İçeriğe atla

Panteleymon Ponomarenko

Panteleymon Ponomarenko
Пантелеймо́н Пономаре́нко
Sovyetler Birliği Kültür Bakanı
Görev süresi
15 Mart 1953 - 9 Mart 1954
Yerine geldiğiNikolay Bespalov
Yerine gelenGeorgi Aleksandrov
Beyaz Rusya Komünist Partisi 1. Sekreteri
Görev süresi
18 Haziran 1938 - 7 Mart 1947
Yerine geldiğiAleksey Volkov
Yerine gelenNikolay Gusarov
Kişisel bilgiler
Doğum 27 Temmuz 1902
Kuban, Rusya
Ölüm 18 Ocak 1984 (81 yaşında)
Moskova, Rusya SFSC, SSCB
Partisi Sovyetler Birliği Komünist Partisi
Bitirdiği okul Moskova Devlet Üniversitesi Demiryolu Mühendisliği
Mesleği Bürokrat, Siyasetçi, Partizan
Ödüller Lenin Nişanı Lenin Nişanı Lenin Nişanı Lenin Nişanı Onur Nişanı Büyük Vatanseverlik Savaşı Madalyası Moskova Savunması Madalyası
İmzası

Panteleymon Kondratiyeviç Ponomarenko (Rusça: Пантелеймо́н Кондра́тьевич Пономаре́нко) (9 Ağustos [E.U. 27 Temmuz] 1902 - 18 Ocak 1984) Sovyet devlet adamı, siyasetçi ve Nazi Almanyası'nın Belarus'u işgali sırasında Beyaz Rus partizanları lideri. Sovyet hükûmetlerinde, Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ve Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde üst yönetim görevlerde bulunmuştur.[1]

Gençliği

Rus İmparatorluğu'na bağlı Kuban Oblastı'ndaki Şelkovskiy köyünde etnik Ukraynalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Çocuk yaşta çalışmaya başlamış ve 12 yaşında demirci çırağı olmuştur. Ekim Devrimi'nin hemen ardından 1918 yılında Kızıl Ordu'ya gönüllü olarak katılmış, Rus İç Savaşı sırasında Yekaterinodar savunmasında görev yapmıştır. 1919 yılında Kafkasya'daki petrol kuyularında, sonraki dönem demiryollarında çalıştı. 1922-26 döneminde Kuban bölgesi Komsomol örgütüne katıldı, sonrasında Tüm Birlik Komünist Partisi (Bolşevik) üyesi oldu. Bu dönemde bölgesel ajitprop şefi olarak görev yaptı.

Hayatı

1927 yılında işçiler için açılan enstitüden mezun olarak Moskova Üniversite Demiryolu Mühendisliği eğitim görür. Sonrasında Tambov'daki buharlı lokomotif tamir fabrikasında denetçi olarak çalışır. 1932-37 döneminde Kızıl Ordu Belarus Garnizonluğunda subay olarak görev yapar. 1938 yılında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Sekreterliğinde sorumluluk aldı.

1941 yılında Barbarossa Harekâtı ile Nazi Almanyası'nın Sovyet topraklarına saldırması üzerine Batı Cephesi komutasına girdi. Savaş sırasında Nazi Almanyası'nın Belarus'u işgalinin ardından bölgede başlatılan Beyaz Rus partizan faaliyetinin komutanlığını yerine getirdi. Mart 1943'te korgeneral oldu. Komutasındaki partizanlar 2 yıllık savaş sırasında aralarında 30 general 6336 subay ve 1520 savaş pilotu olmak üzere toplam yaklaşık 300 bin Nazi askerini imha etmiştir. Partizanlar 3 bin treni raydan çıkarmış, 3263 demiryolu ve köprüyü işlemez hale getirmiştir. Cephe gerisindeki faaliyetleri sebebiyle Nazi lojistik kabiliyetine önemli darbe vurmuştur.

Savaşın ardından parti ve devlet kademelerinde görev yapmış, Polonya, Hindistan ve Hollanda'da büyükelçilik görevi yapmıştır. Mezarı ünlü Novodeviçi Mezarlığındadır.

Kaynakça

  1. ^ Rusya Askeri Ansiklopedisindeki maddesi 13 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Rusça) 23 Haziran 2023 tarihinde erişilmiştir

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Josef Stalin</span> Sovyetler Birliği lideri (1924–1953)

Josef Stalin, Gürcü asıllı Sovyet devlet adamı ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri (1922-1953). Sovyetler Birliği'ni 1924'ten ölümüne kadar diktatörlük rejimi ile yönetti. Stalin; Sovyetler Birliği'ni endüstriyel ve askerî bir süper güce dönüştürdü, fakat bunu gerçekleştirirken totaliter politikalar uyguladı ve milyonlarca Sovyet vatandaşı diktatörlüğü sırasında hayatını kaybetti. Stalin döneminde; 3 ila 20 milyon arasında insan çalışma kampları, zorunlu kolektivizasyon, kıtlık ve yargısız infazlardan dolayı ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Kızıl Ordu</span> 1918de Bolşeviklerin silahlı kuvvetleri, 1922de SSCBnin resmî ordusu

İşçi ve Köylü Kızıl Ordusu, genellikle Kızıl Ordu olarak kısaltılır.

