İçeriğe atla

Perde (müzik)

Perde, bir müzik parçasını oluşturan seslerden her birinin kalınlık veya incelik derecesi.[1] Perde, bir notanın frekans değeriyle ilişkilidir.[2] Bu nedenle zaman zaman perde ve nota sözcükleri eşanlamlı olarak kullanılır.[3][4] Perde sözcüğü aynı zamanda telli çalgılardaki fret kısmını belirtmek için de kullanılır.[1]

Müzikte perde, bir sesin, tüm ses yelpazesi (aralığı) üzerindeki konumunu belirtir. Bir sesin perdesi, o sesi oluşturan ses dalgalarının titreşimlerinin frekansına bağlıdır.[2] Örneğin; 880 Hz'lik bir ses yüksek perdeli, 55 Hz'lik bir ses alçak perdeli kabul edilir.[2] Günümüz Batı müziğinde genellikle C' üzerindeki A' notası referans kabul edilir. A' notasının perdesi 440 Hz'dir. Bu değer tarih boyunca değişikliklere uğramış, Avrupa genelinde perdelerin gitgide yükselmesi nedeniyle 1939'da standart hâle getirilmiştir.[2]

İnsan sesinde perde

İnsan sesi, nefes alıp-verme esnasında akciğerlerden gelen havanın, ses tellerini titreştirmesi sonucu oluşur. Bu titreşimlerin frekansı, sesin perdesini belirler.[5]Kadınlarda ve çocuklarda ses telleri kısa ve incedir. Bu nedenle kadın ve çocuk sesleri erkeklere nazaran daha yüksek perdedendir.[5]

Kaynakça

  1. ^ a b "perde." Büyük Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu. Erişim: 19 Mart 2014
  2. ^ a b c d "pitch." 15 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Britannica.com. Erişim: 19 Mart 2014
  3. ^ Perde porte ve anahtar 20 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Turksanatmuzigi.org. Erişim: 19 Mart 2014
  4. ^ Ton, nota ve perde arasındaki farklar 20 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. music.stackexchange.com. Erişim: 19 Mart 2014
  5. ^ a b "vocal cord." 16 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Britannica.com. Erişim: 16 Mart 2014

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gitar</span> perdeli yaylı çalgı

Gitar, bazı istisnalar dışında genellikle perdeli ve tipik olarak altı veya on iki teli olan telli bir müzik aletidir. Genellikle çalan kişinin vücuduna düz bir şekilde tutulur ve baskın el ile telleri tıngırdatarak veya kopararak çalınırken, aynı anda diğer elin parmaklarıyla seçilen telleri perdelere bastırarak çalınır. Tellere vurmak için bir gitar penası da kullanılabilir. Gitarın sesi ya akustik olarak, gitar üzerindeki rezonanslı bir oyuk oda aracılığıyla ya da elektronik bir pikap ve bir amplifikatör ile güçlendirilerek yansıtılır.

Akor, en az üç ayrı perdenin bir arada tınladığı ses kümesidir. Hangi perdelerin üst üste konulacağı, yapılan müziğin stiline veya müzikte o anda yaratılmak istenen etkiye göre belirlenir.

<span class="mw-page-title-main">Piyano</span> müzik aleti

Piyano, İtalya'da Bartolomeo Cristofori tarafından 1700 yılı civarında icat edilmiş akustik, tuşlu bir müzik aletidir. Piyanoda ses, teller vasıtasıyla elde edilir. Piyanonun tuşlarına basıldığında içindeki tahta çekiç tellere vurarak sesi oluşturur. Tahta çekicin tellere vurmasından dolayı piyano bazen vurmalı telli çalgı olarak da sınıflandırılır. Piyano klasik ve caz müzikte yaygın olarak kullanılır. Solo performanslar, ansambl, oda müziği, eşlik, bestecilik ve prova için oldukça uygun bir enstrümandır. Piyano taşınabilir bir enstrüman olmamasına ve genelde pahalı olmasına rağmen çok yönlülüğü ve aynı anda birçok yerde bulunma özelliği ile dünyada en yaygın olarak kullanılan enstrümanlardan biri olmayı başarmıştır

Ney, üflemeli çalgıdır. Kaşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati't-Türk adlı Türk kültür ve dilini anlatan eserinde, sagu denilen, "erler" için düzenlenen, ölüm, erdem ve acıları anlatan törenlerde kullanıldığını aktarmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tambur</span>

Tambur, Türk müziğinde yaygın olarak kullanılan telli bir sazdır.

<span class="mw-page-title-main">Bas gitar</span> enstrüman

Bas gitar, çoğunlukla dört teli olan ve kalın ses veren telli bir çalgıdır. Günümüz müziğinin vazgeçilmez enstrümanlarından biridir. Bas gitar yoğun olarak Rock, Metal, Caz, Blues, Funk, Punk ve R&B gibi müzik türlerinde kullanılır. İlk olarak Fender tarafından 1950'li yılların başlarında Fender Precision Bass modeliyle üretilmiştir.

