İçeriğe atla

Peri Kızı ile Çoban Hikayesi

Peri Kızı ile Çoban Hikayesi
YazarOrhan Seyfi Orhon
ÜlkeTürkiye
DilTürkçe
TürŞiir
Yayım1919

Peri Kızı ile Çobanın Hikâyesi, Orhan Seyfi Orhon’un hece vezniyle yazdığı bir manzum hikâyedir.

Eski bir masalın millî bir efsane havasıyla manzum söylenişi olan16 sayfalık bir eserdir. 1919 yılında önce Büyük Mecmua'da yayımlanmış, ardından aynı yıl müstakil bir kitap olarak basılmıştır.[1] Şairin ikinci kitabı olan bu eser, sade Türkçe anlayışının başarılı örneklerinden kabul edilmiştir.[2]

Orhon bu eseri meydan getirirken, çocukluğunda dinlediği bir masalda anlatılan bir şehzade ile sevgilisinin aşkını bir peri kızı ile çoban arasındaki aşka dönüştürüp yeniden kaleme aldığını belirtmiştir.[3]

Ziya Gökalp’ın etkisinde kalarak eserlerinde hece veznini ve konuşma dilini tercih etmeye başlayan şair eserini Ziya Gökalp’a ithaf etmişti.[4] Bu eseri ile, dönemin ünlü şairleri arasında yer aldı.[1] 1922’de bu kitaptaki manzumelere yenilerini ekleyerek Gönülden Sesler adıyla yayımladı.

Peri Kızı ile Çobanın Hikayesi kitabı MEB 100 temel eser listesi’nde yer alır.

Konusu

Oğuz Han devrinde Turan ülkesinde yaşayan güzeller güzeli bir Peri Kızı, kimseyle evlenmek istemez ancak hükümdar onun yalnızlıktan kurtulması, soyunu devam ettirmesi gerektiğini söyleyerek evlemesi için ikna eder ve evleneceği kişiyi belirlemek için bir yarışma düzenler. Peri Kızıyla evlenmek isteyen aşıklar toplanınca Peri Kızı kılıktan kılığa girerek “kuş”, “inci” “kelebek”, “gül” gibi şekillere bürünür.

Yarışmaya giren adaylardan biri olan Çoban, Peri Kızı kuş olunca kafes bulup onu kafese koyar; inciye dönüşünce sedef olup inciyi içine alır; çiçeğe dönüşünce kelebek olup üstüne konar böylece yarışmayı kazanır. Peri Kızı, onun eskiden sevdiği ancak kendisini terk eden kişi olduğunu anlar. Pişman olup geri dönen sevgilisi ile barışır. Oğuz Han onları evlendirir.

Kaynakça

  1. ^ a b Tunç, Pınar (2023). "Basın ve Edebiyat Dünyasında Orhan Seyfi Orhon'un Yeri (1890-1972)". ESOGÜ tarih dergisi. 15 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2023. 
  2. ^ Kahraman, Alim. "Orhan Seyfi Orhon,". TDV İslam Ansiklopedisi. 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015. 
  3. ^ Yağar, Ali Sait (2022). "Yeni Türk şiirinde sevgili tipolojileri (1860-1960". İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora tezi. 16 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ Baldane, Orhan (7 Mart 2019). "Orhan Seyfi Orhon". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 16 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Mizah ya da gülmece, hayatın güldürücü yönünü ortaya çıkaran sanat türüdür. İnsanı gülmeye sevk eden resim, karikatür, konuşma ve yazı sanatıdır. Mizah eserleri sadece şaka, güldürme maksadıyla söylenip, yazılıp, çizilmediği gibi belli fikirleri ifade etmek için de ortaya konulabilir.

Beş Hececiler, I. Meşrutiyet'ten sonra hece vezniyle ve konuşulan halk diliyle, Millî Edebiyat akımının görüşleri doğrultusunda şiir yazan beş şairin Türk edebiyatındaki genel adıdır.

Tevhit ya da Tevhid, Türk ve İslam edebiyatında Allah'ı, yaratılış ve kainatın aslı gibi unsurları bir arada yorumlayan manzum –mensur edebî tür.

<span class="mw-page-title-main">Orhan Seyfi Orhon</span> Türk şair, gazeteci, yazar, yayımcı, siyaset adamı

Orhan Seyfettin Orhon, Türk şair, gazeteci, yazar, yayımcı, siyaset adamı.

<span class="mw-page-title-main">Halit Fahri Ozansoy</span> Türk şair, gazeteci, oyun yazarı ve öğretmen (1891-1971)

Halit Fahri Ozansoy, Türk şair, gazeteci, oyun yazarı ve öğretmendir.

<span class="mw-page-title-main">Yusuf Ziya Ortaç</span> Türk yazar

Yusuf Ziyaettin Ortaç, Türk şair, yazar, edebiyat öğretmeni, yayımcı ve siyasetçidir.

