İçeriğe atla

Pencikent duvar resimleri

Sankt-Peterburg'daki Ermitaj Müzesi'ndeki Pencikent duvar resmi.

Pencikent duvar resimleri, Tacikistan'ın antik Soğdya kenti Pencikent'te İslam öncesi döneme ait en ünlü duvar resimleri arasında yer alıyor. Bölgeden çok sayıda duvar resmi ele geçirildi ve bunların birçoğu şu anda Sankt-Peterburg'daki Ermitaj Müzesi'nde ve Duşanbe'deki Tacikistan Ulusal Eski Eserler Müzesi'nde sergileniyor. Duvar resimleri, çoğunlukla Soğd ve Türk elitlerden ve muhtemelen heterojen kökene sahip diğer yabancı tüccar gruplarından oluşan Pencikent toplumunun kozmopolit doğasını ortaya koyuyor.[1] Karşılaştırmalı araştırmalar, Eski Türk kıyafetleri, silah eşyaları, saç stilleri ve ritüel fincanlarla önemli benzerlikler olduğunu ortaya koymaktadır.[2]

Resim üretimi MS 5. yüzyılın sonlarında başlamış ve MS 722'de Abbasi Halifeliği'nin işgali ve Müslümanların Maveraünnehir'i fethi ile durdurulmuş ve o dönemde birçok sanat eseri hasar görmüş veya tahrip edilmiştir.[3][4][5]

Festivaller

Pencikent duvar resimleri, detay, çift yakalı kıyafetlerle ziyafet, 5.-8. yüzyıl

Duvar resimlerinde şenlik sahneleri çoktur.[3][4][5] Oryantal tarzda oturan erkekler, Altay'da bulunan giysilere benzer yakalı uzun Türk paltoları giymişler.[2] Yakalar Part, Kuşan veya Sasani kaftanlarında yaygın değildi, ancak Heptalit, Soğd ve Budist sitelerinin sanatında görülüyorlar. Semerkant, Pencikent ve Sincan gibi büyük sitelerde her iki cinsiyetin de tek ve çift yakalı kıyafetlerinin resimleri görülüyor. Knauer, Batı Türklerinin siyasi yükselişinin, daha sonra asimile olan göçebe Türk boylarının yayılması yoluyla yakaların benimsenmesiyle sonuçlandığını öne sürüyor.[6]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ The Sogdians: Influencers on the Silk Roads, The City of Panjikent and Sogdian Town-Planning 7 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Alexander Brey. Smithsonian Institution.
  2. ^ a b Ermolenko L.N., Soloviev A.I., Kurmankulov Z.K. An Old Turkic Statue at Borili, Ulytau Hills, Central Kazakhstan: Cultural Realia. Archaeology, Ethnology & Anthropology of Eurasia. 2016;44(4):102-113. https://doi.org/10.17746/1563-0110.2016.44.4.102-113
  3. ^ a b "PANJIKANT – Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org. 29 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ a b Compareti, Matteo (2012). "Classical elements in Sogdian art: Aesop's fables represented in the mural paintings at Penjikent". Iranica Antiqua (İngilizce). XLVII: 303-316. 
  5. ^ a b Guides, Insight (April 2017). Insight Guides Silk Road (Travel Guide eBook) (İngilizce). Apa Publications (UK) Limited. s. 521. ISBN 978-1-78671-699-6. 
  6. ^ A Man's Caftan and Leggings from the North Caucasus of the Eighth to Tenth Century: A Genealogical Study 10 Nisan 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.": Metropolitan Museum Journal, v. 36 (2001) Knauer, Elfriede R. (2001)

İlgili Araştırma Makaleleri

Soğdca, Soğutça veya Soğdakça, Orta Asya'da yer alan Soğdiana'da ve Çin'deki Soğd göçmen gruplarının yaşadığı bazı bölgelerde kullanılmış bir Doğu İran dili.

<span class="mw-page-title-main">Ankara Etnografya Müzesi</span> Ankara, Türkiyede bir müze

Ankara Etnografya Müzesi, Ankara'nın Altındağ ilçesinde bulunmaktadır. Kurtuluş Savaşı'nda cuma namazlarının kılındığı eski adı Namazgâh Tepesi olan yerde kuruldu. Önceleri Arkeoloji Müzesi olarak kullanılması düşünülmüş, sonra Resim Heykel Müzesi olmasına karar verilmiş, açılış töreninden sonra bugünkü işlevine kavuşmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Göktürkler</span> Tarihi Türk halkı

Göktürkler veya Kök Türkler, Orta Çağ'da Orta Asya'da göçebe bir Türk halkları konfederasyonuydu. Bumin Kağan'ın önderliğindeki Göktürkler, geleceğin coğrafi konumunu, kültürünü, hakim inançlarını ve geleceğini şekillendirecek birçok göçebe hanedanlıklarından biri olan Göktürk Kağanlığı'nı kurdular.

