İçeriğe atla

Ouyang Xiu

Ouyang Xiu
歐陽脩
Ouyang Xiu
Doğum1 Ağustos 1007(1007-08-01)
Mian, Song Hanedanı
Ölüm22 Eylül 1072 (65 yaşında)
Ying, Song Hanedanı
MeslekŞair, tarihçi ve yazar

Ouyang Xiu (Çince: 歐陽脩; pinyin: Ōuyáng Xiū; 1 Ağustos 1007-22 Eylül 1072) veya onursal adıyla Yongshu, Song Hanedanı döneminde yaşamış bir Çinli şair, tarihçi ve yazar. Hem çağdaşları arasında hem de sonraki yüzyıllarda çok ünlü bir yazar olan Ouyang Xiu, Tang ve Song'un Sekiz Ustası'nın merkezi figürü olarak kabul edilir. Klasik Düzyazı Hareketi'ni canlandıran ve imparatorluk sınavlarında terfi ettiren, Su Shi ve Su Zhe gibi geleceğin ustalarının yolunu açmıştır.

Bir yazar olarak Ouyang Xiu'nun ilgi alanları oldukça çeşitliydi. Bir tarihçi olarak, İmparator Renzong tarafından 1060'ta tamamlanan Yeni Tang Kitabı eserini yazmakla görevlendirildi. Ayrıca boş zamanlarında Yirmi Dört Tarih'teki tek bir yazar tarafından yazılmış tek kitap olan Beş Hanedanlığın Tarihsel Kayıtları eserini yazdı. Bir şair olarak, hem ci hem de shi türlerinin tanınmış bir yazarıydı. Ancak kendisine en büyük beğeniyi kazandıran Zuiweng Tingji gibi düzyazı yazılarıydı. Ouyang'ın hacimli yapıtından incelemeler, çiçek çalışmalarından edebi eleştiriye ve siyasi yorumlara kadar uzanmaktadır.

Siyasi olarak, Ouyang Xiu, 1040'ların Qingli Reformları'nın en büyük savunucularından biriydi. Önde gelen reformcu Fan Zhongyan 1045'te iktidardan düştüğünde, Ouyang da başkentten uzaktaki görevlere indirildi. Ancak 1054'te merkezi hükûmete geri döndü ve 1060'ta eyalet meclis üyesi yardımcısı oluncaya kadar bürokratik merdiveni kademeli olarak yeniden yükseldi. Kariyerine çok yardımcı olduğu Wang Anshi'nin Yeni Politikaları'na başarısız olarak şiddetle karşı çıktıktan sonra 1071'de siyasetten emekli oldu.

Kaynakça

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Tang Hanedanı</span> 618-907 yılları arasında Çinde hüküm sürmüş bir hanedanlık

Tang Hanedanı, Sui Hanedanı'nın ardından Çin'e hüküm sürmüş hanedandır. 618'de Li Shimin, Sui Hanedanı'nı devirerek Tang Hanedanı'nı kurdu. Li Shimin daha çok Tang Hanedanı'nın kurucusu İmparator Taizong olarak bilinir. Çin imparatorlarının en ünlülerinden biridir. Tang Hanedanı döneminde Çin'in komşularının üzerinde çok büyük etkisi vardı ve birçok komşu krallıkları vergiye bağlamıştı. Bununla birlikte Göktürk Kağanlığı 659 yılında, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı ise 744 yılında Tang Hanedanı'nın egemenliği altına girmiştir. Yaklaşık 300 yıl yönetimde kalan Tang Hanedanı zamanında Han Hanedanı'ndan bile daha parlak bir dönem yaşandı. Bu dönemde imparatorluk toprakları genişletildi; değişik ırk, kültür ve dinlerden halklarla ilişkiler kuruldu ve sonradan Batılı toplumları şaşkınlığa uğratacak bir yönetim sistemi kuruldu. Bazı kaynaklarda Tang Hanedanı'nın Çinleşmiş Türk-Tabgaç kökenli olduğu geçmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Song Hanedanı</span>

Song İmparatorluğu, Song Hanedanı ya da kısaca Song, 960'tan 1279'a kadar Çin'i yöneten hanedandır. Hanedan, Sonraki Zhou Hanedanı'nın verasetini gasp eden ve On Krallık'ın geri kalanını fetheden, Beş Hanedan On Krallık dönemini sona erdiren Taizu tarafından kuruldu. Song, kuzey Çin'deki çağdaş Liao, Batı Şia ve Kin hanedanlarıyla sık sık çatışırdı. Song, Kin Hanedanı'nın saldırılarının ardından Güney Çin'e çekildikten sonra sonunda Moğol İmparatorluğu'na bağlı Yuan Hanedanı tarafından fethedildi.

<span class="mw-page-title-main">Güney Han</span>

Güney Han Beş Hanedan On Krallık döneminde (907-960) Çin'in güney kıyılarında 917'den 971'e kadar varlığını sürdürmüş bir krallıktır. Krallık, bugün Guangzhou olarak adlandırılan başkenti Hing Wong Fu'yu (興王府) fazlasıyla genişletmişti. Diğer Çin krallıklarına ek olarak Güney Han konumu sebebiyle güneyde yaşayan Vietnam halkı ile de ilişki geliştirmişti.

