'in 80 sefer sayılı uçuşu</span> havacılık kazası

FedEx Express 80 sefer sayılı uçuşu, Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki Guangzhou Baiyun Uluslararası Havalimanı'ndan Japonya'nın Chiba Eyaleti Narita kentindeki Narita Uluslararası Havalimanı'na tarifeli bir kargo uçuşuydu. 23 Mart 2009 tarihinde, uçuşu gerçekleştiren McDonnell Douglas MD-11F (N526FE) JST saatiyle 06:48'de, şiddetli rüzgâr koşullarında 34L pistine iniş yapmaya çalışırken düştü. Uçak flare ve touchdown sırasında dengesizleşerek iniş takımları ve gövdede yapısal arızayla birlikte düzeltilemeyen bir “sıçramalı” inişe neden olmuş ve pistten çıkarak ters dönmüş ve şiddetli bir şekilde yanarak durmuştur. Uçağın tek yolcuları olan kaptan pilot ve ikinci kaptan pilot ölmüştür.