İçeriğe atla

Peter Harzem

Peter Harzem
Doğum5 Ocak 1930(1930-01-05)
Istanbul, Türkiye
Ölüm26 Mayıs 2008 (78 yaşında)
Auburn, Alabama, Amerika
MilliyetTürk-Amerikan
EğitimLondra Üniversitesi; Bangor Üniversitesi
Kariyeri
DalıPsikoloji, davranışçı
Çalıştığı kurumlarBangor Üniversitesi; Auburn Üniversitesi
Doktora
danışmanı
Harry Hurwitz

Peter Harzem (5 Ocak 1930 - 26 Mayıs 2008), davranış analizi alanında uzmanlaşmış Türk-Amerikalı bir psikologdu.

Hayatı

Peter Harzem, 5 Ocak 1930'da İstanbul'da doğdu. Anne ve babası Şükrü ve Saime Harzem'dir. Başlangıçta bir gazete muhabiri olarak çalışıyordu.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra eğitimini tamamlamak için Londra'ya taşındı. Londra Üniversitesi'nden Lisans Psikoloji ödülüne layık görüldü. Birkbeck Koleji'nde bir edimsel laboratuvar kuran Harry Hurwitz'den etkilendi. Harzem bu laboratuvarda öğrenci projesi yürüttü.

Daha sonra Bangor Üniversitesi olacak olan University College of North Wales'de eğitimine devam etti.

1978'de Amerika Birleşik Devletleri'ne taşındı ve burada Alabama'daki Auburn Üniversitesi'nde Hudson Psikoloji Profesörü oldu.[1]

26 Mayıs 2008'de öldü.

Çalışma hayatı

Harzem davranış analizi konusundaki çalışmalarıyla ün kazandı.[2] Bangor Üniversitesi'nde etkili bir cilt yayınladı (Harzem & Miles, 1978). Aynı zamanda dilin rolüyle de ilgileniyordu.[3] Daha sonraki yıllarda John B. Watson'un itibarsızlaştırılması olarak adlandırdığı olayla ilgilenmeye başladı (Harzem, 1993; 2001). Hurwitz'in ardından Harzen'in bilimin doğasına olan ilgisi devam etti (Harzem, 2007).[4]

Pozisyonlar

  • Yardımcı editör, Davranışın Deneysel Analizi Dergisi. [5]

Yayınlar

  • Harzem P. (2007). A brief history of knowledge: Science and non-science in the understanding of human nature. In: Ribes-Inesta E, Burgos J.E, editors. Knowledge, cognition, and behavior: Proceedings of the ninth Biannual Symposium on the Science of Behavior. Guadalajara, Mexico: Universidad de Guadalajara. pp. 11–30.
  • Harzen, P.E. (2004). Behaviorism for new psychology: What was wrong with behaviorism and what is wrong with it now. Behavior and Philosophy, 32, 5–12.
  • Harzen, P.E. (2001). The Intellectual Dismissal of John B. Watson: Notes on a Dark Cloud in the History of the Psychological Sciences. Behavioral Development Bulletin, 10(1), 15–16.
  • Harzem, P. (1993). The discrediting of John Broadus Watson. Mexican Journal of Behavior Analysis, 19, 39–66.
  • Zeiler M.D, Harzem P. (Eds.) (1983). Biological factors in learning. New York: Wiley.
  • Harzem, P.E. (Ed.)(1981). Predictability, Correlation, and Contiguity New York: Wiley
  • Zeiler M.D, Harzem P. (Eds.) (1979). Reinforcement and the organization of behavior. New York: Wiley.
  • Harzem, P.E., & Miles, T.R. (1978) Conceptual Issues In Operant Psychology. Chichester: Wiley.

Kaynakça

  1. ^ Ribes-Inesta, Emilio (2008). "Peter Harzem (1930-2008)". The Psychological Record. 58: 491-494. doi:10.1007/BF03395633. []
  2. ^ Buskist, William (2009). "Remembering peter harzem: teacher-scholar extraordinaire". Journal of the Experimental Analysis of Behavior. 91 (3): 287-291. doi:10.1901/JEAB.2009.91-287. PMC 2677561 $2. PMID 19949487. 
  3. ^ Ribes-Iñesta, Emilio (2008). "Peter Harzem (1930–2008): A reverence for language". Behavior and Philosophy. 36: 1-4. 
  4. ^ Buskist, William (2000). "Teaching Behavior Analysis and Psychology in Social Context: An Interview with Peter Harzem". Teaching of Psychology. 27 (2): 149-154. doi:10.1207/S15328023TOP2702_13. 
  5. ^ Buskist, William (2009). "Remembering Peter Harzem: teacher-scholar extraordinaire". Journal of the Experimental Analysis of Behavior. 91 (3): 287-291. doi:10.1901/JEAB.2009.91-287. PMC 2677561 $2. PMID 19949487. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Planaryalar</span>

Planaryalar, Yassısolucanlar şubesine ait genellikle küçük ve serbest yaşayan üyeleri kapsayan bir sınıftır.