<span class="mw-page-title-main">Zhu Xi</span>

Zhu Xi, Güney Song hanedanı döneminde yaşamış ve imparatorun öğretmeni ve danışmanı olarak görev almış Çinli kaligraf, tarihçi, filozof, şair ve siyasetçiydi. Zhu Xi, Neokonfüçyüsçülüğün gelişiminde oldukça etkili olmuş ve Çin felsefesine önemli katkılar yaparak Çin'in dünya görüşünün köklü bir şekilde yeniden şekillenmesini sağlamıştır. Eserleri arasında, sonradan Çin'deki imparatorluk sınavlarının müfredatını oluşturan Dört Kitap’a yazdığı düzenleme ve yorumlar, 'şeylerin araştırılması' süreci hakkındaki yazıları ve meditasyonu bir kendini geliştirme yöntemi olarak ele alışı yer almaktadır.

Tang'ın Karahoca seferi ya da Çin kaynaklarında bilinen adıyla Gaochang, 640'ta Tang Hanedanlığı imparatoru Li Şimin'in emriyle Tarım Havzası'ndaki Karahoca vaha devletçiğine düzenlenen askerî harekâttır. Sincan bölgesindeki Turfan üzerinde kurulu bir vaha devletçiği olan Karahoca, Batı Göktürk Kağanlığı ile kurduğu ittifak uyarınca Göktürk askerleri tarafından korunmaktaydı. Ancak, Tang güçlerinin devletçiğe ulaşmasıyla Göktürk askerleri geri çekildi ve Karahoca'nın kralı Tang'a teslim oldu. Böylece, Karahoca Tang Hanedanlığı'nın himayesi altına girdi.

Tang'ın Batı Göktürk Kağanlığı'nı ele geçirmesi veya Çincede bilinen adıyla Batı Tujue'nin fethi, Tang Hanedanlığı generallerinden Su Dingfang komutasındaki Çin ordusunun Batı Göktürk Kağanı İl-Kullıg İşbara Kağan üzerine yürüdüğü askerî sefere verilen addır. Tang'ın Batı Türklerine seferleri, Batı Türklerinin Tarım Havzası'ndaki müttefiki olan Karahoca'nın 640'ta Tang ordusu tarafından işgaliyle başlamıştır. Tang Hanedanlığı himayesini kabul eden birçok vaha devletçiği, Tang'ın askerî emellerinden kuşkuya düşerek, 7. yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren Tang yerine Batı Göktürk Kağanlığı'na bağlılığını bildirmiştir. Karahoca'dan sonra Orta Asya'daki yayılmacı siyasetini sürdüren Tang Çini, 644'te Karaşehir Seferi ile Karaşehir Krallığı'na, 648'de ise Kuçar Seferi ile Kuçar Krallığı'nı topraklarına katmıştır. Su Dingfang komutasında Batı Göktürklerin üzerine gönderilen ana ordu; Dingfang tarafından Türk kökenli komutanlar Böri Şad ve Bağa Şad yönetiminde iki kol orduya ayrılmıştır. Ayrıca, Tang ordusu; Sir-Tarduşlara karşı Uygurların başlattığı isyana Tang'ın destek vermesinin ardından kendisiyle müttefik olan Uygurların atlı birliklerini de takviye olarak Büyük Tang Ordusu'na kabul etmiştir. Tang ordusu ile İşbara Kullug arasında yapılan İrtiş Nehri Savaşı'nı kaybeden Batı Göktürkler; bölgedeki egemenliklerini de kaybetmişlerdir.

Yirmi Dört Tarih, MÖ 3000'den 17. yüzyılda Ming Hanedanı'na kadar uzanan bir dönemi kapsayan Çin resmi tarih kitaplarıdır. İlk olarak Han Hanedanı yetkilisi Sima Qian tarafından oluşturulmuş olup daha sonra Tang Hanedanı'ndan başlayarak her hanedan resmi kayıtları kullanarak selefinin tarihini yazmak için resmi bir büro kurmuştur. Tüm seri Qing Hanedanı döneminde sabitlenmiş ve düzenlenmiş olarak 3213 cilt ve yaklaşık 40 milyon kelime içerir ve Çin tarihinin ve kültürünün en önemli kaynaklarından biri olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Yang (Sui)</span>

İmparator Yang veya asıl adıyla Yang Guang (楊廣), Çin'in Sui Hanedanı'nın ikinci imparatorudur. Saltanatı MS 604'ten 618 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Su Shi</span>

Su Shi veya sanat adı ile Dongpo, Song Hanedanı döneminde yaşamış Çinli şair, ressam, akademisyen, bilim insanı ve devlet adamıdır. Song döneminin önemli kişilerinden biri olan Su Shi, Sima Guang ve diğerleri ile birlikte Wang Anshi liderliğindeki "Yeni Politika" reformlarına karşı önemli bir şahsiyetti.

Shen Yue, Çinli şair, devlet adamı ve tarihçi. Liu Song Hanedanı, Güney Qi Hanedanı ve Liang Hanedanı altında imparatorlara hizmet etti.