<span class="mw-page-title-main">Josip Broz Tito</span> Yugoslav devrimci ve devlet adamı, 2. Yugoslavya Devlet Başkanı

Josip Broz Tito, Marksist-Leninist görüşlere sahip Yugoslav devlet ve siyaset adamı. Fikirleri Titoizm olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Rus İç Savaşı</span> 1917den 1922ye kadar süren bir iç savaş

Rus İç Savaşı, 1917 Ekim Devrimi'nden sonra 1918-1922 yılları arasında Bolşeviklerle muhalifleri arasında yaşanan savaştır. Savaş Beyaz Ordu birliklerinin 1918 baharında Beyaz Terör saldırılarıyla başladı. Ana muharebe Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Bolşevik Kızıl Ordusuyla komünizm karşıtlarının Beyaz Ordusu arasında geçti. Ancak savaşa Beyaz Ordu'ya finansal destek ile silah ve asker yardımında bulunan ABD, İngiltere, Fransa, Polonya ve Japonya da müdahil oldu. 1921 yılında Bolşevikler Beyaz Terör'ü ve destekçilerini yenerek tüm ülkeye hâkim oldular. 1922 yılında da Sovyetler Birliği kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Sovyet partizanları</span>

Sovyet partizanları, II. Dünya Savaşı sırasında Sovyetler Birliği topraklarını işgal eden Mihver Devletlerine karşı cephe gerisinde gerilla savaşı veren Sovyet direniş kuvvetleridir. Direniş hareketi Sovyet hükûmeti tarafından merkezi olarak kontrol edilmiş ve Kızılordu modeline göre örgütlenmiştir. Sovyet partizanlarının temel hedefi işgal edilen topraklarda ve cephe gerisinde düşman birliklerinin düzenini bozacak şekilde ulaşım ve iletişimin kesilmesi, engellenmesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Aleksey Fyodorov</span> Sovyet partizan

Aleksey Fyodoroviç Fyodorov, II. Dünya Savaşı Doğu Cephesinde verilen Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti topraklarında faaliyet gösteren Sovyet partizanlarının komutanı. İki kez Sovyetler Birliği Kahramanı ilan edilen iki partizandan birisidir.

<span class="mw-page-title-main">Antanas Sniečkus</span>

Antanas Sniečkus Litvan komünist, partizan ve siyasetçi. 1940 yılından ölümüne kadar Litvanya Komünist Partisinin liderliğini yürütmüş, II. Dünya Savaşı sırasında partizan komutanı olarak Nazilere karşı savaşmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Leonid Govorov</span>

Leonid Aleksandroviç Govorov, Kızıl Ordu'nun komutanlarından biri, Sovyetler Birliği Mareşali, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi aday üyesi, Yüksek Sovyet üyesi ve Savunma Bakanı yardımcısı.

<span class="mw-page-title-main">Belarus Cumhuriyeti Devlet Marşı</span>

Belarus Cumhuriyeti Devlet Marşı veya şarkı sözlerinin ilk kısmının kullanıldığı resmî olmayan adıyla Mı, Byelarusı, Belarus'un devlet marşıdır. Ülkenin devlet sembolleri arasında yer alır. Marş ilk olarak 1940'lı yıllarda yazıldı ve 1955'te Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde kullanılmak üzere kabul edildi. Marşın müziği Nestser Sakalouski tarafından bestelendi, sözleri Mihas Klimkoviç tarafından yazıldı. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonraki dönemde 1995'ten 2002'ye kadar marşı resmi törenlerde sözsüz olarak Sakalouski tarafından bestelenen müzikle birlikte kullanılmaya devam etti. Klimkoviç ve Uladzimir Karızna tarafından yazılan yeni şarkı sözleri, 2 Temmuz 2002'de yayınlanan devlet başkanlığı kararnamesiyle kabul edilirken, Belarus ile olan tarihi bağlantılarından dolayı bestede değişikliğe gidilmedi. Bu açıdan Belarus, Rusya, Özbekistan ve Tacikistan ile birlikte Sovyet marşlarının müziğini kullanımdan kaldırılmadan devam eden eski Sovyet ülkelerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Beyaz Rus partizanlar</span>

Bölge çok sık ormanlar ve bataklıklar içeren coğrafi yapısı ve Batı ile iletişimi sağlayan stratejik yapısı nedeniyle önemlidir. Belarusu komünistler Barbarossa Harekâtının ilk günlerinden hemen sonra direniş örgütlemeye başlamışlardır. Partizanların iddialarına göre işgal sırasında yapılan eylemler sonucunda 500.000 Alman ve işbirlikçi öldürülmüştür. Belarus'un Nazi işgali altında olduğu dönemde partizanların komutanlığını Panteleymon Ponomarenko yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Beyaz Rusya Komünist Partisi</span>