Karar teorisi matematik ve istatistikte; değerlerin, belirsizlikler ve diğer konularla ilgili tespiti ile bir karar verme ve elde edilen optimum karar ile ilgilenir. Kararları birbirini etkileyen, çıkar çatışması içinde olan oyuncu etkileşimleri hasebiyle oyun kuramı ile yakından ilgilidir.

<span class="mw-page-title-main">Burrhus Frederic Skinner</span>

Burrhus Frederic Skinner, Amerikalı ruhbilimci, yazar, mucit, sosyal reform savunucusu ve şairdir. Toplum felsefesi ile ilgilenmiştir. 1958 yılından emekli olduğu 1974 yılına kadar Harvard Üniversitesi'nde psikoloji profesörü olarak görev yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Peter Medawar</span> İngiliz-Brezilyalı biyolog (1915 – 1987)

Sir Peter Brian Medawar, Brezilyalı/İngiliz biyolog. Graft reddi ve kazanılmış immün tolerans ile ilgili keşifleri organ nakli uygulamalarında önemli bir yer edinmiştir. 1960 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne Sir Frank Macfarlane Burnet ile birlikte layık görüldü.

<span class="mw-page-title-main">John Kendrew</span> araştırmacı

Sir John Cowdery Kendrew, İngiliz biyokimyager ve kristalografi araştırmacısı. Max Perutz ile birlikte Cavendish Laboratuvarındaki hem-içeren proteinlerle ilgili çalışmaları nedeniyle 1962 Nobel Kimya Ödülünü almaya layık görülmüştür.

Kabul ve kararlılık terapisi veya KKT klinik davranış analizinin psikoterapide kullanılan bir şeklidir. Kararlılık, davranış değişim stratejileri ile psikolojik esneklik sağlamak için çeşitli şekillerde harmanlanmış kabul ve farkındalık stratrejilerini kullanan kanıta dayalı psikolojik müdahale yöntemleri bütünüdür. Hayes, Wilson ve Strosahl tarafından seksenlerin sonunda geliştirilen bu yaklaşım ilk olarak kapsayıcı uzak durma olarak adlandırılmıştır.

John Wilder Tukey ForMemRS 20. yüzyılın en ünlü Amerikalı istatistikçilerinden biridir. FFT algoritmasını ve kutu grafiğini geliştirmiştir. Ayrıca kendi adını taşıyan çoklu karşılaştırma testi Tukey Testi'ni ve Tukey'in Lambda dağılımını geliştirmiştir.

Siyasi yelpaze, siyasi pozisyon veya politik spektrum, farklı siyasi pozisyonları birbirine göre tanımlamak ve sınıflandırmak amacıyla kullanılan bir sistemdir. Bu pozisyonlar, bağımsız siyasi boyutları temsil eden bir veya daha fazla geometrik eksende yer alır. "Siyasi pusula" ve "siyasi harita" ifadeleri, özellikle popüler iki boyutlu modellerine atıfta bulunmak üzere, siyasi yelpazeyi ifade etmek için kullanılan terimlerdir.

Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ruh sağlığını geliştirmek amacıyla yapılan bir psikososyal müdahaledir. BDT tipi terapide, bireye fayda sağlamayan bilişsel bozulmalara odaklanır ve bu bilişsel bozulmalar değiştirilmeye çalışılır. Bireyin duygusal denge haline gelmesini ve kendi günlük yaşam problemlerini çözebilmesi için kişisel başa çıkma stratejileri geliştirmesini sağlamayı hedefler. Yöntem depresyon tedavisinde kullanılmak için tasarlanmış olsa da günümüzde anksiyete dahil birçok ruh sağlığı bozukluğunda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. BDT bilişsel ve davranışçı psikoterapilerin kanıta dayalı teknik ve stratejilerini birlikte kullanarak psikopatolojileri tedavi etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ertelemecilik</span>