Nota, müzikal sesleri simgeleyen işaretlerdir. Nota sözcüğü, bir fikri daha sonra hatırlamak için işaretler ile bir yere o fikri temsil edecek biçimde yazıya dökmek manasına gelir. Müzik notası da, bir sesi temsil etmek üzere porte (dizek) üstündeki yerine konulan bir işaret, bir kayıttır. Müziği yazılı olarak ifade etmede kullanılan her bir nota, müzikteki belli bir sese karşılık gelir. Notalar seslerin zaman içindeki uzunluğunu ve temel frekansını gösterirler. Bir başka deyişle nota, müziğin okunup yazıya dökülmesini sağlayan şekillere ve o şekillerin temsil ettikleri temel frekanslara verilen addır.

<span class="mw-page-title-main">Klasik kemençe</span>

Klasik kemençe, Klasik Türk müziğinde kullanılan, tırnak ile çalınan, yaylı çalgılardan biridir.

Legato, italyanca bir sözcüktür, "bağlı" anlamına gelir. Ardışık notaları, aralarında hiçbir kopukluk olmaksızın bağlı çalmaya denir.

Tab, nota okumak yerine geliştirilmiş bir tekniktir. Genellikle gitar için kullanılır ve çizgiler teli, notanın yerine yazılan sayılar için özel bir nota sistemidir. Tab, bir gitar nota sistemi özelliği olarak var olmuştur. Tab nota sisteminde, nota bilmeye gerek duymadan, çok basit şekilde anlaşılır bir nota türü olup evrenseldir. Dünyanın her yerinde aynı şekilde kabul edilen kalıplar çerçevesinde okunur ve yazılır. Tab sisteminde yazılan akor veya notalar aşağıdaki bölümde belirtildiği şekilde gösterilir.

Oktav, müzikte bir ses aralığıdır. Bir oktavın yüksek notasının ses dalgası frekansı (perdesi), aynı oktavın alçak notasının iki katıdır. Örneğin orta C üzerindeki A notasının uluslararası standart frekansı 440 hertz'dir.Bu A notasının üzerindeki oktav 880 hertz ile titreşirken, altındaki oktav 220 hertz ile titreşir.

<span class="mw-page-title-main">Keman</span>

Keman, viyola ve viyolonselin de bulunduğu violin ailesinin en yüksek tondan çalan, en küçük üyesidir. Dört teli vardır. Akort sesleri pesten tize sol, re, la ve mi'dir.

<span class="mw-page-title-main">Kanun (çalgı)</span>

Kanun, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da yaygın olarak kullanılan bir telli çalgıdır. İsmi Arapça 'yasa ve yönetmek' manasındaki 'kanun' kelimesinden gelmektedir. Araplar ise kelimeyi Grekler'in 'κανών' (kanṓn) kelimesinden ödünç almışlardır. Kanun çalgısının bilinen tarihi MÖ. 19. yüzyıla dayanmaktadır. Bilinen en eski kanun Süryaniler'in Nimrud adlı şehrinde bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Viyola</span>

Viyola, yaylı çalgılar ailesinin ikinci üyesidir ve şekli kemana benzemekle beraber kemandan biraz daha büyüktür. Alto' da denir. Fiziki yapısı kemana çok benzer. Keman ailesi müzik aletlerinde orta sese sahiptir ve keman ile çello arasında yer alır. Gövde uzunluğu 41 – 45 cm civarındadır.

Ses sinyali herhangi bir sesin iletilmek veya saklanmak için elektromanyetik enerjiye çevrilmiş halidir. Bu sinyal AF kısaltmasıyla da gösterilir.

<span class="mw-page-title-main">Hava perdesi</span>

Hava Perdesi, sabit hızda ve yüksek debiyle hava üfleyen bir cihazdır.

<span class="mw-page-title-main">Perde</span>

Perde, gerelti ya da gergi genellikle kumaştan üretilen ve dikey vaziyette asılan, görüntü engelleyici eşya. Pencere perdeleri genellikle iç mekanın görülmemesi ya da ışığın yoğunluğunu ayarlamak için kullanılır. Kumaş perdeler dışında, plastikten ya da ahşaptan yapılan ve bol parçalı, jaluzi adı verilen eşya da perdeye benzer şekilde kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Klasik gitar</span>

Klasik gitar, klasik müzikte kullanılan gitar ailesinin bir üyesidir. Bağırsak veya naylondan yapılmış telleri olan bu akustik ahşap telli çalgı, metal telleri kullanan akustik ve elektro gitarın öncüsüdür. Klasik gitar on beşinci ve on altıncı yüzyılda İspanyol vihuela ve gittern'den türetilmiştir, daha sonra on yedinci ve on sekizinci yüzyıl Barok gitarına ve daha sonra on dokuzuncu yüzyılın ortalarında modern klasik gitara dönüşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Ses teli</span> ses oluşumundan sorumlu olan yapı

Ses telleri, gırtlak boşluğunda bulunan, mukoza salgılayan iki zar katmanı. Ses oluşumundan sorumlu ana organlardır.

Puberfoni ya da Mutasyonel Falsetto, preadolesan dönemde yüksek perdeli (ince) sesi, adolesan ve yetişkinlik döneminde alçak perdeli (kalın) sese çevirmede yetersizlik ile karakterize bir ses bozukluğudur. Puberte (ergenlik) dönemindeki bireylerde ortaya çıkıp düzeltilmediği takdirde ileride de devam eden ses perdesinin normal olmayan düzeyde ince olması ile karakterizedir. Puberfoni genel olarak erkeklerde görülen bir ses bozukluktur. Kızlarda da görülebilmesine rağmen kadın sesinin yüksek perdeli olması sebebiyle fark edilmeyebilir.