İçeriğe atla

Petseri (il)

EstoncaPetserimaa
Petseri İli
Estonya İli
1920–1944
BayrakArma
Bayrak Arma
MerkezPetseri (günümüz Peçorı)
Tarih
 - Kuruluş 1920
 - Kaldırılış 1944

Petseri İli (EstoncaPetserimaa), Estonya'da 1920 yılında kurulmuş bir il. 1944 yılından beri ilin çoğu, önce Rusya SFSC'nin, 1991 yılından beri ise Rusya Federasyonu tarafından Pskov Oblastı'nın Peçorski Rayonu [en]'nun bir parçası olarak yönetilmiştir. Estonya ise günümüzde Võru İli Setomaa belediyesini oluşturan toprakları muhafaza etmektedir.

Tarihçe

Tarihî Petseri İli'nin (EstoncaPetserimaa) toprakları, Estonlarla yakın bağları olan bir Baltık-Fin halkı olan Seto halkının memleketi olarak görülür.[1] Petseri'nin Rus sakinleri, Rusça ile Belarusça arasında bir geçiş lehçesi konuşan Eski İnananlardı.[2] 15. yüzyılın ortasında en önemli Rus Ortodoks manastırlarından biri olan Pskov-Peçora Manastırı [en] bu bölgede kuruldu.[3]

Birinci Dünya Savaşı'nın en son yılında, Şubat ile Aralık 1918 arasında, il merkezi Peçorı Alman kuvvetlerinin işgâli altına alındı. İl merkezi ve bunun etrafındaki topraklar dahil olmak üzere Petseri İli, bu işgâl sırasında Baltık Düklüğü'nün bir parçası olarak düzenlendi. 29 Mart 1919 tarihinde, Estonya Bağımsızlık Savaşı sırasında, bu merkez, Eston kuvvetleri tarafından ele geçirildi. Bunun sonrasında derlenmiş 1920 yılı Tartu Antlaşması, Peçorı ile etrafındaki toprakları, yani Setomaa bölgesini, Estonya'ya verdi. Peçorı'nın ismi Petseri olarak, bölgenin ismi ise Petseri İli olarak değiştirildi. 1926 yılında Petseri'de Aziz Peter Lüterci Kilisesi [ru] inşa edildi.

İkinci Dünya Savaşı boyunca Petseri İli Ağustos 1941 ile 11 Ağustos 1944 arasında Nazi Alman işgâli, Sovyet kuvvetlerinin Nazi Almanyası'na doğru ilerleyişi sırasındaysa Sovyet işgâli altına alındı. 1944'te Sovyet yetkilileri, Petseri İli'nin çoğunu Estonya SSC'nden Rusya SFSC'ne devretti.

1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Estonya, Tartu Antlaşması'nın belirlediği sınırların restore edilmesi konusunu açtı, ancak Kasım 1995'te bu toprak talebinden vazgeçti.[4] 18 Mayıs 2005 tarihinde Estonya ile Rusya, Estonya-Rusya Sınır Antlaşması'nı imzaladı; antlaşmanın önsözü, uluslararası sınırın Estonya Anayasası 122. maddesi doğrultusunda kısmen değiştiğini yazdı.[5]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Estonya</span> Kuzey Avrupada bir ülke

Estonya ya da resmî adıyla Estonya Cumhuriyeti, Kuzey Avrupa'da bulunan bir Baltık devletidir. Kuzeyinde Finlandiya Körfezi ve Finlandiya, güneyinde Letonya, batısında Baltık Denizi ve İsveç, doğusunda Peipus Gölü ve Rusya bulunmaktadır. Başkenti ve en büyük şehri Tallinn'dir. Estonya toprakları anakara ve Baltık Denizi'ndeki 2.222 adadan oluşur. Nemli karasal iklim görülür. Ülke nüfusunun büyük çoğunluğunu bir Fin halkı olan Estonlar oluşturmaktadır. Ülkenin resmî dili, Finceden sonra dünyanın en çok konuşulan ikinci Baltık-Fin dili olan Estoncadır. Yapılan araştırmalara göre Estonya, Avrupa'nın; komşusu Finlandiya'dan sonra en temiz ikinci ülkesi, yaşam kalitesi en yüksek dokuzuncu ülkesi, en güvenli beşinci ülkesidir.

