İçeriğe atla

Phthorimaea absoluta

Domates yaprak galeri güvesi
Biyolojik sınıflandırma
Üst âlem: Eukaryota
Âlem: Animalia
Alt âlem: Eumetazoa
Şube: Arthropoda
Alt şube: Hexapoda
Sınıf: Insecta
Takım: Lepidoptera
Alt takım: Glossata
İnfra takım: Heteroneura
Üst familya: Gelechioidea
Familya: Gelechiidae
Cins: Tuta
Tür: T. absoluta
Tuta absoluta
Stainton, 1856
Sinonimler

Scrobipalpuloides absoluta (Povolny, 1987)
Scrobipalpula absoluta (Povolny, 1964)
Gnorimoschema absoluta (Clarke, 1962)
Phthorimaea absoluta (Meyrick, 1917)

Sentetik seks feromonlu su tuzağı

Domates yaprak galeri güvesi (Tuta absoluta), Gelechiidae familyasından pul kanatlı zararlı böcek türü.

Zararı

Yumurtalarını domatesin yaprağına bırakır. Tırtılları galeriler açarak yaprağın kurumasına sebep olur. Sadece yaprakla sınırlı kalmayan bu zararlı meyve yüzeyine, daha sonra da içerisine girebiliyor. Bunun yanı sıra domatesin gövdeyle birleştiği yerden girerek de tüm gövdeyi çürütebiliyor. Hızla üreyerek kısa sürede büyük alanlara yayılabilmektedir.

Domates dışında, kültür bitkileri olarak patlıcan ve Solanum muricatum üzerinde de zarar yapar. Ayrıca yabani Datura stramonium, Lycium chilense ve Solanum nigrum bitkilerinde de görülür.

Mücadele

Sentetik seks feromonlu su tuzakları ilâçsız mücadelede etkindir.

Doğal düşmanı olan Nabis pseudoferus ile organik mücadele yapılabilmektedir.

Yayılımı

Akdeniz ülkelerinde, Fransa, İspanya, İtalya, Malta, Fas, Cezayir, Libya, Yunanistan ve Kıbrıs'ta yayılım gösterir.

Türkiye'de ilk kez görülen ve ithal edilen bitkilerle gelen böcek, İzmir, Muğla ve Çanakkale'de rastlanılmıştır. Zararlı, "kırmızı alarm" grubundadır.

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gelincik (bitki)</span>

Gelincik, gelincikgiller (Papaveraceae) familyasından Dünya'da çok geniş bir yayılma alanına sahip bir yıllık bir bitki türü.

<span class="mw-page-title-main">Domates</span> patlıcangiller familyasından meyvesi yenebilen otsu bitki türü

Domates, patlıcangiller (Solanaceae) ailesinden, anavatanı Güney ve Orta Amerika olan, meyvesi yenebilen otsu bitki türü. Domatesin eş anlamlısı kızanak sözcüğüdür.

<span class="mw-page-title-main">Batırık</span> Salata türünde bir yiyecek

Batırık(Batırma); bulgur ile yapılan bir çeşit sulu salatadır. İçindeki domates, salatalık ve bulgurdan ötürü kısırı andırır. İç Anadolu bölgesinin güneyi ve Akdeniz bölgesinde Toros dağlarına yakın bölgelerde,Karaman,Bozkır, Ermenek ile Mersin'in ilçeleri Tarsus, Erdemli, Mut, Aydıncık, Anamur, Bozyazı, Silifke ve Gülnar'da yapılır. Yapılışı bölgelere göre küçük farklılıklar gösterse de, genelde ince bulgur, tahin, domates çeşitli baharatlarla karıştırılır ve yoğrulur.

<span class="mw-page-title-main">Patates güvesi</span>

Patates güvesi, Gelechiidae familyasından larvası pembesi beyaz veya yeşilimsi renklerde olan zararlı bir böcek türü.

