İçeriğe atla

Phoenix Kümesi

Phoenix Kümesi
Anka Kümesi, X-ışını ve görünür ışık bindirmelerinden oluşan bu çok dalgaboylu birleşik görüntüde görülüyor. Mavi emisyonda büyük delikler olarak görülen iki geniş dış boşluğa dikkat edin. Daha az belirgin olan iç boşluklar, görüntüdeki en parlak nesne olan merkezi galaksinin sağ üst ve sol alt tarafındadır.[1]
Gözlem verisi (Dönem J2000.0[2])
TakımyıldızAnka
Sağ açıklık (α)23sa 44d 40.9s[2]
Dik açıklık (δ)-42° 41′ 54″[2]
En parlak üyePhoenix A (mag 18,2)[2][3]
Galaksi sayısıBilinen 42[2]
Özellikler
Kırmızıya kayma (z)0,597320±0,000150 (merkez)[4]
Uzaklık2.640,6 ± 184,8 Mpc (8,61×10^9 ± 0,60×10^9 ly)
(mevcut hareket)
1.796,38 Mpc (5,86×10^9 ly)
(ışık-seyahat)[3]
Bağlanma kütlesi (U)(1,26–2,5)×1015[4] M
Katalog belirtmeleri
Phoenix Cluster, SPT-CL J 2344 -4243, SPT-CL J2344-4243[5]

Phoenix Kümesi (Anka Kümesi, SPT-CL J2344-4243), kendisiyle aynı adı taşıyan güney takımyıldızı Anka'da yer alan devasa, Abell sınıfı tip I gökada kümesidir. İlk olarak 2010 yılında Güney Kutbu Teleskobu işbirliğiyle Sunyaev-Zeldovich etkisi kullanılarak güney gökyüzünün 2.500 metrekarelik bir araştırması sırasında tespit edildi. Kütlesi 2 ×1015 M mertebesinde olan bilinen en büyük gökada kümelerinden biridir ve bilinen diğer tüm büyük kümelerden daha fazla X-ışınları üreten, keşfedilen en parlak X-ışını kümesidir. Dünya'dan 8,61×10^9 ly (2,64 Gpc) uzaklıkta yer almaktadır. Yaklaşık 42 üye gökada tanımlandı ve şu anda SIMBAD Astronomi Veri tabanında listeleniyor, ancak gerçek sayı 1.000 kadar yüksek olabilir.[6]

Kaynakça

  1. ^ Phoenix Cluster: A Fresh Perspective on an Extraordinary Cluster of Galaxies [1] 1 Ağustos 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  2. ^ a b c d e "NAME Phoenix Cluster". SIMBAD. Centre de données astronomiques de Strasbourg. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2012. 
  3. ^ a b "NASA/IPAC Extragalactic Database; Results for Phoenix A". 16 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ekim 2023. 
  4. ^ a b M. McDonald, et al.; "A Massive, Cooling-Flow Induced Starburst in the Core of a Highly Luminous Galaxy Cluster", Nature, Ağustos 2012
  5. ^ R. Williamson, et al.; "An SZ-selected sample of the most massive galaxy clusters in the 2500-square-degree South Pole Telescope survey", arXiv, 6 Ocak 2011, arXiv:1101.1290
  6. ^ Powerful Black Hole at Heart of Phoenix Cluster’s Central Galaxy Surprises Astronomers [2] 17 Haziran 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Arches Yıldız Kümesi</span>

Arches Kümesi, Samanyolu'nun bilinen en yoğun yıldız kümesidir. Yay takımyıldızı yönünde, gökada merkezine 100 ışık yılı mesafede bulunur. Bu bölgedeki toz yüzünden meydana gelen son derece fazla körlenme nedeniyle optik olarak gizlenmiştir ve sadece X-ışını, kızılötesi ve radyo bandlarında gözlemlenebilir. Kümenin yarıçapı yaklaşık bir ışık yılıdır. Güneş'ten çok daha fazla büyük ve kütleli olan 150 genç ve çok sıcak yıldızla birlikte, 15.000 yıldız içerir. Bu tür yıldızlar aşırı parlaklıkları yüzünden sahip oldukları hidrojeni tüketmeden önce, sadece birkaç milyon yıl yaşarlar. Küme ayrıca yoğun çarpışmaların şokuyla üretilen sıcak gaz içerir.

<span class="mw-page-title-main">Süperküme</span>

Süperkümeler küçük gökada kümelerinden ve gökada gruplarından oluşan büyük kümeler olup Evren'de şimdilik gözlemlenebilen en büyük yapı birimleridir. Süperkümelerin varlığı gökadaların Evren'de tek biçimli dağılmamış olduğunu gösterir.