<span class="mw-page-title-main">İnci Aral</span> Türk yazar

İnci Aral Türk öykü ve roman yazarı.

<span class="mw-page-title-main">Faruk Nafiz Çamlıbel</span> Türk şair, siyasetçi, öğretmen (1898 - 1973)

Ahmet Faruk Çamlıbel, Türk şair, siyasetçi, öğretmendir.

Garip hareketi, garipçiler ya da birinci yeni; Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday'ın kurduğu ve Türk şiirinde yer etmiş anlayışları reddeden ve söyleyiş güzelliğini esas alan edebiyat akımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Türk edebiyatı</span> Türkçe yazılmış edebî eserler

Türk edebiyatı, Türk yazını veya Türk literatürü; Türkçe olarak üretilmiş sözlü ve yazılı metinlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Hasan İzzettin Dinamo</span> Türk yazar (1909-1989)

Hasan İzzettin Dinamo, Türk yazardır.

<span class="mw-page-title-main">Ömer Bedrettin Uşaklı</span> Türk şair, bürokrat ve siyasetçi

Ömer Bedrettin Uşaklı, Türk şair, bürokrat ve siyasetçidir.

Yeni Lisan Hareketi, Genç Kalemler'in hayata geçirdiği, dilde sadeleşme hareketidir.

<i>Kış Masalı</i>

Kış Masalı ünlü İngiliz oyun yazarı William Shakespeare tarafından yazılmış bir tiyatro eseridir. 1611'de ilk defa I. James'in sarayında sahnelenmiştir. İlk yazılı baskısı, 1623'te William Shakespeare'in toplu eserlerini ıhtivâ eden "Birinci Folyo" baskısında kaydedilmiştir. Oyun ilk sahnelendiğinde komedi olarak tanımlanmakla beraber, bazı modern eleştirmenler eseri "romans" türüne dahil etmektedir. Birtakım eleştirmenler ve araştırmacılar da eseri bir "problem oyun" olarak görmektedirler; çünkü oyunun başındaki üç perde çok güçlü psikolojik dram türünde fakat son iki perde de komedi unsuru ağırlık kazanmakta ve oyun nihâyetine mutlu sonla sona ermektedir.

<i>Altın Işık</i>

Altın Işık, Ziya Gökalp'ın 1923 yılında Matbaa-i Amire'den çıkan; Türk masallarının, Türk halk öykülerinin ve Türk destanlarının bir bölümünün mensur, bir bölümünün de düz­yazı halinde yazılmış olduğu eseridir. Kitapta; yedisi manzum, dördü düzyazı ve biri sahne oyunu olmak üzere on iki metin bulunmaktadır.

Çınaraltı, 1941-1948 yılları arasında yayımlanmış haftalık Türkçü fikir ve sanat dergisi.

<i>Muhayyelât</i> Osmanlı yazarı Giritli Ali Aziz Efendinin 1797de yazdığı, 1852de basılan eseri

Muhayyelât, Muhayyelât-ı Ledünni-i İlahi-i Giridî Ali Aziz Efendi ya da Muhayyelât-ı Aziz Efendi, Giritli Ali Aziz Efendi'nin 18. yüzyıl sonunda yazdığı ve ilk baskısı 1852 yılında yapılan fantastik bir eser.

Türk edebiyatında masal, sözlü edebiyat geleneğinin eski ve en önemli ürünlerinden biridir. 19. yüzyıldan itibaren yazıya geçirilmiştir. "Masal" sözcüğü Arapça "mesel" kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Türk masalları ile ilgili en eski eser M. Digéon'un Nouveaux Turc et Arabes (1781) aittir. Bu eserde bulunan beş metinden üçü Türk masalı olup bunlar, Halil, Derviş ve Şirvanlı Tüccar'dır.

<i>Küçük Mecmua</i> Ziya Gökalpin 1922–1923 yıllarında yayımlanan haftalık dergisi

Küçük Mecmua, Ziya Gökalp tarafından 1922-1923 yıllarında yayımlanan haftalık fikir, edebiyat ve siyaset dergisi. Diyarbekir'de neşredilen derginin toplam otuz üç sayısı çıktı. İlk sayısı 5 Haziran 1922'de, son sayısı 18 Mart 1923'te yayımlandı. Küçük boyda ve iki sütun üzerine toplam on altı sayfadan oluşan dergi, "Haftada bir çıkar, ilmî, edebi, siyâsî, iktisâdî mecmuadır." sloganını kullandı. İmtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü Gökalp'tir. Pek az nüshası günümüze kadar gelen derginin Türkçeye çevirisi Şahin Filiz tarafından yapılmış olup yaklaşık altı yüz sayfayı bulmuştur ve üç cilt şeklinde yayımlandı.

Orhan Seyfi Şirin, -, Türk senarist, şair ve yazar.