<span class="mw-page-title-main">Soğdya</span>

Soğdya, Orta Asya'da geniş tarihi ve coğrafi bir alan.

<span class="mw-page-title-main">Neşet Günal</span> Türk ressam

Neşet Günal Türk ressam ve öğretim üyesi.

<span class="mw-page-title-main">Bugut Yazıtı</span>

Bugut Yazıtı, Arhangay Aymag'daki Bayn Tsagaan Gol civarında yer alan Bugut Dağı'nın 10 km doğusunda, Birinci Türk Kağanlığı zamanından kalma bir anıt mezar külliyesinde bulunan iki dilli bir yazıt.

<span class="mw-page-title-main">Cao Cao</span>

Cao Cao Soğd kökenli(Çince: 曹操; MS 155-15 Mart 220), Doğu Han Hanedanı'nın son yıllarında büyük güç kazanan bir Çinli savaş ağası ve Hanedanın sondan bir önceki lideridir.

<span class="mw-page-title-main">Bizans ipeği</span> Bizans İmparatorluğunda ipek dokuması

Bizans ipeği, Bizans İmparatorluğu'nda (Byzantium) dördüncü yüzyıldan 1453'teki İstanbul'un Fethi'ne kadar dokunan ipektir.

<span class="mw-page-title-main">Bezeklik Mağaraları</span> Magara

Bezeklik Bin Buda Mağaraları, Çin'in Turfan ve Piçan (Loulan) kentleri arasında yer alan ve 5. yüzyıldan 14. yüzyıla tarihlenen Budist grottolardan oluşan bir komplekstir. Mağaralar kuzeydoğu Taklamakan Çölü'nde, Karahoca antik kalıntılarının da bulunduğu Yanan Dağlar'ın Mutou Vadisi'nde yer alır. Batı Mutou Vadisi'ndeki kayalıklarda yer alan mağaraların ayakta kalanlarının çoğu 10. ila 13. yüzyıllar arasında Batı Uygur Krallığı'ndan kalmadır.

<span class="mw-page-title-main">Yagnobiler</span> etnik grup

Yagnobiler, Tacikistan'da yaşayan bir etnik azınlıktır. Halk Tacikistan'ın Soğd ilinde yer alan, Yagnob, Qul ve Varzob nehirlerinin vadilerinde yaşamaktadır. Yagnobiler, eski çağlarda Amu Derya'nın ilerisindeki Orta Asya'nın büyük bir kısmında (Soğdiana) yaşamış Soğdca konuşmuş halkların ardılları olarak kabul edilirler.

<span class="mw-page-title-main">Kızıl Mağaraları</span> Çinin Sincan Uygur Özerk Bölgesindeki bir dizi Budist kaya mağarası

Kızıl Mağaraları, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Bay İlçesindeki Kızıl kasabası yakınlarında bulunan bir dizi Budist kaya mağarasıdır. Site, Muzat Nehri'nin kuzey yakasında, Kuça'nın 65 kilometre batısında yer almaktadır. Bu alan İpek Yolu üzerinde yer alan bir ticaret merkeziydi. Mağaraların Çin'deki en eski büyük Budist mağara kompleksi olduğu ve 3. ve 8. yüzyıllar arasında gelişim gördüğü ifade edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Nabiler</span>

Nabiler, 1888 ile 1900 yılları arasında etkin olmuş, izlenimcilik ve akademik sanattan soyut sanat, sembolizm ve diğer erken dönem modernist hareketlere geçişte önemli bir rol oynamış genç Fransız sanatçılardan oluşan grup. Grubun üyeleri arasında Pierre Bonnard, Maurice Denis, Paul Ranson, Édouard Vuillard, Ker-Xavier Roussel, Félix Vallotton ve Paul Sérusier vardı. Bu sanatçıların pek çoğu 1880'lerin ikinci yarısında Paris'teki Académie Julian'de öğrenciydi. Gruptaki ressamlar Paul Gauguin ve Paul Cézanne'ın eserlerini beğeniyor, resim sanatını yenileme isteğini paylaşıyordu, ancak bireysel tarzları birbirinden oldukça farklıydı. Onlara göre bir sanat eseri doğanın betimlemesi değil, metaforların ve sembollerin sanatçı tarafından oluşturulmuş bir sentezi olmalıydı. 1900'de son sergisini düzenleyen grup üyeleri, bu tarihten sonra kariyerlerine bireysel olarak devam etti.