Ertelemecilik, erteleme eğilimi veya prokrastrinasyon belirli bir süre sonunda tamamlanması gereken bir görevi yapmaktan kaçınmadır. Olumsuz sonuçları olabileceği bilinmesine rağmen bir göreve başlama ya da tamamlamayı adet olarak ya da kasıtlı olarak ertelemek olarak da belirtilebilir. Gündelik işlerde olduğu gibi örneğin bir randevuya gitme, bir iş raporunu ya da akademik bir ödevi teslim etme ya da bir eş ile stresli bir konuyu tartışma gibi belirgin görevlerde gecikme olması yaygın olarak görülen bir alışkanlıktır. Her ne kadar bir kişinin üretkenliğini engelleyen etkisi nedeniyle genellikle olumsuz bir karakter özelliği olarak algılanıp depresyon, düşük özsaygı, suçluluk duygusu ve yetersizlik ile ilişkilendirilse de riskli ya da olumsuz sonuçları olabilecek olan ya da yeni bilgilerin gelmesini beklemeyi gerektiren bazı istekler için tedbirli bir karşılık olarak değerlendirilebilir.

Ahlâki psikoloji ya da ahlâk psikolojisi hem felsefe hem de psikoloji alanlarını ortak bir zeminde inceleyen çalışma alanıdır. Tarihsel olarak, ahlaki psikoloji terimi, ahlaki gelişim çalışmasını ifade etmek için nispeten daha dar bir şekilde kullanılmıştır. Ahlaki psikoloji sonuç olarak etik, psikoloji ve zihin felsefesinin kesişimindeki çeşitli konulara daha geniş olarak değinmeye başlamıştır. Alanın bazı ana konuları ahlaki yargı, ahlaki akıl yürütme, ahlaki duyarlılık, ahlaki sorumluluk, ahlaki motivasyon, ahlaki kimlik, ahlaki eylem, ahlaki gelişim, ahlaki çeşitlilik, ahlaki temeller, ahlaki karakter, fedakarlık, psikolojik egoizm, ahlaki şans, ahlaki tahmin, ahlaki duygu, duygusal tahmin ve ahlaki anlaşmazlık olarak verilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Prososyal davranış</span>

Prososyal davranışlar, olumlu sosyal davranışlar ya da başkalarına yarar sağlama niyeti; yardım etmek, paylaşmak, bağış yapmak, işbirliği yapmak ve gönüllülük gibi, diğer insanlara ya da bir bütün olarak topluma fayda sağlayan sosyal davranışlar bütünüdür. Bunlara ek olarak kurallara uymak ya da sosyal olarak kabul edilen davranışlarla uyum içinde olmak da prososyal davranışlar arasında sayılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Hayvan bilişi</span> insan olmayan hayvanların zekası

Hayvan bilişi, insan-olmayan hayvanların zihinsel kapasitelerini kapsayan bir alandır. Bu alanda kullanılan hayvan koşullandırma ve öğrenim çalışmaları, karşılaştırmalı psikolojiden geliştirilmiştir. Aynı zamanda etoloji, davranışsal ekoloji ve evrimsel psikolojinin etkisinde kalmıştır; bazen bu alandan bilişsel etoloji adıyla da bahsedilir. Hayvan zekası terimiyle ilişkilendirilen pek çok davranış aynı zamanda hayvan bilişinin de kapsamındadır.

Hetero-esnek, birincil olarak heteroseksüel yönelimde minimal eşcinsel aktivite ile karakterize edilen bir cinsel yönelim veya durumsal cinsel davranıştır ve onu biseksüellikten ayırabilir veya ayırmayabilir. "Çoğunlukla düz" olarak nitelendirilmiştir. Bazen heteroseksüellik ve biseksüellik arasındaki geniş bir cinsel yönelim sürekliliğini tarif etmek için iki bi-meraklı da eş tutulsa da, diğer yazarlar hetero-esneği, iki bi-meraklının ima ettiği "cinselliği denemek arzusu"ndan ayırıyorlar. Eşcinselliğin baskın olduğu buna karşılık gelen durum da homo-esnek olarak adlandırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Viridiplantae</span>

Viridiplantae, yaklaşık 450.000-500.000 tür içeren ve hem karasal hem de sucul ekosistemlerde önemli roller oynayan ökaryotik canlılar grubudur. Öncelikle sucul olan yeşil algler ve içlerinden çıkan kara bitkilerinden oluşurlar. Yeşil algler, geleneksel sınıflandırmada kara bitkilerini içermez ve bu da yeşil algleri parafiletik bir grup yapar. Kara bitkilerinin yeşil alglerin içinden çıktığının anlaşılmasından bu yana, bazı yazarlar bitkileri de yeşil alglere atıyorlar. Hücre duvarlarında selüloz bulunan hücrelere ve klorofil a ve b içeren ve fikobilin içermeyen siyanobakterilerle endosimbiyozdan türetilen birincil kloroplastlara sahiptirler.

