İçeriğe atla

Oglala Lakotaları

Oglala Lakotaları
(Oglála Lakȟóta)
Chief Bone Necklace (1899)
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Din
Hristiyanlık, geleneksel kabile dini
Siyu kabile dağılım haritası

Oglala Lakotaları[1] ya da Oglala Siyuları, Oglalalar[2] (Lakotaca Oglála Lakȟóta Oyáte «Oglala Lakota Kabilesi» < oglála «to scatter one's own»[3]), Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Brulé Lakotaları (Sičháŋǧu) ile birlikte Güney Lakotaları adı altında toplanırlar.

Günümüzde Güney Dakota'nın güneybatısında ABD'nin sekizinci en büyük rezervasyonu olan Pine Ridge Kızılderili Rezervasyonunda (Wazí Aháŋhaŋ Oyáŋke) yaşarlar ve ABD devletince Oglala Sioux Tribe of the Pine Ridge Reservation adı altında federal olarak tanınırlar.

Kabileleri

Alt kabileleri (band ya da thiyóšpaye) ve o kabileden çıkan tanınmış kişiler:

Oyúȟpe Thiyóšpaye

  • True Oyúȟpe : Big Road, Black Elk
  • Wakȟáŋ
  • Makȟáiču : Red Dog

Oglála Thiyóšpaye

  • True Oglála
  • Čhaŋkȟahuȟaŋ : He Dog, Short Bull, Amos Bad Heart Bull
  • Hokayuta : Black Twin
  • Húŋkpathila : Little Hawk, Tȟašúŋke Witkó (Çılgın At)
  • Itéšiča : Maȟpíya Lúta
  • Payabya : Young Man Afraid of His Horses
  • Waglúȟe : Blue Horse, Wašíčuŋ Tȟašúŋke, Three Bear

Khiyáksa Thiyóšpaye

  • True Khiyáksa
  • Kuinyan : Little Wound
  • Tȟaphíšleča : Yellow Bear

Günümüzdeki rezervasyonları

Rezervasyon Topluluk Kabileler Yer
Pine Ridge Kızılderili Rezervasyonu Oglala Lakota Oglala, az BruléGüney Dakota, ABD
Rosebud Kızılderili Rezervasyonu Rosebud Sioux Tribe (Sicangu Lakota ya da Upper Brulé Sioux Nation)

(Sičháŋǧu Oyate)

Brulé, az OglalaGüney Dakota, ABD

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. 
  2. ^ AnaBritannica (1987, cilt: 6, sayfa:559, madde: Dakotalar)
  3. ^ Pritzker, Barry M. A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000 [p. 328]

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Siyular</span> Kızılderili kabilesi

Siyular ya da Siular, Kuzey Amerika'da önceleri Superior Gölü çevresinde yaşayan, Kızılderili kabilesi. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler. Avrupalı sömürgecilerle yaptıkları savaşlar sonucunda yenildiler ve Minnesota ile Dakota'ya sürüldüler. 19. yüzyıl ortalarında toplama kamplarına yerleştirildiler. 1876 yılında ayaklanarak bağımsızlık ve özgürlük savaşını yeniden başlattılar. Liderleri Oturan Boğa öldürüldü. 1890 yılında da ABD güçlerinin düzenlediği büyük bir katliamla direnişleri kırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Lakotalar</span>

Lakotalar ya da Lakota Siyuları veya Tetonlar, Titanlar, Batı Dakotaları, ABD'de daha çok Kuzey ve Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan ve dilleri Batı Siyu dillerinin Dakota dilleri bölümüne giren Siyu Kızılderili halkı. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler.

<span class="mw-page-title-main">Heȟáka Sápa</span>

Kara Geyik, Siyulardan Oglala Lakotalarının şamanı ve heyoka (heyókȟa). Çılgın At'ın ikinci kuzenidir.

<span class="mw-page-title-main">Amerikan Atı</span>

Amerikan Atı 1870'lerdeki Siu Savaşları boyunca Oglala Lakotalarının şefiydi. Ayrıca ihtiyar Amerikan Atı'nın yeğeni ve Kızıl Bulut'un damadıdır.

Lakota şu anlamlara gelebilir:

<span class="mw-page-title-main">Lakota Cumhuriyeti</span>

Lakota Cumhuriyeti ya da Lakotah, Siyular tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nin Kuzey Dakota, Güney Dakota, Nebraska, Wyoming ve Montana eyaletlerinde Viyana Sözleşmesi'ne dayanılarak resmen tasarlanmış bir cumhuriyettir.