<span class="mw-page-title-main">Lütfü Günay</span>

Lütfü Günay Ressam ve Sanat Eğitimcisi.

<span class="mw-page-title-main">Miran</span>

Miran, Kuzeybatı Çin'de, Sincan'daki Taklamakan Çölü'nün güney kenarında bulunan eski bir vaha şehridir. Lop Nur çölünün Altun Shan dağlarıyla birleştiği yerde bulunan Miran, bir zamanlar İpek Yolu olarak bilinen ünlü ticaret yolunun bir durağıydı. İki bin yıl önce dağdan bir nehir akan bir nehir bulunmaktaydı ve Miran'ın gelişmiş bir sulama sistemi vardı. Günümüzde alan, bakımsız yolları bulunan ulaşımın zorluklarla sağlandığı, seyrek yerleşimli, tozlu bir bölgedir. 20. yüzyılın başlarından bu yana yapılan arkeolojik kazılar, MS 2. ila 5. yüzyıllar arasında var olan geniş bir Budist manastır alanını ve MS 8. ve 9. yüzyıllara tarihlenen bir Tibet yerleşimi olan Miran Kalesi'ni ortaya çıkardı.

<span class="mw-page-title-main">Uygur resim sanatı</span>

Uygur resim sanatı, yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu olan Uygurların duvar resimlerinden başlayarak, minyatürlerle devam ederek gerçekleştirdikleri resim sanatına dair tüm örnekleri kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Yongjia'nın Felaketi</span>

Yongjia Felaketi, Çin tarihinde MS 311 yılında Xiongnu liderliğindeki Han-Zhao hanedanlığı güçlerinin Batı Jin hanedanlığının başkenti Luoyang'ı ele geçirip yağmaladığı bir olayı ifade eder. Bu zaferden sonra Han-Zhao'nun ordusu şehir sakinlerine yönelik bir katliam gerçekleştirerek Jin veliaht prensini, bir dizi bakanı ve 30.000'den fazla sivili öldürdü. Ayrıca sarayları yakıp yıktılar ve Jin hanedanının anıt mezarlarını kazdılar. Bu olay Beş Barbarın Ayaklanması ve On Altı Krallık döneminin başlarında yaşanan önemli bir olaydı ve Batı Jin hanedanının MS 316'da yıkılmasında önemli bir rol oynadı.

<span class="mw-page-title-main">Efrasiyab duvar resimleri</span>

Elçilerin Resimleri olarak da adlandırılan Efrasiyab duvar resimleri, Soğd sanatının nadide bir örneğidir. 1965 yılında yerel yetkililerin Moğol öncesi Semerkand'ın eski bölgesi olan Afrāsiāb höyüğünün ortasında bir yol inşa etmeye karar vermesiyle keşfedildi. Şu anda Afrāsiāb höyüğündeki özel bir müzede korunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Soğd sanatı</span>

Soğd sanatı, çoğunlukla eski Soğdya, günümüz Özbekistan, Tacikistan, Kazakistan ve Kırgızistan'da yaşayan ve aynı zamanda Çin'de yaşayan büyük bir diasporaya sahip olan İran halkı olan Soğdlular tarafından üretilen sanatı ifade eder. Zirvesi 5. ve 9. yüzyıllar arasında olup, Müslümanlık öncesi Orta Asya görsel sanatlarının zengin bir gövdesinden oluşur. Geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkan yeni buluntular, bilim adamlarının Soğd sanatını daha iyi anlamalarına olanak sağladı. Soğd sanatı İslam istilasıyla sona erdi.

<span class="mw-page-title-main">Balalık Tepe</span>

Balalık Tepe, eski Baktriya, modern Özbekistan'da, birçok duvar resminin bulunduğu bir Orta Asya arkeolojik alanıdır. Burası, soylu bir Ak Hun klanına ait küçük, müstahkem bir malikanenin bulunduğu yerdi. Genellikle Dilberjin'deki tablodan biraz daha geç bir döneme, MS 5. yüzyılın sonlarından MS 7. yüzyılın başlarına, veya MS 6. yüzyılın sonundan MS 7. yüzyılın başlarına tarihlenmektedir. Balalık Tepe'deki resimler Acına Tepe ve Kafir-kala'yı da kapsayan "Tokharistan okulunun" bir parçasıdır. Bunların ardından kronolojik olarak Soğd sanatı Pencikent gelmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Acına Tepe</span>

Acına Tepe, Tacikistan'ın Kurgantepe kentinin 12 kilometre doğusunda bulunan bir Budist manastır kümesidir.