İçeriğe atla

Oxesapuşi Supara

Oxesapuşi Supara
Yazarİskender Chitaşi
Kapak sanatçısı
Yar Şilan Atila
ÜlkeGürcistan, Türkiye
DilRusça
TürDil çalışmaları
Yayım2012
YayımcıGeoaktif Kültür ve Yayıncılık
Sayfa240
ISBN978-605-63215-04

Oxesapuşi Supara (Türkçe: Hesap kitabı[1]), 1933 yılında Abhazya'da yayımlanmış, İskender Chitaşi'nin tercüme ettiği, ilkokul çocukları için hazırlanmış ilk Lazca matematik ders kitabıdır. Kitap, Rus pedagog ve matematikçi Natalya S. Popova'nın sovyet okullarında okutulan matematik ders kitabından Lazcaya çevrilmiştir. İki ciltlik kitabın birkaç yıl boyunca Abhazya ve Sarpi'deki Laz çocuklarına okutulduğu bilinmektedir. Lazcanın Arhavi diyalektinde kaleme alınmış olan kitapta, Lazca matematik terminolojisi oluşturulmaya çalışılmış ve bu maksatla birçok yeni kelime türetilmiştir. İrfan Çağatay Aleksiva tarafından yayımına hazırlanan kitap, 2012 yılında ilk kez Türkiye'de yayımlanmıştır.[2]

Kaynakça

  1. ^ İsmail Avcı Bucaklişi (22 Mart 2014). "İskender Tzitaşi'den Mektuplar". lazuri.com. 3 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2019. 
  2. ^ İhsan Dörtkardeş (9 Haziran 2012). "64 yıl sonra Lazca matematik". radikal.com.tr. 3 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2019. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Lazca</span> Laz halkı tarafından kullanılan dil

Lazca Türkiye'nin Doğu Karadeniz kıyı şeridinde Rize ilinin Pazar ilçesinde bulunan Melyat Deresi'nden itibaren ve Gürcistan'ın Türkiye ile paylaştığı Sarp köyüne uzanan bölgede yaşayan Laz halkı tarafından konuşulan ve eski Kolhis dilinin devamı olduğu düşünülen Zanik bir Güney Kafkas dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Elif Şafak</span> Türk yazar, akademisyen ve aktivist

Elif Şafak, Britanyalı-Türk yazar, akademisyen, kadın hakları ve LGBTQ+ aktivisti. İlk romanı Pinhan'ı yayımladığı 1997'den beri eserler vermekte olan yazar, 2009'da yayımlanan Aşk adlı romanı ile Türk edebiyat tarihinin en kısa sürede en çok satan edebi eserinin yazarı unvanına sahip oldu. Eserleri 50'den fazla dile çevrilen Şafak, ''Aşkın 40 Kuralı'' adlı romanı ile BBC'nin "Dünyayı Şekillendiren 100 Roman" listesine girdi. 2017'de Amerika Birleşik Devletleri merkezli Politico dergisi tarafından "Dünyayı daha iyi bir yer yapacak 12 kişi"den birisi olarak seçildi. 2021'de BBC 100 Kadın listesinde Fransa adına yer aldı. 2017 yılında Forbes dergisine göre Türkiye'nin en çok kazanan yazarıdır. Ayrıca yazar Elif Şafak'ın "Bit Palas" isimli kitabında, "Sinek Sarayı" kitabından intihal olduğu gerekçesiyle Anadolu 1. Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi yazar ile yayınevinin maddi ve manevi tazminat ödemesine hükmetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Megrelce</span>

Megrelce, Güney Kafkas dillerinden biridir. Gürcistan'ın güneybatısındaki antik Kolhis halkıyla ilişkili olduğu sanılan yaklaşık 500.000 Megrel tarafından konuşulur.

<span class="mw-page-title-main">Lazlar</span> Etnik grup

Lazlar (Lazca: Lazepe, Lazi Güney Kafkas dillerinden Lazca konuşan ve Türkiye ve Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur.

Derman İskender Över veya bilinen adıyla Küçük İskender, Türk şair, eleştirmen ve oyuncudur.

<span class="mw-page-title-main">Laz alfabesi</span>

Laz alfabesi Lazcanın yazılması için kullanılan bir yazı sistemidir. Lazlar Türkiye'de Latin alfabesinden geliştirilmiş bir yazı sistemini, Gürcistan'da ise Gürcü alfabesini kullanmaktadır.

Melike Bozok İlgün, Türk sunucu, televizyoncu ve yazar.

Ağani Murutsxi, 2014 Eylül ayında yayın hayatına başlayan Türkiye'nin ilk ve tek Lazca gazetesidir.

<span class="mw-page-title-main">İskender Tsitaşi</span> Laz dilbilimci, yazar ve eğitmen

İskender Tsitaşi, Laz dilbilimci, eğitmen, yazar ve aktivist.

<i>Mçhita Murutsxi</i>

Mçhita Murutsxi İskender Chitaşi önderliğinde Muhammed Vanilişi, Rıza Bibinoğlu, Helim Hazirişi ve Nazım Kurtoğlu tarafından 1929 yılında Abhazya, Sohum'da yazılmış ve basılmış Dünya'daki ilk Lazca gazetedir. Abhazya Komünist Partisi Merkez Yürütme Kurulunun yayın organı olarak yayımlanmıştır. Bütünüyle Lazca yayımlanmış ilk gazete olma özelliğini elinde bulunduran Mçhita Murutsxi'nin Türkiye'ye girişi yasaklanmıştır. Yasaklama kararının sebebi olarak gazetenin "zararlı" olarak tespit edilmesi gösterilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk'ün bu kararda emri bulunmaktadır. Sadece iki sayısı yayınlanmıştır.

