İçeriğe atla

Oyfn Boydem

Oyfn Boydem, Almanya ve Polonya başta olmak üzere Orta Avrupa'da yaşayan Aşkenaz Yahudilerinin çektiği sıkıntıları anlatan Yidiş halk şarkısı.

Oyfn boydem, Yidiş dilinde çatı katında anlamına gelmektedir.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Yahudi inancının ilkeleri</span>

Yahudi inancının ilkeleri, her dinde olduğu gibi Yahudilikte de İman esasları vardır bunlara İbranicede emunot adı verilir. Yahudiliğin amentüsü (Credo) olan bu 13 Emunot şunlardır.

  1. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız’ın yarattıkları onun eseridir. O yaratır ve yaratacaktır.
  2. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız tektir, ondan başkası yoktur O bizim tanrımız olmuş ve olacaktır.
  3. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız bir beden değildir ve bedene benzerliği yoktur hiçbir şekilde tasvir edilemez.
  4. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız ezeli ve ebedidir O’nun dışında başka tanrı yoktur.
  5. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız’a sadece ona dua etmeli başkasına etmemeliyiz.
  6. Bütün imanımızla inanırız ki peygamberlerin bütün sözleri doğrudur Tanrı tarafından kabul edilmiştir.
  7. Bütün imanımızla inanırız ki rahmetle andığımız Musa hakikatlerin peygamberi ve peygamberlerin en büyüğüdür.
  8. Bütün imanımızla inanırız ki ezelden beli elimizde olan Tevrat, Sina dağında rahmetle andığımız Musa’ya verilenin aynısıdır.
  9. Bütün imanımızla inanırız ki elimizde olan Tevrat değiştirilmemiştir ve asla değiştirilemez.
  10. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız insanların bütün hareket ve düşüncelerini bilir. Kutsal Kitapta da yazdığı üzere: “Her birinin yüreğini yaratan, bütün onların işlerini anlayan O’dur”
  11. Bütün imanımızla inanırız ki Davud soyundan Mesih gelecektir. Gecikmesine rağmen geleceği günü bekleriz.
  12. Bütün imanımızla inanırız ki adı kutsal olan Yaradanımız, emirlerini yerine getirenleri ödüllendirir, emirlerini ihlal edenleri tövbe etmezlerse cezalandırır.
  13. Bütün imanımızla inanırız ki ruhumuz ölümsüzdür ve kutsal yaratıcımızın dilediği zaman ölüler hayata kavuşacaktır.
<span class="mw-page-title-main">Kipa</span>

Kipa veya yarmulke, inançlı Yahudi erkekler tarafından geleneksel olarak başın örtülmesi gerekliliğini yerine getirmek için takılan, kumaştan yapılmış bir başlıktır. Her zaman Ortodoks Yahudilik mensubu erkekler tarafından muhakkak giyilir. Ortodoks Yahudilik mensubu olmayıp takan insanlar, sadece dua sırasında, Sinagog'da veya bir dinî ritüellere katılırken yaparlar. Çoğu Sinagog ve Yahudi cenaze hizmeti merkezleri, hazır bir kipa kaynağı her zaman bulundururlar.

Yidiş, Aşkenaz Yahudileri tarafından tarihsel süreçler doğrultusunda, İbranice ve Almancanın karışımından oluşmuş Yüksek-Almanca dil grubunda bulunan bir dildir. Yidiş, Yahudi-Roma savaşlarının sonucu olarak, Romalılar tarafından Avrupa'ya sürülmüş Yahudiler tarafından ilk defa 9. yüzyılda şekillenmeye başladı. İbraniceye çok benzeyen Aramiceden; Latince ve Doğu Avrupa'daki Slav dillerinden de etkilenmiştir. Yazılarında İbrani alfabesi kullanılır. 1990'lardan itibaren çoğunlukla Hasidik ve Haredi Yahudileri olmak üzere, 1,5–2 milyon konuşanı vardır.

<span class="mw-page-title-main">Yahudi dilleri</span> Yahudiler tarafından konuşulan ve konuşulmuş olan diller ve lehçeler.

Yahudi dilleri, dünya üzerinde Yahudilerin konuştuğu veya bir zamanlar konuşmuş olduğu diller.

<span class="mw-page-title-main">Yahudi Özerk Oblastı</span>

Yahudi Özerk Oblastı, Rusya'ya bağlı özerk oblast. Mayıs 1928'de kuruldu. 1934'te özerk devlete dönüştürülen oblast, Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra tekrar oblast statüsüne getirildi. Bölge, Moskova'nın 8.000 km. doğusunda, Çin ve Yakutistan arasında yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Wrocław</span>

Wrocław (, Güneybatı Polonya'da bulunan Aşağı Silezya'nın tarihi bölgesi ve başkentidir. Oder Nehri üzerine kurulmuştur. nüfus bakımından Polonya'nın üçüncü şehridir. Varşova'dan sonra, Polonya'nın ikinci büyük finansal merkezi olduğu düşünülür.