<span class="mw-page-title-main">Estonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Estonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, kısaca: Estonya SSC, II. Dünya Savaşı sırasında, 21 Haziran 1940'ta Sovyetler Birliği'ne katılan bir cumhuriyettir. Kısa bir süre sonra bağımsızlığını ilan eden ülke 6 Ağustos 1940'ta tekrar Sovyetler'e katılmıştır. 1941'de Almanya tarafından işgal edilen ülke 1944'te Sovyet askerleri tarafından tekrar alınmıştır. Estonya'nın bağımsızlığı döneminde Narva'nın bir parçası olan Jaanilinn, 1945'in Ocak ayında Rusya SFSC'nin Leningrad iline bağlanmış ve İvangorod isimini almış ve 1954'te kent statüsü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı</span> 1939 yılında Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan tarafsızlık paktı

Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı veya Molotov - Ribbentrop Paktı, Nazi Almanyası ile Sovyetler Birliği arasında Doğu Avrupa'yı aralarında paylaşan bir saldırmazlık paktıydı. Pakt 23 Ağustos 1939'da Moskova'da Almanya Dışişleri Bakanı Joachim von Ribbentrop ve Sovyet Dışişleri Bakanı Vyaçeslav Molotov tarafından imzalandı ve resmi olarak Almanya ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Arasında Saldırmazlık Antlaşması olarak biliniyordu. Gayri resmi olarak; Hitler-Stalin Paktı, Nazi-Sovyet Paktı veya Nazi-Sovyet İttifakı olarak da anıldı.

<span class="mw-page-title-main">Estonya Bağımsızlık Savaşı</span>

Estonya Bağımsızlık Savaşı, Rus kontrolünde bulunan Estonya'nın, 28 Kasım 1917'de bağımsızlığını ilan ederek Sovyetlere karşı ayaklanıp başlattığı savaş. Bu ayaklanmanın üzerine Sovyetler ülkeye ordu gönderdi. Sovyetlerin Estonya'yı ilhak etmemesi için Almanlar Estonya'yı desteklediler. Alman savunması altındaki Estonya, 24 Şubat 1918'de resmi olarak bağımsız oldu ve Brest-Litovsk Antlaşmasına göre Almanya, Sovyetlerin Baltık devletlerinden vazgeçmesini sağladı.

<span class="mw-page-title-main">Estonya bayrağı</span> Ulusal bayrak

Estonya bayrağı, Estonya Cumhuriyeti tarafından kullanılan resmî bayrak.

Estonya tarihi, bugünkü Estonya topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Võro dili</span>

Võro dili, Fin-Ugor dillerinin Baltık-Fin koluna mensup bir dildir. Geçmişte Estoncanın Güney Estonca lehçelerinden biri olarak tanımlansa da günümüzde başlı başına bir dil olarak kabul görmektedir. Dili konuşan halk, günümüzde Estonya'nın azınlık dilleri arasında yer alma girişimlerinde bulunmaktadır. Dilin 70,000 kadar konuşanı olup konuşanlara da Võro adı verilmektedir. Bu dili konuşanların büyük çoğunluğu, Güney Estonya'daki Võru bölgesindeki sekiz bucakta bulunmaktadır. Bu bucaklar, Karula, Harglõ, Urvastõ, Rõugõ, Kanepi, Põlva, Räpinä ve Vahtsõliina şeklindedir. Ancak bunun dışında başkent Tallinn ve Tartu gibi kentlerde de dilin konuşanlarına rastlamak mümkündür.

<span class="mw-page-title-main">Tatjana Mihhailova</span>

Tatjana Mihhailova-Saar, bilinen adıyla Tanja, Rus-Eston Pop şarkıcısı ve oyuncu.

<span class="mw-page-title-main">Peçorı</span> Rusyanın Pskov Oblastına bağlı Peçorı rayonunun merkezi olan şehir

Peçorı, Rusya'nın Pskov Oblastı'na bağlı Peçorı rayonunun merkezi olan şehirdir. Şehir, Estonya sınırında yer almaktadır. Yüzölçümü 20.55 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 11,195'tir.

Estonya Folklor Arşivi, Estonya'daki ana folklor arşividir. Hâlen Estonya Edebiyat Müzesinin bir alt bölümü olarak çalışan kurum, 1927'de Estonya Ulusal Müzesinin bünyesinde kurulmuştur.