Aliefendizade Ali Faik Efendi veya Hopalı Faik Efendi, Türkiye'de Lazca üzerine çalışmalar yapan ilk kişidir. Jön Türklerin Lazistan Sancağına yayılmasıyla başlayan kısa ömürlü otonomist ulusal harekette yer almıştır. Faik Efendi ile ilgili bilgilerin birincil kaynağı Nananena isimli Lazca ders kitabıdır.

Laz Enstitüsü, Lazların dilinin, kültürünün ve tarihinin korunması, geliştirilmesi ve yeniden üretilmesi amacıyla 17 Mayıs 2013'te kurulmuş bir enstitüdür. Aynı sene içerisinde Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı ile Laz Enstitüsü arasında imzalanan protokol ile birlikte eğitimcilere Lazca eğitmenlik dersleri verilmeye başlanmıştır. Bunun sonucunda Millî Eğitim Bakanlığı ortaokul müfredatında yer alan seçmeli derslere Lazca eklenmiştir. Enstitünün çalışmaları sonucunda 2014 yılından beri Boğaziçi Üniversitesinde seçmeli Lazca dersi verilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Vanilişi</span>

Muhammed Vanilişi Laz kültürü üzerine çalışmalarıyla bilinen Gürcistan'lı Laz yazardır. Kendi döneminde İskender Chitaşi'den sonra Laz kültürüne en çok katkıda bulunmuş kişi kabul edilen Vanilişi, Ali Tandilava ile birlikte yazdığı ve Lazların Tarihi adıyla Türkçeye çevrilmiş kitabıyla tanınmaktadır. Vanilişi, Sovyetler Birliği'nin Türkiye'den toprak alması durumunda Gürcistan SSC'sine bağlı olarak kurulması planlanan Lazistan ÖSSC'sinin lideri olarak seçilmişti.

Uncire, 2020 yılında yayın hayatına başlayan ilk Lazca edebiyat dergisidir. Derginin sloganı Lazcada "yaz da kömürle yaz" anlamına gelen ç’ari do noşkerite ç’ari'dir. 3 ayda bir yayımlanan derginin editörü İrfan Çağatay Aleksiva'dır.

Lazika Yayıncılık veya eski adıyla Lazika Yayın Kolektifi, 2011 yılında İstanbul'da kurulmuş, Lazca edebiyat ve dili üzerine yayıncılık yapan bir yayın şirketidir. Lazika Yayın Kolektifi, kuruluşundan itibaren 5'i Türkçe gerisi Lazca olmak üzere 80'den fazla kitap yayımlamıştır. Lazcadan Türkçeye resmi olarak çevrilen ilk kitap olan Küçük Prens, bu yayınevinde basılmıştır. Yayıncılığın yayınladığı türler arasında Lazca ders kitabı, sözlükler, çocuk kitapları ve çeviriler da yer almakta. Yayıncılık, TÜYAP kitap fuarı ve Doğu Karadeniz bölgesindeki şenlik ve festivallerde stant açmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Laz kültür hareketi</span>

Laz kültür hareketi, Lazlarda etnisite olma bilincinin kültürel eyleme yönlendirilmesini ifade eden süreçtir. Günümüzde Lazların çoğunluğu kendilerini önce Türk, sonra Laz olarak kabul etmekte ve Laz kültür hareketine katkı sunmayıp Türk milliyetçiliğine yönelmektedirler.

Kvaneyi veya Kvane, taneli fasulye ile yapılan bir Laz yemeğidir.

Dursun Ali Sazkaya, Türk yazar. Sazkaya'nın eserlerinde işlenen ana temalar insanın yeryüzündeki yalnızlığı, trajik durumu, kimliğine yabancılaşması ve kimlik sorunları ve sürgün ve gurbetin yarattığı sosyal ve bireysel travmalardır.

Abhazya'daki Lazlar, Abhazya'da yaşayan Laz diasporasının temsilcileridir.

<span class="mw-page-title-main">Gola Kültür Sanat ve Ekoloji Derneği</span>

Gola Kültür Sanat ve Ekoloji Derneği veya kısaca GolaDer, 2006 yılında İstanbul'da Refika Kadıoğlu tarafından kurulmuş, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlama, çevreci bilincin artması, iklim kriziyle mücadele, yerel kültür bilincinin artması ve Lazcanın yaşatılmasını amaçlayan, kadınların liderlik ettiği bir dernektir. Derneğin kurucu ekibinin çoğunluğu, kendilerini Laz veya Hemşinli olarak tanımlayan, Doğu Karadeniz'de büyümemiş kişilerden oluşmaktadır. Dernek, her sene Yeşil Yayla Festivali'ni organize etmektedir. Festival, ekolojik ve kültürel değerleri korumayı amaçlamakta ve yöresel üretim ile bölge ekonomisine destek olmayı amaçlamaktadır. Festivalin sponsorlarından The Christensen Fund adlı vakfın ABD kökenli olması, festivalin Laz milliyetçiliğini tetiklemek amacıyla düzenlediğine ilişkin komplo teorileri yayılmasına neden olmuştu. Organizasyonda yer alan gruplardan Kardeş Türküler'in Kürtçe şarkı söylemesi Kürt milliyetçiliği ile, Helesa'nın Hemşince şarkı söylemesi ile Ermeni milliyetçiliği ile ilişkilendirilmişti. Buna bağlı olarak festivalin Hemşin bölümü iptal edildi. Derneğin merkezi 2021 yılında Rize, Fındıklı'ya taşındı.