Beyaz Rusya Komünist Partisi, 1952 yılına kadar Beyaz Rusya Komünist Partisi (Bolşevikler) olarak da bilinir, 1918 ile 1991 yılları arasında Belarus'un Komünist partisidir, 1917 Rus Devrimi'nden sonra kurulmuştur. Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin bir parçası olarak 30-31 Aralık 1918 tarihinde 17,800 üye ile kurulmuştur. Ocak 1919 tarihinde Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kuruluşunda önemli bir yer tutmuştur. Şubat 1919 tarihinden 1920 yılına kadar Litvanya Komünist Partisi ile bir organizasyon şeklinde faaliyet gösteriyor, Litvanya ve Beyaz Rusya Komünist Partisi (Bolşevikler) olarak biliniyordu.

<span class="mw-page-title-main">Nazi Almanyası'nın Belarus'u işgali</span>

Nazi Almanyası'nın Belarus'u işgali, II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nın Barbarossa Harekâtı kapsamında Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ni işgal etmesi. İşgal resmi olarak harekâtın başlangıç tarihi olan 22 Haziran 1941'de başlamış, Ağustos 1944'te Kızıl Ordu'nun Bagration Harekâtı ile sona ermiştir. Bu dönemde Beyaz Rusya Reichskommissariat Ostland'ın bir parçası haline gelmiştir. Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti arması, Pahonya ile değiştirilmiştir. İşgal sırasında pek çok Sovyet savaş tutsağı bu dönemde sürülmüş veya infaz edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kremençuk</span>

Kremençuk veya Kremenchug, Ukrayna'ya bağlı Poltava Oblastı'ın idari merkezi olan kent. Kentt idari olarak kendi belediye meclisi tarafından yönetilir ve belediye kenti olarak kurulmuştur. 2022 tahminlerine kentin nüfusu 215,271'dır.

<span class="mw-page-title-main">Vera Harujaya</span> Sovyet casus

Vera Harujaya, İki Savaş Arası Dönem sırasında Polonya'da Sovyetler Birliği için casusluk görevi yapan Beyaz Rus komünist yazar, öğretmen, gazeteci, eylemci, partizan, direniş hareketi üyesi, ulusal kahraman. Barbarossa Harekâtı sonrası Naziler tarafından idam edildi. Kendisine Lenin Nişanı, Kızıl Bayrak Nişanı ve Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı verildi.

<span class="mw-page-title-main">Belarus Merkez Konseyi</span>

Beyaz Rusya Merkez Konseyi veya Beyaz Rusya Merkez Radası, Nazi işgali altındaki Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde II. Dünya Savaşı sırasında sınırlı hükûmet işlevlerine sahip işbirlikçi hükûmet. Nazi Almanyası tarafından 1943-44 yıllarında Reichskommissariat Ostland içinde, Nazi desteğiyle bağımsız bir Beyaz Rusya devleti yaratmayı ümit eden işbirlikçi Beyaz Rus politikacılarının talepleri üzerine kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Bağımsızlık Meydanı (Minsk)</span>

Bağımsızlık Meydanı Belarus'un başkenti Minsk'te yer alan meydan. Bağımsızlık Caddesi üzerindeki simge yapılardan biridir. Belarus Yüksek Sovyeti ve Minsk Belediye Binası bu meydandadır. Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti döneminde "Lenin Meydanı" adıyla kullanıldı. Günümüzde Avrupa'nın en büyük meydanlarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Belarus Ulusal Bilimler Akademisi</span>

Belarus Ulusal Bilimler Akademisi, Belarus'un ulusal akademisi.

Serafima Zaharovna Sitnik (1912-1944) II. Dünya Savaşı sırasında Sovyet savaş pilotu binbaşı, sonrasında Nazilere esir düştükten sonra işbirlikçi Rus Kurtuluş Ordusu bünyesinde savaşmıştır.

Belarus direniş hareketleri, çağdaş Belarus topraklarındaki direniş hareketleridir. Belarus'ta direnişin ortaya çıkmasındaki en büyük etken bölgedeki savaşların bölgesel ekonomiye büyük bir darbe vurmasıydı. Ayrıca Rus orduları, kaçak köylülerin geri dönmesi bahanesiyle Polonya-Litvanya Birliği altındaki Belarus topraklarına akınlar düzenliyordu. 18. yüzyılın ortalarında, modern Belarus topraklarında direniş neredeyse kalıcı hale geldi.

SS Drujina Tugayı, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından Doğu Cephesinde Sovyetler Birliği'ne karşı kullanılan paramiliter örgüttür. Sovyet savaş esirlerinden oluşturulan birliktir. 1943 yılında Belarus cephesinde temas ettikleri Sovyet partizanlarının safına geçmiştir. Bu olaydan dolayı başta Zeplin Harekâtı olmak üzere Sovyet savaş esirlerinin Sovyetler Birliğine karşı cephe gerisinde kullanılması planları büyük sekteye uğramıştır.