Sovyetler Birliği'nde Estonlar, Sovyetler Birliği sınırları içerisinde içinde yaşayan Eston kişi veya grupları betimler.

<span class="mw-page-title-main">Estonya'daki Ruslar</span>

Estonya'daki Rus nüfusunun 320.000 olduğu tahmin ediliyor, bunların çoğu Harju ve Ida-Viru vilayetlerinin kentsel bölgelerinde yaşıyor. Estonya, Rus Eski İnananların Peipus Gölü boyunca 300 yıllık küçük ölçekli yerleşim geçmişine sahiptir. Estonya'daki mevcut Rus nüfusunun baskın çoğunluğu, Sovyet işgal dönemi göçten kaynaklanmaktadır.

Setoq veya Setu da denilen Setolar, Estonya ve kuzeybatı Rusya'da yaşayan yerli etnik gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Peko</span>

Peko eski bir Estonya ve Fin ekin tanrısı. Özellikle arpa ve bira üretimi için anılmıştır. Seto dili konuşan Setoların yaşadığı Estonya ve Rusya arasındaki Setumaa bölgesinde, Peko kültü, 20. yüzyıla kadar yaşamaktaydı. Bugün Seto halkı Peko'ya ulusal kahramanları ve lideri olarak saygı duymaya devam ediyorlar. İsim ve figür ulusal bir sembol olarak yaygın olarak kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Güney Estonca</span>

Güney Estonca Tartu, Mulgi, Võro ve Seto değişkelerini kapsamak üzere Estonya'nın güneydoğusunda konuşulur. Güney Estoncanın statüsü üzerinde akademik çevrelerde henüz fikirbirliği bulunmamaktadır; bazı dilbilimciler Güney Estoncayı Estoncanın bir lehçesi olarak görürken, diğer dilbilimciler ise Güney Estoncanın kendi kendine bağımsız bir Fin dili olduğunu savunurlar. Diyakronik açıdan Kuzey ile Güney Estonca, Fin dil ailesi içerisinde ayrı dallar teşkil ederler.

<span class="mw-page-title-main">Setomaa (belediye)</span>

Setomaa, Estonya'nın Võru ilinde bulunan bir belediyedir. Belediye, ülkenin güneydoğusunda Rusya sınırında yer almaktadır. Yüzölçümü 463,18 km² olan belediyenin nüfusu 2021 yılı itibari ile 3.114'tür. Belediyenin merkezi Värska'dır.

<span class="mw-page-title-main">Setomaa</span>

Setomaa, Peipus Gölü'nün güneyinde yer alan ve Seto halkının yaşadığı bir bölge. Buranın yöresel lehçesi olan Seto lehçesi, Güney Estoncanın bir değişkesi. Setomaa bölgesinin tarihî kapsamı, günümüzde Estonya ve Rusya sınırları içerisinde yer alan topraklar içerir. Günümüz Estonya'daki bu topraklar, ülkenin güneydoğusunda ve Rusya ile sınırında yer alan Võru İli'ne bağlıdır. Petseri şehri, Setoların tarihî ve kültürel merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Estonya'da Holokost</span>

Estonya'da Holokost, 1941 ile 1944 yılları arasında Nazi Almanyası'nın Estonya'yı işgali boyunca Holokost'un Estonya'daki tezahürlerini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Värska</span>

Värska güneydoğu Estonya'da Võru İlçesi, Setomaa Belediyesi'ne bağlı küçük bir kasabadır. 2021 Nüfus Sayımı'na göre, yerleşim yerinin nüfusu 414'tür. Bu, belediyenin en kalabalık köyüdür.

<span class="mw-page-title-main">Tallinn Taarruzu</span>

Tallinn taarruzu, Kızıl Ordu'nun 2. Şok ve 8. orduları ile Baltık Filosu tarafından, 17-26 Eylül 1944'te, II. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesinde, Estonya ana karasındaki Alman Ordusu Müfrezesi Narwa ve Estonya birliklerine karşı gerçekleştirilen stratejik bir saldırıdır. Alman karşılığı, Aster Operasyonu kod adlı bir geri çekilme ile Estonya topraklarının terk edilmesiydi.