Bu sayfa bazı Galaksi kümelerini listeler.

<span class="mw-page-title-main">Saç Kümesi</span>

Saç Kümesi, 1.000'in üzerinde tanımlanmış gökada içeren büyük bir gökada kümesidir. Aslan kümesi ile birlikte Saç Süperkümesi'ni oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Ocak kümesi</span>

Uzaklığı yaklaşık olarak 62.0+5.9-5.5 MIy, olan Ocak Kümesi, 100 milyon ışık yılı içinde, Başak kümesi'nden çok daha küçük ikinci en zengin gökada kümesidir. Irmak kümesi ile birlikte, güney yarımkürede yer alan çok ünlü bir kümedir. Birbirlerine yakın görünseler de aralarında 20 milyon ışıkyılı mesafe vardır. Bu iki kümenin etrafına saçılmış birçok başka gökada grupları da vardır ve bu gruplar toplu olarak sık sık "Ocak Süperkümesi" veya "Güney Süperkümesi" olarak adlandırılırlar. Kümenin merkezinde NGC 1399 bulunur, gökyüzünde iki derecelik bir alana yayılmış gökadalardan oluşan yoğun bir çekirdeği vardır ve bu da kümeyi amatör gök bilimci için popüler bir hedef haline getirmektedir. Bu küme, ayrıca iki çok büyük gökada içermektedir. Bunlar NGC 1316 ve NGC 1365'tir. Bu gökadalar, Ocak Kümesi'ndeki diğer tüm gökadalardan daha büyüktür.

<span class="mw-page-title-main">Kahraman kümesi</span>

Kahraman Kümesi Kahraman takımyıldızı bölgesinde bulunan gökada kümesi.

<span class="mw-page-title-main">Kurşun kümesi</span>

Kurşun Kümesi çarpışan iki kümeden oluşur. Kurşun kümesi hakkındaki çalışmalarda karanlık maddelerin varlığı için bugüne kadarki en iyi kanıtlar, Ağustos 2006'da açıklandı.

XMMXCS 2215-1738, yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan galaksi kümesi. 2006 yılında XMM Cluster Survey ile keşfedilmiştir

<span class="mw-page-title-main">Su Yılanı Kümesi</span>

Suyılanı Kümesi, Suyılanı takımyıldızında yaklaşık olarak 193,1 Mly (59,2 Mpc) uzaklıkta bulunan ve 158 parlak gökadadan oluşan bir gökada kümesidir.

<span class="mw-page-title-main">Messier 49</span> galaksi

Messier 49 (ayrıca M 49 veya NGC 4472 olarak da bilinir) Başak takımyıldızı bölgesinde yaklaşık olarak 58,7 MIy (18 Mpc)uzaklıkta bulunan bir eliptik gökadadır. Charles Messier tarafından 19 Şubat 1771 tarihinde keşfedildi. Halton Arp tarafından görüntülenmiş ve Arp 134 olarak "Yakınlarında parçalar olan gökadalar" kategorisi altında Tuhaf Gökadalar Atlası'na dahil edilmiştir. Haziran 1969'da gökada içerisinde bugüne kadar teyit edilmiş tek süpernova SN 1969Q gözlenmiştir. Gökadanın çekirdeği, kütlesi 5,65 × 108 M olan bir süper kütleli kara delik bulunduğunu gösteren X-ışınları yayar.

Süper yıldız kümesi, bir küresel küme öncüsü olarak düşünülen çok büyük bir bölgedir. H II bölgesi çevresinde genellikle çok sayıda genç ve çok büyük kütleli yıldızlardan oluşur. Süper yıldız kümesi bulunan bir H II bölgesi, toz kozası ile çevrilidir. Yıldızlar ve H II bölgeleri, yüksek seviyedeki körlenme yüzünden optik gözlemler için çoğunlukla görünmez olacaklardır. Sonuç olarak genç süper kümelerin en iyi gözlemleri, radyo ve kızılötesi gözlemleridir.

2XMM J083026+524133, 7,7 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan çok büyük bir gökada kümesidir. 2008 yılında ESA'nın XMM Newton ve Arizona'daki Büyük Binoküler Teleskop'u (LBT) ile keşfedilmiştir. Bu keşif karanlık enerjinin varlığını teyit etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Dragonfly 44</span>

Dragonfly 44, Berenis'in Saçı takımyıldızı'nda yaklaşık olarak 326,15 MIy (100 Mpc) uzaklıkta bulunan bir aşırı dağınık gökadadır. Gökada, Saç Kümesi'nin üyesidir. İyi bilinen bu gökadanın 2016 yılında yapılan hız dağılımı gözlemleri, Samanyolu ile yaklaşık olarak aynı olan bir trilyon güneş kütlesi kadar bir kütleye sahip olduğunu göstermişti. Bu kütle, iki farklı çalışmada Dragonfly 44 etrafında gözlemlenen yaklaşık 70 ve 90 küresel kümenin sayısıyla uyumludur.