<span class="mw-page-title-main">Patates böceği</span> böcek türünün patatesi

Leptinotarsa decemlineata, Chrysomelidae familyasından 10–12 mm boyunda, sarı veya kırmızı sarı renkli zararlı bir böcek türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Kaktüsgiller</span> bitki familyası

Kaktüs, Caryophyllales takımının 1750 kadar bilinen türüne ve yaklaşık 127 cinsine sahip Cactaceae bitki familyasının bir üyesidir. "Kaktüs" kelimesi Latince aracılığıyla, Theofrastos tarafından kimliği kesin olmayan dikenli bir bitki için kullanılan Antik Yunanca kelimesinden türemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Marul</span> Bitki

Marul, papatyagiller (Asteraceae) ailesinden geniş yeşil yapraklı, yıllık veya altı aylık bir ılıman iklim sebzesidir. Genelde yaprakları salata olarak çiğ tüketildiği gibi Çin gibi bazı ülkelerde kökü ve yaprakları pişirilerek de yenir.

Likopen, parlak kırmızı bir karotenoid pigmenttir, domates ve diğer kırmızı meyvelerde bulunur. Likopen insan vücudunda bulunan en yaygın karotenoiddir ve en güçlü karotenoid antioksidanlardan biridir. İsmi, domatesin Latince ismi olan Solanum lycopersicum'den türetilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kumru (yiyecek)</span> Ege Bölgesine, özellikle İzmire özgü ekmek ve sandviç

Kumru, İzmir'e özgü coğrafi işaretli bir tür sandviçtir. Kumru simit hamuruna benzeyen az tuzlu bir hamurdan üretilir, susama batırılarak fırınlanır. Şekli kumru kuşunun gövdesini andırdığından bu ismi almıştır. İzmir'de kumru fırınlarda sade olarak satıldığı gibi sokak satıcıları ve tezgâhlarda içerisine domates, turşu, yeşil biber ve İzmir tulum peyniri konmuş olarak da satılır. Ayrıca büfelerde, içine kömürde pişirilmiş sucuk, salam, kaşar peyniri ve domatesin yanı sıra üzerine ketçap ve mayonez eklenmesi ile hazırlanmış sandviç olarak da tüketime sunulur. Normal İzmir kumrusu ise Bergama tulum peyniri veya İzmir tulum peyniri, domates, biber ve salatalıktan oluşur. Ekmeğinin bol susamlı olması da bir özelliğidir. Bazı sandviççiler ise sandviç ekmeğinin içerisine hazırlanan bol malzemeli karışık sandviçleri yanlış biçimde kumru olarak adlandırmaktadırlar. Bu sandviç kömürde sandviçtir.

<span class="mw-page-title-main">Solanaceae</span>

Solanaceae, Solanales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kültürel mücadele (tarım)</span>

Kültürel mücadele, tarım sürecinde zararlı canlıların meydana gelmesini önleyecek üretim sistemlerinin kullanıldığı tarımsal mücadele yöntemleridir. Tarla yeri ve tohum seçimi, ekim-dikim zamanı ve şekli, besleme, bakım, hasat ve saklama şartlarının en az zararlı ve hastalık oluşacak şekilde ayarlanmasıdır. İnsan sağlığında koruyucu hekimlik yöntemine benzemektedir.

Fiziksel haşere kontrolü, böcekleri ve küçük kemirgenleri öldürerek, kaldırarak veya bitkilerinin daha fazla yok edilmesini önleyecek bariyerler kurarak yapılan bir kurtulma yöntemidir. Bu mücadele yönteminde zararlıların doğrudan toplanması, öldürülmesi ya da davranışlarının bozulması, çevrelerinin bir dereceye kadar kendileri için uygun olmayacak koşullara çevrilmesi gibi işlemler yapılır.

<span class="mw-page-title-main">Leucoptera malifoliella</span>

Armut yaprak galeri güvesi, Lyonetiidae familyasından pul kanatlı zararlı böcek türü.