<span class="mw-page-title-main">Çılgın At</span> Kızılderili siyasî aktivist

Çılgın At, Oglala Lakotalarının Oglála Thiyóšpaye kolunun Húŋkpathila bandından Siu lideri. Beyazlara karşı elde ettiği zaferlerle dikkat çeken Crazy Horse yine beyazlar tarafından 1877 yılında pusuya düşürülerek öldürülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Küçük Dev Adam (Kızılderili)</span>

Little Big Man ya da Charging Bear, Oglala Lakotalarından Siyu lideri, savaşçısı ve Çılgın At'ın hasmı. Babası Yellow Thunder, annesi ise Her Holy Breath'dır.

Tokála Lúta, Oglala Lakotalarından Siyu yorumcu, aktör ve Siyu Kızılderili hakları savunucusu. Dakota Topraklarındaki Pine Ridge Rezervasyonunda doğdu. Efsanevi Siyu lideri Çılgın At'ın yeğenidir.

<span class="mw-page-title-main">Ógle Lúta</span>

Ógle Lúta, Oglala Lakotalarından Siyu reisi ve savaşçısı.

<span class="mw-page-title-main">Brulé Lakotaları</span>

Brulé Lakotaları ya da Siçhangu Lakotaları, Bruleyler, Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Oglala Lakotaları ile birlikte Güney Lakotaları adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Hunkpapa Lakotaları</span>

Hunkpapa Lakotaları ya da Hunkpapalar, ABD'de daha çok Kuzey ve Güney Dakota eyaletlerinde ve Kanada'da yaşayan Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Karaayak Lakotaları ile birlikte Kuzey Lakotaları adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Sihasapa Lakotaları</span>

Sihasapa Lakotaları ya da Karaayak Lakotaları, Sihasapalar, Karaayaklar, ABD'de Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Hunkpapa Lakotaları ile birlikte Kuzey Lakotaları adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">İtazipço Lakotaları</span>

İtazipço Lakotaları ya da Sans Arc Lakotaları, Yaysızlar, ABD'de Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Mnikȟówožu ve Oóhenuŋpa lakotaları ile birlikte Merkezi Lakotalar adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Oohenunpa Lakotaları</span>

Oohenunpa Lakotaları ya da Oohenonpalar, İki-Tencereliler, ABD'de Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Mnikȟówožu ve Itázipčho Lakotaları ile birlikte Merkezi Lakotalar adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Minikonju Lakotaları</span>

Minikonju Lakotaları ya da Minıkancular, ABD'de Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan Lakota Siyularının ayrıldığı yedi alt kabileden (band) biri. Oóhenuŋpa ve Itázipčho lakotaları ile birlikte Merkezi Lakotalar adı altında toplanırlar. Günümüzde Cheyenne River Kızılderili Rezervasyonunda kapalı kalan Minikonjular, geçmişte Güney Dakota'nın Black Hills'den Platte Nehrine kadarki olan batısında yaşıyorlardı.

<span class="mw-page-title-main">Yankton Dakotaları</span>

Yankton Dakotaları ya da Yanktonlar, ABD'de Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan Dakota Siyularının ayrıldığı dört alt kabileden (band) biri. Yanktonai Dakotaları ile birlikte Batı Dakotaları adı altında toplanırlar. AnaBritannica'da Yanktonlar adı ayrıca Batı Dakotaları anlamında da kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Yanktonai Dakotaları</span>

Yanktonai Dakotaları ya da Yanktoneyler, ABD'de Kuzey ve Güney Dakota eyaletlerinde yaşayan Dakota Siyularının ayrıldığı dört alt kabileden (band) biri. Yankton Dakotaları ile birlikte Batı Dakotaları adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Mandanlar</span>

Mandanlar, ABD'de Kuzey Dakota'da yaşayan ve dilleri Batı Siyu dillerinin tek başına Mandan Siyu dilleri bölümünü oluşturan Kızılderili halkı. Anadillerini konuşabilen Mandanların sayısı 1990'lardaki rakama göre 6.000'den daha azdır. Ova Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler. Dilce en yakın akrabaları Hidatsalar, Apsalokeler ve Siyulardır.

Wounded Knee olayı, 27 Şubat 1973'te 200'e yakın Oglala Lakota Kızılderilileri ve Amerikan Kızılderili Hareketi (AIM) üyeleri Güney Dakota eyaletindeki Pine Ridge Kızılderili Muhafazası içindeki Wounded Knee kasabasına el koymasıyla ve işgal etmesiyle başlamıştır. Oglala Siyuları Sivil Haklar Kurumu (OSCRO), yolsuzluk ve muhalifleri taciz ile suçladıkları kabile başkanı Richard Wilson'u itham etmekte başarısız kaldığında protestolar oluşmuştur. İlaveten, protestocular ABD hükûmetinin Kızılderililer ile yapılan anlaşmalara sadık kalmamalarına saldırıda bulundular ve antlaşma görüşmelerin yeniden açılmasını talep ettiler.