<span class="mw-page-title-main">Yidiş Vikipedi</span> Vikipedinin Yidiş dili sürümü

Yidiş Vikipedi, Vikipedi'nin Yidiş dilindeki versiyonudur. Mart 2004'te kurulan Yidiş Vikipedi'nin ilk maddesi Kasım 2004'te yazılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Zarfatik</span>

Zarfatik, nesli tükenmiş bir Yahudi dilidir. Eskiden Kuzey Fransa'da ve Mainz, Frankfurt ve Aachen gibi Almanya'nın batısındaki şehirlerde konuşulurdu.

<span class="mw-page-title-main">Yahudi Latincesi</span>

Yahudi Latincesi veya La'az başta İtalya Yarımadası ve Gallia Narbonensis'de olmak üzere eski Roma İmparatorluğu'nda yaşayan Yahudiler'in konuştukları dildir. "La'az" (לעז) "yabancı dil" özellikle "İbranice olmayan dil" demektir.

<span class="mw-page-title-main">Yingliş</span>

Yingliş, İngilizce konuşulan ülkelerde Yidiş dilini konuşanların bu iki dili sentez haline getirip yarattıkları neolojizmler bütünüdür. İngilizce gramere Yidiş kelimeler katılarak konuşulan bu dil Ortodoks Yahudiler'in konuştuğu Yeşiviş diliyle paralellik göstermesine rağmen bu iki dil birbirinden farklıdır.

<span class="mw-page-title-main">Yeşiviş</span>

Yeşiviş daha çok Yeşiva'ya giden kişiler tarafından konuşulan, İngilizce, İbranice ve Yidiş'in bir lehçesi olarak kabul edilir.

<i>Birit milah</i>

Birit milah, inançlı Yahudi erkek çocuklarına sekiz günlükken Mohel tarafından yapılan sünnet törenidir. Bu törende mohel, bebeğe bir Yahudi adı verildikten sonra bebeğin sünnet derisini alır ve üreme organından kan akıtır.

<span class="mw-page-title-main">İsviçre'deki Yahudilerin tarihi</span>

İsviçre Yahudilerinin ülkede uzun ve çeşitli bir tarihi vardır. 2000 nüfus sayımına göre İsviçre'de 18,000 Yahudi bulunmasına rağmen yabancı uyruklu ve gayriresmî Yahudilerle birlikte bu nüfus 75,000'e yakındır. 2009 itibarıyla İsviçre'de 38 sinagog bulunmaktadır.

"Ben Adam", Yardena Arazi tarafından seslendirilen ve 1988 Eurovision Şarkı Yarışması'nda İsrail'i temsil eden İbranice şarkı. Yarışmayı 85 puanla yedinci sırada tamamlamıştır.

Batı Cermen dilleri, Cermen dillerinin üç kolundan en büyüğüdür ve Almanca, İngilizce, Felemenkçe, Afrikaanca, Frizce ve Yidiş gibi dilleri içerir. Cermen dillerinin diğer iki kolu ise Kuzey Cermen dilleri ve Doğu Cermen dilleridir.

The Forward ya da The Jewish Daily Forward, ABD'nin New York kentinde basılan bir gazete. Daniel DeLeon önderliğindeki Sosyalist İşçi Partisi üyeleri tarafından 1897'de kurulmuştur. İngilizce sürümü haftada bir, Yidiş sürümü ise iki haftada bir yayımlanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Phoebe (uydu)</span> Satürnün uydusu

Phoebe, ortalama çapı 213 km (132 mi) olan düzensiz bir Satürn uydusu'dur.

<span class="mw-page-title-main">Kantor</span> Yahudi koro şefi

Kantor ya da hazan, melodik duaları yöneten, şan sanatı konusunda eğitim almış Yahudi müzisyen ya da koro şefidir. Bu kişiler cemiyet tarafından belli bir süreliğine görevlendirilmiş olabileceği gibi, yalnızca kimi dinî bayramlarda törenin düzenlenmesine yardımcı olan bir kişi de olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Tarnów</span>

Tarnow, Polonya'nın güneydoğusunda yer alan bir şehirdir. Şehrin nüfusu Haziran 2009 tarihi itibarıyla 115,341'dir.

Yidiş edebiyatı, Aşkenaz Yahudilerinin Yidiş dilinde üretilmiş yazılı eserler bütünü.