<span class="mw-page-title-main">Tip-cD galaksi</span> Biçimsel galaksi sınıflaması

Tip-cD gökada D tipi eliptik dev galaksinin bir alt türü olan morfolojik bir gökada sınıflandırmasıdır. Yıldızlardan oluşan büyük bir hale ile karakterize edilirler. En dikkat çeken cD tipi gökadalar, genellikle bireysel olarak veya çiftler halinde ortaya çıkar ve 1 milyon ışık yılını bulan yarıçaplarıyla muazzam boyutlara ulaştıkları zengin gökada kümelerinin merkezinde bulunabilirler. Ayrıca süper dev eliptikler veya merkezi baskın gökadalar olarak da bilinirler.

<span class="mw-page-title-main">Vaşak Süperkümesi</span> gökada süperkümesi

Vaşak Süperkümesi, aynı adı taşıyan Vaşak takımyıldızı yönünde yer alan bir gökada süperkümesidir.

<span class="mw-page-title-main">Denizanası galaksisi</span>

Denizanası gökadası, gökada kümelerinde bulunan bir gökada türüdür. Küme içi ortam tarafından etkilenen gökadadaki gazın, çarpma basıncıyla sıyrılması ile karakterize edilirler ve bir gaz kuyruğu boyunca yıldız patlamalarını tetiklerler. Disklerinden onbinlerce ışık yılı öteye uzanan dikkat çekici uzun dokunaçlar nedeniyle bu adı almışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Abell 1413</span> Gökada kümesi

Abell 1413, Aslan ve Berenis'in Saçı takımyıldızları arasında, Dünya'dan 1,9 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan bir gökada kümesidir. Zenginlik sınıfı 3 olan küme, 1958'de düzenlenen Abell Kataloğu'na eklenmiştir. Bautz-Morgan sınıflandırmasına göre tip I'dir. Abell 1413, güçlü kütle çekim etkisiyle birlikte yaklaşık 300 gökadayı barındırmaktadır. Kümeyi kaplayan muazzam kütle çekimi, 100 milyon derecenin üzerindeki sıcaklıklara ulaşan ve güçlü bir X-ışını radyasyonuna neden olan galaksiler arası gazın ısınmasından sorumludur. Kümeye, geniş çevresel yıldız halesi ile 6,5 milyon ışık yılı boyutuna ulaşan dev eliptik gökada MCG +04-28-097 hakimdir.

<span class="mw-page-title-main">Abell 576</span>

Abell 576, Vaşak takımyıldızında yaklaşık olarak 512,06 MIy (157 Mpc) uzaklıkta bulunan bir gökada kümesidir. Yörüngedeki Chandra ve XMM-Newton teleskopları kullanılarak yapılan gözlemler, Abell 576'nın tek bir kümede birleşme sürecindeki iki gökada kümesinden oluştuğunu belgelemiştir. MCG+09-12-061, Abell 576'daki en parlak gökadadır.

<span class="mw-page-title-main">Yılancı Süperkümesi</span> gökada süperkümesi

Yılancı Süperkümesi, Yılancı takımyıldızında bulunan yakın bir gökada süperkümesidir. Bu süperküme, Yılancı Boşluğu'nun uzak duvarını oluşturur, aynı zamanda Tavus-Hintli-Dürbün Süperkümesi ve Herkül Süperkümesi ile bir iplikçik halinde bağlı olabilir. Yılancı Süperkümesi, cD kümesi Yılancı Kümesi üzerinde merkezlenmiştir ve en az iki gökada kümesi, dört gökada grubu ve birkaç alan gökadasını barındırır.

<span class="mw-page-title-main">ESO 444-46</span> süperdev eliptik gökada

ESO 444-46, Erboğa takımyıldızında Abell 3558 gökada kümesinin baskın ve en parlak üyesi olan ve yaklaşık olarak 636 MIy (195 Mpc) uzaklıkta bulunan süperdev bir eliptik gökadadır. En yakın komşu süperkümelerden biri olan devasa Shapley Süperkümesi'nin çekirdeğinde yer alır. Yerel evrendeki en büyük gökadalardan biridir ve muhtemelen bilinen en büyük kara deliklerden birini içermektedir. Kara deliğin kütlesi çok belirsizdir ve tahminler 501 milyon M gibi düşük bir değer ile 77,6 milyar M gibi yüksek bir değer aralığında değişir.