<span class="mw-page-title-main">Liu Zongyuan</span> Çinli filozof, şair ve devlet adamı

Liu Zhongyuan veya onursal adıyla Zihou, Tang Hanedanı döneminde yaşamış bir Çinli şair, yazar ve devlet adamı. Han Yu ile birlikte Klasik Nesir Hareketi'nin kurucusuydu. Geleneksel olarak "Tang ve Song'un Sekiz Büyük Düzyazı Ustası"ndan biri olarak sınıflandırılmıştır.

<i>Zhuangzi</i> (kitap)

Zhuangzi, ideal Taocu bilgenin kaygısız doğasını örnekleyen hikâyeler ve anekdotlar içeren geç Savaşan Devletler Çağı dönemi eski bir Çin metnidir. Geleneksel yazarı "Usta Zhuang" (Zhuangzi) olarak adlandırılan Zhuangzi, Tao Te Ching ile birlikte Taoizm'in iki temel metninden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Tao Yuanming</span>

Tao Yuanming veya Tao Qian, Altı Hanedan döneminde yaşamış bir Çinli şair ve devlet adamı. Tao Yuanming, hayatının çoğunu inzivada geçirerek, kırsalda yaşayarak, çiftçilik yaparak, okuyarak, şarap içerek, ara sıra misafir kabul ederek ve hayatın zevklerini ve zorluklarını ve memuriyetten geri çekilme kararını sık sık yansıttığı şiirler yazarak geçirdi. Tao'nun basit ve dolaysız üslubu, zamanının edebi yazı normlarıyla bir şekilde çelişiyordu. Kuzey Song Hanedanı döneminde Tang Hanedanı'nda münzevi bir şair olarak nispeten iyi tanınan Su Shi gibi etkili edebiyatçılar, Tao Yuanming'in kalıcı edebi üne kavuşacağını şiirde özgünlük ve kendiliğindenliğin bir örneği olarak ilan ettiler. Bununla birlikte, Tao Yuanming'in 6. yüzyıl edebi Wen Xuan antolojisine dahil edilmesi, en azından kendi çağında, en azından kendi doğduğu bölgede bir şöhret başlangıcını savunmaktadır. Tao Yuanming daha sonra, şimdi Tarlalar ve Bahçeler şiiri olarak bilinen şeyin en önde gelen temsilcisi olarak görülecekti. Tao Yuanming, yakınlardaki doğal dünyanın güzelliğinden ve dinginliğinden ilham almıştır.

Beş Hanedanın Eski Tarihi, Kuzey Çin'in çoğunu kontrol eden Beş Hanedan dönemine odaklanan resmi bir tarih metniydi. Aynı zamanda, dönem boyunca diğer güney devletlerinin bazı tarihlerini de içermektedir. MS 960 yılında kurulan Song Hanedanı'nın ilk yirmi yılında hanedanın resmi bilgini Xue Juzheng tarafından derlenmiştir. Çin tarihi boyunca tanınan Yirmi Dört Tarih kaydından biridir.

<i>Tang Yeni Kitabı</i>

Tang Yeni Kitabı, Çin'in Tang Hanedanı'nın resmî tarih kitabıdır. Ouyang Xiu ve Song Qi tarafından yönetilen Song hanedanından bir bilginler ekibi tarafından derlenmiş olup İmparatorluk Çin'in resmi Yirmi Dört Tarih'inin arasında yer almaktadır. 10 cilt ve 225 bölümden oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Wu (On Krallık)</span>

Wu, 907-937 yılları arasında Çin'de Beş Hanedan On Krallık döneminde var olan bir devletti. Devlet, günümüz Çin'in doğusunda hüküm sürmekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Güney Tang</span>

Güney Tang, 937-976 yılları arasında Çin'de Beş Hanedan On Krallık döneminde var olan bir devletti. Devlet, günümüz Çin'in güneyinde hüküm sürmekteydi ve kendisini Tang Hanedanı'nın halefi olarak nitelendirmekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Li Siyuan</span>

Li Siyuan veya Miaojilie (邈佶烈), Çin'de Beş Hanedan On Krallık döneminde Hou Tang'ın ikinci imparatorudur. Saltanatı MS 926'dan MS 933 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Boling Cui Klanı (博陵崔氏) Han Hanedanlığı'ndan Beş Hanedanlık ve On Krallık döneminin sonuna kadar siyasi olarak aktif olan soylu bir Çin klanıydı. Qinghe'nin Cui klanı ile aynı soyu paylaşıyorlardı. Bu klanın kurucu babası Cui Zhongmou (崔仲牟), Qinghe Cui klanının kurucu babası Cui Ye'nin (崔業) küçük kardeşiydi. Babaları Jizi (季子), bu iki klanın ortak atasıydı.

Qinghe Cui klanı (清河崔氏) yüksek rütbeli devlet memurları ve Konfüçyüsçü âlimlerden oluşan seçkin bir Çin ailesiydi. Klanın atalarının evi, bugünkü Shandong ve Hebei eyaletlerinin bir kısmını kapsayan Qinghe Kumandanlığı'ndaydı (清河郡).