<i>Thrips tabaci</i>

Thrips tabaci, tripsler (Thysanoptera) takımından kozmopolit zararlı böcek türü.

<i>Solanum seaforthianum</i>

Solanum seaforthianum, Brezilya itüzümü, tropikal Güney Amerika'ya özgü, Solanaceae ailesinin çiçek açan yaprak dökmeyen, bir asmasıdır. Solanum cinsinin bir üyesi olarak domates ve patates gibi bitkilerle ilgilidir. Dört ila yedi yapraklı kümeler ile karakterizedir ve yeterli yer verilirse 6 metre (20 ft) yüksekliğe kadar tırmanabilir. Yıldız şeklindeki mor çiçeklenme kümeleri ve ardından çıkan kırmızı misket büyüklüğünde meyveleri ile yazın ortasından sonuna kadar çiçek açar. Bitki yüksek ısıya dayanıklıdır, ancak don koşullarına tahammül edemez. Bu tür mütevazı miktarlarda atropin ve skopolamin gibi çeşitli tropan alkaloidleri içerir ve hafif toksik ve yenmez olarak kabul edilmelidir. Glikoalkaloid içeriğine atfedilen S. seaforthianum özleri ve fraksiyonları, umut verici mollussisidal ve şistozomisidal aktiviteler sergilenmiştir.

<i>Solanum robustum</i>

Çalı gece gölgesi olarak bilinen Solanum robustum, kuzeydoğu Güney Amerika'sına özgü dikenli çok yıllık bir çalıdır. Solanum cinsininbir üyesidir ve bu nedenle patates ve domates bitkileriyle ilgilidir. Orta boy bir çalı olan bitki, 4 ila 8 fit arasında büyüyebilir. Yapraklar 6 ila 10 inç uzunluğunda büyür ve çevreleri boyunca dokuz açılı çıkıntı içerir. S. robustum yapraklarında, meyvelerinde ve saplarında çeşitli tropan alkaloidleri içerir ve bu nedenle tüketilmemelidir.

<i>Solanum mammosum</i>

Solanum mammosum yaygın olarak meme başı meyvesi, tilki başı, inek memesi veya Sodom elması olarak bilinir, yenmeyen bir Panamerikan tropikal meyvesidir. Bu bitkinin meyvelerinin distal ucu insan memesini, proksimal ucu ise inek memesini andırdır. Kısmen bu sebepten dolayı süs bitkisi olarak yetiştirilir. Bir yıllıktır ve Solanum cinsinin bir parçasıdır ve patlıcan, domates ve patatesin akrabasıdır. Bu zehirli meyve Güney Amerika'ya özgüdür, ancak Güney Meksika, Büyük Antiller, Orta Amerika ve Karayipler'de doğallaştırılmıştır. Bitki çoğu toprağa iyi uyum sağlar, ancak nemli, tınlı topraklarda büyür.

Calabacitas con puerco, Meksika mutfağından geleneksel bir yemektir. Tereyağında, sıvı yağda veya kendi yağında sotelenmiş domuz etinden oluşur. Sarımsak, soğan, karabiber, tuz ve kırmızı biber eklenerek her şey pişene kadar ateşte bırakılır. Ardından doğranmış kırmızı domates, mısır taneleri, defne yaprağı, kimyon ve karabiber eklenir. Bütün bunlar et yumuşayana kadar kaynatılır. Birkaç dakika önceden, ince doğranmış bal kabağı veya kabak eklenir. Bu yemek genellikle kızarmış fasulye ve kırmızı pirinçle servis edilir.

<span class="mw-page-title-main">Domates reçeli</span>

Domates reçeli, Türk mutfağında yer alan bir reçel türüdür.

<i>Solanum panduriforme</i>

Solanum panduriforme, Solanum cinsine bağlı bir bitki türüdür.