<span class="mw-page-title-main">Gregg L. Semenza</span>

Gregg Leonard Semenza, Johns Hopkins Tıp Fakültesi'nde bir Çocuk Doktoru ve Genetik Tıp Profesörüdür. Hücre Mühendisliği Enstitüsü'nde vasküler program direktörü olarak görev yapmaktadır. Albert Lasker Temel Tıbbi Araştırma Ödülü'nü 2016'da aldı. Kanser hücrelerinin oksijen açısından fakir ortamlara uyum sağlamasına izin veren HIF-1'i keşfiyle tanınıyor. William Kaelin Jr. ve Peter J. Ratcliffe ile "hücrelerin oksijen varlığını nasıl algıladığı ve buna uyum sağladığına dair keşifler" için 2019 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü paylaştı.

Neal Elgar Miller, Amerikalı deneysel psikolog. Fizik, biyoloji ve yazarlık dahil olmak üzere çeşitli ilgi alanlarına sahip enerjik bir insan olarak tanımlanan Miller, bunların yanında psikoloji alanına da girdi. Bilimlerde bir arka plan eğitimi olan Miller, profesörlerden ve önde gelen psikologlardan davranışsal psikoloji ve fizyolojik psikolojinin çeşitli alanlarında, özellikle de davranışa organların tepkileri ilişkilendiren çalışmaları için ilham aldı.

Bilişsel devrim, 1950'lerde zihnin ve süreçlerinin disiplinler arası bir çalışması olarak başlayan entelektüel bir harekettir. Daha sonra toplu olarak bilişsel bilim olarak tanınmıştır. İlgili etkileşim alanları psikoloji, dilbilim, bilgisayar bilimi, antropoloji, sinirbilim ve felsefe alanları arasındadır. Kullanılan yaklaşımlar, o zamanın şartlarında geliştirilen yapay zeka, bilgisayar bilimi ve sinirbilim alanlarındadı. 1960'larda, Harvard Bilişsel Araştırmalar Merkezi ve California San Diego Üniversitesi'ndeki İnsan Bilgi İşleme Merkezi, bilişsel bilimin akademik çalışmasını geliştirmede etkili olmuştur. 1970'lerin başında, bilişsel hareket, psikolojik bir paradigma olarak davranışçılığı aşmıştı. Ayrıca, 1980'lerin başında bilişsel yaklaşım, psikoloji alanındaki çoğu dalda baskın araştırma sorgulama hattı haline gelmişti.

Organizasyon(Örgüt) Sosyolojisi veya Örgütsel davranış (ÖD) : "örgütsel ortamlarda insan davranışının incelenmesi, insan davranışı ile organizasyon arasındaki arayüz ve organizasyonun kendisi"dir. ÖD araştırması en az üç şekilde kategorize edilebilir:

Davranış genetiği, davranışlardaki bireysel farklılıkların doğasını ve kökenini araştırmak amacıyla genetik yöntemler kullanan bilimsel araştırma alanıdır. "Davranış genetiği" adı genetik etkilere odaklanmayı ifade ederken, bu alan genel olarak genetik ve çevresel faktörlerin bireysel farklılıkları ne ölçüde etkilediğini ve genlerin ve çevrenin karıştırılmasını ortadan kaldırabilecek araştırma tasarımları geliştirilmesini hedefler. Davranış genetikleri, 19. yüzyılın sonlarında Francis Galton tarafından bilimsel bir disiplin olarak kuruldu. 20. yüzyılın ikinci yarısında, bu alan, insanlarda davranış ve zihinsel hastalıkların miras yolu ile aktarılması üzerine yapılan araştırmalarla birlikte seçici çiftlik ve çaprazlık yoluyla yapılan bilgilendirici model organizmalar ile yeniden değerlendi. 20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyılın başlarında moleküler genetikte teknolojik gelişmeler, genomu doğrudan ölçmeyi ve değiştirmeyi mümkün kıldı. Böylelikle model organizma araştırmalarında ve insan çalışmalarında büyük ilerlemelere ve yeni bilimsel keşiflere yol açtı.